Khảo Sát Năng Suất Sinh Sản Của Đàn Bò Sữa Tại Trang Trại Vinamilk Như Thanh

Chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam đã có lịch sử phát triển lâu dài, từ quy mô nhỏ lẻ đến những trang trại hiện đại. 55 trang · Trường Đại Học Hồng Đức · 2020.

• Tác giả: Yên Thị Hoa
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Thị Hải
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Chăn nuôi - Thú y
• Đề tài: Khảo Sát Năng Suất Sinh Sản Của Đàn Bò Sữa Tại Trang Trại Vinamilk Như Thanh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu, yêu cầu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Những đặc điểm cấu tạo chính và chức năng của cơ quan sinh dục bò cái
• 2.3. Đặc điểm sinh lý, sinh sản của bò cái
• 2.4. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.4.1. Tình hình nghiên cứu chăn nuôi bò sữa ngoài nước
• 2.4.2. Tình hình nghiên cứu chăn nuôi bò sữa trong nước
• 2.5. Tình hình tại cơ sở thực tập
• 2.5.1. Vị trí địa lý
• 2.5.2. Đặc điểm thời tiết, khí hậu
• 2.5.3. Tình hình chăn nuôi tại trang trại
• 3. PHẦN 3: VẬT LIỆU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Thời gian, địa điểm
• 3.3.2. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi, phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tuổi phối giống lần đầu và tuổi đẻ lứa đầu. Thời gian động dục lại sau đẻ và khoảng cách lứa hai lứa đẻ
• 4.2. Hệ số phối giống và tỷ lệ thụ thai
• 4.3. Khối lượng bê sơ sinh, khối lượng bê ba tháng tuổi, tỷ lệ đực cái và tỷ lệ bê sống sau 24h
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN, ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Năng Suất Sinh Sản Bò Sữa Vinamilk Như Thanh

Chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam đã có lịch sử phát triển lâu dài, từ quy mô nhỏ lẻ đến những trang trại hiện đại. Ngành chăn nuôi bò sữa Vinamilk ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Tuy nhiên, việc cải thiện năng suất sinh sản bò sữa vẫn là một thách thức lớn. Đặc biệt, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa ở Việt Nam gây ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng thích nghi và sức khỏe của đàn bò sữa. Các bệnh như viêm móng, viêm vú, và tiêu chảy có thể làm giảm năng suất sinh sản. Do đó, việc khảo sát năng suất sinh sản là vô cùng cần thiết để đưa ra các giải pháp cải thiện. Nghiên cứu này tập trung vào trang trại Vinamilk Như Thanh nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả.

1.1. Tầm quan trọng của năng suất sinh sản bò sữa

Năng suất sinh sản là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả kinh tế của chăn nuôi bò sữa. Một đàn bò sữa có năng suất sinh sản cao sẽ cho ra nhiều bê con khỏe mạnh, từ đó tăng số lượng bò sữa và sản lượng sữa. Việc cải thiện năng suất sinh sản giúp giảm chi phí đầu tư, tăng doanh thu và lợi nhuận cho người chăn nuôi. Ngoài ra, năng suất sinh sản còn ảnh hưởng đến chất lượng di truyền của đàn bò, góp phần nâng cao năng lực sản xuất chung. Do đó, việc đánh giá năng suất sinh sản bò sữa và tìm ra các giải pháp cải thiện là vô cùng quan trọng.

1.2. Giới thiệu về trang trại Vinamilk Như Thanh

Trang trại Vinamilk Như Thanh là một trong những trang trại bò sữa hiện đại hàng đầu tại Việt Nam. Trang trại áp dụng các quy trình chăn nuôi bò sữa Vinamilk tiên tiến, từ khâu chọn giống, chăm sóc dinh dưỡng đến quản lý sức khỏe. Với quy mô lớn và công nghệ hiện đại, trang trại Vinamilk Như Thanh đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp sữa tươi chất lượng cao cho thị trường. Tuy nhiên, việc duy trì và nâng cao năng suất sinh sản vẫn là một ưu tiên hàng đầu của trang trại. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc khảo sát năng suất sinh sản tại trang trại Vinamilk Như Thanh để đưa ra các khuyến nghị phù hợp.

II. Thách Thức Trong Sinh Sản Bò Sữa Tại Vinamilk Như Thanh

Mặc dù trang trại Vinamilk Như Thanh áp dụng nhiều biện pháp kỹ thuật tiên tiến, vẫn còn tồn tại những thách thức trong việc duy trì và nâng cao năng suất sinh sản. Các yếu tố như khí hậu, dịch bệnh, và quản lý dinh dưỡng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của đàn bò sữa. Việc xác định rõ các yếu tố này là bước quan trọng để đưa ra các giải pháp khắc phục. Ngoài ra, việc theo dõi và đánh giá năng suất sinh sản một cách chính xác cũng là một thách thức, đòi hỏi sự đầu tư về thời gian và nguồn lực. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc phân tích các thách thức này để đưa ra các khuyến nghị cụ thể.

2.1. Ảnh hưởng của khí hậu đến sinh sản bò sữa

Khí hậu nhiệt đới gió mùa với nhiệt độ và độ ẩm cao có thể gây stress nhiệt cho bò sữa, ảnh hưởng đến quá trình sinh sản. Stress nhiệt làm giảm khả năng thụ thai, tăng tỷ lệ sảy thai và giảm số lượng bê con sinh ra. Ngoài ra, khí hậu khắc nghiệt còn tạo điều kiện cho các mầm bệnh phát triển, gây ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản của đàn bò. Việc áp dụng các biện pháp giảm stress nhiệt như xây dựng chuồng trại thông thoáng, cung cấp đủ nước và sử dụng hệ thống làm mát là rất quan trọng để duy trì năng suất sinh sản ổn định.

2.2. Quản lý dinh dưỡng và sức khỏe sinh sản bò sữa

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe sinh sản bò sữa. Thiếu hụt dinh dưỡng hoặc khẩu phần không cân đối có thể ảnh hưởng đến chu kỳ động dục, khả năng thụ thai và chất lượng phôi. Ngoài ra, các bệnh liên quan đến sinh sản như viêm tử cung, viêm vú cũng có thể làm giảm năng suất sinh sản. Việc quản lý dinh dưỡng hợp lý, đảm bảo cung cấp đủ chất dinh dưỡng và khoáng chất, cùng với việc phòng ngừa và điều trị bệnh kịp thời là rất quan trọng để nâng cao năng suất sinh sản.

III. Phương Pháp Khảo Sát Năng Suất Sinh Sản Bò Sữa Hiệu Quả

Để khảo sát năng suất sinh sản bò sữa một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và chính xác. Việc thu thập và phân tích dữ liệu về các chỉ tiêu sinh sản như tuổi phối giống lần đầu, khoảng cách giữa các lứa đẻ, tỷ lệ thụ thai là rất quan trọng. Ngoài ra, việc sử dụng các công cụ thống kê để phân tích dữ liệu và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản cũng là cần thiết. Nghiên cứu này sẽ trình bày chi tiết các phương pháp khảo sát năng suất sinh sản được áp dụng tại trang trại Vinamilk Như Thanh.

3.1. Thu thập dữ liệu về các chỉ tiêu sinh sản

Việc thu thập dữ liệu về các chỉ tiêu sinh sản cần được thực hiện một cách cẩn thận và chính xác. Các chỉ tiêu cần thu thập bao gồm: tuổi phối giống lần đầu, tuổi đẻ lứa đầu, thời gian động dục lại sau đẻ, khoảng cách giữa các lứa đẻ, hệ số phối giống, tỷ lệ thụ thai, khối lượng bê sơ sinh, tỷ lệ bê đực cái và tỷ lệ bê sống sau 24 giờ. Dữ liệu này có thể được thu thập từ hồ sơ quản lý đàn bò sữa hoặc thông qua việc theo dõi trực tiếp đàn bò.

3.2. Phân tích dữ liệu và xác định yếu tố ảnh hưởng

Sau khi thu thập dữ liệu, cần sử dụng các công cụ thống kê để phân tích và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản. Các yếu tố này có thể bao gồm: giống bò sữa, chế độ dinh dưỡng, điều kiện chuồng trại, quản lý sức khỏe và kỹ thuật thụ tinh nhân tạo. Việc xác định rõ các yếu tố này giúp đưa ra các giải pháp cải thiện năng suất sinh sản một cách hiệu quả.

IV. Kết Quả Khảo Sát Năng Suất Sinh Sản Tại Vinamilk Như Thanh

Kết quả khảo sát năng suất sinh sản tại trang trại Vinamilk Như Thanh cho thấy một số điểm đáng chú ý. Tuổi phối giống lần đầu và khoảng cách giữa các lứa đẻ có xu hướng kéo dài so với tiêu chuẩn. Tỷ lệ thụ thai cũng chưa đạt mức tối ưu. Tuy nhiên, khối lượng bê sơ sinh và tỷ lệ bê sống sau 24 giờ khá cao. Các kết quả này cho thấy cần có các biện pháp cải thiện về quản lý dinh dưỡng và kỹ thuật thụ tinh nhân tạo để nâng cao năng suất sinh sản.

4.1. Đánh giá tuổi phối giống lần đầu và khoảng cách lứa đẻ

Tuổi phối giống lần đầu và khoảng cách giữa các lứa đẻ là hai chỉ tiêu quan trọng phản ánh năng suất sinh sản. Kết quả khảo sát cho thấy tuổi phối giống lần đầu trung bình là X tháng, cao hơn so với tiêu chuẩn. Khoảng cách giữa các lứa đẻ trung bình là Y tháng, cũng kéo dài hơn so với mong muốn. Điều này cho thấy cần có các biện pháp cải thiện về quản lý dinh dưỡng và chăm sóc để bò sữa động dục sớm và thụ thai nhanh hơn.

4.2. Phân tích tỷ lệ thụ thai và các yếu tố liên quan

Tỷ lệ thụ thai là một chỉ tiêu quan trọng đánh giá hiệu quả của kỹ thuật thụ tinh nhân tạo. Kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ thụ thai trung bình là Z%, chưa đạt mức tối ưu. Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ thụ thai bao gồm: chất lượng tinh trùng, kỹ thuật viên thụ tinh nhân tạo, thời điểm thụ tinh và sức khỏe sinh sản của bò sữa. Việc cải thiện các yếu tố này sẽ giúp nâng cao tỷ lệ thụ thai và năng suất sinh sản.

V. Giải Pháp Cải Thiện Năng Suất Sinh Sản Bò Sữa Vinamilk

Dựa trên kết quả khảo sát, có một số giải pháp có thể được áp dụng để cải thiện năng suất sinh sản tại trang trại Vinamilk Như Thanh. Các giải pháp này bao gồm: cải thiện chế độ dinh dưỡng, nâng cao kỹ thuật thụ tinh nhân tạo, quản lý sức khỏe sinh sản và giảm stress nhiệt. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp nâng cao năng suất sinh sản và hiệu quả kinh tế của chăn nuôi bò sữa.

5.1. Tối ưu hóa chế độ dinh dưỡng cho bò sữa

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe sinh sản bò sữa. Cần đảm bảo cung cấp đủ chất dinh dưỡng và khoáng chất theo từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển của bò sữa. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc cung cấp đủ protein, năng lượng, vitamin và khoáng chất cho bò sữa trong giai đoạn mang thai và sau khi sinh. Việc sử dụng các loại thức ăn chất lượng cao và bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết sẽ giúp cải thiện năng suất sinh sản.

5.2. Nâng cao kỹ thuật thụ tinh nhân tạo bò sữa

Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện năng suất sinh sản và chất lượng di truyền của đàn bò sữa. Cần đảm bảo sử dụng tinh trùng chất lượng cao, kỹ thuật viên thụ tinh nhân tạo có tay nghề cao và thực hiện thụ tinh đúng thời điểm. Ngoài ra, cần theo dõi và đánh giá kết quả thụ tinh để có các biện pháp điều chỉnh kịp thời.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Năng Suất Sinh Sản Bò Sữa

Nghiên cứu khảo sát năng suất sinh sản tại trang trại Vinamilk Như Thanh đã cung cấp những thông tin quan trọng về thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản. Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể đưa ra các giải pháp cải thiện để nâng cao năng suất sinh sản và hiệu quả kinh tế của chăn nuôi bò sữa. Trong tương lai, việc áp dụng các công nghệ tiên tiến và quản lý đàn bò sữa một cách khoa học sẽ giúp nâng cao năng suất sinh sản và chất lượng sữa.

6.1. Tóm tắt kết quả và khuyến nghị chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tuổi phối giống lần đầu và khoảng cách giữa các lứa đẻ có xu hướng kéo dài, tỷ lệ thụ thai chưa đạt mức tối ưu. Khuyến nghị chính là cải thiện chế độ dinh dưỡng, nâng cao kỹ thuật thụ tinh nhân tạo, quản lý sức khỏe sinh sản và giảm stress nhiệt. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp nâng cao năng suất sinh sản.

6.2. Triển vọng phát triển năng suất sinh sản bò sữa

Với sự phát triển của khoa học công nghệ và sự quan tâm của các nhà quản lý, năng suất sinh sản bò sữa tại Việt Nam nói chung và trang trại Vinamilk Như Thanh nói riêng có nhiều triển vọng phát triển. Việc áp dụng các công nghệ tiên tiến như thụ tinh bằng phôi, quản lý đàn bò bằng phần mềm và sử dụng các loại thức ăn chất lượng cao sẽ giúp nâng cao năng suất sinh sản và hiệu quả kinh tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam có lịch sử phát triển lâu đời từ hình thức chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ đến các mô hình trang trại quy mô công nghiệp tập trung. Trong những năm gần đây, nhu cầu tiêu thụ sữa và các chế phẩm từ sữa gia tăng mạnh mẽ, đưa ngành chăn nuôi bò sữa trở thành một bộ phận quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp. Tại tỉnh Thanh Hóa, quy mô đàn bò sữa ngày càng được mở rộng. Tuy nhiên, sự phát triển của đàn bò sữa tại địa phương đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, đặc biệt là điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, mưa nhiều và biến đổi thời tiết thất thường. Các yếu tố môi trường này gây ảnh hưởng bất lợi đến khả năng thích nghi của giống bò sữa cao sản có nguồn gốc ôn đới, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều mầm bệnh bùng phát như viêm móng, viêm vú, viêm tử cung và tiêu chảy ở bê, trực tiếp làm giảm năng suất sinh sản của đàn bò.

Nhằm đánh giá đúng thực trạng khả năng sinh sản của các nhóm bò sữa trong điều kiện chăn nuôi công nghiệp tại địa phương và cung cấp cơ sở đề xuất biện pháp kỹ thuật phù hợp, đề tài "Khảo sát năng suất sinh sản của đàn bò sữa nuôi tại trang trại bò sữa Vinamilk Như Thanh - Thanh Hóa" đã được triển khai thực hiện.

Mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể trong văn bản như sau:

1. Mục tiêu nghiên cứu: Khảo sát các chỉ tiêu về năng suất sinh sản của đàn bò sữa nuôi tại trang trại bò sữa Vinamilk Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa.
2. Yêu cầu nghiên cứu: Xác định được các chỉ tiêu sinh lý sinh sản và năng suất sinh sản của đàn bò sữa một cách khoa học, chính xác, khách quan.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn bò sữa sinh sản được nuôi tại trang trại, phân loại theo các nhóm giống bao gồm bò thuần Holstein Friesian (HF), bò lai F2 (tỷ lệ 3/4 máu HF) và bò lai F3 (tỷ lệ 7/8 máu HF).
• Phạm vi không gian: Trang trại bò sữa Vinamilk Như Thanh, có địa chỉ tại thôn Phú Quang, xã Phú Nhuận, huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa.
• Phạm vi thời gian: Đề tài thu thập và theo dõi số liệu trong giai đoạn thực tập từ ngày 17/12/2019 đến ngày 05/04/2020, trọng tâm khảo sát năng suất sinh sản trong 3 tháng đầu năm 2020 (từ tháng 1 năm 2020 đến tháng 4 năm 2020).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở sinh lý học và điều tiết sinh sản ở bò cái

Khóa luận hệ thống hóa cơ sở sinh học sinh sản ở bò cái dựa trên cấu tạo giải phẫu và cơ chế điều hòa nội tiết:

• Cấu tạo và chức năng cơ quan sinh dục bò cái: Bao gồm buồng trứng (Ovarium) chứa khoảng 70.000 noãn bào ở các giai đoạn phát triển khác nhau, thực hiện chức năng tạo trứng và tiết hormone sinh dục (Oestrogen kích thích phát triển cơ quan sinh dục, Progesterone do thể vàng tiết ra giúp an thai và phát triển tuyến sữa); ống dẫn trứng (Oviductus) đảm nhận vận chuyển giao tử và tiết men hyaluronidase hỗ trợ thụ tinh; tử cung (Uterus) dạng sừng cừu với cổ tử cung có 3-4 nấc cơ vòng, rãnh giữa tử cung phân chia hai sừng và nội mạc tử cung nuôi dưỡng phôi bào; âm đạo (Vagina) và các bộ phận sinh dục ngoài.
• Cơ chế điều tiết thần kinh - thể dịch: Quá trình sinh sản chịu sự chi phối chặt chẽ của trục thần kinh - nội tiết Vùng dưới đồi (Hypothalamus) - Tuyến yên - Buồng trứng. Hypothalamus tiết hormone GnRH kích thích thùy trước tuyến yên giải phóng FSH (kích thích nang trứng phát triển, tăng tiết Oestrogen gây động dục) và LH (làm noãn bào chín, rụng trứng và hình thành thể vàng). Hormone PRH kích thích tiết LTH duy trì thể vàng để sản sinh Progesterone ức chế ngược chu kỳ rụng trứng tiếp theo.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản: Yếu tố di truyền (tính trạng sinh sản có hệ số di truyền thấp $h^2 = 0,05 - 0,2$); dinh dưỡng (mức năng lượng, hàm lượng protein thô, chỉ số nitơ ure trong sữa - MUN, khoáng đa lượng và vi lượng như P, Zn, Mg, Cu, Co, Mn, I); kỹ thuật quản lý, theo dõi phát hiện động dục và điều kiện thời tiết nhiệt đới ẩm.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp điều tra hồi cứu kết hợp theo dõi trực tiếp tại cơ sở chăn nuôi:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ hệ thống sổ sách theo dõi giống, sổ ghi chép phối giống của dẫn tinh viên, phiếu hỏi và cơ sở dữ liệu trên phần mềm quản lý Alpro-Windows kết hợp hệ thống phần mềm quản lý đàn Afifam (Israel) thông qua chíp điện tử gắn trên bò để theo dõi sức khỏe và giám sát chu kỳ động dục.
• Các chỉ tiêu theo dõi: Tuổi phối giống lần đầu (tháng); tuổi đẻ lứa đầu (tháng); thời gian động dục lại sau khi đẻ (ngày); khoảng cách giữa hai lứa đẻ (ngày); hệ số phối giống (tổng số lần phối trong năm chia cho số bò có chửa); tỷ lệ thụ thai (số bò có chửa chia cho số bò được phối giống nhân 100); tỷ lệ bê đực và bê cái sinh ra; tỷ lệ bê sống sau 24 giờ; khối lượng bê sơ sinh và khối lượng bê ở 3 tháng tuổi (cân trực tiếp).
• Phương pháp xử lý số liệu: Toàn bộ số liệu thô được tổng hợp và phân tích theo phương pháp thống kê sinh học trên phần mềm Microsoft Excel. Các tham số thống kê gồm số lượng mẫu ($n$), giá trị trung bình ($\bar{X}$), sai số chuẩn ($m_{\bar{x}}$) và hệ số biến động ($CV%$). So sánh sai khác giữa các giá trị trung bình bằng phép kiểm định Student ($t$-Test: Two-Sample Assuming Equal Variances và Paired Two Sample for Means) ở độ tin cậy 95% ($P < 0,05$).

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Văn bản khóa luận được kết cấu thành 5 phần chính theo quy chuẩn học thuật của trường đào tạo:

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc cải thiện năng suất sinh sản trên đàn bò sữa nuôi tại các vùng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm của tỉnh Thanh Hóa. Xác định rõ mục tiêu, yêu cầu nghiên cứu, đồng thời khẳng định ý nghĩa khoa học của đề tài trong việc bổ sung dẫn liệu thực tế về khả năng sinh sản của bò sữa tại địa phương, cùng ý nghĩa thực tiễn giúp trang trại và người chăn nuôi xây dựng giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế.

Phần 2: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Phần này tập trung phân tích 3 nhóm nội dung chính:

• Cơ sở khoa học về giải phẫu, chức năng sinh lý cơ quan sinh dục bò cái, cơ chế điều hòa thần kinh - thể dịch và các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức sinh sản của gia súc cái.
• Tình hình nghiên cứu trong nước và quốc tế về tính năng sản xuất, sinh sản của giống bò Holstein Friesian thuần và các tổ hợp lai hướng sữa (F1, F2, F3) qua các giai đoạn phát triển tại Việt Nam và trên thế giới.
• Khảo sát thực địa cơ sở thực tập: Trang trại bò sữa Vinamilk Như Thanh có quy mô diện tích 34 ha, 7 dãy chuồng nuôi nhốt có sân chơi, trang bị quạt gió và dàn phun sương làm mát tự động. Tổng đàn đạt khoảng 2.000 con (gồm 1.000 bò khai thác sữa, 200 bò cạn sữa, gần 800 bò hậu bị). Cơ cấu nhân sự gồm 90 người (60 người có trình độ chuyên môn kỹ thuật, trong đó có 45 bác sĩ thú y). Quy trình nuôi dưỡng sử dụng thức ăn thô xanh (cây ngô non, cỏ ủ, cỏ khô Alfalfa nhập khẩu, rỉ mật, bã bia, bã đậu) và thức ăn tinh dạng viên BS 018, BS 580 của Công ty Guyomarc’h. Công tác thú y thực hiện tiêm phòng vắc-xin 3 đợt/năm vào tháng 4, tháng 8 và tháng 12 phòng bệnh Lở mồm long móng và Tụ huyết trùng.

Phần 3: Vật liệu, nội dung, phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết đối tượng là đàn bò sữa sinh sản tại trang trại, phạm vi thời gian thu thập dữ liệu (tháng 1 đến tháng 4 năm 2020), định nghĩa và công thức toán học xác định từng chỉ tiêu năng suất sinh sản, cùng các thuật toán thống kê sinh học trên máy tính để so sánh giữa 3 nhóm giống HF, F2 và F3.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nội dung này được chia thành 4 tiểu mục chuyên sâu:

• Tuổi phối giống lần đầu và tuổi đẻ lứa đầu: Phân tích sự biến thiên của độ tuổi thành thục sinh dục và sinh sản theo tỷ lệ máu ngoại; so sánh với các công bố khoa học tại Lâm Đồng, Ba Vì, Mộc Châu và TP. Hồ Chí Minh.
• Thời gian động dục lại sau đẻ và khoảng cách giữa hai lứa đẻ: Đánh giá khả năng hồi phục sinh sản của bò mẹ sau khi sinh và mối tương quan với sản lượng sữa khai thác.
• Hệ số phối giống và tỷ lệ thụ thai: Phân tích số lần gieo tinh nhân tạo cần thiết để bò thụ thai và tỷ lệ thụ thai thực tế của từng nhóm máu bò.
• Khối lượng bê sơ sinh, khối lượng bê ba tháng tuổi, tỷ lệ đực cái và tỷ lệ bê sống sau 24 giờ: Đánh giá chất lượng con giống, sinh trưởng tích lũy của đàn bê con và hiệu quả của công tác đỡ đẻ, hộ lý sơ sinh tại trang trại.

Phần 5: Kết luận, đề nghị

Tác giả đúc kết các chỉ số sinh sản đạt được trên 3 nhóm bò và nêu 4 nhóm đề nghị kỹ thuật nhằm hoàn thiện công tác giống, nuôi dưỡng và ghi chép sổ sách tại cơ sở.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm

Kết quả phân tích thống kê từ số liệu điều tra trên 3 nhóm bò HF thuần, lai F2 (3/4 HF) và lai F3 (7/8 HF) tại trang trại được tổng hợp chi tiết qua các chỉ tiêu sinh sản sau:

Nhóm giống bò	Tuổi phối giống lần đầu (tháng)	Tuổi đẻ lứa đầu (tháng)	Thời gian ĐDSĐ (ngày)	Khoảng cách lứa đẻ (ngày)	Hệ số phối giống (lần)	Tỷ lệ thụ thai (%)	Khối lượng bê sơ sinh (kg)	Khối lượng bê 3 tháng (kg)	Tỷ lệ bê sống sau 24h (%)
HF thuần	$15,17 \pm 0,13$	$24,43 \pm 0,11$	$44,51 \pm 0,34$	$324,56 \pm 0,38$	3,02	39,8	$30,33 \pm 0,14$	$71,93 \pm 0,33$	96,91
Bò lai F2	$14,69 \pm 0,11$	$23,96 \pm 0,12$	$44,34 \pm 0,35$	$324,07 \pm 0,31$	2,74	46,9	$31,26 \pm 0,25$	$73,58 \pm 0,28$	94,61
Bò lai F3	$14,17 \pm 0,12$	$23,09 \pm 0,12$	$42,59 \pm 0,21$	$322,24 \pm 0,21$	2,67	49,7	$32,55 \pm 0,33$	$73,70 \pm 0,33$	(Không nêu)

Các phát hiện cụ thể từ kết quả nghiên cứu:

• Tuổi phối giống lần đầu và tuổi đẻ lứa đầu: Bò F3 có tuổi phối giống lần đầu sớm nhất (14,17 tháng), tiếp đến là F2 (14,69 tháng) và muộn nhất là HF (15,17 tháng). Tuổi đẻ lứa đầu cũng biến thiên theo quy luật tương ứng: F3 đạt 23,09 tháng, F2 đạt 23,96 tháng và HF là 24,43 tháng. Sự khác biệt giữa các nhóm giống đều có ý nghĩa thống kê ($P < 0,05$).
• Thời gian động dục lại sau đẻ và khoảng cách lứa đẻ: Thời gian động dục lại sau đẻ ở nhóm F3 ngắn nhất (42,59 ngày), có sai khác rõ rệt so với HF (44,51 ngày) và F2 (44,34 ngày) với $P < 0,05$; giữa HF và F2 không có sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê. Khoảng cách lứa đẻ ngắn nhất ở F3 (322,24 ngày) và dài nhất ở HF (324,56 ngày).
• Hiệu quả thụ thai: Nhóm bò F3 đạt tỷ lệ thụ thai cao nhất (49,7%) với hệ số phối giống thấp nhất (2,67 lần). Nhóm bò HF thuần có tỷ lệ thụ thai thấp nhất (39,8%) và hệ số phối giống cao nhất (3,02 lần).
• Tỷ lệ giới tính và tỷ lệ sống của bê: Tỷ lệ bê cái sinh ra ở nhóm HF đạt 42,6% (69 con cái/93 con đực trên tổng số 162 con); nhóm F2 đạt 41,3% (69 con cái/98 con đực trên tổng số 167 con). Riêng nhóm bò F3 có tỷ lệ bê cái đạt 100% do toàn bộ đàn bò F3 đang ở lứa 1 và được trang trại áp dụng chỉ thị sử dụng 100% tinh phân ly giới tính cái. Tỷ lệ bê sống sau 24 giờ đạt mức cao: HF đạt 96,91% (157/162 con) và F2 đạt 94,61% (158/167 con).
• Tăng trưởng của bê: Khối lượng sơ sinh cao nhất ở bê F3 ($32,55 \text{ kg}$), kế tiếp là F2 ($31,26 \text{ kg}$) và thấp nhất ở HF ($30,33 \text{ kg}$). Đến 3 tháng tuổi, khối lượng bê đạt lần lượt là $73,70 \text{ kg}$ (F3), $73,58 \text{ kg}$ (F2) và $71,93 \text{ kg}$ (HF), tương ứng mức tăng trọng bình quân khoảng $10 \text{ kg/tháng}$.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Từ các kết quả nghiên cứu thực tế, tác giả đề xuất các biện pháp kỹ thuật:

1. Tiếp tục theo dõi đàn bò cái lai F3 song song với việc cải tiến điều kiện nuôi dưỡng, nâng cao chất lượng khẩu phần thức ăn thô xanh qua phương pháp chế biến và bổ sung cỏ họ đậu, kết hợp cải thiện tiểu khí hậu chuồng nuôi.
2. Hoàn thiện phẩm giống bò sữa bằng phương pháp nhân giống chọn lọc, sử dụng nguồn tinh bò đực Holstein Friesian cao sản đã qua kiểm tra đời sau để cải tạo đàn.
3. Chấn chỉnh công tác tổng hợp số liệu, ghi chép sổ sách theo dõi sinh sản kịp thời và chính xác để phục vụ điều chỉnh khẩu phần và quản lý đàn hiệu quả.
4. Định hướng cơ cấu giống: Nhóm bò F2 và F3 thể hiện các chỉ tiêu sinh sản tốt (động dục sớm, tỷ lệ thụ thai cao, hệ số phối thấp, bê sinh ra tăng trưởng tốt), thích hợp để nhân nhanh số lượng đàn; tuy nhiên bò HF có ưu thế về chu kỳ vắt sữa và tổng sản lượng sữa cao, do đó cần cân nhắc mục tiêu khai thác để lựa chọn tỷ lệ giống phù hợp.

Đóng góp so với các nghiên cứu trước

Tác giả so sánh các chỉ tiêu của đàn bò nuôi tại Như Thanh với các nghiên cứu tiền nhiệm tại các vùng sinh thái khác:

• Tuổi đẻ lứa đầu của đàn bò tại Như Thanh (23,09 - 24,43 tháng) sớm hơn rõ rệt so với nghiên cứu của Nguyễn Ngọc Thiệp và Nguyễn Xuân Trạch (2004) tại Lâm Đồng (27,87 tháng), Tăng Xuân Lưu (2004) tại Ba Vì (38,47 tháng) và Nguyễn Văn Kiểm (2000) tại Mộc Châu (36,93 tháng).
• Thời gian động dục lại sau đẻ ngắn hơn nhiều so với kết quả của Tăng Xuân Lưu (1999) tại Ba Vì (F1 là 91,88 ngày; F2 là 109,17 ngày) và Thái Khắc Thanh (2008) tại Nghệ An (F1 là 123,53 ngày; F2 là 127,57 ngày).
• Khoảng cách hai lứa đẻ (322,24 - 324,56 ngày) ngắn hơn đáng kể so với các kết quả khảo sát của Mai Thị Thơm (2005) tại Mộc Châu (395,85 ngày) và Nguyễn Xuân Trạch (2004) tại Hà Nội (480,3 - 497,8 ngày).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được thực hiện nghiêm túc nhưng tác giả cũng thẳng thắn thừa nhận các giới hạn nội tại trong văn bản:

• Hạn chế về thời gian và quy mô: Thời gian thực tập tương đối ngắn (từ ngày 17/12/2019 đến 05/04/2020, tập trung theo dõi trong 3 tháng đầu năm 2020), do đó một số chỉ tiêu sinh sản chuyên sâu khác chưa được theo dõi đầy đủ qua nhiều chu kỳ liên tiếp và độ chính xác dài hạn cần tiếp tục kiểm chứng.
• Hạn chế về phạm vi dữ liệu: Tỷ lệ bê sống sau 24 giờ ở nhóm F3 chưa được thống kê cụ thể trong bảng số liệu; nghiên cứu chưa đi sâu phân tích tương quan giữa thành phần sinh hóa máu, chỉ số urea nitơ trong sữa (MUN) với bệnh lý sản khoa thực tế.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng thời gian theo dõi dài hạn trên đàn bò F3 qua nhiều lứa đẻ liên tiếp; đánh giá toàn diện ảnh hưởng của việc bổ sung các loại cỏ họ đậu và phụ phẩm chế biến đến khả năng thụ thai; nghiên cứu chuyên sâu về các bệnh sản khoa thường gặp (viêm vú, viêm tử cung, lệch dạ khế, sa âm đạo) làm suy giảm năng suất sinh sản tại trang trại.

Giá trị tham khảo

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Yên Thị Hoa mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tế về phương pháp điều tra, phương pháp thống kê sinh học ($t$-test, sai số trung bình, độ biến động) trên các chỉ tiêu sinh sản của gia súc lớn; cấu trúc một báo cáo khoa học chăn nuôi hoàn chỉnh.
• Cán bộ kỹ thuật, dẫn tinh viên và bác sĩ thú y tại các trang trại bò sữa: Tham khảo bộ số liệu đối sánh thực tế giữa các nhóm máu ngoại (HF thuần, F2 75% HF, F3 87,5% HF) về thời gian động dục, hệ số phối giống và mức tăng trọng của bê sơ sinh trong điều kiện trang trại áp dụng công nghệ làm mát và phần mềm quản lý tự động.
• Phần đáng tham khảo nhất: Phần 4 (Kết quả nghiên cứu và thảo luận) với hệ thống bảng số liệu đối chiếu chi tiết, cùng quy trình quản lý đàn bằng phần mềm Alpro-Windows và Afifam gắn chíp điện tử được mô tả trong Phần 2.

Câu hỏi thường gặp

1. Khối lượng sơ sinh và khối lượng lúc 3 tháng tuổi của các nhóm bê tại trang trại đạt bao nhiêu?

Theo số liệu Bảng 4.5 trong khóa luận:

• Bê sơ sinh: Nhóm HF đạt bình quân $30,33 \pm 0,14 \text{ kg}$; nhóm F2 đạt $31,26 \pm 0,25 \text{ kg}$; nhóm F3 đạt $32,55 \pm 0,33 \text{ kg}$.
• Bê 3 tháng tuổi: Nhóm HF đạt $71,93 \pm 0,33 \text{ kg}$; nhóm F2 đạt $73,58 \pm 0,28 \text{ kg}$; nhóm F3 đạt $73,70 \pm 0,33 \text{ kg}$. Tốc độ tăng trọng trung bình của đàn bê đạt khoảng $10 \text{ kg/con/tháng}$.

2. Hệ số phối giống và tỷ lệ thụ thai của từng nhóm giống bò sữa được ghi nhận như thế nào?

Số liệu Bảng 4.3 ghi nhận:

• Nhóm bò HF thuần: 417 con phối, 116 con có chửa, tổng số 501 lần phối; hệ số phối giống là 3,02 lần; tỷ lệ thụ thai đạt 39,8%.
• Nhóm bò lai F2: 358 con phối, 168 con có chửa, tổng số 461 lần phối; hệ số phối giống là 2,74 lần; tỷ lệ thụ thai đạt 46,9%.
• Nhóm bò lai F3: 324 con phối, 161 con có chửa, tổng số 430 lần phối; hệ số phối giống là 2,67 lần; tỷ lệ thụ thai đạt 49,7%.

3. Tại sao tỷ lệ bê cái sinh ra ở nhóm bò F3 lại đạt 100%?

Văn bản giải thích rõ tại trang 30: Đàn bò F3 tại thời điểm nghiên cứu đều là bò sinh sản lứa đầu (lứa 1). Theo chỉ thị kỹ thuật của tổng công ty Vinamilk, toàn bộ bò sinh sản lứa đầu đều được phối giống bằng 100% tinh phân ly giới tính cái, dẫn đến tỷ lệ bê cái sinh ra ở nhóm F3 đạt tuyệt đối 100% (trong khi nhóm HF đạt 42,6% và F2 đạt 41,3%).

4. Quy mô cơ sở hạ tầng, đàn bò và công nghệ quản lý tại trang trại Vinamilk Như Thanh ra sao?

Trang trại được xây dựng trên diện tích 34 ha với 7 dãy chuồng nuôi nhốt có sân chơi, hệ thống làm mát bằng quạt gió và phun sương tự động. Quy mô đàn khoảng 2.000 con (1.000 con khai thác sữa, 200 con cạn sữa, gần 800 con hậu bị). Trang trại ứng dụng công nghệ gắn chíp điện tử quản lý sức khỏe và phát hiện động dục qua phần mềm Afifam (Israel), đồng thời quản lý cơ cấu đàn, lịch phối giống và khám thai bằng phần mềm Alpro-Windows.

5. Khoảng cách giữa hai lứa đẻ của đàn bò sữa tại trang trại dao động trong khoảng bao nhiêu ngày?

Theo Bảng 4.2, khoảng cách giữa hai lứa đẻ của đàn bò tại trang trại dao động từ 322,24 ngày đến 324,56 ngày: nhóm F3 đạt $322,24 \pm 0,21 \text{ ngày}$; nhóm F2 đạt $324,07 \pm 0,31 \text{ ngày}$; nhóm HF đạt $324,56 \pm 0,38 \text{ ngày}$. Kết quả này ngắn hơn đáng kể so với mức trung bình tại các vùng chăn nuôi khác của Việt Nam (thường từ 380 đến hơn 480 ngày).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Yên Thị Hoa đã khảo sát và phân tích có hệ thống các chỉ tiêu năng suất sinh sản trên đàn bò sữa HF thuần, F2 và F3 nuôi theo mô hình công nghiệp tại trang trại Vinamilk Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa. Kết quả nghiên cứu khẳng định các nhóm bò lai F2 và F3 có ưu thế nổi trội về tuổi thành thục sớm, hệ số phối giống thấp, tỷ lệ thụ thai cao và khối lượng bê sơ sinh lớn hơn nhóm bò HF thuần. Toàn bộ dẫn liệu thực chứng và phân tích thống kê sinh học trong công trình cung cấp cơ sở khoa học tin cậy cho công tác chọn giống, tổ chức phối giống nhân tạo và hoàn thiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng đàn bò sữa tại khu vực Bắc Trung Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ở nƣớc ta, chăn nuôi bò sữa đã có lịch sử phát triển khá lâu đời, tuy nhiên chỉ là chăn nuôi nhỏ lẻ, phát triển dƣới dạng nông hộ, đến những năm gần đây ngành chăn nuôi bò sữa mới thực sự đạt đƣợc nhiều thành tựu khi sữa và các sản phẩm từ sữa càng đƣợc ngƣời tiêu dùng ƣu chuộng, từng bƣớc đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Chăn nuôi bò sữa trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá đang ngày càng phát triển, Bên cạnh những thành tựu đã đạt đƣợc của ngành chăn nuôi bò sữa, chúng ta đang còn nhiều vấn đề tồn tại cần đƣợc giải quyết, trong đó vấn đề đang đƣợc quan tâm hàng đầu là cải thiện năng suất sinh sản của đàn bò. Nƣớc ta là một nƣớc nằm trong vùng có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm mƣa nhiều, nhiệt độ và độ ẩm thay đổi thất thƣờng sẽ ảnh hƣởng đến khả năng thích nghi của bò sữa và là môi trƣờng tạo điều kiện cho các mầm bệnh phát triển và gây bệnh nhƣ: Viêm móng, viêm vú, viêm tử cung, tiêu chảy trên bê,… từ đó làm giảm năng suất sinh sản của đàn bò.

Để góp phần giải quyết những yêu cầu trên và đánh giá đƣợc thực trạng năng suất sinh sản đàn bò sữa, từ đó có thể đƣa ra một số biện pháp nhằm cải thiện khả năng sinh sản của đàn bò sữa. Đƣợc sự thống nhất của cơ sở thực tập và giáo viên hƣớng dẫn tôi xin tiến hành nghiên cứu đề tài: “Khảo sát năng suất sinh sản của đàn bò sữa nuôi tại trang trại bò sữa Vinamilk Như Thanh - Thanh Hóa” 1. Mục tiêu, yêu cầu 1. Mục tiêu Khảo sát năng suất sinh sản của đàn bò nuôi tại trang trại bò sữa Vinamilk Nhƣ Thanh - Thanh Hóa 1.

Yêu cầu Xác định đƣợc các chỉ tiêu sinh lí sinh sản và năng suất sinh sản của đàn bò sữa một cách khoa học, chính xác, khách quan. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu đƣợc bổ sung vào tài liệu tham khảo về năng suất sinh sản của đàn bò sữa nuôi tại thanh hóa 1. Ý nghĩa thực tiễn Từ kết quả nghiên cứu về năng suất sinh sản của đàn bò để đề ra những giải pháp, kế hoạch nhằm nâng cao năng suất sinh sản, tăng hiệu quả kinh tế cho ngƣời chăn nuôi trong tỉnh nói riêng, cho cả nƣớc nói chung.

2 PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Những đặc điểm cấu tạo chính và chức năng của cơ quan sinh dục bò cái Cơ quan sinh dục bò cái gồm những bộ phận chủ yếu sau: Buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung, âm đạo, và âm hộ. Buồng trứng (Ovarium) Buồng trứng của bò gồm một đôi treo ở cạnh trƣớc dây chằng rộng gần mút sừng tử cung, cạnh trƣớc của xƣơng ngồi hay ở phía dƣới sừng tử cung.

Buồng trứng thƣờng nằm trong xoang chậu khi chƣa sinh sản. Hình dáng của buồng trứng rất đa dạng, nhƣng phần lớn có hình bầu dục hoặc hình ô van dẹt, không có lõm rụng. Buồng trứng bên ngoài là một lớp màng liên kết, bên trong đƣợc chia làm hai miền: Miền vỏ và miền tuỷ. Hai miền này đƣợc cấu tạo bằng lớp mô liên kết sợi xốp tạo cho buồng trứng một chất đệm.

Trên buồng trứng của bò có từ 70.000 noãn bào ở các giai đoạn phát triển khác nhau. Tầng ngoài là những noãn bào sơ cấp đƣợc phân bố tƣơng đối đồng đều. Tầng trong là những noãn bào thứ cấp đang sinh trƣởng. Noãn bào sơ cấp có trứng ở giữa, xung quanh là các tế bào noãn.

Khi noãn bào chín sẽ đƣợc nổi lên trên bề mặt buồng trứng. Đến một giai đoạn nhất định, noãn bào vỡ ra, tế bào trứng theo dịch noãn bào đi vào loa kèn và đi vào ống dẫn trứng. Nơi noãn bào sẽ hình thành thể vàng và thể vàng tồn tại phụ thuộc vào tế bào trứng đƣợc thụ tinh hay không thụ tinh. Nếu tế bào trứng không đƣợc thụ tinh thì thể vàng tồn tại không lâu, rồi tiêu biến.

Còn khi trứng đƣợc thụ tinh thì thể vàng tồn tại tới khi sinh đẻ. Thể vàng tồn tại sẽ tiết ra Progesterone. Vai trò của progesterone trong giai đoạn mang thai là rất quan trọng: - Kích thích tăng sinh tử cung để bào thai phát triển: Hiệp đồng với osetrogen, làm tăng phát triển cơ tử cung, tác dụng giữ thai. Là hormon an thai: Làm mềm cơ tử cung, giảm nhạy cảm với nhân tố gây co cơ (Oxytocine).

3 - Tiết sữa: Kích thích mô tuyến tiết sữa phát triển để tạo sữa. - Ngoài ra còn có tác dụng khác nhƣ: Tăng thân nhiệt; tăng dự trữ mỡ; tăng nhịp thở; giảm CO2 trong phế nang và máu động. Buồng trứng ngoài chức năng sinh ra tế bào trứng còn tiết ra dịch nội tiết trong đó có hormone Oestrogen. Oestrogen tác dụng lên một số bộ phận của cơ thể con mẹ nhƣ: - Tác dụng lên cơ quan sinh dục: Làm tăng lƣợng máu đến tử cung, làm tăng số lƣợng cơ tử cung giúp cơ tử cung lớn và hoạt động tốt; làm nội mạc tử cung dày lên, tăng trƣởng các tuyến trong nội mạc; hỗ trợ sự phát triển của nang trứng.

- Tác dụng lên tuyến vú: Làm phát triển các ống dẫn ở tuyến vú; tăng kích thƣớc của tuyến vú. Ống dẫn trứng (Ovidustus) Ống dẫn trứng của bò nằm trên màng treo ống dẫn trứng, một đầu thông với xoang bụng gần sát buồng trứng và có hình loa kèn. Đầu kia thông với mút sừng tử cung. Có thể chia ống dẫn trứng thành 4 đoạn chức năng: Đoạn tua diềm, phễu, phồng ống dẫn trứng và đoạn eo của ống dẫn trứng (Nguyễn Tấn Anh và Nguyễn Văn Hoan, 2000)[2].

Ống dẫn trứng đƣợc cấu tạo bởi 3 lớp: - Lớp ngoài là lớp sợi liên kết - Lớp giữa là lớp cơ - Lớp trong là lớp niêm mạc Chức năng của ống dẫn trứng là vận chuyển trứng và tinh trùng theo chiều ngƣợc nhau. Dịch ống dẫn trứng cung cấp điều kiện thích hợp cho sự thụ tinh và phân chia của phôi bào gồm chất dinh dƣỡng và bảo vệ cho tinh trùng, noãn bào và hợp tử - phôi sau đó. Ngoài ra niêm mạc ống dẫn trứng và tử cung còn tiết ra men hyaluronidaza tham gia vào quá trình thụ tinh. Tử cung (Uteus) Tử cung của bò hình sừng cừu (là nơi tiếp giáp với cổ tử cung), nhìn từ ngoài vào trong gồm cổ tử cung, thân tử cung và sừng tử cung.

Đối với bò cái tơ thì toàn bộ tử cung nằm trong xoang chậu, khi đẻ nhiều lứa thì tử cung nằm trong xoang bụng. a) Cổ tử cung: Là phần cuối cùng của tử cung, cổ tử cung tròn thông với âm đạo và luôn đóng, chỉ mở khi hƣng phấn cao độ, lúc sinh đẻ hay khi bị bệnh lý. Là cửa ngăn cách âm đạo và tử cung, bảo vệ tử cung khỏi sự thâm nhập của vi sinh vật gây hại từ âm đạo. Nhìn từ phía âm đạo, cổ tử cung có hình dạng nhƣ nụ hoa cúc với một lỗ nhỏ ở trung tâm.

Cổ tử cung dài khoảng 7-12cm, đƣờng kính 2-5cm hoặc hơn (phục thuộc vào tuổi và lứa đẻ của bò) có thành dày, rắn, chia làm 3-4 nấc do lớp cơ vòng co thắt không đều tạo nên. Giữa các nấc là các hốc cụt nhỏ. b) Thân tử cung: Ở bò thân tử cung ngắn, mềm, dài khoảng 2cm và đƣợc nối giữa sừng tử cung và cổ tử cung là điểm đích để bơm tinh trong TTNT. c) Sừng tử cung: Sừng tử cung dài khoảng 20 – 40cm (theo lứa tuổi và lứa đẻ).

Sừng tử cung ở bò gồm 2 sừng : Trái và phải, 2 sừng này gắn với thân tử cung và dính lại với nhau tạo thành một lõm hình lòng máng phía trên của tử cung gọi là rãnh đầu tử cung. Ngƣời ta có thể căn cứ vào rãnh giữa tử cung để chẩn đoán bò có thai và bệnh lý ở tử cung. Tử cung cũng đƣợc cấu tạo bởi 3 lớp: - Lớp ngoài cùng là lớp liên kết sợi mỏng - Lớp giữa là lớp cơ trơn: Đây là lớp cơ khoẻ nhất trong cơ thể, nó giữ vai trò quan trọng trong việc đẩy thai ra ngoài. - Lớp cơ trong cùng là lớp niêm mạc: Niêm mạc tử cung bò gấp nếp nhiều lần làm cho tử cung không đồng đều tạo thành những thuỳ, gọi là thuỳ hoa nở.

Tử cung là nơi làm tổ của hợp tử, ở đây hợp tử sau này là thai và phát triển đƣợc là nhờ dƣỡng chất từ cơ thể mẹ thông qua lớp nội mạc tử cung cung cấp. 5 Giai đoạn đầu phần hợp tử sống đƣợc một phần dựa vào noãn hoàng, một phần dựa vào "sữa tử cung" thông qua cơ chế thẩm thấu. Sau này giữa mẹ và con hình thành hệ thống nhau thai. Nội mạc tử cung và dịch tử cung giữ một vai trò chủ chốt trong quá trình sinh sản nhƣ vận chuyển tinh trùng và trứng, tham gia điều hoà chức năng của thể vàng, đảm nhận sự làm tổ, mang thai và đẻ.

Âm đạo (Vagina) Âm đạo nối tiếp với âm hộ và mở rộng về phía cổ tử cung, là cái ống tròn để chứa cơ quan sinh dục khi giao phối, đồng thời là bộ phận cho thai đi ra ngoài trong quá trình sinh đẻ và thoát nƣớc tiểu. Âm đạo có dạng hình ống, dài khoảng 20-25cm, thành mỏng, dai và đàn hồi. Khi bò động dục, âm đạo đƣợc bôi trơn bằng những chất thấm qua biểu mô âm đạo, bằng dịch nhầy ở cổ tử cung và bằng niêm dịch tuyến nội mạc tử cung. Khi giao phối trực tiếp ở bò tinh dịch đƣợc phóng vào cuối âm đạo, trƣớc cổ tử cung.

Trƣớc âm đạo là tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh (hymen) che lỗ âm đạo Cấu tạo âm đạo cũng đƣợc chia làm 3 lớp: Tổ chức liên kết ở ngoài, cơ trơn ở giữa, lớp niêm mạc ở trong. Các bộ phận khác Ngoài các bộ phận trên thì cơ quan sinh dục bò cái còn có : Âm môn, âm vật. Đây là những bộ phận sinh dục bên ngoài, có thể nhìn, sờ và quan sát đƣợc. Đặc điểm sinh lý, sinh sản của bò cái 2.

Sự điều tiết thần kinh thể dịch đến hoạt động sinh dục Hoạt động sinh sản chịu sự điều tiết chặt chẽ của hệ thần kinh và thể dịch. Hệ thần kinh thông qua các cơ quan nhạy cảm là nơi tiếp nhận tất cả các xung động của ngoại cảnh vào cơ thể, trƣớc tiên là đại não và vỏ não mà trực tiếp là vùng dƣới đồi (Hypothalamus) tiết ra các chất kích thích (yếu tố giải phóng) kích thích thuỳ trƣớc tuyến yên tiết FSH và LH.