Luận văn thạc sĩ vnua khảo sát hàm lượng progesterone và cortisol trong huyết thanh sau khi đặt vòng prob vào âm đạo ở bò cắt buồng trứng

Luận văn thạc sĩ phân tích vnua khảo sát hàm lượng progesterone và cortisol trong huyết thanh sau khi đặt vòng prob vào âm đạo, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Trần Đình Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Sử Thanh Long
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Khảo sát hàm lượng progesterone và cortisol trong huyết thanh sau khi đặt vòng ProB vào âm đạo ở bò cắt buồng trứng
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục biểu đồ
• 1.6. Danh mục hình
• 1.7. Trích yếu luận văn
• 1.8. Mục tiêu của đề tài
• 1.9. Ý nghĩa của đề tài
• 1.10. Tổng quan tài liệu
• 1.11. Progesterone và ứng dụng trong sinh sản
• 1.11.1. Vai trò của progesterone
• 1.11.2. Vai trò của LH trong điều hoà phân tiết progesterone
• 1.11.3. Vai trò prostaglandin F2α đối với phân giải progesterone
• 1.11.4. Sự phân tiết progesterone ở bò
• 1.11.5. Progesterone và hoạt động của buồng trứng
• 1.11.6. Progesterone và ứng dụng trong chăn nuôi
• 1.11.7. Định lượng progesterone để chẩn đoán có thai sớm
• 1.12. Đặc điểm cấu tạo của cortisol
• 1.13. Các loại vòng tẩm trên thế giới
• 1.14. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.15. Các nghiên cứu trong nước
• 1.16. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.16.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.16.2. Vật liệu nghiên cứu
• 1.16.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.16.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.17. Kết quả và thảo luận
• 1.17.1. Kết quả cắt buồng trứng bò
• 1.17.2. Nghiên cứu và phân tích vòng nhập ngoại từ New Zealand
• 1.17.3. Định lượng progesterone trong máu bò thí nghiệm
• 1.18. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về hàm lượng progesterone và cortisol trong huyết thanh bò

Hàm lượng progesterone và cortisol trong huyết thanh bò là hai yếu tố quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe và khả năng sinh sản của bò. Nghiên cứu này tập trung vào việc khảo sát sự biến đổi của hai hormone này sau khi đặt vòng ProB vào âm đạo bò cắt buồng trứng. Việc hiểu rõ về nồng độ hormone này không chỉ giúp cải thiện quy trình chăn nuôi mà còn nâng cao hiệu quả sinh sản của bò sữa.

1.1. Khái niệm về progesterone và cortisol trong bò

Progesterone là hormone chủ yếu trong chu kỳ sinh sản của bò, có vai trò quan trọng trong việc duy trì thai kỳ. Cortisol, ngược lại, là hormone phản ứng với stress, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của bò. Việc theo dõi nồng độ của hai hormone này giúp đánh giá tình trạng sinh lý của bò.

1.2. Tầm quan trọng của việc khảo sát hormone trong chăn nuôi

Khảo sát hàm lượng progesterone và cortisol giúp xác định các vấn đề liên quan đến sinh sản và sức khỏe của bò. Điều này có thể dẫn đến các biện pháp can thiệp kịp thời, từ đó nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế cho các trang trại.

II. Vấn đề và thách thức trong việc khảo sát hormone ở bò cắt buồng trứng

Việc khảo sát hàm lượng hormone trong huyết thanh bò cắt buồng trứng gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự biến đổi nồng độ hormone do nhiều yếu tố khác nhau như chế độ dinh dưỡng, môi trường và phương pháp chăn nuôi. Điều này đòi hỏi các nhà nghiên cứu phải có phương pháp chính xác để thu thập và phân tích dữ liệu.

2.1. Những yếu tố ảnh hưởng đến nồng độ hormone

Nồng độ progesterone và cortisol có thể bị ảnh hưởng bởi chế độ ăn uống, mức độ stress, và điều kiện sống của bò. Việc hiểu rõ các yếu tố này là cần thiết để có được kết quả khảo sát chính xác.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập mẫu huyết thanh

Quá trình thu thập mẫu huyết thanh từ bò cắt buồng trứng có thể gặp khó khăn do tính chất của bò và các yếu tố môi trường. Điều này có thể dẫn đến sai lệch trong kết quả khảo sát nếu không được thực hiện đúng cách.

III. Phương pháp khảo sát hàm lượng progesterone và cortisol trong huyết thanh bò

Nghiên cứu sử dụng phương pháp ELISA để định lượng hàm lượng progesterone và cortisol trong huyết thanh bò. Phương pháp này cho phép xác định chính xác nồng độ hormone trong mẫu huyết thanh, từ đó đưa ra các kết luận về tình trạng sinh lý của bò.

3.1. Quy trình thu thập mẫu huyết thanh

Mẫu huyết thanh được thu thập từ bò cắt buồng trứng sau khi đặt vòng ProB. Quy trình này cần được thực hiện cẩn thận để đảm bảo không làm ảnh hưởng đến nồng độ hormone trong mẫu.

3.2. Phân tích hàm lượng hormone bằng phương pháp ELISA

Phương pháp ELISA được sử dụng để định lượng nồng độ progesterone và cortisol trong huyết thanh. Phương pháp này có độ nhạy cao và cho phép phát hiện nồng độ hormone ở mức thấp, giúp đưa ra kết quả chính xác.

IV. Kết quả khảo sát hàm lượng hormone sau khi đặt vòng ProB

Kết quả khảo sát cho thấy nồng độ progesterone trong huyết thanh bò có sự biến đổi rõ rệt sau khi đặt vòng ProB. Nồng độ cortisol cũng được ghi nhận có sự thay đổi, cho thấy tác động của vòng tẩm hormone đến sức khỏe và khả năng sinh sản của bò.

4.1. Biến đổi nồng độ progesterone sau khi đặt vòng

Nồng độ progesterone trong huyết thanh bò tăng lên đáng kể sau khi đặt vòng ProB, cho thấy hiệu quả của vòng tẩm hormone trong việc cải thiện khả năng sinh sản của bò.

4.2. Tác động của vòng ProB đến nồng độ cortisol

Nồng độ cortisol trong huyết thanh bò cũng có sự thay đổi, cho thấy vòng ProB có thể gây ra một mức độ stress nhất định cho bò. Tuy nhiên, mức độ này không đáng kể và không ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của bò.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc khảo sát hàm lượng progesterone và cortisol trong huyết thanh bò cắt buồng trứng sau khi đặt vòng ProB là cần thiết để đánh giá hiệu quả của phương pháp này. Kết quả nghiên cứu mở ra hướng đi mới cho việc cải thiện khả năng sinh sản của bò sữa tại Việt Nam.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy nồng độ progesterone tăng lên sau khi đặt vòng ProB, trong khi nồng độ cortisol có sự thay đổi nhẹ. Điều này cho thấy vòng tẩm hormone có tác dụng tích cực đến khả năng sinh sản của bò.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến nồng độ hormone và tối ưu hóa quy trình sử dụng vòng tẩm hormone cho bò sữa tại Việt Nam. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả chăn nuôi và giảm chi phí cho các trang trại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam đặt mục tiêu phát triển tổng đàn đạt quy mô 500.000 con nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng sữa tươi ngày càng tăng của xã hội. Tuy nhiên, bò sữa năng suất cao thường đối mặt với nguy cơ suy giảm nồng độ progesterone huyết thanh do một phần hormone này bị bài tiết qua sữa, dẫn đến hiện tượng mất cân bằng nội tiết và suy giảm chức năng buồng trứng. Theo các số liệu điều tra thực tế tại Ba Vì và Vĩnh Phúc, chỉ có khoảng 40% đến 45% bò sau khi sinh duy trì được chu kỳ sinh lý bình thường, trong khi có tới 55% đến 60% đàn bò gặp hiện tượng chậm động dục, động dục thầm lặng hoặc không động dục kéo dài. Tình trạng này làm gián đoạn mục tiêu động dục lại trong vòng 100 ngày sau đẻ và làm kéo dài chu kỳ động dục chuẩn 21 ngày, gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho các trang trại.

Nhằm giải quyết triệt để thách thức trên, đề tài luận văn tập trung khảo sát sự biến thiên hàm lượng progesterone và chỉ số cortisol trong huyết thanh sau khi đặt vòng giải phóng hormone ProB vào âm đạo ở bò đã được phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng. Nghiên cứu được triển khai từ tháng 10 năm 2015 đến tháng 11 năm 2016 tại Hà Nội, với sự phối hợp liên ngành giữa Bộ môn Ngoại - Sản (Học viện Nông nghiệp Việt Nam), Viện Kỹ thuật nhiệt đới (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), Trang trại giáo dục Edufarm Chương Mỹ và Trung tâm xét nghiệm Medlatec. Công trình mang ý nghĩa khoa học và giá trị thực tiễn to lớn khi mở ra hướng làm chủ công nghệ sản xuất vòng tẩm progesterone nội địa hóa, giảm chi phí đầu vào từ mức 250.000 đồng mỗi vòng nhập khẩu từ New Zealand xuống mức giá cạnh tranh, từ đó nâng cao tỷ lệ sinh sản và tối ưu hóa lợi nhuận cho ngành chăn nuôi bò sữa Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết điều hòa nội tiết sinh sản theo trục Vùng dưới đồi - Tuyến yên - Buồng trứng (Hypothalamus - Pituitary - Gonadal Axis) và cơ chế điều hòa ngược (feedback) của hormone steroid. Trong hệ thống này, progesterone đóng vai trò quyết định trong việc kiểm soát sự phân tiết của LH và FSH thông qua các hệ thống truyền tin thứ hai gồm Adenylate Cyclase - cAMP và Phospholipase C - IP3/DAG. Đồng thời, đề tài tích hợp lý thuyết phản ứng stress sinh lý qua trục Vùng dưới đồi - Tuyến yên - Vỏ thượng thận (HPA Axis), sử dụng glucocorticoid (đại diện là cortisol) làm chỉ thị sinh học đánh giá mức độ căng thẳng của cơ thể khi có can thiệp ngoại lai. Bốn khái niệm cốt lõi chi phối toàn bộ nghiên cứu bao gồm: progesterone P4, cortisol huyết thanh, thiết bị phân phối thuốc kiểm soát qua đường âm đạo (Intravaginal Drug Delivery System) và chu kỳ động dục đồng pha nhân tạo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu gồm 5 cá thể bò thí nghiệm (3 bò lai HF và 2 bò lai Sind, khối lượng từ 310 kg đến 520 kg, mang số hiệu từ SL-01 đến SL-05) được nuôi dưỡng tại Edufarm Chương Mỹ. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng để tuyển chọn những cá thể có thể trạng ổn định. Sau đó, quy trình phẫu thuật ngoại khoa cắt bỏ toàn bộ 2 buồng trứng qua ngả âm đạo được thực hiện ở pha thể vàng (ngày thứ 7 sau khi xử lý kích dục bằng GnRH và PGF2α) theo kỹ thuật chuyên gia Nhật Bản. Việc cắt bỏ buồng trứng là giải pháp bắt buộc nhằm triệt tiêu hoàn toàn progesterone nội sinh, đảm bảo nồng độ hormone đo được trong máu phản ánh chính xác 100% khả năng giải phóng từ vòng tẩm.

Dữ liệu được thu thập và phân tích thông qua hệ thống phương pháp hiện đại:

1. Phương pháp chiết xuất Soxhlet và trích ly cồn 90 độ nhằm định lượng progesterone trong vòng chuẩn CIDR (xác định tỷ lệ chiếm 12% đến 15% trọng lượng vòng, tương đương 1,30 g đến 1,50 g).
2. Phương pháp quang phổ hồng ngoại (FT-IR) để đối chiếu cấu trúc phân tử progesterone P4.
3. Kính hiển vi điện tử quét (SEM) nhằm phân tích mạng lưới vi xốp của khung giá mang silicon với kích thước lỗ trung bình 4 µm.
4. Kỹ thuật miễn dịch gắn enzyme ELISA định lượng progesterone và cortisol từ mẫu máu tĩnh mạch đuôi (thu thập bằng kim 23G trước can thiệp, liên tục trong 7 đến 9 ngày đặt vòng và từ 24 đến 96 giờ sau khi rút vòng). Toàn bộ quy trình nghiên cứu được triển khai chặt chẽ trong timeline 14 tháng (từ tháng 10 năm 2015 đến tháng 11 năm 2016).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình thực nghiệm đã ghi nhận 4 phát hiện khoa học quan trọng:

1. Phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng đạt tỷ lệ thành công 100% trên 4 cá thể bò (cắt bỏ hoàn toàn 8 buồng trứng), bò hồi phục thể trạng bình thường sau 24 giờ mà không có hiện tượng sốt hay xuất huyết nội.
2. Phân tích vòng CIDR New Zealand bằng phương pháp Soxhlet xác định hàm lượng progesterone thực tế đạt từ 1,30 g đến 1,50 g, cấu trúc màng silicon có hệ vi xốp đồng đều với kích thước trung bình 4 µm. Phổ hồng ngoại FT-IR khẳng định hoạt chất progesterone P4 nhập khẩu hoàn toàn trùng khớp với hoạt chất trong vòng chuẩn quốc tế.
3. Mẫu vòng ProB do Việt Nam sản xuất (chứa 1,36 g và 1,90 g progesterone) phóng thích hormone nhanh chóng chỉ sau 3 giờ đặt, đạt nồng độ đỉnh trong 24 giờ đầu và duy trì hàm lượng progesterone huyết thanh ổn định trên 1,0 ng/ml trong suốt 7 đến 9 ngày, sau đó giảm đột ngột về mức nền dưới 0,2 ng/ml sau khi rút vòng 24 giờ.
4. Hàm lượng cortisol huyết thanh ở các cá thể bò trong suốt thời gian đặt vòng ProB dao động trong khoảng 2,50 ng/ml đến 6,80 ng/ml, mức chênh lệch trước và sau can thiệp không vượt quá ngưỡng stress sinh lý 15 ng/ml.

Thảo luận kết quả

Khả năng duy trì nồng độ progesterone huyết thanh trên ngưỡng 1,0 ng/ml của vòng ProB có ý nghĩa then chốt trong việc ức chế phát triển bao noãn và ngăn ngừa đỉnh tiết LH sớm, tạo ra pha thể vàng nhân tạo hoàn hảo. Khi rút vòng khỏi âm đạo, sự sụt giảm nhanh chóng của progesterone kích thích vùng dưới đồi tăng tiết GnRH, tạo xung kích hoạt tuyến yên giải phóng ồ ạt LH gây động dục đồng loạt và rụng trứng rõ ràng.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế về vòng CIDR tại New Zealand và vòng PRID tại Pháp, vòng ProB phiên bản 1,36 g cho đường cong động học tương đương nhưng đặc biệt phù hợp hơn với khối lượng cơ thể đàn bò tại Việt Nam (300 kg đến 500 kg). Biến thiên nồng độ progesterone được biểu diễn rõ nét qua biểu đồ đường đa biến theo thời gian (từ 3 giờ đầu, ngày 1 đến ngày 9, và giai đoạn sau rút vòng), trong khi dữ liệu cortisol được mô tả qua biểu đồ cột so sánh đối chứng trước và trong can thiệp. Kết quả này chứng minh thiết bị ProB hình chữ T bằng silicon y sinh có độ tương thích cao, không gây kích ứng niêm mạc hay phản ứng stress bất lợi cho vật nuôi.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 giải pháp hành động cụ thể nhằm hoàn thiện và ứng dụng thiết bị ProB vào thực tiễn:

1. Chuẩn hóa thiết kế công nghiệp: Thiết kế khuôn đúc súng đặt vòng chuyên dụng (applicator) và hoàn thiện cơ cấu cánh gập đàn hồi hình chữ T mang thương hiệu Việt Nam nhằm loại bỏ thao tác đặt thủ công bằng tay, hoàn thành trong thời gian 6 đến 12 tháng do Bộ môn Ngoại - Sản phối hợp cùng Viện Kỹ thuật nhiệt đới thực hiện.
2. Tối ưu hóa hàm lượng hoạt chất: Tiến hành thử nghiệm hạ nồng độ progesterone tẩm trong màng silicon xuống mức 1,10 g và 1,20 g trên các giống bò bản địa (bò Vàng, bò lai Sind khối lượng 250 kg đến 350 kg) nhằm giảm 20% đến 25% chi phí nguyên liệu mà vẫn duy trì nồng độ huyết thanh trên 1,0 ng/ml, hoàn thành mục tiêu trong 18 tháng.
3. Mở rộng thử nghiệm lâm sàng diện rộng: Triển khai phác đồ gây động dục đồng pha và điều trị thể vàng tồn lưu trên quy mô 200 đến 300 cá thể bò sữa tại các vùng trọng điểm như Ba Vì và Mộc Châu, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ phối giống đậu thai chu kỳ đầu đạt trên 65% trong giai đoạn 2017 - 2018.
4. Thúc đẩy liên kết thương mại hóa: Chuyển giao quy trình công nghệ chế tạo màng silicon vi xốp cho các doanh nghiệp dược thú y đạt chuẩn GMP-WHO để sản xuất hàng loạt, phấn đấu hạ giá thành sản phẩm xuống dưới 150.000 đồng mỗi vòng (tiết kiệm hơn 40% chi phí so với vòng nhập ngoại).

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Bác sĩ thú y và kỹ thuật viên dẫn tinh: Nắm vững quy trình can thiệp hormone điều khiển chu kỳ sinh sản, kỹ thuật phẫu thuật ngoại khoa đường âm đạo và thao tác đặt thiết bị an toàn cho gia súc.
2. Chủ trang trại và nhà quản lý chăn nuôi bò sữa: Tiếp cận giải pháp kỹ thuật hiệu quả để điều trị bò chậm sinh, nâng cao tỷ lệ thụ thai và rút ngắn khoảng cách giữa 2 lứa đẻ xuống dưới 400 ngày.
3. Giảng viên và học viên cao học ngành Chăn nuôi - Thú y: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về mô hình động vật thí nghiệm cắt buồng trứng, các phương pháp phân tích vật liệu sinh học (Soxhlet, FT-IR, SEM) và kỹ thuật định lượng miễn dịch ELISA.
4. Doanh nghiệp sản xuất vật tư và dược phẩm thú y: Khai thác quy trình công nghệ chế tạo giá mang silicon phóng thích hoạt chất có kiểm soát, phục vụ chiến lược nội địa hóa sản phẩm thay thế hàng nhập khẩu.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao phải phẫu thuật cắt buồng trứng của bò khi đánh giá vòng ProB?

Việc phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn 2 buồng trứng nhằm loại trừ triệt để nguồn progesterone nội sinh do thể vàng tự nhiên tiết ra. Nhờ đó, 100% lượng progesterone đo được trong huyết thanh (luôn duy trì trên mức 1,0 ng/ml) bắt nguồn duy nhất từ vòng ProB, đảm bảo độ chính xác và tính khách quan tuyệt đối cho phép thử dược động học.

Vòng ProB sản xuất tại Việt Nam có hiệu quả tương đương vòng CIDR nhập khẩu không?

Có. Phân tích phổ hồng ngoại FT-IR khẳng định cấu trúc progesterone P4 tẩm trong vòng ProB hoàn toàn trùng khớp với vòng CIDR New Zealand. Kết quả ELISA cho thấy vòng ProB 1,36 g duy trì nồng độ progesterone huyết thanh trên 1,0 ng/ml suốt 7 ngày và giảm nhanh sau khi rút vòng, đạt hiệu năng giải phóng tương đương sản phẩm quốc tế.

Việc đặt vòng ProB vào âm đạo có gây stress hoặc tổn thương cho bò không?

Không. Chỉ số cortisol huyết thanh trong suốt 7 ngày đặt vòng ProB dao động ổn định từ 2,50 ng/ml đến 6,80 ng/ml, không vượt quá ngưỡng biến động stress 15 ng/ml theo tiêu chuẩn thú y. Niêm mạc âm đạo của 100% bò thí nghiệm đều hồng hào, bình thường, không xuất hiện hiện tượng viêm loét hay phản ứng dị vật.

Tại sao nghiên cứu đề xuất giảm hàm lượng progesterone từ 1,90 g xuống 1,36 g?

Đàn bò sữa và bò lai tại Việt Nam có khối lượng cơ thể trung bình từ 310 kg đến 520 kg, nhỏ hơn đáng kể so với bò ôn đới (600 kg đến 800 kg). Hàm lượng 1,36 g vẫn đảm bảo nồng độ progesterone máu trên 1,0 ng/ml để ức chế chu kỳ, đồng thời tiết kiệm hơn 28% lượng hormone hoạt chất và giảm thiểu tồn dư ra môi trường.

Thời điểm nào thích hợp nhất để phẫu thuật cắt buồng trứng bò trong nghiên cứu?

Phẫu thuật đạt độ an toàn cao nhất khi được thực hiện vào pha thể vàng (ngày thứ 7 sau khi xử lý gây động dục bằng GnRH và PGF2α). Ở giai đoạn này, hệ thống mạch quản buồng trứng co nhỏ và lượng máu lưu thông giảm, giúp hạn chế tối đa nguy cơ xuất huyết nội, giúp 100% cá thể hồi phục khỏe mạnh sau 24 giờ.

Kết luận

Luận văn Thạc sĩ của tác giả Trần Đình Tùng đã giải quyết thành công bài toán khoa học và thực tiễn trong công nghệ điều khiển sinh sản ở đàn bò với các kết quả nổi bật:

• Làm chủ hoàn toàn kỹ thuật phẫu thuật ngoại khoa cắt buồng trứng bò qua ngả âm đạo ở pha thể vàng trên 4 cá thể thí nghiệm an toàn tuyệt đối.
• Xác định chính xác cấu trúc màng silicon vi xốp kích thước 4 µm và định danh thành công hoạt chất progesterone P4 đạt tiêu chuẩn quốc tế.
• Chế tạo thành công vòng ProB tẩm 1,36 g progesterone duy trì nồng độ hormone máu ổn định trên 1,0 ng/ml trong 7 ngày liên tục.
• Chứng minh tính an toàn sinh học của thiết bị khi chỉ số cortisol huyết thanh duy trì ổn định, không gây phản ứng stress (chênh lệch dưới 15 ng/ml).
• Mở ra khả năng tự chủ nguồn vật tư sinh sản nội địa hóa chất lượng cao, giúp giảm hơn 40% chi phí cho người chăn nuôi.

Đóng góp lớn nhất của công trình là đặt nền móng vững chắc cho việc sản xuất thiết bị phóng thích hormone điều hòa sinh sản gia súc "Made in Vietnam". Trong giai đoạn 2017 - 2020, các cơ quan chuyên môn cần tiếp tục hoàn thiện kiểu dáng công nghiệp và mở rộng thử nghiệm lâm sàng trên đàn bò sinh sản diện rộng. Các trang trại và doanh nghiệp chăn nuôi hãy chủ động phối hợp với các cơ sở nghiên cứu thú y đầu ngành để tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật, ứng dụng ngay các tiến bộ nội địa hóa nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Ngành chăn nuôi hiện nay đóng góp vai trò quan trọng trong sự phát triển của ngành Nông nghiệp Việt Nam. Đặc biệt ngành chăn nuôi bò sữa đang phát triển mạnh về cả số lượng và chất lượng đàn bò, dần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng sữa ngày càng tăng của người dân. Theo chủ trương và định hướng của Việt Nam dự kiến đến năm 2020 đạt khoảng 500 nghìn con bò sữa, trong đó chủ yếu là bò sữa cao sản. Tuy nhiên, bò càng cao sản bao nhiêu thì tỷ lệ bệnh buồng trứng cũng tăng lên bấy nhiêu, là do bò quá cao sản nên một phần progesterone đã bị thải qua sữa làm cho nồng độ progesterone trong máu không đủ, dẫn đến mất cân bằng hormone.

Một trong những chỉ tiêu quan trọng nhất của bò sữa là động dục trở lại trong vòng một 100 ngày sau đẻ và chu kỳ động dục nhịp nhàng, đều đặn 21 ngày trên một chu kỳ động dục. Với bò như vậy thường động dục rất rõ ràng và khả năng thụ tinh có chửa cao và rút ngắn khoảng cách giữa hai lứa đẻ, đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân. Tuy nhiên, theo Sử Thanh Long và cộng sự điều tra tại Ba Vì năm 2014 và Vĩnh Phúc năm 2015 thì chỉ 40-45% bò sữa sau đẻ có chu kỳ sinh lý bình thường, còn lại 55-60% thường động dục chậm, động dục không rõ ràng hoặc không động dục kéo dài dẫn đến bỏ lỡ nhiều chu kỳ và kéo dài khoảng cách giữa hai lứa đẻ gây ảnh hưởng lớn cho ngành chăn nuôi bò sữa. Từ những năm 70 của thế kỷ trước, progesterone được chứng minh là hormone có vai trò trọng tâm trong chu kỳ động dục ở động vật nói chung và ở bò sữa nói riêng.

Dựa vào đó, để khắc phục hiện tượng chậm động dục, rối loạn động dục, nhiều nhà khoa học trên thế giới đã nghiên cứu một số biện pháp cải thiện nồng độ progesterone huyết thanh trên bò sữa. Trước đây, người ta thường bổ sung bằng cách cho ăn progesterone, tuy nhiên lượng thức ăn bò thu nhận hàng ngày biến đổi nên không giám sát được hàm lượng progesterone đưa vào cơ thể. Sau đó họ đưa progesterone theo con đường tiêm, nhưng ở quy mô chăn nuôi công nghiệp, bác sỹ thú y hết sức vất vả, vì phải đi xuống trại bò hàng ngày để tiêm từng bò. Sau đó các nhà khoa học đã nghiên cứu viên progesterone cấy dưới da.

Nhưng thời điểm progesterone tan hết vào máu và xuất hiện động dục không cố định nên luôn phải theo dõi biểu hiện động dục trên bò. Sau này, người ta thiết kế ra vòng tẩm progesterone đặt âm đạo, kiểm soát thời gian sử dụng và thời điểm bò động dục. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thông thường, 24h sau khi rút vòng, hàm lượng progesterone huyết thanh giảm đột ngột làm cho bò có biểu hiện động dục rõ ràng, giúp chủ động thời điểm thụ tinh nhân tạo hoặc cấy phôi. Năm 1981, vòng tẩm progesterone nâng cao khả năng sinh sản bò sữa đầu tiên ra đời.

Năm 1986 xuất hiện vòng tẩm progesterone nâng cao khả năng sinh sản trên cừu và năm 1988 xuất hiện vòng tẩm trên dê. Và từ đó đến nay, chưa có một hình thức thay thế nào tốt hơn vòng tẩm progesterone đặt âm đạo góp phần nâng cao khả năng sinh sản cho gia súc nói chung và bò sữa nói riêng. Hiện tại trên thế giới xuất hiện nhiều loại vòng tẩm gồm vòng CIDR (Controlled Internal Drug Release) được làm bởi nhựa dẻo AHI tại Hamilton, New Zealand. Vòng PRID (Progesterone Releasing Intravaginal Device) tẩm 1,55gr progesterone và một viên nén có chứa Estradiol tại Pháp.

Vòng DIB (Bovine Intravaginal Device) thiết bị silicon trơ ngâm tẩm tại Argentina,… Đàn bò sữa Việt Nam đang sử dụng các sản phẩm vòng nhập khẩu này. Mặc dù, hệ thống phân phối rộng khắp nhưng giá thành mỗi vòng tẩm khá cao, giao động từ 250.000 đồng, đồng thời không chủ động vòng tẩm. Vì vậy, chúng tôi đã thực hiện đề tài: “Khảo sát hàm lượng progesterone và cortisol trong huyết thanh sau khi đặt vòng ProB vào âm đạo ở bò cắt buồng trứng”. Mục tiêu của đề tài Theo dõi sự biến thiên hàm lượng progesterone sau khi đặt vòng ProB.

Đánh giá mức độ ảnh hưởng của vòng ProB. Ý nghĩa của đề tài Giúp chúng ta chủ động được nguồn vòng tẩm progesteron để nâng cao khả năng sinh sản bò nói chung và bò sữa nói riêng ở Việt Nam. Đồng thời, giảm chi phí cho các trang trại trong nước. Nâng cao được năng lực nghiên cứu của các nhà khoa học trong nước.

2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PHẦN II. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. PROGESTERONE VÀ ỨNG DỤNG TRONG SINH SẢN 2. Vai trò của progesterone Với các kết quả nghiên cứu hiện nay về progesterone, chúng ta có thể thấy rõ vai trò của hormone này thể hiện theo hai hướng.

Hướng thứ nhất: Tác động tới cơ quan sinh dục Đối với buồng trứng: Với liều lượng thấp (mới bắt đầu phân tiết) nó kích thích sự phát triển của thể vàng, liều lượng cao sẽ gây thoái hoá nang trứng và ức chế sự rụng trứng. Ngoài ra, progesterone còn được xem là nhân tố quan trọng trong quá trình rụng trứng. Dưới ảnh hưởng của LH nồng độ cao trước thời kỳ rụng trứng, sự tạo thành progesterone có tác dụng làm tăng hoạt tính của enzyme phá vỡ thành bao noãn và cùng với estrogen phát triển tập tính sinh dục ở con cái (Homeida, 2002). Đối với tử cung, progesterone có tác dụng giảm tính mẫn cảm co bóp của nội mạc tử cung thông qua cơ chế ức chế các men oxy hoá như glucuronidaza, photphataza và anhydraza, vì vậy nó được coi là loại hormone an thai.

Theo Hammond et al. (1975), dưới tác dụng của progesterone, biểu mô nội mạc tử cung tăng lên, chứa nhiều nguyên liệu để hình thành chất tiết, các tuyến tử cung của nội mạc tử cung bắt đầu lớn lên, trở thành uốn khúc và tăng tiết dịch, dịch tiết này là nguồn dinh dưỡng chủ yếu nuôi phôi cho đến khi làm tổ. Đối với tuyến vú, progesterone kích thích sự hình thành các tiểu thùy và các túi (bao) tuyến của bầu vú, chuẩn bị cho tiết sữa. Hướng thứ hai: Tác động ngược trở lại hypothalamus và tuyến yên nhằm kích thích hoặc ức chế tiết các hormone sinh dục (cơ chế điều hòa ngược - feedback).

Tiết progesterone là chức năng chủ yếu của thể vàng, tuy nhiên có quan điểm cho rằng sự tạo thành thể vàng và tiết progesterone là do prolactin (PRL) giữ vai trò chính. Một số công trình nghiên cứu hiện nay đã chứng minh rằng việc kiểm soát sự chế tiết progesterone ngoài thời kỳ mang thai được đảm nhiệm bởi những luteotrophin có nguồn gốc từ tuyến yên (LH, PRL) và một số chất có vai trò phân 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giải lutein đã được xác định rõ là PGF2α. Ngoài ra ở một số loài, estradiol cũng là một yếu tố luteotrophin (Cù Xuân Dần và Lê Khắc Thận, 1985). Cùng với quan điểm này, nhiều tác giả cho rằng PRL kích thích và duy trì sự có mặt của các thể tiếp nhận LH trên tế bào lutein.

Sự có mặt của LH thông qua các thể nhận này có vai trò ức chế sự dị hoá của progesterone thành 20α dihydro progesterone (Nguyễn Tấn Anh và Nguyễn Duy Hoan, 1998). Vai trò của LH trong điều hoà phân tiết progesterone Ở phần lớn các loài động vật, LH cần thiết cho việc duy trì sự chế tiết bình thường của progesterone tại thể vàng. Khi mới bắt đầu phân tiết, nồng độ progesterone trong máu tăng dần có tác dụng kích thích trung khu sinh dục vùng dưới đồi hypothalamus tăng tiết các yếu tố giải phóng LRF. LRF kích thích tuyến yên tiết FSH và LH thông qua hệ thống “thông tin thứ hai” là inositol triphosphat (InsP3 hay IP3) và Diacylglycerol hay diglycerid (DAG hay DG) (Cù Xuân Dần và Lê Khắc Thận, 1985).

InsP3 và DAG là hệ thống thông tin thứ hai đối với các hormone giải phóng (GnRH), là các thông tin nội bào được hình thành từ phosphatydin inositol 4-5 diphosphat (PIP2) sau khi đã thuỷ phân phospholipaza C (PLC), một loại phospholipid màng tế bào có bản chất là enzyme Cơ chế tác dụng: Khi có mặt của hormone GnRH, nó gắn với thể nhận trên bề mặt tế bào tạo thành phức hợp Hormone - Thể nhận (H-R), cụ thể: GnRH - Thể nhận. Tín hiệu từ phức hợp này thông qua protein kích hoạt trung gian thứ ba có tên là protein G đến và hoạt hóa phospholipaza C. Protein G được tạo thành bởi sự kết hợp giữa protein và guanylnucleotid, có khối lượng phân tử 42.000 Dalton và có khả năng kết hợp với guanosine triphosphate (GTP) và guanosine diphosphate (GDP) (Nguyễn Xuân Tịnh và cs. Phospholipaza C thuỷ phân tạo ra InsP3 và DAG.

Đây chính là thông tin thứ hai trong cơ chế tác dụng của hormone protein. DAG hoạt hoá proteinkinaza C làm tăng ái lực của proteinkinaza C với ion 2+ Ca. Mặt khác proteinkinaza C được hoạt hoá sẽ phosphryl hóa những protein đặc hiệu trong tế bào làm thay đổi hoạt động xúc tác của những protein này. Một trong những hoạt động của các protein này là tham gia vận chuyển FSH và LH ra ngoài tế bào (Nguyễn Xuân Tịnh và cs.

4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Còn InsP3 kết hợp với thể nhận ở màng lưới nội nguyên sinh chất kích thích sự giải phóng ion Ca2+ vào bào tương. Nồng độ Ca2+ trong bào tương tăng sẽ hoạt hóa proteinkinaza C. Sau khi gắn vào thể nhận đặc hiệu của nó ở màng tế bào, LH kích thích sự hoạt hóa của men adenyl cyclaza, kích thích sự tổng hợp AMP vòng (cAMP). Một trong những “thông tin thứ hai” là cAMP, có vai trò hết sức quan trọng trong cơ chế tác động của LH (thuộc nhóm hormone protein).

Sự tăng nồng độ của nó ở trong bào tương sẽ làm thay đổi nhiều quá trình hoạt động của enzyme trong tế bào đồng thời làm thay đổi sự thẩm thấu của màng tế bào, gây co giãn cơ. Theo Nguyễn Xuân Tịnh và cs. (1996) hệ thống Adenylat cyclaza (AC) là cơ chế dẫn truyền thần kinh phổ biến đối với hormone protein (trong đó có LH) và các chất dẫn truyền thần kinh của tế bào. Hệ thống này bao gồm protein Adenylat cyclaza có bản chất là một protein màng.

Khi hệ thống này được kích hoạt sẽ kích thích sự tạo thành cAMP, còn khi bị ức chế, quá trình này sẽ ngừng lại. Hệ thống này được Sutherland tìm ra năm 1950 khi nghiên cứu tác dụng của adrenalin tới sự phân hủy glycogen thành glucoza ở tế bào gan. cAMP sau khi được tạo thành sẽ hoạt hoá một loại proteinkinaza trong tế bào (còn gọi là proteinkinaza A), giải phóng ra các tiểu đơn vị điều hoà.