3 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐỖ THỊ THU NGA KHẢO SÁT ĐỐI CHIẾU CHUYỂN DỊCH THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT (TRÊN VĂN BẢN CHUYÊN NGÀNH TÀI CHÍNH) LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC Hà Nội - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐỖ THỊ THU NGA KHẢO SÁT ĐỐI CHIẾU CHUYỂN DỊCH THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT (TRÊN VĂN BẢN CHUYÊN NGÀNH TÀI CHÍNH) Chuyên ngành: Ngôn ngữ học so sánh đối chiếu Mã số: 62 22 02 41 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. LÊ QUANG THIÊM Hà Nội - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do bản thân tôi thực hiện. Các số liệu và kết quả đƣợc nêu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc các tác giả khác công bố. Tác giả luận án Đỗ Thị Thu Nga i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trƣớc hết tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô trong Khoa Ngôn ngữ học, Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội vì đã truyền thụ kiến thức và giúp đỡ tôi trong học tập và nghiên cứu suốt khóa học vừa qua. Lời cảm ơn chân thành nhất xin đƣợc gửi tới thầy giáo hƣớng dẫn, GS. Lê Quang Thiêm. Thầy đã trực tiếp hƣớng dẫn và chỉ bảo cho tôi hoàn thành luận án này bằng sự nghiêm từ và bằng cả những khích lệ quý báu. Xin cảm ơn Ban lãnh đạo, các thầy cô, bạn bè đồng nghiệp tại Trƣờng Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội nơi tôi công tác vì đã luôn giúp đỡ và tạo điều kiện. Tôi đặc biệt cảm ơn những ngƣời thân trong gia đình đã chia sẻ, gánh vác mọi khó khăn để tôi có điều kiện chuyên tâm hoàn thành luận án. Tác giả luận án Đỗ Thị Thu Nga ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . 1 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT . 5 DANH MỤC BẢNG. 6 DANH MỤC BIỂU ĐỒ . Lý do chọn đề tài . Mục đích nghiên cứu . Nội dung và nhiệm vụ nghiên cứu . Đối tƣợng nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu. Ngữ liệu nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Cái mới và đóng góp của luận án . Kết cấu của luận án . 16 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT 16 DẪN NHẬP . SƠ LƢỢC TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU THUẬT NGỮ TRÊN THẾ GIỚI . SƠ LƢỢC TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU THUẬT NGỮ Ở VIỆT NAM . TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU THUẬT NGỮ ĐỐI DỊCH VÀ THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT TẠI VIỆT NAM . Các công trình từ điển tài chính Anh - Việt trong nƣớc . Văn bản dịch thuật tài chính Anh - Việt trong nƣớc . Đặc điểm về chuyển dịch văn bản tài chính Anh - Việt . TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỐI CHIẾU CHUYỂN DỊCH . KHÁI NIỆM THUẬT NGỮ VÀ CÁC KHÁI NIỆM LIÊN QUAN. 37 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm thuật ngữ . Tiêu chuẩn xây dựng thuật ngữ . Thuật ngữ và danh pháp . Thuật ngữ và từ nghề nghiệp . Khái niệm thuật ngữ tài chính . Lý thuyết điển mẫu với việc chuẩn hóa thuật ngữ tài chính. Quan niệm về từ . Quan niệm về ngữ . NGHIÊN CỨU ĐỐI CHIẾU . Nghiên cứu ngôn ngữ học đối chiếu tại Việt Nam . Các phân giới chủ yếu của ngôn ngữ học đối chiếu . SƠ LƢỢC LÝ LUẬN DỊCH THUẬT. Quan niệm về dịch thuật và các đƣờng hƣớng dịch thuật ngữ . Cách tiếp cận nghiên cứu dịch thuật . Dịch văn bản khoa học tài chính Anh - Việt . Tƣơng đƣơng dịch thuật . ĐỐI CHIẾU CHUYỂN DỊCH TRONG DỊCH THUẬT NGỮ . Chuyển dịch và đối chiếu chuyển dịch . Đối chiếu chuyển dịch thuật ngữ . Dịch cấu tạo. 75 PHÂN TÍCH ĐỐI CHIẾU CHUYỂN DỊCH . 75 THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT LÀ TỪ . ĐỐI CHIẾU THÀNH TỐ CẤU TẠO THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT76 3. Quan niệm về thành tố cấu tạo thuật ngữ . Kết quả phân tích số lƣợng thành tố cấu tạo thuật ngữ . PHÂN TÍCH ĐỐI CHIẾU MÔ HÌNH CẤU TẠO THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT LÀ TỪ . Mô hình cấu tạo . Phân tích đối chiếu thuật ngữ tài chính Anh - Việt là từ . Phân tích đối chiếu thuật ngữ tài chính Anh - Việt là từ đơn . Phân tích đối chiếu thuật ngữ tài chính Anh - Việt là từ ghép . ĐỐI CHIẾU CHUYỂN DỊCH THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT LÀ TỪ 94 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối chiếu mô hình chuyển dịch thuật ngữ tài chính Anh - Việt là từ . Đối chiếu chuyển dịch thuật ngữ là từ đơn . Đối chiếu chuyển dịch thuật ngữ là từ ghép . ĐỐI CHIẾU PHẠM VI ĐỊNH DANH THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT LÀ TỪ . Định nghĩa về định danh và định danh thuật ngữ . Phạm vi định danh thuật ngữ tài chính Anh - Việt là từ . CHUẨN HÓA THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH TIẾNG VIỆT LÀ TỪ. Chuẩn hóa qua đối chiếu . Chuẩn hóa ngữ liệu dịch . 114 PHÂN TÍCH ĐỐI CHIẾU CHUYỂN DỊCH . 114 THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT LÀ NGỮ . ĐỐI CHIẾU SỐ LƢỢNG NGỮ THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT LÀ NGỮ ĐỊNH DANH . PHÂN TÍCH ĐỐI CHIẾU MÔ HÌNH CẤU TẠO THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT LÀ NGỮ . Đối chiếu thuật ngữ tài chính Anh - Việt là ngữ . Đối chiếu thuật ngữ tài chính Anh - Việt có cấu tạo là danh ngữ . Đối chiếu thuật ngữ tài chính có cấu tạo là động ngữ . ĐỐI CHIẾU CHUYỂN DỊCH THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT LÀ NGỮ122 4. Mô hình chuyển dịch thuật ngữ tài chính Anh - Việt là ngữ . Đối chiếu chuyển dịch cấu tạo TNTC tiếng Anh là ngữ . ĐỐI CHIẾU PHẠM VI ĐỊNH DANH THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT LÀ NGỮ . Phạm vi định danh thuật ngữ chỉ các sản phẩm dịch vụ tài chính . Phạm vi định danh thuật ngữ chỉ các hình thức cho vay, nợ . Phạm vi định danh thuật ngữ chỉ các hình thức báo cáo . Phạm vi định danh thuật ngữ chỉ các chính sách . Phạm vi định danh thuật ngữ chỉ các hình thức thanh toán . Phạm vi định danh thuật ngữ chỉ các hình thức sở hữu . CHUẨN HÓA THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH TIẾNG VIỆT LÀ NGỮ . Tính định danh của ngữ thuật ngữ . 136 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hƣớng chuẩn hóa ngữ thuật ngữ tài chính tiếng Việt . Chuẩn hóa qua ngữ liệu dịch . 147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ . 151 LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN . 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 152 PHỤ LỤC NGỮ LIỆU . - 1 - PHỤ LỤC 1: DANH MỤC THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT ĐƢỢC KHẢO SÁT . - 1 - PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH VIỆT - ANH ĐƢỢC KHẢO SÁT . - 52 - PHỤ LỤC 3: DANH SÁCH THUẬT NGỮ TÀI CHÍNH ANH - VIỆT DỊCH GIẢI THÍCH VÀ DANH PHÁP . - 104 - 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Thứ tự Quy định viết tắt Nghĩa 1. A Thành tố độc lập 2. B Thành tố có nghĩa, không độc lập 3. ĐHQGHN Đại học Quốc gia Hà Nội 4. KHXH Khoa học Xã hội 5. KHXH&NV Khoa học Xã hội và Nhân văn 6. NXB Nhà xuất bản 7. TNTC Thuật ngữ tài chính 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Danh mục từ điển tài chính Anh - Việt (Bản in) .1 TNTC tiếng Anh và tiếng Việt xét theo số lƣợng thành tố . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt là từ đơn . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt là từ ghép . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt là từ ghép đẳng lập. Từ loại của TNTC tiếng Việt là từ ghép đẳng lập . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt là từ ghép chính phụ . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt là từ ghép chính phụ trật tự chính trƣớc, phụ sau. TNTC tiếng Anh và tiếng Việt là từ ghép chính phụ trật tự phụ trƣớc, chính sau . Tổng hợp mô hình TNTC tiếng Anh và tiếng Việt là từ ghép chính phụ 93 Bảng 3. Đối chiếu chuyển dịch cấu tạo TNTC tiếng Anh là từ đơn . Đối chiếu chuyển dịch cấu tạo TNTC tiếng Anh là từ ghép . Phạm vi định danh TNTC Anh - Việt là từ . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt có cấu tạo là ngữ . Các loại ngữ trong TNTC tiếng Anh và tiếng Việt . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt có cấu tạo là danh ngữ . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt có cấu tạo là động ngữ . Đối chiếu chuyển dịch cấu tạo TNTC tiếng Anh là ngữ . Phạm vi định danh TNTC Anh - Việt là ngữ . Hƣớng tới TNTC tiếng Việt đạt chuẩn .139 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biều đồ 3. TNTC tiếng Anh và tiếng Việt xét theo số lƣợng thành tố . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt là từ . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt là từ đơn và từ ghép . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt là từ ghép chính phụ trật tự chính trƣớc, phụ sau. TNTC tiếng Anh là từ đơn chuyển dịch sang tiếng Việt . Chuyển dịch TNTC tiếng Anh là từ ghép sang tiếng Việt . Phạm vi định danh TNTC Anh - Việt là từ . Đối chiếu chuyển dịch TNTC tiếng Anh cấp độ từ đơn . Đối chiếu chuyển dịch TNTC tiếng Anh cấp độ từ ghép . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt là ngữ . TNTC tiếng Anh và tiếng Việt có cấu tạo là động ngữ .3: Tỉ lệ thuật ngữ tài chính tiếng Anh và tiếng Việt là ngữ .4: Đối chiếu chuyển dịch cấu tạo TNTC tiếng Anh là ngữ . Phạm vi định danh TNTC Anh - Việt là ngữ . Chuyển dịch TNTC tiếng Anh là ngữ . 143 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Công cuộc chấn hƣng giáo dục đào tạo cùng với việc nghiên cứu chuyên ngành tài chính ở Việt Nam ngày càng phát triển. Để đảm bảo tính khoa học, tính chính xác, tính quốc tế, hệ thuật ngữ tài chính (TNTC) tiếng Việt cũng đƣợc cấu tạo và phát triển. Trong các con đƣờng tiếp xúc, tiếp nhận TNTC tiếng Việt, sự tiếp nhận nguồn thuật ngữ từ tiếng Anh đang đƣợc triệt để khai thác. Nhiều từ điển đối dịch Anh - Việt đƣợc biên soạn.
