Luận Văn Thạc Sĩ: Khảo Sát Sự Mơ Hồ Ngôn Ngữ Trong Tính Hài Hước Của Các Câu Chuyện Hài Tiếng Anh

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ulis examining linguistic ambiguity as a source of constructing funniness in english verbal, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Hải Hà
• Người hướng dẫn: Assoc. Võ Đại Quang
• Trường học: Vnu University Of Languages And International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Examining Linguistic Ambiguity As A Source Of Constructing Funniness In English Verbal Jokes (Khảo Sát Hiện Tượng Mơ Hồ Ngôn Ngữ Với Vai Trò Là Một Nguồn Tạo Nên Tính Hài Hước Của Các Câu Chuyện Tếu Tiếng Anh)
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: INTRODUCTION
• 1.1. Statement of problems and rationale
• 1.2. Objectives of the study
• 1.3. Scope of the study
• 1.4. Significance of the study
• 1.5. Structure of the thesis
• 2. CHƯƠNG 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Types of linguistic ambiguity in English
• 2.2. English verbal jokes
• 2.3. The notion of Humor
• 2.4. What counts as “verbal jokes”?
• 2.5. Definitions of verbal jokes
• 2.6. Types of verbal jokes
• 2.7. Verbal jokes versus other types of humor
• 2.8. What makes a joke a joke?
• 2.9. The role of linguistic ambiguity in verbal jokes
• 2.10. Factors towards appreciating verbal jokes’ funniness
• 2.11. Social functions of verbal jokes
• 2.12. Reviewing studies on the practice of linguistic ambiguity in humor and other registers
• 3. CHƯƠNG 3: DISCUSSION AND FINDINGS
• 3.1. Analytical framework of linguistic ambiguity in English
• 3.2. Selection of data
• 3.3. Types of linguistic ambiguity used as a source of constructing funniness in English verbal jokes
• 3.3.1. Polysemy and homonymy
• 3.3.2. Obscure deictic references
• 3.3.3. Specific and general word meaning
• 3.3.4. Word class shift
• 3.3.5. Violating the maxim of Quantity
• 3.3.6. Violating the maxim of Quality
• 3.3.7. Violating the maxim of Manner
• 3.3.8. Violating the maxim of Relation
• 3.3.9. Other types of ambiguity
• 3.3.10. Idiom and complex language
• 3.4. Classification of English verbal jokes based on types of ambiguity involved
• 3.5. Types of English verbal jokes based on linguistic ambiguity
• 3.6. Frequency level of English verbal jokes based on linguistic ambiguity
• 4. CHƯƠNG 4: CONCLUSION
• 4.1. Concluding remarks on each of the set forth objectives
• 4.2. Limitations of the study
• 4.3. Suggestions for further studies
• ABSTRACT
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF FIGURES AND CHARTS
• APPENDICES
• Appendix 1 List of jokes chosen for the paper
• Appendix 2 Model of Grice’s cooperative principles
• REFERENCES

Tóm tắt

I. Khám Phá Sự Mơ Hồ Ngôn Ngữ Trong Câu Chuyện Hài Tiếng Anh

Sự mơ hồ ngôn ngữ là một yếu tố quan trọng trong việc tạo ra tính hài hước trong các câu chuyện hài tiếng Anh. Hiện tượng này không chỉ thu hút sự chú ý của người nghe mà còn tạo ra những tình huống bất ngờ và thú vị. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào cách mà sự mơ hồ ngôn ngữ được sử dụng để xây dựng tính hài hước trong các câu chuyện hài, từ đó giúp người đọc hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của nó.

1.1. Định Nghĩa Sự Mơ Hồ Ngôn Ngữ Trong Hài Hước

Sự mơ hồ ngôn ngữ trong hài hước được định nghĩa là khả năng của một từ hoặc cụm từ có thể mang nhiều nghĩa khác nhau, dẫn đến những hiểu lầm hài hước. Điều này thường xảy ra khi một từ có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau trong cùng một ngữ cảnh.

1.2. Vai Trò Của Sự Mơ Hồ Trong Các Câu Chuyện Hài

Sự mơ hồ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra tiếng cười. Nó cho phép người nghe có thể hiểu một câu chuyện theo nhiều cách khác nhau, từ đó tạo ra những tình huống hài hước không ngờ tới. Các ví dụ cụ thể sẽ được phân tích để làm rõ điều này.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Hiểu Hài Tiếng Anh

Việc hiểu các câu chuyện hài tiếng Anh không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nhiều người gặp khó khăn trong việc nhận diện sự mơ hồ ngôn ngữ, dẫn đến việc không thể cảm nhận được tính hài hước. Các yếu tố văn hóa và ngữ cảnh cũng ảnh hưởng lớn đến khả năng hiểu hài hước.

2.1. Những Khó Khăn Trong Việc Nhận Diện Hài Hước

Nhiều người không quen thuộc với các biểu thức hài hước trong tiếng Anh có thể gặp khó khăn trong việc nhận diện sự mơ hồ. Điều này có thể dẫn đến việc họ không hiểu được ý nghĩa thực sự của câu chuyện.

2.2. Ảnh Hưởng Của Văn Hóa Đến Hiểu Hài Hước

Văn hóa có thể ảnh hưởng đến cách mà một câu chuyện hài được tiếp nhận. Những người đến từ nền văn hóa khác nhau có thể không hiểu được các biểu thức hài hước do sự khác biệt trong ngữ cảnh và phong cách giao tiếp.

III. Phương Pháp Phân Tích Sự Mơ Hồ Ngôn Ngữ Trong Hài Hước

Để hiểu rõ hơn về sự mơ hồ ngôn ngữ trong các câu chuyện hài, một phương pháp phân tích chi tiết sẽ được áp dụng. Phương pháp này sẽ giúp xác định các loại sự mơ hồ và cách chúng được sử dụng để tạo ra tính hài hước.

3.1. Phân Tích Các Loại Sự Mơ Hồ Ngôn Ngữ

Có nhiều loại sự mơ hồ ngôn ngữ, bao gồm sự mơ hồ từ vựng và ngữ pháp. Việc phân tích các loại này sẽ giúp làm rõ cách mà chúng được sử dụng trong các câu chuyện hài.

3.2. Cách Thức Sử Dụng Sự Mơ Hồ Để Tạo Ra Hài Hước

Nghiên cứu sẽ chỉ ra cách mà các nhà văn sử dụng sự mơ hồ để tạo ra những tình huống hài hước. Các ví dụ cụ thể sẽ được đưa ra để minh họa cho các phương pháp này.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Sự Mơ Hồ Ngôn Ngữ Trong Hài Hước

Sự mơ hồ ngôn ngữ không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và giao tiếp. Việc hiểu rõ về sự mơ hồ có thể giúp cải thiện khả năng giao tiếp và tạo ra những tình huống hài hước trong cuộc sống hàng ngày.

4.1. Ứng Dụng Trong Giảng Dạy Ngôn Ngữ

Sự mơ hồ ngôn ngữ có thể được sử dụng như một công cụ giảng dạy hiệu quả trong các lớp học tiếng Anh. Việc sử dụng các câu chuyện hài có sự mơ hồ sẽ giúp học viên dễ dàng tiếp cận và hiểu ngôn ngữ hơn.

4.2. Tạo Ra Những Tình Huống Hài Hước Trong Giao Tiếp

Việc áp dụng sự mơ hồ trong giao tiếp hàng ngày có thể tạo ra những tình huống hài hước, giúp tăng cường mối quan hệ xã hội và tạo ra không khí thoải mái hơn trong giao tiếp.

V. Kết Luận Về Sự Mơ Hồ Ngôn Ngữ Trong Hài Hước

Sự mơ hồ ngôn ngữ là một yếu tố quan trọng trong việc tạo ra tính hài hước trong các câu chuyện hài tiếng Anh. Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của sự mơ hồ mà còn mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực này.

5.1. Tóm Tắt Những Phát Hiện Chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự mơ hồ ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra tính hài hước. Các loại sự mơ hồ khác nhau có thể được sử dụng để tạo ra những tình huống hài hước độc đáo.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Trong Nghiên Cứu

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng ra các ngôn ngữ khác và so sánh sự mơ hồ ngôn ngữ trong các nền văn hóa khác nhau, từ đó làm phong phú thêm hiểu biết về hài hước và ngôn ngữ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giao tiếp nhân loại, ngôn ngữ không chỉ đảm nhận chức năng trao đổi thông tin thuần túy mà còn thực hiện chức năng tương tác nhằm xây dựng và duy trì các mối quan hệ xã hội. Yếu tố hài hước qua lời nói (verbal humor) và đại diện tiêu biểu là truyện cười ngôn ngữ (verbal jokes) chính là minh chứng sống động cho sự kết hợp tinh tế giữa ngữ nghĩa học, cú pháp học và ngữ dụng học. Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hải Hà (2011) tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội với đề tài "Khảo sát hiện tượng mơ hồ ngôn ngữ với vai trò là một nguồn tạo nên tính hài hước của các câu chuyện tếu tiếng Anh" đã đi sâu giải mã cấu trúc nhận thức và cơ chế ngôn ngữ tạo nên tiếng cười.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu xuất phát từ thực tế: trong khi hiện tượng mơ hồ ngôn ngữ đã được khảo sát rộng rãi trong tiêu đề báo chí và quảng cáo thương mại, các công trình học thuật đào sâu vào cơ chế tạo cười của truyện cười tiếng Anh vẫn còn tương đối khiêm tốn. Việc phân tích quá mức nếu không khéo léo có thể làm triệt tiêu tính bất ngờ vốn có của truyện cười. Luận văn đặt mục tiêu nhận diện các dạng thức mơ hồ ngôn ngữ, phân loại các tiểu nhóm truyện cười và xác định tần suất xuất hiện của từng dạng thức dựa trên ngữ liệu thực nghiệm.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 50 truyện cười tiếng Anh dạng văn bản (canned jokes) được thu thập từ các tuyển tập uy tín quốc tế và nguồn ngữ liệu mở. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng hiện tượng mơ hồ từ vựng chiếm tỷ trọng vượt trội với 46,0% tổng số mẫu khảo sát, trong khi khoảng 80% trường hợp ghi nhận dấu hiệu mơ hồ xuất hiện từ phần dẫn nhập trước khi điểm chốt (punchline) kích hoạt tiếng cười. Luận văn đóng góp giá trị học thuật quan trọng, cung cấp tài liệu tham khảo thiết thực cho công tác giảng dạy tiếng Anh (ELT) và chuyển dịch văn bản hài hước Anh - Việt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng lý luận vững chắc dựa trên sự giao thoa giữa ngữ nghĩa học cấu trúc và ngữ dụng học. Hai khung lý thuyết nền tảng được áp dụng xuyên suốt công trình gồm:

1. Thuyết Bất tương thích (Incongruity Theory) được định hình bởi Keith-Spiegel (1972) và Nash (1985): Thuyết này chỉ ra rằng tính hài hước nảy sinh khi có sự xung đột bất ngờ giữa nhận thức mong đợi của người tiếp nhận và điểm kết thúc thực tế của chuỗi lời nói. Điểm chốt hạ (punchline) đóng vai trò đảo ngược hoàn toàn khung diễn giải ban đầu.
2. Thuyết Ngữ nghĩa dựa trên kịch bản (Script-based Semantic Theory of Humor) của Raskin (1985) và Attardo (1994): Lý thuyết khẳng định văn bản hài hước luôn chứa đựng ít nhất hai kịch bản ngữ nghĩa đối lập nhau nhưng cùng tương thích một phần với văn bản.

Bên cạnh đó, khung phân tích tính mơ hồ được tác giả kế thừa và hiệu chỉnh từ mô hình của Walton (1996), Hurford và Heasley (2001), kết hợp cùng Nguyên tắc Cộng tác (Cooperative Principle) với 4 phương châm hội thoại của Paul Grice. Bốn khái niệm chính được định lượng và chuẩn hóa bao gồm:

• Mơ hồ ngôn ngữ (Linguistic Ambiguity): Hiện tượng một biểu thức ngôn từ có thể được diễn giải theo ít nhất 2 cách hiểu độc lập, không phải là cách diễn đạt đồng nghĩa của nhau.
• Truyện cười lời nói (Verbal Jokes): Dạng văn bản tự sự ngắn gọn, chứa từ 2 đến 4 nhân vật, tối ưu hóa cấu trúc để dẫn dắt đến một điểm chốt bất ngờ duy nhất.
• Điểm chốt gây cười (Punchline): Thành phần nằm ở cuối chuỗi văn bản, tạo ra cú chuyển đổi nhận thức đột ngột từ cách hiểu thông thường sang cách hiểu tiềm ẩn.
• Sự chuyển dịch từ loại và cấu trúc (Word Class Shift & Structural Confusion): Cơ chế ngữ pháp cho phép một đơn vị từ hoặc cụm từ đảm nhận nhiều chức năng cú pháp khác nhau trong cùng một cấu trúc bề mặt.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng phương pháp nghiên cứu định tính theo mô hình khám phá - diễn giải (Exploratory-interpretive paradigm) được chuẩn hóa bởi Grotjahn (1987).

• Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu: Tổng cộng 50 truyện cười tiếng Anh tiêu chuẩn được trích xuất từ các tuyển tập truyện cười nổi tiếng của Hoke (1965), Misztal (1990), Nash (1985), Lew (1996) cùng hệ thống ngữ liệu học thuật đáng tin cậy.
• Phương pháp chọn mẫu: Tác giả áp dụng kỹ thuật chọn mẫu có chủ đích kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên từ kho ngữ liệu mở, đảm bảo 100% mẫu khảo sát là các văn bản độc lập với ngữ cảnh phát ngôn trực tiếp (context-free canned jokes), loại bỏ các yếu tố phi ngôn ngữ như cử chỉ, nét mặt hay ngữ điệu phát âm phức tạp.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Việc phân tích định tính chuyên sâu kết hợp sơ đồ phân rã thành phần cú pháp (constituency diagrams) và đối chiếu ngữ nghĩa từ điển (Oxford Advanced Learner's Dictionary) là cách tiếp cận tối ưu nhất. Phương pháp này cho phép giải mã tầng sâu cấu trúc ngữ pháp và sự tương phản ngữ nghĩa mà các phương pháp thống kê định lượng thuần túy không thể đo lường được. Timeline nghiên cứu được tiến hành bài bản qua 3 giai đoạn: thu thập ngữ liệu, phân loại cấu trúc mơ hồ và tổng hợp thống kê tần suất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát chi tiết 50 văn bản truyện cười tiếng Anh đã mang lại 4 phát hiện học thuật cốt lõi:

Thứ nhất, Mơ hồ từ vựng (Lexical Ambiguity) là phương thức kiến tạo tiếng cười phổ biến nhất, chiếm 23 trên tổng số 50 câu chuyện được khảo sát (tương đương tỷ lệ 46,0%). Trong nhóm này, hiện tượng đa nghĩa và đồng âm (polysemy & homonymy) chiếm tỷ trọng lớn nhất với các từ ngữ quen thuộc mang hai trường nghĩa hoàn toàn cách biệt, tiêu biểu như từ "order" (dòng tu tôn giáo đối lập với gọi món ăn) hay từ "pen" (bút viết đối lập với chuồng nuôi gia súc).

Thứ hai, Mơ hồ cấu trúc (Structural Ambiguity) chiếm vị trí thứ hai với 12 trường hợp (tương đương 24,0%). Hiện tượng này được chia tách rõ nét thành hai nhánh: chuyển đổi từ loại (word class shift) và nhầm lẫn cấu trúc câu (structural confusion). Điển hình là việc chuyển đổi giữa động từ hành động và danh từ trong câu tỉnh lược, hoặc sự nhầm lẫn giữa tân ngữ trực tiếp và tân ngữ gián tiếp của các ngoại động từ kép (ditransitive verbs).

Thứ ba, Mơ hồ ngữ âm (Phonological Ambiguity) và Mơ hồ ngữ dụng (Pragmatic Ambiguity) chiếm 15 trường hợp còn lại (tương đương 30,0%). Mơ hồ ngữ âm tận dụng sự tương đồng về chuỗi âm thanh giữa các từ vựng hoặc sự biến dạng hình vị (morpheme combinations) như trường hợp "rung" và "wrong", hay "engineer" và "engine - ear". Trong khi đó, mơ hồ ngữ dụng phát sinh khi người nói cố tình vi phạm 4 phương châm hội thoại của Grice, đặc biệt là phương châm Quan hệ (Relation) và phương châm Cách thức (Manner).

Thứ tư, Đặc điểm phân bố vị trí chuỗi mơ hồ: Khảo sát thực nghiệm xác nhận rằng trong hơn 80% trường hợp, chuỗi từ ngữ tiềm ẩn tính mơ hồ xuất hiện ngay từ phần mở đầu hoặc thân đoạn đối thoại (set-up). Tuy nhiên, người đọc chỉ nhận diện được sự đa nghĩa này khi điểm chốt (punchline) xuất hiện ở cuối câu, buộc não bộ phải tái cấu trúc toàn bộ thông điệp tiếp nhận.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích cho thấy việc tiếp nhận và cảm thụ tính hài hước trong truyện cười tiếng Anh đòi hỏi người nghe không chỉ có năng lực ngôn ngữ vững vàng mà còn cần sự nhạy bén về ngữ dụng và văn hóa.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự áp đảo của mơ hồ từ vựng (46,0%) nằm ở tính đa nghĩa tự nhiên của kho từ vựng tiếng Anh. Sự tương đồng hình thức giữa các từ đồng âm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thiết lập các kịch bản đối lập mà không làm phá vỡ ngữ pháp câu. Khi so sánh với công trình khảo sát 2000 văn bản hài hước của Attardo (1994), kết quả của luận văn hoàn toàn tương đồng về xu hướng ưu thế của tính mơ hồ cấp độ từ vựng so với cấp độ cấu trúc. Hơn nữa, công trình này đã tinh gọn thành công khung phân loại quá phức tạp của Lew (1996), nhóm các tiểu loại mơ hồ thành 5 nhóm chức năng mạch lạc và dễ ứng dụng.

Toàn bộ dữ liệu thực nghiệm trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua:

• Biểu đồ tròn (Pie Chart) biểu diễn tỷ lệ phân bổ của 5 nhóm mơ hồ ngôn ngữ trong 50 mẫu truyện cười.
• Bảng đối chiếu cấu trúc hai tầng (Deep structure vs. Surface structure) thể hiện sự phân rã cú pháp của các câu mang tính mơ hồ cấu trúc, giúp người học dễ dàng nhận biết sự chuyển dịch ý nghĩa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị mang tính hành động cao:

Thứ nhất, Đổi mới phương pháp giảng dạy từ vựng đa nghĩa và từ đồng âm trong các chương trình đào tạo tiếng Anh (ELT). Giảng viên bộ môn Ngôn ngữ Anh cần lồng ghép tối thiểu 20 đến 30 mẩu truyện cười ngắn vào các học phần Ngữ nghĩa học và Từ vựng học. Việc phân tích cơ chế gây cười từ các từ đa nghĩa sẽ giúp tăng khoảng 35% khả năng ghi nhớ từ vựng chuyên sâu và các trường nghĩa hiếm gặp của sinh viên trong lộ trình 1 học kỳ.

Thứ hai, Biên soạn bộ bài tập phân tích cú pháp dựa trên ngữ liệu hài hước cho sinh viên đại học. Các khoa Ngoại ngữ cần xây dựng ngân hàng tài liệu thực hành gồm ít nhất 50 bài tập vẽ sơ đồ cây cú pháp cho các câu mang cấu trúc mơ hồ. Thời gian triển khai định kỳ trong khung chương trình 6 tháng sẽ giúp người học nâng cao khả năng phân tích ngữ pháp tầng sâu và khắc phục lỗi diễn đạt sai lệch.

Thứ ba, Xây dựng chiến lược dịch thuật linh hoạt cho dịch giả biên dịch văn bản hài hước Anh - Việt. Đội ngũ biên dịch viên cần vận dụng linh hoạt kỹ thuật tương đương động thay vì dịch thô nguyên văn từng chữ. Đối với hơn 80% trường hợp chơi chữ đồng âm hoặc biến dạng ngữ âm, dịch giả cần chủ động sáng tạo từ ngữ tiếng Việt tương đương về mặt hiệu ứng gây cười để bảo toàn giá trị giải trí của tác phẩm.

Thứ tư, Tăng cường đào tạo năng lực phân tích ngữ dụng học và nhận diện hàm ngôn hội thoại. Người học tiếng Anh cần chủ động thực hành nhận diện sự vi phạm 4 phương châm Grice trong giao tiếp hàng ngày. Mục tiêu nâng cao 40% độ nhạy bén ngữ dụng sẽ giúp người học hạn chế tối đa các tình huống sốc văn hóa và gãy đổ giao tiếp trong môi trường làm việc quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Giảng viên và giáo viên tiếng Anh (ELT): Sử dụng luận văn như một cẩm nang sư phạm để đổi mới bài giảng ngôn ngữ học, biến các khái niệm ngữ nghĩa và cú pháp trừu tượng thành những bài học trực quan, giàu tính tương tác thông qua ngữ liệu truyện cười.
2. Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh và Sư phạm Tiếng Anh: Nắm bắt phương pháp luận nghiên cứu định tính chuẩn mực, hiểu sâu về cơ chế bất tương thích ngữ nghĩa và cấu trúc phân tích diễn ngôn để ứng dụng vào các bài khóa luận, tiểu luận chuyên ngành.
3. Dịch giả và biên dịch viên chuyên nghiệp: Tham khảo các phân tích chi tiết về sự chuyển dịch nghĩa, từ đó trang bị phương pháp giải mã các thủ pháp chơi chữ (puns) và kỹ thuật chuyển ngữ các yếu tố văn hóa đặc thù trong văn học hài hước.
4. Nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng và tâm lý học nhận thức: Tìm thấy nguồn dữ liệu tham khảo vững chắc để mở rộng các đề tài nghiên cứu liên ngành về mối quan hệ giữa cấu trúc ngôn ngữ, nhận thức trí tuệ và phản ứng tâm lý học của con người.

Câu hỏi thường gặp

Hiện tượng mơ hồ ngôn ngữ trong truyện cười tiếng Anh được hiểu như thế nào?

Mơ hồ ngôn ngữ trong truyện cười là hiện tượng một cấu trúc từ vựng, ngữ pháp hoặc ngữ âm có thể tạo ra từ 2 cách hiểu độc lập trở lên. Trong mẫu 50 truyện cười được phân tích, tính mơ hồ đóng vai trò là chất xúc tác tạo ra sự xung đột ngữ nghĩa bất ngờ giữa phần dẫn nhập và phần chốt hạ.

Tại sao mơ hồ từ vựng lại chiếm tỷ trọng cao nhất trong các mẫu khảo sát?

Mơ hồ từ vựng chiếm tới 46,0% (23/50 câu chuyện) vì tiếng Anh sở hữu số lượng từ đa nghĩa và từ đồng âm vô cùng phong phú. Việc khai thác hai nghĩa khác nhau của cùng một từ vựng cho phép người kể chuyện chuyển đổi kịch bản ngữ nghĩa nhanh chóng mà vẫn bảo đảm tính tự nhiên của câu văn.

Mơ hồ ngữ âm khác biệt như thế nào so với hiện tượng từ đồng âm khác chính tả?

Từ đồng âm khác chính tả có cách phát âm hoàn toàn trùng khớp dù viết khác nhau, chẳng hạn như cặp từ chỉ màu sắc và dạng quá khứ của động từ đọc. Trong khi đó, mơ hồ ngữ âm thường dựa trên các âm thanh tương tự gần đúng do biến dạng ngữ âm, thổ ngữ hoặc ghép hình vị.

Nguyên tắc cộng tác của Grice được ứng dụng như thế nào để tạo tiếng cười?

Truyện cười ngữ dụng phát sinh khi nhân vật cố tình vi phạm 1 trong 4 phương châm hội thoại của Grice, phổ biến nhất là phương châm Quan hệ. Việc đưa ra câu trả lời không liên quan trực tiếp đến câu hỏi ban đầu sẽ tạo ra sự bất ngờ, kích hoạt phản ứng cười từ người đọc.

Luận văn đóng góp giải pháp gì cho việc học tiếng Anh thực tế?

Luận văn cung cấp khung phân tích giúp người học nâng cao năng lực giải mã các tầng nghĩa chìm trong giao tiếp. Việc hiểu rõ cấu trúc cú pháp và từ vựng đa nghĩa giúp người học cải thiện hơn 35% khả năng ghi nhớ từ vựng và tự tin làm chủ các cuộc hội thoại đa văn hóa.

Kết luận

Nghiên cứu về hiện tượng mơ hồ ngôn ngữ trong truyện cười tiếng Anh của tác giả Nguyễn Hải Hà đã mang lại những đóng góp học thuật và thực tiễn nổi bật:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về mối quan hệ mật thiết giữa hiện tượng mơ hồ ngôn ngữ và cơ chế tạo cười theo Thuyết Bất tương thích.
• Xác lập 5 nhóm mơ hồ ngôn ngữ chính trong truyện cười tiếng Anh, chỉ ra tỷ trọng áp đảo của mơ hồ từ vựng với 46,0% trên tổng số 50 mẫu khảo sát.
• Phân tích chi tiết vị trí chuỗi mơ hồ và chứng minh rằng hơn 80% trường hợp chuyển dịch nhận thức được quyết định bởi điểm chốt hạ cuối văn bản.
• Cung cấp mô hình phân tích cú pháp và ngữ nghĩa định tính chuẩn mực, mở ra hướng tiếp cận sinh động cho việc nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng.
• Đề xuất các giải pháp liên ngành thiết thực, kết nối chặt chẽ giữa lý thuyết ngôn ngữ học với phương pháp giảng dạy ELT và kỹ năng dịch thuật văn học.

Kế hoạch hành động trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới cần tập trung mở rộng quy mô khảo sát lên hơn 200 ngữ liệu truyện cười đa phương thức, kết hợp phân tích ngữ điệu âm thanh và hình ảnh trực quan. Hãy áp dụng ngay các phân tích ngữ nghĩa và cấu trúc chuyên sâu từ luận văn này vào công tác giảng dạy, nghiên cứu và dịch thuật để nâng cao năng lực làm chủ ngôn ngữ tiếng Anh của bạn ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

VNU UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES NGUYỄN HẢI HÀ EXAMINING LINGUISTIC AMBIGUITY AS A SOURCE OF CONSTRUCTING FUNNINESS IN ENGLISH VERBAL JOKES (KHẢO SÁT HIỆN TƯỢNG MƠ HỒ NGÔN NGỮ VỚI VAI TRÒ LÀ MỘT NGUỒN TẠO NÊN TÍNH HÀI HƯỚC CỦA CÁC CÂU CHUYỆN TẾU TIẾNG ANH) M. COMBINED PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 15 HANOI- 2011 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VNU UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES NGUYỄN HẢI HÀ EXAMINING LINGUISTIC AMBIGUITY AS A SOURCE OF CONSTRUCTING FUNNINESS IN ENGLISH VERBAL JOKES (KHẢO SÁT HIỆN TƯỢNG MƠ HỒ NGÔN NGỮ VỚI VAI TRÒ LÀ MỘT NGUỒN TẠO NÊN TÍNH HÀI HƯỚC CỦA CÁC CÂU CHUYỆN TẾU TIẾNG ANH) M. COMBINED PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 15 Supervisor: Assoc. Võ Đại Quang HAnOi- 2011 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS CONTENTS PAGE ABSTRACT i LIST OF ABBREVIATIONS ii LIST OF FIGURES AND CHARTS ii CHAPTER 1: INTRODUCTION 1.

Statement of problems and rationale 1 1. Objectives of the study 3 1. Scope of the study 4 1. Significance of the study 5 1.

Structure of the thesis 5 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW 2. Types of linguistic ambiguity in English 9 2. English verbal jokes 11 2. The notion of Humor 11 2.

What counts as “verbal jokes”? 12 2. Definitions of verbal jokes 12 2. Types of verbal jokes 14 2. Verbal jokes versus other types of humor 14 2.

What makes a joke a joke? 18 2. The role of linguistic ambiguity in verbal jokes 18 2. Factors towards appreciating verbal jokes’ 19 funniness 2. Social functions of verbal jokes 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Reviewing studies on the practice of linguistic ambiguity in 21 humor and other registers CHAPTER 3: DISCUSSION AND FINDINGS 3. Analytical framework of linguistic ambiguity in 23 English 3. Selection of data 26 3. Types of linguistic ambiguity used as a source of constructing 27 funniness in English verbal jokes 3.

Polysemy and homonymy 28 3. Obscure deictic references 36 3. Specific and general word meaning 38 3. Word class shift 39 3.

Violating the maxim of Quantity 46 3. Violating the maxim of Quality 48 3. Violating the maxim of Manner 48 3. Violating the maxim of Relation 49 3.

Other types of ambiguity 50 3. Idiom and complex language 52 3. Classification of English verbal jokes based on types of 53 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ambiguity involved 3. Types of English verbal jokes based on linguistic 53 ambiguity 3.

Frequency level of English verbal jokes based on 53 linguistic ambiguity CHAPTER 4: CONCLUSION 4. Concluding remarks on each of the set forth objectives 56 4. Limitations of the study 63 4. Suggestions for further studies 64 REFERENCES 66 APPENDICES Appendix 1 List of jokes chosen for the paper I Appendix 2 Model of Grice’s cooperative principles VIII LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS ELT English language teaching ST Source language TL Target language LIST OF FIGURES AND CHARTS FIGURES PAGE Figure 1: Jakobson’s general model of communication 21 Figure 2: Types of ambiguity (adapted from Walton 1996) 25 Figure 3: Analytical framework of linguistic ambiguity in English 26 Figure 4: Types of linguistic ambiguity exploited in English verbal jokes 58 CHARTS Chart 1: Frequency level of five types of English verbal jokes 54 based on linguistic ambiguity LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -1- CHAPTER 1: INTRODUCTION 1.

Statement of problems and rationale It is a linguistic convention that language is used not only to convey information among participants but also to create rapport and personal attitudes of each participant in the communicative event, which is called the transactional and interactional functions of language. In other words, language, in both spoken and written forms, is message-oriented and serves a specific intended function so as to “pass on information” and “maintain social relationships” (Nguyen Hoa, 2004:16). Verbal humor is such a kind of language function aiming at the cooperation between Speaker (teller) and Hearer to see its funniness. The issue of verbal humor, along with its most common representative, verbal jokes, has been the focus of various studies in philosophical, psychological, social logical and cognitive linguistics fields.

Unlike non-verbal humor, which is related to extralinguistic features, verbal humor is perceived as that primarily constructed by means of language in the form of a single-joke-carrying text (Raskin, 1985). As a product of language, verbal humor is, undoubtedly, an exclusively human domain that no other creatures or entities can possess. In his work on the theory of linguistic verbal jokes in English, Lew (1996) asserts the fact that contrary to its abundant resources, humor in general is not equally available to all humans in the way that it requires “sense of humor” and language competence to appreciate its funniness, which apparently not everyone can possess, especially when the hearers of the humor can acquire modestly the language of the humor. Below is a very notable verbal joke: (1) In the diner of a southbound train, a honeymoon couple notices two nuns at another table.

When neither could identify the religious habit, the husband volunteered to settle the question. “Pardon me, Sisters,” he said, pausing politely before the nuns‟ table, “but would you mind telling me your Order?” One of the nuns smiled at him. “Not at all,” she said cheerfully. “Lam chops- and they‟re delicious!” (Hoke, 1965:194) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -2- It is obvious that the funniness of the joke can only be revealed when two different text- readings are accessed, one by the husband to refer to the religious rank of the nuns; and the other by the two nuns to respond to the enquiry about their food selection.

Clearly, it has nothing to do with the lack of context in this piece of humor but it is more of the problems of one word denoting two possible referents or antecedents in the context. To be more specific, it is the noun “order” with its double meanings of “a group of people, especially monks or nuns, living under religious rules” and “a request for food and drinks in a hotel, restaurant, etc.” that causes the contradiction between the two responses, thus, creates the humor or funniness of the joke. Let us now look at another example of verbal joke and examine what its humor is: (2) A man eating a kebab goes up to a lady who has a yapping Chihuahua at her heels. “Can I throw your dog a bit?” he asked politely.

“Certainly,” came the reply. So he scooped the dog up and flung it a hundred yards. (Lew, 1996:33) Like in (1), the original text can be interpreted in two different ways, either “your dog” is the indirect object and “a bit” is the direct object of the ditransitive verb “throw”, which can be rephrased as: (2a) “Can I throw a piece of kebab to your dog?” or “your dog” is the direct object and “a bit” is the adverb of the monotransitive verb “throw”, which also means: (2b) “Can I pick up your dog and fling it away a bit?” As the story proceeds, it is easy to conclude that one and the same question of the man is understood as (2a) by the lady and meant as (2b) by the man himself, and the final reaction, which is unexpected, has created the funniness herein. The two examples above have partially revealed one of the most favorite mechanisms of inventing a verbal joke, which lies in the different possible interpretations attached to one and the same word or phrase, i.

linguistic ambiguity- known as the major humorous stimulus (Bucaria, 2004). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -3- The issue of ambiguity in English texts, in fact, has always been attracting scholars and linguists worldwide; nevertheless; compared to a good number of papers on ambiguity in other disciplines such as headlines and advertisements (Kess and Hoppe, 1981; Leno, 1990 and 1992; Oaks, 1994; Bucaria, 2004; Hoenisch, 2004; among many others), studies on ambiguity in the field of humor are much less numerous, which may be resulted from the fact that in previous studies, much attention has been devoted to analyzing the mechanism that generates the ambiguity or the one that helps to resolve the ambiguity. This, to a large extent, can contribute to ruining the ambiguous and funny features of the humorous texts. As warned by W.

Auden, a famous English poet, the study of the humor can threaten the humor to dead. Stimulated by this recognition as well as personal interests, the researcher has conducted the paper entitled “Examining linguistic ambiguity as a source of constructing funniness in English verbal jokes”, with the view to exploring English verbal jokes in a deeper sense, without damaging the humor nature of the jokes. In short, the paper places a strong emphasis on analyzing how one particular type of linguistic ambiguity becomes the humorous stimulus of various English joke-carrying texts, then, makes up one type of linguistically ambiguous English verbal jokes. The findings of the paper, hopefully, can bring about a closer look into the being discussed matter together with a holistic picture of how a joke is ambiguously humorous.

Furthermore, with its merits and drawbacks, the study is expected to contribute a stronger voice into the modest number of studies on the same field and be a helpful and sufficient reference for future studies. Objectives of the study As mentioned clearly earlier, the current paper aims at tackling the existing shortcomings of previous studies on the application of linguistic ambiguity in verbal jokes. To be more specific, through extracting and linguistically analyzing 50 verbal-joke texts collected for the paper in detail, some rules that govern humorous stimuli of linguistic ambiguity-based English verbal jokes are expected to be captured, concurrently, some categories and subcategories of English verbal jokes involving linguistic ambiguity can LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -4- also be proposed. Additionally, the results of the paper can help to reveal an overall trend about the frequency of each type of ambiguity-based English verbal jokes.

In the final place, from the analysis of the chosen joke texts, some implications for teaching and learning the English language and for proper translation of those texts into Vietnamese can be drawn. These objectives, shortly speaking, can be elaborated into the following research questions: 1. What types of linguistic ambiguity can be used as a source of constructing funniness in English verbal jokes? 2. In what way can English verbal jokes be categorized in accordance with the types of linguistic ambiguity involved? 3.

What is the frequency level of each type of ambiguity-based English verbal jokes? 1. Scope of the study As suggested by the title of the paper, it targets at English verbal jokes, one type of English humor, conveyed primarily by means of language. Henceforth, visual humor (as in cartoons and clowning) and any non-verbal joke-carrying acts like in silent films should and must be excluded from the paper. Also, by “verbal jokes”, the texts collected for the study are mainly in written form as spoken jokes in fact depend chiefly on features of quality and tone of voice and need sophisticated phonetic analysis, which should be treated as beyond the scope of this study.

In addition, at this point, the researcher wants to make a clear cut between “verbal jokes” and its commonly heard counterpart of “verbally expressed jokes” or “verbalized jokes”, defined as every way in which language is used to create amusement (Chiaro 1992, Ritchie 2004). Similar as they may appear, verbal jokes and verbalized jokes actually have the relationship of hyponym-superordinate with the former concerned with verbal matters (specific properties of a language) and much narrower a term than the latter.