Luận Văn Thạc Sĩ: Quan Niệm Tính Đảng Trong Văn Học Việt Nam Giai Đoạn 1945-1975

Khám phá quan niệm tính đảng trong văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975 qua luận văn thạc sĩ USSH, phân tích sâu sắc và toàn diện.

• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Quan Niệm Tính Đảng Trong Văn Học Việt Nam (1945-1975)
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 1945-1975
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: QUAN NIỆM TÍNH ĐẢNG VÀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI VĂN HỌC CÁCH MẠNG VIỆT NAM 1945-1975
• 1.1. Quan niệm tính Đảng trong văn học
• 1.1.1. Khái niệm về tính Đảng. Chủ nghĩa Mác-Lênin và sự ra đời của quan niệm tính Đảng
• 2. CHƯƠNG 2: TÍNH ĐẢNG TRONG LÝ LUẬN VÀ PHÊ BÌNH VĂN HỌC CÁCH MẠNG GIAI ĐOẠN 1945-1975
• 3. CHƯƠNG 3: QUÁN TRIỆT QUAN NIỆM TÍNH ĐẢNG TỚI THỰC TIỄN SÁNG TÁC TRONG VĂN HỌC CÁCH MẠNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1945-1975
• PHẦN NỘI DUNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quan Niệm Tính Đảng Trong Văn Học Việt Nam 1945 1975

Văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975 là một phần quan trọng trong lịch sử văn học dân tộc. Trong bối cảnh đất nước đang trong cuộc kháng chiến chống thực dân và đế quốc, quan niệm về tính Đảng đã trở thành một yêu cầu thiết yếu trong sáng tác văn học. Tính Đảng không chỉ là một khái niệm lý thuyết mà còn là một thực tiễn sống động, ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của văn học thời kỳ này. Các tác phẩm văn học không chỉ phản ánh hiện thực mà còn phải phục vụ cho mục tiêu cách mạng, thể hiện rõ ràng lập trường chính trị của tác giả.

1.1. Khái Niệm Tính Đảng Trong Văn Học Cách Mạng

Tính Đảng trong văn học cách mạng được hiểu là sự thể hiện quan điểm, lập trường của giai cấp vô sản trong sáng tác. Theo Lê nin, tính Đảng là biểu hiện cao nhất của tính giai cấp, phản ánh sự đấu tranh chính trị giữa các giai cấp trong xã hội. Điều này có nghĩa là mọi tác phẩm văn học đều phải mang tính chính trị, phục vụ cho lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động.

1.2. Vai Trò Của Đảng Trong Sáng Tác Văn Học

Đảng Cộng sản Việt Nam đã đóng vai trò lãnh đạo trong việc định hướng nội dung và hình thức của văn học. Các văn kiện của Đảng như Đề cương văn hóa năm 1943 đã khẳng định rằng văn hóa, trong đó có văn học, phải phục vụ cho sự nghiệp cách mạng. Điều này dẫn đến việc các nhà văn phải xác định rõ lập trường của mình, từ đó tạo ra những tác phẩm có tính Đảng cao.

II. Những Thách Thức Đối Với Tính Đảng Trong Văn Học Giai Đoạn 1945 1975

Trong quá trình phát triển, văn học cách mạng Việt Nam đã phải đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến tính Đảng. Những yêu cầu khắt khe từ Đảng về nội dung và hình thức tác phẩm đã tạo ra áp lực lớn cho các nhà văn. Họ không chỉ phải sáng tác theo đúng định hướng mà còn phải đảm bảo tính nghệ thuật của tác phẩm.

2.1. Áp Lực Chính Trị Đối Với Các Tác Phẩm Văn Học

Các nhà văn thường xuyên phải đối mặt với áp lực từ Đảng về việc sáng tác các tác phẩm phải mang tính Đảng. Điều này đôi khi dẫn đến việc các tác phẩm không đạt được giá trị nghệ thuật cao, mà chỉ tập trung vào việc tuyên truyền chính trị.

2.2. Sự Đánh Giá Khắt Khe Từ Cộng Đồng

Cộng đồng văn học và độc giả cũng có những yêu cầu cao đối với các tác phẩm. Những tác phẩm không đạt yêu cầu về tính Đảng có thể bị chỉ trích hoặc không được công nhận. Điều này tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt giữa các nhà văn.

III. Phương Pháp Sáng Tác Đảm Bảo Tính Đảng Trong Văn Học

Để đảm bảo tính Đảng trong sáng tác, các nhà văn đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp họ thể hiện quan điểm chính trị mà còn tạo ra những tác phẩm có giá trị nghệ thuật.

3.1. Phương Pháp Hiện Thực Xã Hội Chủ Nghĩa

Phương pháp hiện thực xã hội chủ nghĩa được coi là phương pháp chính trong sáng tác văn học giai đoạn này. Nó yêu cầu các nhà văn phải phản ánh chân thực cuộc sống của nhân dân, đồng thời thể hiện rõ lập trường chính trị của mình.

3.2. Kết Hợp Giữa Nghệ Thuật Và Chính Trị

Nhiều tác giả đã tìm cách kết hợp giữa nghệ thuật và chính trị trong tác phẩm của mình. Họ không chỉ muốn truyền tải thông điệp chính trị mà còn muốn tạo ra những tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao, từ đó thu hút được sự quan tâm của độc giả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tính Đảng Trong Văn Học

Tính Đảng không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong văn học. Nhiều tác phẩm nổi bật từ giai đoạn này đã thể hiện rõ ràng tính Đảng, đồng thời cũng phản ánh chân thực cuộc sống của nhân dân.

4.1. Tác Phẩm Văn Học Nổi Bật Thể Hiện Tính Đảng

Nhiều tác phẩm như 'Nhật ký trong tù' của Hồ Chí Minh hay 'Đất rừng phương Nam' của Đoàn Giỏi đã thể hiện rõ tính Đảng. Những tác phẩm này không chỉ mang tính nghệ thuật mà còn có giá trị chính trị cao.

4.2. Tác Động Của Tính Đảng Đến Độc Giả

Tính Đảng trong văn học đã tạo ra sự kết nối mạnh mẽ giữa tác giả và độc giả. Những tác phẩm có tính Đảng cao thường được độc giả đón nhận nồng nhiệt, vì chúng không chỉ phản ánh hiện thực mà còn khơi dậy lòng yêu nước và tinh thần cách mạng.

V. Kết Luận Về Tính Đảng Trong Văn Học Việt Nam 1945 1975

Tính Đảng trong văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975 là một khái niệm quan trọng, phản ánh sự kết hợp giữa nghệ thuật và chính trị. Qua thời gian, tính Đảng đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn học cách mạng, góp phần định hình nên bản sắc văn học Việt Nam trong thời kỳ này.

5.1. Tương Lai Của Tính Đảng Trong Văn Học

Dù hiện nay, tính Đảng không còn được nhấn mạnh như trước, nhưng nó vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng sáng tác văn học. Các nhà văn hiện đại vẫn cần phải nhận thức rõ về vai trò của tính Đảng trong tác phẩm của mình.

5.2. Đánh Giá Lại Vai Trò Của Tính Đảng

Việc đánh giá lại vai trò của tính Đảng trong văn học là cần thiết. Nó không chỉ giúp hiểu rõ hơn về văn học giai đoạn 1945-1975 mà còn tạo cơ sở cho việc phát triển văn học trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình 30 năm kháng chiến gian khổ giải phóng dân tộc (1945-1975), văn học cách mạng Việt Nam đã xác lập một diện mạo độc đáo gắn liền với lịch sử đất nước. Toàn bộ đời sống sáng tác trong thời kỳ này vận động dưới sự chỉ đạo của Đảng Lao động Việt Nam, lấy nền tảng mỹ học Mác - Lênin làm kim chỉ nam. Tuy nhiên, sau năm 1975 và đặc biệt từ công cuộc Đổi mới năm 1986, sự xuất hiện của những luồng ý kiến trái chiều – từ việc coi văn học giai đoạn này là sự hy sinh nghệ thuật cho chính trị đến quan điểm xem đây là một khúc gãy của tiến trình hiện đại hóa – đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đánh giá lại bản chất của văn học cách mạng.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lý luận văn học với dung lượng 109 trang tập trung nghiên cứu toàn diện vấn đề quan niệm tính Đảng trong văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975. Mục tiêu cốt lõi của đề tài là khảo sát mối quan hệ thống nhất giữa thế giới quan mác-xít, lập trường giai cấp vô sản và thực tiễn lãnh đạo văn nghệ của Đảng. Nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học để phân tích cấu trúc 3 bình diện của tính Đảng: tính tư tưởng, tính chân thật và tính nghệ thuật. Qua việc khảo sát hơn 50 tác phẩm tiêu biểu và 100% các văn kiện chỉ đạo văn hóa nghệ thuật then chốt, công trình khẳng định tính Đảng vừa là chuẩn mực tư tưởng - thẩm mỹ cao nhất, vừa là động lực thúc đẩy văn nghệ phục vụ hai nhiệm vụ chiến lược: kháng chiến bảo vệ Tổ quốc và xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống lý luận mỹ học Mác - Lênin, bắt đầu từ nền tảng của Tuyên ngôn Đảng Cộng sản công bố năm 1848 của Các Mác và Ăng-ghen với nguyên lý lịch sử là lịch sử đấu tranh giai cấp. Luận văn kế thừa trực tiếp luận điểm trong tiểu luận kinh điển "Tổ chức của Đảng và văn học có tính Đảng" xuất bản tháng 10 năm 1905 của V.I. Lênin, trong đó khẳng định văn học vô sản phải trở thành một bộ phận hữu cơ trong toàn bộ cỗ máy cách mạng.

Khung lý thuyết của đề tài làm sáng tỏ 4 khái niệm trụ cột: tính Đảng, tính giai cấp, tính nhân dân và tính dân tộc. Trong đó, tính Đảng được định vị là biểu hiện giác ngộ cao nhất của tính giai cấp vô sản, thống nhất biện chứng với lợi ích của quảng đại quần chúng nhân dân. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng lý thuyết về phương pháp Hiện thực xã hội chủ nghĩa hình thành từ đầu thập niên 1930 tại Liên Xô và được Đảng vận dụng cụ thể vào thực tiễn Việt Nam từ Đề cương văn hóa năm 1943. Khái niệm nhà văn - chiến sĩ cùng mô hình văn hóa nghệ thuật là một mặt trận tư tưởng được phân tích như một chuẩn mực đặc thù của thời đại.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp bao gồm 12 văn kiện chỉ đạo văn nghệ lớn của Đảng (các nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc, văn kiện 4 kỳ Đại hội Văn nghệ toàn quốc từ năm 1948 đến năm 1968, các bài phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư Trường Chinh và Chủ tịch Hồ Chí Minh) kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp gồm hơn 50 tác phẩm văn xuôi, thơ ca, kịch bản và tiểu luận phê bình tiêu biểu.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng để lựa chọn các tác phẩm đoạt giải thưởng văn học kháng chiến và các tác phẩm tạo ra các cuộc tranh luận tư tưởng lớn. Tác giả kết hợp phương pháp lịch sử - xã hội và phương pháp xã hội học văn học nhằm đặt tác phẩm vào đúng bối cảnh 30 năm chiến tranh. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ tính chất đặc thù của văn học 1945-1975, khi sáng tác nghệ thuật gắn liền với nhiệm vụ chính trị và đời sống xã hội. Quá trình nghiên cứu được triển khai liên tục trong thời gian 18 tháng, phân kỳ dữ liệu theo 3 giai đoạn lịch sử rõ rệt: 1945-1954, 1954-1964 và 1964-1975.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chỉ ra rằng tính Đảng chi phối tuyệt đối 100% hệ thống thiết chế văn học giai đoạn 1945-1975. Hội Nhà văn Việt Nam thành lập năm 1957 đóng vai trò như một thiết chế nhà nước hóa hoạt động sáng tác. Nhà văn trở thành cán bộ hưởng lương nhà nước, sáng tác được phân phối và bao tiêu, tạo nên sự chuyển dịch hoàn toàn so với mô hình văn đoàn tư nhân trước năm 1945.

Thứ hai, tính Đảng vận động qua 3 bước ngoặt tư tưởng lớn. Giai đoạn 1945-1954 hoàn thành quá trình "nhận đường" khi hơn 90% văn nghệ sĩ tiểu tư sản tự giác cải tạo thế giới quan để hòa nhập với quần chúng công nông binh. Giai đoạn 1955-1958 đánh dấu sự kiên định lập trường thông qua cuộc đấu tranh tư tưởng chống phong trào Nhân văn - Giai phẩm, bảo vệ quyền lãnh đạo duy nhất của Đảng. Giai đoạn 1964-1975 khẳng định tính Đảng qua cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa xét lại hiện đại của Roger Garaudy hay György Lukács.

Thứ ba, cơ cấu nội dung tác phẩm thể hiện sự tập trung cao độ. Ước tính khoảng 85% tác phẩm văn học chủ lưu tập trung vào 2 đề tài trọng tâm là ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách mạng giải phóng miền Nam và ngợi ca công cuộc xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên giải thích nguyên nhân vì sao văn học giai đoạn này mang tính khuynh hướng sâu sắc và nhất quán về thi pháp. Việc đặt lợi ích dân tộc và mục tiêu giải phóng lên hàng đầu trong bối cảnh chiến tranh khốc liệt là lựa chọn lịch sử tất yếu, không thể quy chụp đơn giản là sự hy sinh nghệ thuật.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua bảng ma trận đối sánh 3 giai đoạn lịch sử tương ứng với các văn kiện chỉ đạo, hoặc biểu đồ hình quạt thể hiện tỷ trọng các cuộc đấu tranh tư tưởng văn nghệ. Kết quả thảo luận khẳng định tính Đảng trong giai đoạn này không triệt tiêu tính sáng tạo cá nhân, mà hướng cá tính sáng tạo vào một quỹ đạo chung phục vụ sự nghiệp độc lập và thống nhất đất nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Viện Văn học cùng các trường đại học khối khoa học xã hội cần xây dựng khung đánh giá văn học sử đa chiều và khách quan, áp dụng nguyên tắc lịch sử - cụ thể để phân tích các tác phẩm giai đoạn 1945-1975, dự kiến hoàn thành bộ tiêu chí chuẩn hóa trong vòng 12 tháng.

Thứ hai, Cục Xuất bản và các thư viện quốc gia cần triển khai dự án số hóa toàn diện 100% các văn kiện chỉ đạo văn nghệ, tạp chí nghiên cứu và tác phẩm văn học xuất bản từ năm 1945 đến năm 1975. Mục tiêu xử lý hơn 200 đầu sách tư liệu quý hiếm trong lộ trình 24 tháng nhằm phục vụ công tác tra cứu học thuật.

Thứ ba, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các khoa Ngữ văn cập nhật chương trình giảng dạy lý luận và lịch sử văn học Việt Nam hiện đại. Việc đưa các góc nhìn biện chứng về tính Đảng và các cuộc tranh luận văn nghệ lớn vào giáo trình cần nâng tỷ lượng thảo luận chuyên đề lên 30% tổng thời lượng môn học từ năm học tới.

Thứ tư, Hội đồng Lý luận, Phê bình Văn học Nghệ thuật Trung ương cần vận dụng bài học lịch sử về quản lý văn hóa để dung hòa giữa tính định hướng tư tưởng của Đảng và sự tự do sáng tạo của người cầm bút trong thời kỳ hội nhập, phấn đấu gia tăng 25% các công trình lý luận phê bình đạt chất lượng học thuật cao trong kế hoạch 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu này là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Lý luận văn học, Văn học Việt Nam: Cung cấp hệ thống lý thuyết chuẩn mực về mỹ học Mác - Lênin, nguồn trích dẫn học thuật phong phú và mô hình tiếp cận văn học sử 109 trang chặt chẽ.
2. Giảng viên và giáo viên Ngữ văn tại các trường đại học, cao đẳng và phổ thông: Hỗ trợ tài liệu chuyên sâu để thiết kế bài giảng về văn học kháng chiến (1945-1975), giúp học sinh hiểu sâu sắc bối cảnh lịch sử và ý nghĩa của hình tượng nhà văn - chiến sĩ.
3. Cán bộ quản lý văn hóa và cơ quan xuất bản: Rút ra các bài học thực tiễn về công tác chỉ đạo tư tưởng, quản lý hội đoàn nhà văn và định hướng phát triển văn hóa nghệ thuật dân tộc.
4. Nhà nghiên cứu lịch sử tư tưởng và văn hóa học: Tìm thấy góc nhìn hệ thống về các cuộc đấu tranh tư tưởng thế kỷ 20 như cuộc vận động Nhận đường năm 1948, đấu tranh chống Nhân văn - Giai phẩm giai đoạn 1955-1958 và cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa xét lại.

Câu hỏi thường gặp

Quan niệm tính Đảng trong văn học giai đoạn 1945-1975 được định nghĩa như thế nào?

Tính Đảng là sự biểu hiện tập trung và giác ngộ cao nhất của tính giai cấp vô sản. Trong văn học cách mạng 1945-1975, tính Đảng đòi hỏi tác phẩm phải đứng vững trên lập trường của chủ nghĩa Mác - Lênin, phục vụ đường lối kháng chiến và kiến quốc của Đảng, thể hiện sự thống nhất giữa tính tư tưởng tiến bộ và tính chân thật nghệ thuật.

Ba nguyên tắc trong Đề cương văn hóa năm 1943 có ý nghĩa gì đối với tính Đảng?

Đề cương văn hóa năm 1943 do Tổng Bí thư Trường Chinh soạn thảo đã đặt nền móng cho đường lối văn nghệ cách mạng với 3 nguyên tắc lớn: Dân tộc hóa, Đại chúng hóa và Khoa học hóa. Đây chính là xuất phát điểm để xác định tính Đảng, hướng văn học nghệ thuật trở thành vũ khí sắc bén phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Mối quan hệ giữa tính Đảng và tính nhân dân trong giai đoạn này được giải quyết ra sao?

Tính Đảng và tính nhân dân có mối quan hệ gắn bó biện chứng sâu sắc. Đảng Cộng sản đại diện cho lợi ích tối cao của nhân dân lao động, do đó văn học thấm nhuần tính Đảng tất yếu phải phản ánh chân thực cuộc sống, tâm tư và khát vọng của quần chúng, phục vụ 100% cho cuộc chiến đấu vì độc lập của nhân dân.

Cuộc vận động "Nhận đường" giai đoạn 1946-1949 có vai trò gì đối với đội ngũ văn nghệ sĩ?

Cuộc vận động "Nhận đường" là quá trình chuyển biến tư tưởng mang tính bước ngoặt giúp các văn nghệ sĩ xuất thân từ tầng lớp tiểu tư sản từ bỏ lối sáng tác vị nghệ thuật cá nhân để đến với lập trường công nông binh. Tác phẩm tiêu biểu như truyện ngắn "Đôi mắt" (1948) của Nam Cao đã minh chứng sinh động cho sự xác lập cái nhìn mới này.

Tại sao nói tính Đảng là linh hồn của phương pháp Hiện thực xã hội chủ nghĩa?

Tính Đảng giữ vai trò hạt nhân chỉ đạo thế giới quan của người nghệ sĩ trong việc phản ánh hiện thực. Phương pháp Hiện thực xã hội chủ nghĩa không chỉ đơn thuần miêu tả đời sống một cách tự nhiên chủ nghĩa mà phản ánh cuộc sống trong quá trình phát triển cách mạng, lấy việc xây dựng con người mới làm nhiệm vụ trọng tâm.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa trọn vẹn lý luận về tính Đảng từ Tuyên ngôn Đảng Cộng sản năm 1848, tiểu luận năm 1905 của Lênin đến Đề cương văn hóa Việt Nam năm 1943.
• Khẳng định sự lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện của Đảng trong 30 năm (1945-1975) là nhân tố quyết định tạo nên thành tựu của văn học cách mạng.
• Làm rõ cấu trúc 3 bình diện của tính Đảng: tính tư tưởng yêu nước, tính chân thật cách mạng và tính nghệ thuật đại chúng.
• Phân tích sâu sắc 3 chặng đường đấu tranh tư tưởng lớn, bảo vệ sự trong sáng của nền mỹ học mác-xít.
• Cung cấp nguồn tư liệu học thuật 109 trang chuẩn xác phục vụ nghiên cứu và giảng dạy văn học sử hiện đại.

Trong giai đoạn 2026-2030, các nghiên cứu tiếp nối cần tập trung so sánh thi pháp văn học cách mạng Việt Nam với văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa khu vực Đông Nam Á. Độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm hãy tiếp cận toàn văn công trình để khai thác nguồn ngữ liệu quý giá này cho các đề tài học thuật chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề tổng quát với toàn bộ 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trào lƣu văn học: “ Toàn bộ văn học xã hội- dân chủ phải thành văn học có tính Đảng”[30,96]. Bài báo của Lê nin “Tổ chức Đảng và văn học có tính Đảng” đăng ngày 13/4/1905 trên báo Đời mới đã nêu lên những nguyên tắc căn bản nhất của văn học. Những nguyên tắc đó đã thúc đẩy cho văn học cách mạng Nga trở thành một nền văn học lớn và có một ảnh hƣởng vô cùng sâu sắc đối với nền văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975. Văn học cách mạng Việt Nam giai đoạn 1945-1975 dƣới sự lãnh đạo của Đảng với nhiệm vụ chủ yếu là phê phán đấu tranh những quan điểm thù địch,đƣợc xác định và xác lập cả về hai mặt tƣ tƣởng và tổ chức, đƣợc quán triệt ở hai lĩnh vực tu dƣỡng nhà văn và hoạt động sáng tác.Theo quan điểm của Đảng, nền văn học thấm nhuần tính Đảng cộng sản là nền văn học phải trở thành một bộ phận hữu cơ trong sự nghiệp đấu tranh của Đảng : “ Sự nghiệp văn học phải trở thành một bộ phận trong sự nghiệp chung của giai cấp vô sản, phải thành một bánh xe nhỏ và một cái đinh ốc nhỏ trong bộ máy xã hội- dân chủ vĩ đại, thống nhất, do toàn đội tiên phong giác ngộ của toàn bộ giai cấp công nhân điều khiển”[30,96].

Ở Việt Nam giai đoạn 1945-1975, trong quá trình lãnh đạo đƣờng lối văn nghệ, Hồ Chủ tịch khẳng định: “Văn hóa, nghệ thuật cũng là một mặt trận…Văn hóa, nghệ thuật cũng nhƣ các hoạt động khác không thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế, chính trị”[43]. Đồng chí Trƣờng Chinh viết “ Học thuyết Mác Lê nin cho rằng trong xã hội có giai cấp thì văn nghệ phản ánh cuộc đấu tranh giai cấp, có giai cấp rõ rệt và phục vụ một đƣờng lối chính trị rõ rệt…Văn nghệ của chúng ta đứng hẳn về quyền lợi dân tộc, của nhân dân lao động và thừa nhận sự lãnh đạo của Đảng lao động Việt Nam. Đó chính là một đặc điểm của phong trào văn nghệ Việt Nam trong thời đại của chúng ta ngày nay. Đó chính là Đảng tính (hay tinh thần Đảng) của văn nghệ nƣớc Việt Nam dân chủ cộng hòa”[8].

Tính Đảng trƣớc hết biểu hiện ở tính 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khuynh hƣớng sâu sắc, tập trung và có ý thức, chủ yếu là khuynh hƣớng tƣ tƣởng chính trị. Tính Đảng vô sản trong văn học thể hiện ở khuynh hƣớng cách mạng triệt để. Nó xuất phát từ hệ tƣ tƣởng Mác- Lê nin từ thế giới quan khoa học và nhân sinh quan cộng sản. Nó phục vụ đƣờng lối chính sách của Đảng tiền phong của giai cấp công nhân.

Tính Đảng gắn bó chặt chẽ với các nguyên lý tính giai cấp, tính nhân dân, tính dân tộc, đồng thời nó còn liên quan chặt chẽ đến các vấn đề nội dung, tƣ tƣởng , phƣơng pháp sáng tác…Tính Đảng trƣớc hết biểu hiện ở tính khuynh hƣớng.Văn học cách mạng dƣới sự lãnh đạo của Đảng là văn học có khuynh hƣớng rõ ràng, khuynh hƣớng đó là triệt để phục vụ các nhiệm vụ chiến lƣợc, sách lƣợc trong từng giai đoạn cách mạng. Đảng đã vận dụng quan điểm của Ăng ghen về tính khuynh hƣớng và quan điểm của Lê nin về tính Đảng trong việc hƣớng văn học đi theo đƣờng lối của Đảng. Tính Đảng đã quán triệt sâu sắc thế giới quan trong sáng tác của nhà văn, yêu cầu nhà văn phản ánh hiện thực đời sống, dùng sáng tác của mình làm vũ khí chiến đấu. Vậy nên tính Đảng là biểu hiện cao nhất, tập trung nhất của tính giai cấp, tính nhân dân, tính dân tộc trong văn học cách mạng 1945-1975.

Tính Đảng và các thuộc tính của văn học (tính dân tộc, tính nhân dân, tính giai cấp). Tính Đảng cộng sản là đòi hỏi cao nhất, song cũng chỉ là một tính qui định của nền văn học vô sản. Do đó thật sự muốn xác định thực chất của tính Đảng, không thể không đặt nó trong mối tƣơng quan với các khái niệm hữu quan và bản chất xã hội của văn học nhƣ tính nhân dân, tính dân tộc, tính giai cấp… Tính Đảng với tính nhân dân: Trong lịch sử phát triển của một dân tộc, nhân dân bao giờ cũng là ngƣời chủ nhân chân chính của đất nƣớc. Nói đến nhân dân là nói đến những lực lƣợng xã hội đông đảo trong xã hội quần chúng 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhân dân lao động, những ngƣời sáng tạo ra mọi giá trị vật chất và giá trị tinh thần cho xã hội.

Họ là lực lƣợng chính của lịch sử. Ngoài ra nhân dân còn là những thành phần xã hội khác mang xu thế tiến bộ của thời đại. Đứng về mặt pháp luật thì những ngƣời đƣợc thừa nhận quyền công dân đều là thành phần trong nhân dân. Văn học cách mạng giai đoạn 1945-1975, thái độ nhà văn đối với hiện thực liên quan một cách mật thiết đến thái độ của nhà văn đối với nhân dân.

Nhƣng vấn đề tính nhân dân chỉ đƣợc đặt ra một cách đúng đắn từ khi có Đảng lãnh đạo theo quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin. Lênin đã từng chỉ rõ: “Nghệ thuật là của nhân dân. Nó phải bắt rễ hết sức sâu xa trong quảng đại quần chúng lao động, nó phải đƣợc quần chúng ấy hiểu và ƣa thích. Nó phải liên hợp đƣợc tình cảm, ý chí của quần chúng ấy và nâng họ lên một trình độ cao hơn”[30].

Tính nhân dân là một trong những phẩm chất của văn học. Một mặt nó thể hiện ý thức và sự gắn bó của nhà văn đối với nhân dân. Mặt khác nó phản ánh tƣ tƣởng, tình cảm và quyền lợi của nhân dân cùng với những ƣớc mơ, hoài bão của họ. Những nhà văn lớn trong lịch sử đều biểu thị sự tôn trọng nhân dân và phấn đấu để tác phẩm gắn bó với tƣ tƣởng, tình cảm, ƣớc vọng của nhân dân.

Đảng đã khẳng định vai trò to lớn của nhân dân trong lịch sử và phê phán những quan điểm của giai cấp tƣ sản về quần chúng nhân dân. Nhân dân là động lực chính, góp phần quyết định sự phát triển của dân tộc, do đó nghệ thuật phải gắn bó với nhân dân. Đảng đã đề ra yêu cầu đối với văn học: Văn học phải tiếp nhận những giá trị to lớn của nhân dân, mặt khác văn học phải góp phần nâng cao trình độ của quần chúng.Tính nhân dân trong một tác phẩm văn học đƣợc biểu hiện qua nhiều yếu tố. Trƣớc hết tác phẩm văn học phải đề cập đến những vấn đề thiết thân của nhân dân, những vấn đề cơ bản của thời đại: đó là công cuộc trƣờng chiến chống thực dân và đế quốc mà nhân dân là ngƣời tham dự vào sự kiện lịch sử xã hội đó.Những tác phẩm 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thực sự có giá trị không bao giờ né tránh những vấn đề cơ bản nhất, bản chất nhất, quan trọng nhất của thời đại họ đang sống.

Một tác phẩm có tính nhân dân phải nói lên đƣợc tƣ tƣởng tiến bộ nhất trong từng thời kì lịch sử, cách đánh giá của ngƣời dân trƣớc hiện tƣợng xã hội. Văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975, là một nền văn học gắn bó sâu sắc với đời sống cách mạng và kháng chiến, hƣớng tới đại chúng, phản ánh sức mạnh của quần chúng nhân dân, thể hiện niềm tự hào dân tộc và niềm tin vào tƣơng lai tất thắng của cuộc kháng chiến. Tính nhân dân trong văn học cách mạng 1945-1975 là sự liên hệ với nhân dân, là sự phản ánh cuộc sống của nhân dân, là sự biểu hiện tƣ tƣởng, tình cảm, nguyện vọng và lợi ích của ngƣời lao động trong sản xuất, chiến đấu. Việc biểu hiện đó theo quan điểm của giai cấp vô sản dƣới sự lãnh đạo của Đảng.

Chính vì vậy tính nhân dân và tính Đảng cộng sản có quan hệ mật thiết trong nền văn học cách mạng Việt Nam giai đoạn này. Do đó không phải tính giai cấp nào cũng gắn liền với tính nhân dân, mặc dù tính nhân dân của bất kỳ loại văn học nào cũng mang nội dung giai cấp cụ thể. Trong một thời kỳ lịch sử nhất định, tính nhân dân cao nhất đƣợc biểu hiện tập trung ở giai cấp tiên phong. Các giai cấp khác sẽ đƣợc đánh giá về tính nhân dân tùy theo vai trò của mình trong hàng ngũ nhân dân.

Nhƣ thế cũng có nghĩa là những tiêu chuẩn tƣ tƣởng - thẩm mỹ cao nhất của tính nhân dân trong văn học cũng biến đổi tùy theo sự thay đổi vị trí của các giai cấp tiên phong trong lịch sử. Tính đảng cộng sản và tính nhân dân thống nhất với nhau trong văn học cách mạng 1945-1975. Vì tính đảng đƣợc coi là tính giai cấp tiến bộ nhất, giác ngộ nhất trong nhân dân lao động. Hơn nữa đảng cộng sản Việt Nam "ngoài lợi ích của nhân dân ra Ðảng ta không có một lợi ích nào khác"( Hồ Chí Minh).

Vì thế lấy tiêu chuẩn tính nhân dân để đánh giá các tác phẩm hiện nay thì nó đã bao hàm tính đảng rồi - tính đảng là biểu hiện cao độ của tính 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhân dân (tiêu chuẩn tính nhân dân cao nhất mọi thời kỳ phải đo bằng lực lƣợng xã hội tiên tiến nhất thời kỳ đó).Tuy nhiên, không thể đồng nhất tính nhân dân và tính đảng.Cách mạng có quy luật phát triển không đều, ở đâu giai cấp vô sản chƣa nắm đƣợc chính quyền thì ở đó văn chƣơng vô sản chƣa ở mức quy mô, công khai hợp pháp, toàn dân. Hơn nữa đề ra tính đảng là đề ra một tiêu chuẩn cao nhất cho sáng tác.Tính nhân dân là dấu hiệu quan trọng nhất nói lên sức sống lâu bền, phi thƣờng và bất diệt của nghệ thuật, là niềm tự hào chân chính của các thế hệ nhà văn, chỉ có liên hệ một cách sâu xa, rộng lớn, lâu bền với nhân dân thì văn chƣơng nghệ thuật mới đƣợc tồn tại và phát triển lành mạnh. Dƣới chế độ xã hội xã hội chủ nghĩa, với tính đảng vô sản, văn chƣơng có điều kiện khắc phục những hạn chế của văn chƣơng nhân dân quá khứ và phát triển mạnh mẽ, toàn diện tính nhân dân của mình. Tóm lại đối với mỹ học Mac- Lê nin, tính Đảng cộng sản gắn chặt với tính nhân dân trong sáng tạo nghệ thuật.

Vì văn học có tính Đảng là văn học liên hệ chặt chẽ với đời sống của nhân dân, phục vụ lợi ích của nhân dân, và văn nghệ là sự nghiệp của nhân dân.