MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập Để chăm lo đời sống của toàn dân, phát triển kinh tế - xã hội nhằm xây dựng xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh là chủ trương xuyên suốt trong công tác lãnh đạo của Đảng. Mục tiêu này càng được làm rõ hơn qua các kỳ đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng, thể hiện qua cương lĩnh, chủ trương và chính sách. Có thể nói, Chương trình Mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020 là nhiệm vụ mà cả xã hội tập trung các nguồn lực và sự quyết tâm, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, sự điều hành của Chính phủ, sự chung tay góp sức của các cá nhân, tổ chức nhằm tạo nên sự phát triển mới về chất của khu vực nông thôn, giai cấp nông dân và ngành nông nghiệp Việt Nam, góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Xây dựng nông thôn mới là một chủ trương có tính chiến lược của Đảng và Nhà nước ta nhằm xây dựng nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ, hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường, đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng, bảo vệ tổ quốc. Phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, được triển khai trên phạm vi cả nước dưới sự lãnh đạo của Đảng mà trực tiếp là sự lãnh đạo của cấp ủy địa phương. Trong những năm vừa qua, Đảng bộ xã đã quan tâm lãnh đạo xây dựng nông thôn và bước đầu đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận: đạt được một số tiêu chí, đời sống 2 vật chất, tinh thần của nhân dân được cải thiện, bộ mặt nông thôn đã có những bước khởi sắc. Tuy nhiên, sự lãnh đạo của Đảng bộ trong xây dựng Chương trình nông thôn mới còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc: khá nhiều chỉ tiêu còn chưa đạt được; cơ sở vật chất huy động từ nguồn nội lực trong dân và ngoại lực còn hạn chế; đội ngũ cán bộ còn có những hạn chế nhất định; hệ thống giao thông; sản xuất nông nghiệp còn nhỏ lẻ, manh mún, chưa hình thành được vùng sản xuất nông nghiệp tập trung, sản xuất hàng hóa lớn; lao động trong nông nghiệp phần lớn chưa qua đào tạo; tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao so với mức bình quân chung toàn huyện; đời sống văn hóa nông thôn có nhiều tiến bộ nhưng chưa theo kịp xu thế chung của cả nước.
Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được quá trình tổ chức các hoạt động gây dựng nông thôn mới tại xã Tân Dương, huyện Định Hóa, tỉnh Thái nguyên. - Đánh giá thực trạng nông thôn tại xã theo bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới. - Xác Định vấn đề tồn tại trong thực hiện từng tiêu chí tại xã. - Đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy nhanh quá trình xây dựng nông thôn mới tại xã.
- Nâng cao nhận thức vai trò và trách nhiệm đối với ngành nghề mình đang học. Nội dung và phương pháp thực hiện 1. Nội dung thực tập - Đánh giá thực trạng quá trình tổ chức xây dựng nông thôn mới của xã Tân Dương. - Nghiên cứu đặc điểm điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của địa phương.
- Tìm hiểu đề án xây dựng nông thôn mới của xã Tân Dương. 3 - Tìm hiểu các tiêu chí về xây dựng cơ sở hạ tầng mà xã đã thực hiện triển khai trong những năm gần đây. - Phân tích những thuận lợi và khó khăn trong quá trình xây dựng. - Đề xuất phương hướng và một số giải pháp từ đó rút ra kinh nghiệm.
Phương pháp thực hiện • Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp - Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp là phương pháp thu thập các thông tin, số liệu có sẵn thường có trong các báo cáo NTM hoặc các tài liệu đã công bố. Các thông tin này thường được thu thập từ các cơ quan, tổ chức, văn phòng. - Trong phạm vi đề tài em thu thập các số liệu đã được công bố liên quan đến vấn đề nghiên cứu tại UBND xã Tân Dương: + Số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Tân Dương. + Báo cáo tiến độ, công tác quản lý, kết quả thực hiện các tiêu chí xây dựng NTM qua các giai đoạn.
+ Số liệu thống kê của UBND xã thu thập ở trên báo, trên Internet liên quan đến NTM. • Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp. + Phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp đối với một số cán bộ xã và nhân dân để tìm hiểu về quá trình thực hiện chương trình xây dựng NTM nói chung và cơ sở hạ tầng nói riêng. Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và xu hướng thực hiện trong tương lai.
Tìm hiểu vai trò của người dân trong thực hiện các công việc. + Quan sát trực tiếp: Quan sát một cách có hệ thống các sự việc, sự vật, sự kiện với các mối quan hệ và trong một bối cảnh tồn tại của nó. Quan sát trực tiếp cũng là một phương cách tốt để kiểm tra chéo những câu trả lời của người dân địa phương. 4 • Phương pháp xử lý và phân tích thông tin: • Phương pháp xử lý thông tin: Phương pháp thống kê: là phương pháp tổng hợp các số liệu liên quan đến đề tài thu nhập được để tiến hành phân tích các số liệu nhằm làm rõ nội dung đề tài.
Thời gian và địa điểm thực tập • Thời gian: 15/01/2018 đến ngày 30/05/2018. • Địa điểm: xã Tân Dương, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên. 5 Phần 2 TỔNG QUAN 2. Về cơ sở lý luận 2.
Một số khái niệm liên quan đến nội dung thực tập 2. Một số khái niệm cơ bản • Nông thôn: Hiện nay vẫn chưa có khái niệm chuẩn xác về nông thôn và có nhiều quan điểm khác nhau. Có quan điểm cho rằng nông thôn được coi là khu vực địa lý nơi đó cộng đồng gắn bó, có quan hệ trực tiếp đến khai thác, sử dụng, bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. Một số quan điểm khác cho rằng nông thôn là nơi có mật độ dân số thấp hơn so với thành thị.
Vùng nông thôn là vùng có dân cư làm nông nghiệp là chủ yếu, nguồn sinh kế chính của cư dân trong vùng là sản xuất nông nghiệp. Quan điểm khác lại cho rằng nên dựa vào chỉ tiêu trình độ tiếp cận thị trường, phát triển hàng hóa để xác định vùng nông thôn vì cho rằng vùng nông thôn có trình độ sản xuất hàng hóa và tiếp cận thị trường thấp hơn so với thành thị. Hay dựa vào chỉ tiêu trình độ phát triển cơ sở hạ tầng, nghĩa là cơ sở hạ tầng của vùng nông thôn không phát triển bằng đô thị. Như vậy, khái niệm nông thôn chỉ có tính chất tương đối, nó thay đổi theo thời gian và tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia trên thế giới.
Trong điều kiện hiện nay của Việt Nam chúng ta có thể hiểu: “Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp cư dân. Trong đó có nhiều nông dân. Tập hợp cư dân này tham gia vào các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường trong một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác”.[6] + Nông nghiệp là quá trình sản xuất ra lương thực, thực phẩm cung cấp cho con người và tạo ra của cải cho xã hội. 6 + Nông dân là những người lao động cư trú ở nông thôn, tham gia sản xuất nông nghiệp.
sống chủ yếu bằng ruộng vườn sau đó đến ngành nghề khác và tư liệu chính là đất đại. • Nông thôn mới: Trước tiên, nông thôn mới phải là nông thôn, chứ không phải là thị xã, thị trấn hay thành phố, nông thôn mới khác với nông thôn truyền thống. Mô hình nông thôn mới là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạp thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới đáp ứng yêu cầu mới đặt ra trong nông thôn hiện nay. Nhìn chung mô hình nông thôn mới là mô hình cấp xã, thôn được phát triển toàn diện theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, dân chủ và văn minh.
Mô hình nông thôn mới được quy định bởi các tính chất: đáp ứng yêu cầu phát triển, có sự đổi mới về tổ chức, vận hành và cảnh quan môi trường; đạt hiệu quả cao nhất trên tất cả các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội. Tiến bộ hơn so với mô hình cũ, chứa đựng các đặc điểm chung, có thể phổ biến và vận dụng trên toàn lãnh thổ. Xây dựng mô hình nông thôn mới là việc đổi mới tư duy, nâng cao năng lực của người dân, tạo động lực cho mọi người phát triển kinh tế, xã hội góp phần thực hiện chính sách vì nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Thay đổi cơ sở vật chất, diện mạo đời sống, văn hóa qua đó thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và thành thị.
Đây là quá trình lâu dài và liên tục, là một trong những nội dung quan trọng cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo trong đường lối, chủ trương phát triển đất nước và các địa phương.[7] Nghị quyết 26/TQ – TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã đề ra chủ trương xây dựng nông thôn mới phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống của nhân dân, phát triển nông nghiệp và nông thôn nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của cư dân ở nông thôn. Nghị quyết đã xác định rõ mục tiêu: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp 7 với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc dân tộc, dân trí được nâng cao; môi trường sinh thái được bảo vệ, hệ thống chính trị ở nông thôn mới dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường”.