Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Huyện Tư Nghĩa, Tỉnh Quảng Ngãi

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp xóa đói giảm nghèo trên địa, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Huỳnh Ngọc Quận
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Giải Pháp Hiệu Quả Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Huyện Tư Nghĩa, Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Quảng Ngãi

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO
• 1.1. KHÁI NIỆM VÀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ ĐÓI NGHÈO
• 1.1.1. Một số khái niệm về đói nghèo
• 1.1.2. Khái niệm đói
• 1.2. Khái niệm về xóa đói giảm nghèo
• 1.2.1. Khái niệm về xóa đói
• 1.2.2. Khái niệm về giảm nghèo
• 1.2.3. Sự thống nhất giữa hai mục tiêu này
• 1.3. Các tiêu thức và chuẩn mực đánh giá đói nghèo
• 1.3.1. Các tiêu thức đánh giá đói nghèo quốc tế
• 1.3.2. Phương pháp xác định chuẩn đói nghèo của một số nước trên thế giới
• 1.3.2.1. Chuẩn nghèo ở Mỹ
• 1.3.2.2. Chuẩn nghèo ở một số quốc gia khác
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TƯ NGHĨA
• 2.1. Thực trạng xóa đói giảm nghèo huyện Tư Nghĩa
• 2.2. Chính sách tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người nghèo
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN TƯ NGHĨA TRONG THỜI GIAN TỚI

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Huyện Tư Nghĩa

Huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi, là một trong những địa phương đang đối mặt với nhiều thách thức trong công cuộc xóa đói giảm nghèo. Mặc dù đã đạt được một số kết quả khả quan, nhưng tình trạng nghèo đói vẫn còn tồn tại, đặc biệt là ở những hộ gia đình nằm sát ngưỡng nghèo. Việc tìm kiếm và áp dụng các giải pháp xóa đói giảm nghèo hiệu quả là rất cần thiết để nâng cao đời sống người dân.

1.1. Khái Niệm Về Xóa Đói Giảm Nghèo

Xóa đói giảm nghèo không chỉ đơn thuần là việc cung cấp lương thực mà còn bao gồm việc nâng cao chất lượng cuộc sống, tạo cơ hội cho người dân tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như giáo dục và y tế.

1.2. Tình Hình Nghèo Đói Tại Huyện Tư Nghĩa

Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Tư Nghĩa đã giảm đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều hộ gia đình gặp khó khăn trong việc duy trì cuộc sống hàng ngày. Việc phân tích nguyên nhân nghèo đói là rất quan trọng để đưa ra các giải pháp phù hợp.

II. Những Thách Thức Trong Công Tác Xóa Đói Giảm Nghèo

Công tác xóa đói giảm nghèo tại huyện Tư Nghĩa gặp phải nhiều thách thức. Những yếu tố như biến đổi khí hậu, thiếu hụt nguồn lực và chính sách chưa đồng bộ đã ảnh hưởng đến hiệu quả của các chương trình giảm nghèo. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Biến Đổi Khí Hậu Ảnh Hưởng Đến Nông Nghiệp

Biến đổi khí hậu đã làm giảm năng suất nông nghiệp, ảnh hưởng đến thu nhập của người dân. Các hộ nghèo thường là những người chịu tác động nặng nề nhất từ hiện tượng này.

2.2. Thiếu Hụt Nguồn Lực Tài Chính

Nhiều hộ gia đình không có khả năng tiếp cận nguồn vốn vay để đầu tư vào sản xuất. Điều này dẫn đến việc họ không thể cải thiện điều kiện sống và thoát nghèo.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Nghèo Đói Hiệu Quả

Để đạt được mục tiêu xóa đói giảm nghèo, huyện Tư Nghĩa cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các chương trình hỗ trợ nông dân, đào tạo nghề và phát triển cơ sở hạ tầng là những giải pháp quan trọng.

3.1. Chương Trình Đào Tạo Nghề Cho Người Nghèo

Đào tạo nghề giúp người dân có thêm kỹ năng, từ đó tăng khả năng tìm kiếm việc làm và nâng cao thu nhập. Các chương trình này cần được triển khai rộng rãi và hiệu quả.

3.2. Hỗ Trợ Tài Chính Cho Hộ Nghèo

Cung cấp các khoản vay ưu đãi cho hộ nghèo để họ có thể đầu tư vào sản xuất, từ đó cải thiện đời sống. Chính sách này cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo

Việc áp dụng các giải pháp xóa đói giảm nghèo tại huyện Tư Nghĩa đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo nhờ vào các chương trình hỗ trợ và phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Kết Quả Từ Các Chương Trình Hỗ Trợ

Nhiều hộ gia đình đã cải thiện được thu nhập và điều kiện sống nhờ vào các chương trình hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức phi chính phủ.

4.2. Mô Hình Phát Triển Kinh Tế Bền Vững

Các mô hình phát triển kinh tế bền vững đã được áp dụng thành công, giúp người dân nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo

Tương lai của công tác xóa đói giảm nghèo tại huyện Tư Nghĩa phụ thuộc vào sự đồng bộ trong các chính sách và sự tham gia của cộng đồng. Việc tiếp tục đầu tư vào giáo dục, y tế và phát triển kinh tế là rất cần thiết.

5.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững sẽ giúp huyện Tư Nghĩa không chỉ giảm nghèo mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Giải Pháp

Cộng đồng cần được khuyến khích tham gia vào các chương trình xóa đói giảm nghèo để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công cuộc xóa đói giảm nghèo luôn là mục tiêu chiến lược xuyên suốt tiến trình phát triển kinh tế xã hội tại Việt Nam. Trong giai đoạn đổi mới, tỷ lệ hộ nghèo trên cả nước đã giảm mạnh từ 58% năm 1993 xuống còn 14,5% năm 2008 và đạt mức 10,7% vào năm 2010, đưa gần 25 triệu người thoát khỏi cảnh nghèo đói. Tuy nhiên, tình trạng tái nghèo và khoảng cách chênh lệch mức sống giữa các vùng miền vẫn là thách thức lớn đối với nhiều địa phương ven biển miền Trung.

Huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi có diện tích tự nhiên 227,7 km2, bao gồm 2 thị trấn và 16 xã. Tính đến cuối năm 2011, địa phương đã cơ bản hoàn thành mục tiêu xóa hộ đói, đưa tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới xuống còn 11,78%. Dù con số này thấp hơn đáng kể so với mức bình quân 20,6% của toàn tỉnh Quảng Ngãi, song số lượng hộ nằm sát ngưỡng nghèo vẫn chiếm tỷ trọng cao và rất dễ rơi lại vào cảnh nghèo đói khi gặp thiên tai, dịch bệnh hay biến động kinh tế.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Huỳnh Ngọc Quận tập trung giải quyết bài toán thực tiễn về tính bền vững trong công tác xóa đói giảm nghèo. Mục tiêu trọng tâm của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng đời sống của hộ nghèo, nhận diện chính xác các nguyên nhân cốt lõi gây nghèo đói và đánh giá hiệu quả thực thi các chính sách an sinh xã hội trên địa bàn huyện trong giai đoạn 2008-2011. Trên cơ sở đó, đề tài xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ và có tính khả thi cao nhằm giảm nghèo bền vững đến năm 2015, góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương đạt trên 14% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết vòng luẩn quẩn của nghèo đói (Vicious Circle of Poverty) cùng cách tiếp cận nghèo đa chiều do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) khởi xướng. Hệ thống lý luận làm rõ ba khía cạnh bản chất của đói nghèo: mức sống thấp hơn trung bình cộng đồng, không được đáp ứng các nhu cầu cơ bản tối thiểu và thiếu cơ hội tham gia vào quá trình phát triển kinh tế xã hội.

Luận văn vận dụng các khái niệm nền tảng bao gồm nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối, đường nghèo lương thực (chuẩn tiêu thụ năng lượng 2.100 Kcal/người/ngày) và đường nghèo chung. Tại Việt Nam, chuẩn nghèo được xác định theo từng thời kỳ; trong giai đoạn 2011-2015, theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, chuẩn nghèo khu vực nông thôn là mức thu nhập từ 400.000 đồng/người/tháng trở xuống, khu vực thành thị là từ 500.000 đồng/người/tháng trở xuống. Ngoài ra, mô hình chỉ số FGT (Foster - Greer - Thorbecke, 1984) được đưa vào khung phân tích nhằm lượng hóa tỷ lệ đếm đầu người nghèo, khoảng cách nghèo và mức độ nhạy cảm của nghèo đói trong cộng đồng dân cư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Số liệu thứ cấp được thu thập từ các niên giám thống kê, báo cáo tổng kết giai đoạn 2008-2011 của Ủy ban nhân dân huyện Tư Nghĩa, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội cùng quy hoạch phát triển kinh tế xã hội địa phương. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra chọn mẫu trực tiếp năm 2011 bằng phiếu câu hỏi có cấu trúc.

Quy mô mẫu điều tra được xác định theo công thức xác suất thống kê dựa trên phương sai mẫu ước lượng từ 30 hộ khảo sát thử nghiệm, với độ tin cậy 95% (t = 1,96) và sai số cho phép alpha = 5%. Kết quả tính toán cho ra cỡ mẫu tối thiểu 144 hộ, tác giả đã nâng quy mô mẫu chính thức lên 150 hộ nghèo nhằm loại trừ sai số phi chọn mẫu, phân bổ đồng đều tại 5 xã và thị trấn đại diện gồm Nghĩa Lâm, Nghĩa Phú, Nghĩa Thương, Nghĩa Thọ và thị trấn Sông Vệ (mỗi địa bàn 30 hộ). Nghiên cứu còn tiến hành phỏng vấn nhanh thêm 20 hộ cận nghèo và mới thoát nghèo để đánh giá nguy cơ tái nghèo. Phương pháp thống kê mô tả, thống kê so sánh và phân tích kinh tế vi mô được lựa chọn để phân định rõ ràng các yếu tố tác động đến nguồn lực sản xuất, thu nhập và chi tiêu của hộ dân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực địa và phân tích dữ liệu cho thấy công tác giảm nghèo tại huyện Tư Nghĩa giai đoạn 2008-2011 đạt được nhiều bước tiến nhưng còn tiềm ẩn những điểm nghẽn nghiêm trọng:

Thứ nhất, tốc độ giảm nghèo diễn ra tích cực khi tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện giảm về 11,78% năm 2011, thấp hơn 8,82% so với mức trung bình của tỉnh Quảng Ngãi (20,6%). Địa phương đã xóa dứt điểm nạn đói kinh niên, nhưng tỷ lệ hộ cận nghèo có thu nhập từ 401.000 đồng đến 520.000 đồng/người/tháng vẫn ở mức cao, tạo ra nguy cơ tái nghèo lớn trước các biến cố kinh tế.

Thứ hai, thiếu vốn sản xuất là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến nghèo đói, chiếm tới 79% tổng số hộ nghèo được điều tra. Dù doanh số cho vay của Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện tăng qua các năm, mức vay bình quân từ 6 đến 8 triệu đồng/lượt hộ chỉ đủ giải quyết nhu cầu chi tiêu trước mắt hoặc chăn nuôi nhỏ lẻ, chưa đủ tạo đòn bẩy tái cơ cấu sản xuất. Bên cạnh đó, diện tích đất canh tác bình quân của hộ nghèo rất thấp, chủ yếu là đất bạc màu, khó thâm canh dù toàn huyện có 54,4% diện tích là đất phù sa màu mỡ.

Thứ ba, hạn chế về trình độ học vấn và kỹ năng nghề nghiệp cản trở cơ hội thoát nghèo. Gần 90% chủ hộ nghèo chỉ có trình độ học vấn từ trung học cơ sở trở xuống, tỷ lệ qua đào tạo nghề chưa tới 10%. Điều này hạn chế khả năng ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp cũng như tiếp cận việc làm công nghiệp tại 8 doanh nghiệp thuộc Cụm công nghiệp La Hà (vốn thu hút hơn 500 lao động).

Thứ tư, áp lực nhân khẩu học và gánh nặng bệnh tật làm trầm trọng thêm vòng xoáy nghèo đói. Số con bình quân của phụ nữ thuộc nhóm hộ nghèo là 3,5 con, cao hơn nhiều so với mức 2,1 con ở nhóm khá giả, dẫn đến tỷ lệ người ăn theo lên tới 0,37. Chi phí khám chữa bệnh và giáo dục chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi tiêu, triệt tiêu khả năng tích lũy tài sản của hộ.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm khẳng định tình trạng nghèo đói tại Tư Nghĩa chịu sự chi phối đan xen của cả nhân tố tự nhiên và xã hội. Lượng mưa trung bình năm rất cao (2.772 mm) tập trung vào mùa mưa bão gây ngập úng và xói lở đất vùng đồi núi, làm gián đoạn sinh kế nông nghiệp. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân của huyện giai đoạn 2006-2010 đạt 14%/năm và cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh (công nghiệp đạt 31%, dịch vụ đạt 24%), nhưng người nghèo lại khó tham gia vào các khu vực kinh tế này do rào cản kỹ năng.

Kết quả nghiên cứu này tương đồng với các báo cáo đánh giá nghèo đói vùng duyên hải miền Trung của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB). Trong luận văn, các chuỗi số liệu được hệ thống hóa qua biểu đồ đường thể hiện tốc độ giảm nghèo qua các năm và các bảng thống kê cơ cấu thu chi, phân loại nguyên nhân nghèo theo từng xã. Việc trực quan hóa dữ liệu qua bảng biểu giúp làm rõ mối tương quan nghịch biến giữa trình độ học vấn, nguồn vốn đầu tư với tỷ lệ nghèo đa chiều của hộ gia đình.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Tư Nghĩa:

1. Nâng cao hạn mức và hiệu quả tín dụng ưu đãi: Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện phối hợp với chính quyền cơ sở điều chỉnh mức vốn vay bình quân từ 7-8 triệu đồng lên 25-30 triệu đồng/hộ trong giai đoạn 2012-2015. Mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo thiếu vốn từ 79% xuống dưới 35%, đồng thời gắn giải ngân với phương án sản xuất cụ thể.

2. Đổi mới đào tạo nghề và chuyển giao khoa học kỹ thuật: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp Trạm Khuyến nông huyện tổ chức định kỳ 40-50 lớp tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt mỗi năm. Phấn đấu đến năm 2015 đào tạo nghề miễn phí cho 100% lao động nghèo có nhu cầu, bảo đảm trên 65% học viên tự tạo việc làm hoặc được tuyển dụng vào các cơ sở tiểu thủ công nghiệp địa phương.

3. Hoàn thiện kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất: Ủy ban nhân dân huyện Tư Nghĩa ưu tiên phân bổ ngân sách và huy động vốn ODA để kiên cố hóa 85% hệ thống kênh mương thủy lợi nội đồng, nâng cấp toàn diện đường giao thông nông thôn tại các xã khó khăn như Nghĩa Lâm, Nghĩa Thọ trước năm 2015. Đầu tư hạ tầng giúp giảm chi phí vận chuyển nông sản và ngăn ngừa rủi ro ngập úng.

4. Mở rộng mạng lưới an sinh xã hội về y tế và giáo dục: Phòng Y tế huyện bảo đảm cấp phát thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho 100% người thuộc hộ nghèo và cận nghèo theo Quyết định 139/2002/QĐ-TTg. Ngành giáo dục địa phương duy trì chính sách miễn giảm học phí cho hơn 3.000 học sinh nghèo hàng năm, kết hợp vận động quỹ cộng đồng nhằm xóa dứt điểm 100% nhà tạm dột nát cho hộ nghèo trước năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách cấp huyện, xã: Nắm bắt phương pháp điều tra, phân loại hộ nghèo chuẩn xác để xây dựng các đề án giảm nghèo phù hợp với đặc thù kinh tế từng tiểu vùng sinh thái nông thôn và ven biển.

2. Cán bộ tín dụng tại Ngân hàng Chính sách Xã hội: Sử dụng các phân tích định lượng về nhu cầu vốn, khả năng hoàn trả và cơ cấu chi tiêu của 150 hộ mẫu để thiết kế các gói tín dụng vi mô linh hoạt, hạn chế nợ quá hạn.

3. Giảng viên, học viên cao học chuyên ngành Kinh tế phát triển và Quản lý công: Tiếp cận một công trình nghiên cứu điển hình cấp huyện với phương pháp chọn mẫu khoa học, ứng dụng hiệu quả chỉ số FGT và mô hình đánh giá nghèo đa chiều.

4. Ban điều phối các chương trình mục tiêu quốc gia và các tổ chức xã hội: Khai thác dữ liệu thực địa về sinh kế nông hộ vùng duyên hải miền Trung để xây dựng các dự án tài trợ phát triển hạ tầng và nâng cao năng lực cộng đồng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuẩn nghèo áp dụng trong giai đoạn nghiên cứu của luận văn được quy định như thế nào? Theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ áp dụng cho giai đoạn 2011-2015, hộ nghèo khu vực nông thôn có mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng trở xuống, khu vực thành thị từ 500.000 đồng/người/tháng trở xuống; hộ cận nghèo nông thôn có thu nhập từ 401.000 đến 520.000 đồng/tháng.

2. Vì sao tỷ lệ hộ nghèo tại Tư Nghĩa (11,78%) lại thấp hơn đáng kể so với mức bình quân của tỉnh Quảng Ngãi (20,6%)? Huyện Tư Nghĩa có vị trí địa lý thuận lợi giáp thành phố Quảng Ngãi, 54,4% diện tích là đất phù sa màu mỡ và sở hữu 1.131 tàu thuyền khai thác thủy sản. Tốc độ tăng trưởng kinh tế huyện đạt 14%/năm giúp tạo ra nhiều việc làm phi nông nghiệp hơn các huyện miền núi trong tỉnh.

3. Nguyên nhân cốt lõi nào khiến các hộ gia đình tại huyện Tư Nghĩa khó thoát nghèo bền vững? Nguyên nhân cốt lõi là tình trạng thiếu vốn sản xuất (chiếm 79% số hộ), đi kèm với trình độ học vấn thấp (gần 90% chủ hộ chỉ học hết cấp hai) và quy mô gia đình đông con (bình quân 3,5 con/hộ), khiến các hộ dễ rơi vào bẫy nghèo khi gặp rủi ro thiên tai.

4. Cỡ mẫu 150 hộ điều tra có bảo đảm độ tin cậy khoa học cho toàn huyện không? Quy mô 150 hộ được tính toán dựa trên công thức xác suất thống kê với độ tin cậy 95%, kiểm định phương sai từ 30 mẫu thử ban đầu và phân bổ đều tại 5 xã đại diện cho cả vùng đồng bằng, miền núi và ven biển, bảo đảm tính đại diện cao.

5. Đâu là giải pháp mang tính đột phá được luận văn đề xuất để ngăn chặn nguy cơ tái nghèo? Giải pháp đột phá là nâng hạn mức vay vốn tín dụng chính sách lên 25-30 triệu đồng/hộ kết hợp với đào tạo nghề miễn phí và chuyển giao kỹ thuật cho 100% lao động nghèo, giúp người dân chuyển đổi từ sản xuất tự cung tự cấp sang mô hình kinh tế hàng hóa giá trị cao.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý thuyết kinh tế về xóa đói giảm nghèo và phương pháp đo lường chỉ số FGT chuẩn quốc tế.
• Phản ánh trung thực thực trạng đời sống hộ nghèo huyện Tư Nghĩa với tỷ lệ nghèo 11,78% năm 2011 qua mẫu khảo sát 150 hộ tại 5 địa bàn trọng điểm.
• Xác định 4 rào cản chính gồm thiếu vốn đầu tư (79%), trình độ văn hóa thấp (90%), đất đai manh mún và tỷ lệ người phụ thuộc cao.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp khả thi về tín dụng vi mô, đào tạo nghề, nâng cấp hạ tầng thủy lợi và an sinh xã hội cho lộ trình 2012-2015.
• Cung cấp mô hình tham khảo giá trị cho các địa phương ven biển miền Trung trong chiến lược nâng cao thu nhập bình quân đầu người vượt mức 12 triệu đồng/năm.

Luận văn đã đóng góp cơ sở dữ liệu thực chứng và luận cứ khoa học quan trọng cho công tác quản trị an sinh xã hội cấp huyện. Để hiện thực hóa mục tiêu giảm nghèo bền vững, các cấp chính quyền và cơ quan chuyên môn cần khẩn trương cụ thể hóa các khuyến nghị trên vào kế hoạch phát triển kinh tế xã hội hàng năm. Hãy liên hệ các trung tâm thông tin thư viện để khai thác trọn vẹn tài liệu học thuật giá trị này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XOÁ ĐÓI GIẢM NGHÈO 1. KHÁI NIỆM VÀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ ĐÓI NGHÈO 1. Một số khái niệm về đói nghèo 1. Khái niệm nghèo Theo hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á – Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tại Băng Cốc, Thái Lan tháng 09/1993 định nghĩa: “nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thoả mãn các nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế- xã hội và phong tục tập quán của địa phương”.

Tại hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triển xã hội tổ chức tại Copenhagen - Đan Mạch năm 1995 đã đưa ra một định nghĩa cụ thể hơn về nghèo đói như sau: “ Người nghèo là tất cả những ai mà thu nhập thấp hơn 1 đôla (USD) mỗi ngày cho mỗi người, số tiền được coi như đủ để mua những sản phẩm thiết yếu để tồn tại”. Theo UNDP định nghĩa: Sự nghèo khổ của con người nghĩa là: Thiếu những quyền cơ bản của con người như biết đọc, biết viết và được nuôi dưỡng tạm đủ. UNDP cũng phân chia các cấp độ của sự nghèo khổ của con người thành năm cấp độ như sau: Sự nghèo khổ về tiền tệ: Thiếu thu nhập tối thiểu thích đáng và khả năng chi tiêu tối thiểu. Sự nghèo khổ cực độ: Nghèo khổ, khốn cùng là không có khả năng thoả mãn những nhu cầu cơ bản tối thiểu.

Sự nghèo khổ chung: Là không có khả năng thoả mãn những nhu cầu Luan van 9 lương thực và phi lương thực chủ yếu, nhưng nhu cầu này đôi khi được xác định khác nhau ở những nước khác nhau. Sự nghèo khổ tương đối: sự nghèo khổ được xác định theo những chuẩn mức có thể thay đổi với thời gian ở nước này hay nước khác. Ngưỡng này có thể tăng lên đồng thời với thu nhập. Sự nghèo khổ tuyệt đối: sự nghèo khổ được xác định một chuẩn mực nhất định.

Theo quan điểm của ngân hàng thế giới WB (World bank): Ngưỡng nghèo là mốc mà nếu cá nhân hay hộ gia đình có thu nhập nằm dưới mốc này thì bị coi là nghèo. Ngưỡng nghèo là yếu tố chính yếu để quy định thành phần nghèo của một quốc gia. Theo World bank thì nghèo đói là những hộ không có khả năng chi trả cho số hàng hoá lương thực của mình đủ cung cấp 2100calo mỗi người mỗi ngày. Tóm lại những quan niệm về nghèo đói nêu trên đều phản ánh ba khía cạnh chủ yếu của người nghèo đó là: + Có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng dân cư.

+ Không được thụ hưởng những nhu cầu cơ bản ở mức tối thiểu dành cho con người. + Thiếu cơ hội lựa chọn và tham gia vào quá trình phát triển của cộng đồng.2 Khái niệm đói Đói là một khái niệm biểu đạt tình trạng con người ăn không đủ no, không đủ năng lượng tối thiểu cần thiết để duy trì sự sống hàng ngày do đó không đủ sức để lao động và tái sản xuất sức lao động. Từ hai khái niệm trên có thể thấy rằng: Nghèo là một kiểu đói tiềm tàng và đói là một tình trạng hiển nhiên của nghèo. Nghèo và nghèo khổ kéo dài nếu không thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn của cảnh trì trệ túng thiếu thì chỉ cần Luan van 10 xảy ra những biến cố đột xuất của hoàn cảnh thiên tai, ốm đau, bệnh tật, rủi ro.

lập tức con người ta dễ rơi vào cảnh đói. Khái niệm về xóa đói giảm nghèo 1. Khái niệm về xóa đói Xóa đói là làm cho bộ phận dân cư nghèo sống dưới mức tối thiểu và thu nhập không đủ đảm bảo nhu cầu về vật chất để duy trì mức sống, từng bước nâng cao mức sống đến mức tối thiểu và có thu nhập đủ để đảm bảo nhu cầu về vật chất để duy trì cuộc sống. Khái niệm về giảm nghèo Giảm nghèo là làm cho bộ phận dân cư nghèo nâng cao mức sống, từng bước thoát khỏi tình trạng nghèo.

Điều này được thể hiện ở tỷ lệ phần trăm và số lượng người nghèo giảm xuống. Hay giảm nghèo là quá trình chuyển bộ phận dân cư nghèo lên mức sống cao hơn. Sự thống nhất giữa hai mục tiêu này: Nếu giảm nghèo đạt được mục tiêu thì đồng thời cũng xóa đói luôn. Do vậy thực chất giảm nghèo và xóa đói đồng nghĩa 1.

Các tiêu thức và chuẩn mực đánh giá đói nghèo 1. Các tiêu thức đánh giá đói nghèo quốc tế Theo chuẩn quốc tế, đường đói nghèo được chia làm hai loại. Đường đói nghèo ở mức thấp gọi là đường đói nghèo về lương thực, thực phẩm. Đường đói nghèo thứ hai ở mức cao hơn gọi là đường đói nghèo chung (bao gồm cả mặt hàng lương thực, thực phẩm và phi lương thực, thực phẩm).

Đường đói nghèo về lương thực, thực phẩm được xác định theo chuẩn mà hầu hết các nước đang phát triển cũng như tổ chức y tế Thế giới và các cơ quan khác đã xây dựng mức Kcal tối thiểu cần thiết cho mỗi thể trạng con người, là chuẩn về nhu cầu là 2.100Kcal/người/ngày. Những người có mức Luan van 11 tiêu chuẩn dưới mức cần thiết để đạt được lượng Kcal này gọi là nghèo về lương thực, thực phẩm. Đường đói nghèo chung: tính thêm các chi phí cho mặt hàng phi lương thực, thực phẩm. Tính cả chi phí này với đường đói nghèo về lương thực, thực phẩm ta có đường đói nghèo chung.

Phương pháp xác định chuẩn đói nghèo của một số nước trên thế giới a. Chuẩn nghèo ở Mỹ Chính phủ Mỹ căn cứ theo thu nhập hàng năm của hộ gia đình để quy định mức nghèo, mức nghèo thay đổi theo từng năm tuỳ tình hình năm đó. Cụ thể: theo chuẩn nghèo năm 2005 ở Mỹ, những người Mỹ có thu nhập dưới 5.080 USD/năm được xem là cực nghèo; một gia đình 4 người với hai trẻ em được coi là cực nghèo nếu họ kiếm được ít hơn 9. Nhưng đến năm 2008-2009 những người Mỹ có thu nhập dưới 10.830USD/năm được xem là người nghèo.

Những hộ gia đình có 4 người sẽ được coi là nghèo nếu họ kiếm được ít hơn 18.310 USD/năm và cứ tăng thêm 01 người thì tăng thêm 3. Như vậy tiêu chuẩn nghèo của Mỹ cao gấp gần 30 lần tiêu chuẩn nghèo của Liên Hợp Quốc nhưng thấp hơn chuẩn nghèo của nhiều nước châu Âu. Báo cáo tình trạng thu nhập và nghèo khổ của dân Mỹ do Cục Điều tra dân số Mỹ công bố năm 2009 cho thấy: nước Mỹ năm 2008 có 39,8 triệu người nghèo, chiếm 13,2% số dân. Trong đó người da trắng chiếm tỷ lệ 8,6%, người gốc châu Á 11,8%, người gốc Tây Ban Nha 22,3%, người gốc Phi 24,87%.

Tuy nhiên chỉ căn cứ vào thu nhập thì chưa thể đánh giá đúng tình trạng sống, vì có người mất việc, không có thu nhập tuy vẫn nhà cao cửa rộng, đồ đạc sang trọng, có mấy ô tô. Người sống nghèo khổ là nói người ấy không có khả năng cung cấp cho gia đình mình thực phẩm, quần áo, vật dụng sinh hoạt Luan van 12 và chỗ ở bình thường. Cho nên căn cứ theo chuẩn nghèo của chính phủ Mỹ thì nước này có 39,8 triệu người nghèo, nhưng nếu xét theo tình trạng sinh hoạt nghèo khổ thì chỉ có chưa tới một nửa số gia đình nghèo ở Mỹ sống trong tình trạng nghèo khổ, trong đó kể cả số người vô gia cư.Chuẩn nghèo ở một số quốc gia khác Ma-lai-xi-a sử dụng tiêu chuẩn 9.910 ca-lo một ngày tính trên một gia đình có hai người lớn và ba trẻ em để làm đường nghèo. Ấn Độ áp dụng ngưỡng nghèo với chuẩn mực tiêu thụ bình quân đầu người hàng ngày 2.400 ca-lo đối với vùng nông thôn và 2.100 ca-lo đối với vùng đô thị.

Pa-ki-xtan lấy đường nghèo là tiêu thụ 2.350 ca-lo bình quân một người lớn qui ước hàng ngày. Ngay trong một quốc gia mà người ta cũng sử dụng các tiêu chuẩn nghèo khác nhau, ví dụ ở Xri Lan-ca, các nhà nghiên cứu không phải lúc nào cũng lấy 2.500 ca-lo làm ngưỡng nghèo. Việc sử dụng các tiêu chuẩn khác nhau giữa các quốc gia làm ngưỡng nghèo đã gây ra những khó khăn lớn cho việc so sánh quốc tế. Ngay cả việc so sánh động thái theo thời gian về tình trạng nghèo của một quốc gia cũng thiếu chính xác.

Để đảm bảo tính so sánh quốc tế của chỉ tiêu tỷ lệ dân số sống dưới mức nghèo, Ngân hàng Thế giới đưa ra 2 mức chuẩn là thu nhập dưới 1 đô la Mỹ 1 ngày và thu nhập dưới 2 đô la Mỹ 1 ngày được chuyển đổi theo sức mua tương đương của đô la Mỹ năm 1993, có nghĩa là tương đương với mức 1,08 USD/ ngày/ người và mức 2,16 USD/ ngày/ người của năm 2002. Phương pháp xác định chuẩn đói nghèo của Chương trình xóa đói giảm nghèo quốc gia Lựa chọn chuẩn nghèo phù hợp nhất đối với Việt Nam là một vấn đề gây tranh cãi chủ yếu giữa Bộ lao động thương binh xã hội và Tổng cục thống kê.Theo quan điểm của Tổng cục thống kê: Luan van 13 Tổng cục Thống kê đã cùng với Ngân hàng Thế giới xây dựng chuẩn nghèo với mục tiêu đánh giá tác động của các chính sách xóa đói giảm nghèo quốc gia đồng thời từng bước đi đến xây dựng chuẩn nghèo quốc gia gần với chuẩn nghèo quốc tế và khu vực. Chuẩn nghèo của Tổng cục Thống kê bao gồm chuẩn nghèo về lương thực, thực phẩm và chuẩn nghèo chung. Chuẩn nghèo này được xây dựng thông qua cuộc khảo sát mức sống dân cư ở Việt nam năm 1992-1993 và năm 1997-1998.Theo quan điểm của Bộ lao động thương binh xã hội: Căn cứ vào quy mô và tốc độ tăng trưởng kinh tế, nguồn lực tài chính từng thời kỳ và mức sống thực tế của người dân ở từng vùng, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội đưa ra chuẩn nghèo đói nhằm lập danh sách hộ nghèo từ cấp thôn, xã và danh sách xã nghèo từ các huyện trở lên để hưởng sự trợ giúp của Chính phủ từ Chương trình mục tiêu Quốc gia về xóa đói giảm nghèo và các chính sách hỗ trợ khác…Đến nay chuẩn nghèo Quốc gia được xây dựng qua sáu giai đoạn: - Giai đoạn 1993 - 1995: Hộ đói: bình quân thu nhập đầu người quy gạo/tháng dưới 13kg đối với thành thị, dưới 8 kg đối với khu vực nông thôn.

Hộ nghèo: bình quân thu nhập đầu người quy gạo/tháng dưới 20 kg đối với khu vực thành thị và dưới 15 kg đối với khu vực nông thôn. - Giai đoạn 1995 - 1997: Hộ đói: là hộ có thu nhập bình quân một người trong hộ một tháng quy ra gạo dưới 13 kg, tính cho mọi vùng.