Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển mô hình xây dựng nông thôn mới tại xã hòa mạc huyện văn bàn tỉnh lào cai

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển mô hình xây dựng nông thôn mới tại xã Hòa Mạc, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai.

• Tác giả: Lự Văn Mừng
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Giang
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khuyến Nông
• Đề tài: Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển mô hình xây dựng nông thôn mới tại xã Hòa Mạc, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC NHỮNG TỪ VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Một số khái niệm liên quan
• 2.2.1. Khái niệm về nông thôn
• 2.2.2. Phát triển nông thôn
• 2.2.3. Nông thôn mới
• 2.2.4. Đặc trưng của mô hình nông thôn mới
• 2.3. Tiêu chí xây dựng nông thôn mới
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Hòa Mạc huyện Văn Bàn tỉnh Lào Cai
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm KT – XH xã Hòa Mạc
• 3.1.3. Đánh giá chung về đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Thực trạng nông thôn trên địa bàn xã Hòa Mạc theo Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới
• 3.2.1. Về quy hoạch
• 3.2.2. Về hạ tầng kinh tế - xã hội
• 3.2.3. Về kinh tế và tổ chức sản xuất
• 3.2.4. Văn hóa - xã hội và môi trường
• 3.2.5. Hệ thống chính trị
• 3.2.6. Đánh giá thực trạng sự tham gia của người dân trong chương trình nông thôn mới tại xã Hòa Mạc
• 3.2.7. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn khi tiến hành xây dựng nông thôn mới của xã Hòa Mạc - huyện Văn Bàn - tỉnh Lào Cai
• 3.3. Một số giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn đồng thời phát triển mô hình nông thôn mới trên địa bàn xã Hòa Mạc - huyện Văn Bàn - tỉnh Lào Cai
• 3.3.1. Giải pháp phát triển hạ tầng kinh tế- xã hội
• 3.3.2. Giải pháp để hoàn thành các tiêu chí về văn hóa - xã hội - môi trường
• 3.3.3. Giải pháp để hoàn thành các tiêu chí về hệ thống chính trị xã hội vững mạnh
• 3.3.4. Giải pháp nâng cao vai trò của người dân trong xây dựng mô hình nông thôn mới
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. Đối với chính quyền địa phương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và bối cảnh nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung vào thực trạng và giải pháp phát triển mô hình nông thôn mới tại xã Hòa Mạc, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai. Nông thôn mới là một chương trình quốc gia nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao đời sống người dân, và phát triển bền vững. Xã Hòa Mạc là một trong những địa bàn trọng điểm của huyện Văn Bàn, nơi mà sản xuất nông nghiệp còn nhiều hạn chế, hạ tầng kinh tế - xã hội chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển. Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng nông thôn và đề xuất các giải pháp phát triển phù hợp.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung của nghiên cứu là đánh giá thực trạng nông thôn tại xã Hòa Mạc khi triển khai chương trình nông thôn mới, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển hiệu quả. Mục tiêu cụ thể bao gồm: tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội; đánh giá thực trạng thực hiện các tiêu chí nông thôn mới; và đề xuất các giải pháp khắc phục khó khăn, thúc đẩy phát triển bền vững.

1.2. Ý nghĩa của nghiên cứu

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Về khoa học, nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho các dự án phát triển nông thôn mới. Về thực tiễn, các giải pháp phát triển được đề xuất có thể áp dụng tại xã Hòa Mạc và các địa phương khác, góp phần nâng cao đời sống người dân và phát triển bền vững.

II. Tổng quan tài liệu và cơ sở lý luận

Nghiên cứu dựa trên các khái niệm và lý thuyết về phát triển nông thôn, nông thôn mới, và mô hình nông thôn. Nông thôn mới được định nghĩa là một mô hình phát triển toàn diện, bao gồm cải thiện hạ tầng, nâng cao đời sống, và bảo vệ môi trường. Các tiêu chí quốc gia về nông thôn mới được áp dụng để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp. Nghiên cứu cũng tham khảo kinh nghiệm từ các địa phương khác trong việc triển khai chương trình nông thôn mới.

2.1. Khái niệm về nông thôn và phát triển nông thôn

Nông thôn là vùng lãnh thổ không thuộc đô thị, nơi dân cư chủ yếu làm nông nghiệp. Phát triển nông thôn là quá trình cải thiện bền vững về kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Các yếu tố chính bao gồm cải thiện hạ tầng, phát triển sản xuất, và nâng cao đời sống văn hóa.

2.2. Tiêu chí nông thôn mới

Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới gồm 19 tiêu chí, bao gồm quy hoạch, hạ tầng, kinh tế, văn hóa, và môi trường. Các tiêu chí này là cơ sở để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển. Ví dụ, tiêu chí về hạ tầng giao thông yêu cầu tỷ lệ đường liên xã được nhựa hóa đạt 100%, trong khi tiêu chí về thu nhập yêu cầu thu nhập bình quân đầu người đạt 18 triệu đồng/năm.

III. Thực trạng nông thôn tại xã Hòa Mạc

Nghiên cứu đánh giá thực trạng nông thôn tại xã Hòa Mạc dựa trên các tiêu chí quốc gia về nông thôn mới. Kết quả cho thấy, mặc dù đã có những tiến bộ nhất định, xã Hòa Mạc vẫn còn nhiều hạn chế trong việc phát triển hạ tầng, nâng cao thu nhập, và bảo vệ môi trường. Cụ thể, tỷ lệ đường liên xã được nhựa hóa đạt 100%, nhưng tỷ lệ đường trục thôn, xóm cứng hóa chỉ đạt 50%. Thu nhập bình quân đầu người còn thấp, và tỷ lệ hộ nghèo vẫn ở mức cao.

3.1. Đánh giá hạ tầng kinh tế xã hội

Hạ tầng giao thông, thủy lợi, và điện lực tại xã Hòa Mạc đã được cải thiện, nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển. Tỷ lệ đường trục thôn, xóm cứng hóa chỉ đạt 50%, và hệ thống thủy lợi còn nhiều bất cập. Điện lực đã được phủ rộng, nhưng chất lượng dịch vụ cần được nâng cao.

3.2. Đánh giá kinh tế và đời sống người dân

Thu nhập bình quân đầu người tại xã Hòa Mạc còn thấp, chỉ đạt 13 triệu đồng/năm vào năm 2012. Tỷ lệ hộ nghèo vẫn ở mức cao, chiếm 10% tổng số hộ dân. Sản xuất nông nghiệp còn manh mún, chưa phát triển theo hướng hàng hóa, dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp.

IV. Giải pháp phát triển nông thôn mới

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp phát triển nhằm tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy phát triển bền vững tại xã Hòa Mạc. Các giải pháp tập trung vào cải thiện hạ tầng, nâng cao thu nhập, và bảo vệ môi trường. Cụ thể, cần đầu tư vào hạ tầng giao thông, thủy lợi, và điện lực; phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa; và nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường.

4.1. Giải pháp cải thiện hạ tầng

Cần đầu tư vào hạ tầng giao thông, thủy lợi, và điện lực để đáp ứng nhu cầu phát triển. Cụ thể, cần nâng tỷ lệ đường trục thôn, xóm cứng hóa lên 100%, và kiên cố hóa hệ thống kênh mương. Đồng thời, cần nâng cao chất lượng dịch vụ điện lực để đảm bảo an toàn và ổn định.

4.2. Giải pháp nâng cao thu nhập

Phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa, ứng dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần đa dạng hóa ngành nghề, phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ để tạo thêm việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sau hai mươi năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, khu vực nông nghiệp, nông dân và nông thôn Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy vậy, sự phát triển này bộc lộ tính chất kém bền vững: năng lực cạnh tranh thấp, việc chuyển giao tiến bộ khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực còn nhiều bất cập; hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật (giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế, nước sinh hoạt) phát triển thiếu quy hoạch; tình trạng ô nhiễm môi trường gia tăng; khoảng cách chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị ngày càng nới rộng. Để giải quyết các mâu thuẫn nội tại này, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) đã đề ra định hướng chiến lược về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, trong đó phong trào xây dựng nông thôn mới (NTM) được xác định là giải pháp mang tính chiến lược và toàn diện nhằm hiện đại hóa kết cấu hạ tầng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, củng cố thể chế chính trị và nâng cao đời sống dân sinh.

Tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai, xã Hòa Mạc được lựa chọn làm một trong những xã điểm triển khai mô hình xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, điểm xuất phát của địa phương còn đối mặt với nhiều rào cản: phương thức sản xuất nông nghiệp mang tính phân tán, hiệu quả kinh tế chưa cao; khu vực công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp - dịch vụ chậm phát triển; kết cấu hạ tầng kỹ thuật - xã hội chưa đáp ứng yêu cầu dân sinh; công tác giảm nghèo chưa đạt tính bền vững; rác thải sinh hoạt chưa được thu gom, xử lý tập trung dẫn đến ô nhiễm môi trường sinh thái. Nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Lự Văn Mừng đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp: "Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển mô hình xây dựng nông thôn mới tại xã Hòa Mạc, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng nông thôn tại xã Hòa Mạc trong tiến trình triển khai mô hình nông thôn mới nhằm nhận diện các thuận lợi, khó khăn; từ đó xây dựng hệ thống giải pháp khả thi để thúc đẩy việc hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới trên địa bàn.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Tìm hiểu các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Hòa Mạc, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai.
   • Đánh giá thực trạng thực hiện các tiêu chí nông thôn mới trên địa bàn xã theo Bộ tiêu chí Quốc gia.
   • Xác định những thuận lợi, khó khăn và rào cản trong quá trình triển khai chương trình.
   • Đề xuất các giải pháp đồng bộ tháo gỡ khó khăn, phục vụ phát triển mô hình nông thôn mới tại xã Hòa Mạc và cung cấp căn cứ tham khảo cho các xã thuộc huyện Văn Bàn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các hộ dân sinh sống tại xã Hòa Mạc; đội ngũ cán bộ chính quyền, tổ chức đoàn thể cấp cơ sở; cùng toàn bộ các hoạt động, cơ chế, chính sách xây dựng nông thôn mới đã và đang thực hiện trên địa bàn.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Hòa Mạc, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai.
• Phạm vi thời gian: Quá trình thu thập và khảo sát số liệu thực địa được tiến hành từ ngày 20 tháng 01 năm 2015 đến ngày 20 tháng 04 năm 2015; số liệu thống kê thứ cấp về kinh tế - xã hội được tổng hợp trong giai đoạn 2012 - 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý luận dựa trên việc hệ thống hóa các định nghĩa chuẩn mực về nông thôn, phát triển nông thôn và mô hình nông thôn mới. Theo định nghĩa quản lý tại Việt Nam, nông thôn là địa bàn sinh sống của cộng đồng cư dân gồm nhiều nông dân, tham gia các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường trong một thể chế chính trị xác định. Khái niệm phát triển nông thôn được tiếp cận theo định nghĩa của Ngân hàng Thế giới (World Bank - 1975) và quan điểm quản lý hiện hành: một chiến lược cải thiện có chủ ý, mang tính bền vững các điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường nhằm nâng cao chất lượng đời sống của cư dân nông thôn với sự hỗ trợ tích cực của Nhà nước. Về bản chất, mô hình nông thôn mới theo Nghị quyết số 26-NQ/TW bao gồm 5 nội dung cốt lõi: làng xã văn minh, sạch đẹp; sản xuất hàng hóa bền vững; đời sống vật chất và tinh thần được cải thiện; bản sắc văn hóa được bảo tồn; xã hội ổn định, quản lý dân chủ.

Khung pháp lý được tác giả áp dụng trực tiếp để đo lường thực trạng địa phương gồm:

• Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới (19 tiêu chí chuẩn hóa riêng cho khu vực Trung du Miền núi phía Bắc).
• Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020.
• Quyết định số 342/QĐ-TTg ngày 20/02/2013 sửa đổi một số tiêu chí trong Bộ tiêu chí Quốc gia.
• Thông tư số 41/2013/TT-BNNPTNT ngày 04/10/2013 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí.
• Thông tư liên tịch số 13/2011/TTLT-BXD-BNNPTNT-BTN&MT ngày 28/10/2011 hướng dẫn việc lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch xây dựng xã nông thôn mới.

Về phương diện thực tiễn, khóa luận phân tích bài học quốc tế và trong nước:

• Mô hình Saemaul Undong (SU) của Hàn Quốc: Vận hành dựa trên 3 ý tưởng trụ cột (Chăm chỉ - Tự lực - Hợp tác), 4 mục tiêu chính, 3 nguyên tắc (từ thấp đến cao, thí điểm diện hẹp lan rộng toàn quốc, từ nông nghiệp lan sang lĩnh vực khác). Cơ chế nhà nước hỗ trợ vật tư ban đầu (xi măng, sắt thép) làm đòn bẩy để nhân dân tự quyết định mức đóng góp, phương án xây dựng và giám sát công trình.
• Kinh nghiệm từ Thái Lan (tập trung tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp, hoàn thiện thủy lợi và công nghiệp chế biến) và Trung Quốc (chính sách Tam nông, phát triển doanh nghiệp nông thôn giải quyết việc làm).
• Kinh nghiệm tỉnh Thái Bình: Đẩy mạnh quy chế dân chủ cơ sở ("Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng"), công khai minh bạch phân bổ nguồn xi măng theo Quyết định 19/2013/QĐ-UBND.
• Kinh nghiệm tỉnh Lào Cai: Thành lập mô hình "Ban Tuyên vận xã" và "Tổ Tuyên vận thôn, bản" tại 36 xã điểm để xóa bỏ tư tưởng ỷ lại vào ngân sách.

Khóa luận kết hợp đa dạng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Kế thừa hệ thống số liệu từ niên giám Tổng cục Thống kê, các báo cáo tổng kết tình hình kinh tế - xã hội và hồ sơ quy hoạch nông thôn mới do UBND xã Hòa Mạc cung cấp giai đoạn 2012 - 2014.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Ứng dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) thông qua công cụ quan sát thực địa trực tiếp, phỏng vấn sâu cán bộ xã và phỏng vấn cấu trúc bằng bảng hỏi đối với các chủ hộ.
• Quy trình chọn mẫu điều tra: Áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng:
  • Chọn thôn: Trên tổng số 10 thôn của xã, chọn ra 3 thôn đại diện theo vị trí không gian địa lý, bao gồm 1 thôn khu vực trung tâm và 2 thôn nằm xa trung tâm.
  • Chọn hộ: Tại mỗi thôn điều tra, chọn ngẫu nhiên 20 hộ gia đình. Tổng quy mô mẫu khảo sát sơ cấp là $n = 60$ hộ.
• Phương pháp tổng hợp và phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để làm sạch, mã hóa, thống kê mô tả và lập bảng phân tích tỷ lệ phần trăm cơ cấu.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả xác lập tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ việc đánh giá các hạn chế nội tại của nông nghiệp nông thôn sau 20 năm đổi mới và yêu cầu hiện thực hóa Nghị quyết Trung ương 7 (khóa X). Trình bày hệ thống mục tiêu chung, 4 mục tiêu cụ thể, yêu cầu kỹ thuật về tính khách quan của dữ liệu sơ cấp, cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình đối với công tác điều hành tại cấp cơ sở.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết các luận điểm lý thuyết về nông thôn, nông thôn mới và đặc trưng của mô hình mới. Hệ thống hóa Bộ tiêu chí Quốc gia gồm 19 tiêu chí áp dụng cho vùng Trung du Miền núi phía Bắc. Đánh giá kinh nghiệm triển khai phong trào Saemaul Undong (Hàn Quốc), chính sách nông nghiệp Thái Lan, Tam nông Trung Quốc. Đồng thời, chương này phân tích bài học xây dựng nông thôn mới tại tỉnh Thái Bình (về thực thi dân chủ, huy động 6.323 tỷ đồng năm 2014) và tỉnh Lào Cai (thành lập mạng lưới Ban/Tổ Tuyên vận, hoàn thành 711,7 km đường giao thông, đưa 9 xã đạt chuẩn nông thôn mới tính đến hết năm 2014).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương trình bày chi tiết đối tượng khảo sát (người dân, cán bộ quản lý cấp xã); phạm vi không gian (xã Hòa Mạc) và thời gian thực hiện (20/01/2015 – 20/04/2015). Xác định khung phương pháp điều tra số liệu thứ cấp, sơ cấp qua công cụ PRA, quy trình chọn mẫu phân tầng với 60 hộ gia đình tại 3 thôn đại diện, cùng phương thức nhập liệu và xử lý thống kê mô tả trên Microsoft Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Đây là nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn diện các mặt tự nhiên, hạ tầng và việc thực hiện các tiêu chí nông thôn mới:

• Điều kiện tự nhiên và tài nguyên: Xã Hòa Mạc có diện tích 2.608,62 ha, nằm dọc Quốc lộ 279, địa hình chia cắt mạnh với núi cao chiếm 60%, đồi núi thấp 25%, đất tương đối bằng phẳng chỉ chiếm 15%. Thổ nhưỡng gồm đất Feralit đỏ vàng (chiếm 65%), đất Feralit vàng đỏ trên núi cao, đất Feralit ít biến đổi thâm canh lúa và đất dốc tụ.
• Hiện trạng kinh tế - xã hội: Năm 2014, xã có 659 hộ, 3.279 nhân khẩu; trong đó dân tộc Tày chiếm đa số tuyệt đối (95% nhân khẩu), dân tộc Kinh chiếm 5%. Lực lượng lao động đạt 1.424 người (nam chiếm 56,5%, nữ chiếm 43,5%). Kinh tế chủ đạo là sản xuất nông nghiệp: lúa 189 ha (sản lượng 987 tấn), ngô 200 ha (sản lượng 962 tấn), rau đậu 43 ha (760 tấn); tổng đàn trâu 1.560 con, bò 660 con, lợn 4.300 con, gia cầm 27.000 con; tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ bước đầu hình thành đạt giá trị 2,853 tỷ đồng.
• Hiện trạng tiêu chí nông thôn mới: Đánh giá chi tiết tiêu chí Quy hoạch (đạt 3/3 nội dung theo Thông tư liên tịch số 13/2011/TTLT-BXD-BNNPTNT-BTN&MT); hạ tầng kỹ thuật ghi nhận 7 km Quốc lộ 279 qua địa bàn, 20,59 km đường trục thôn xóm; hệ thống thủy lợi kiên cố hóa được 19,6 km / 25,13 km kênh mương; 100% hộ dân dùng điện lưới qua 3 trạm biến áp và 15 km đường dây hạ thế; 4 trường học được xây dựng kiên cố 2 tầng; 1 trạm y tế diện tích 1.997 m² (diện tích xây dựng 160 m²). Khóa luận cũng tổng hợp mức độ tham gia, đóng góp công sức, hiến đất và nhận thức của 60 hộ điều tra đối với các công trình hạ tầng.

Phần 5: Kết luận và khuyến nghị

Khái quát các thành tựu đạt được trong công tác quy hoạch, củng cố hạ tầng và giữ gìn an ninh trật tự xã hội. Nhận diện các điểm nghẽn về hạ tầng giao thông nội đồng, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng chậm, chất lượng nguồn nhân lực thấp. Đề xuất nhóm giải pháp phát triển kinh tế, hoàn thiện hạ tầng, đào tạo nâng cao dân trí và khuyến nghị các cấp chính quyền tăng cường hỗ trợ vốn vay ưu đãi, phân bổ xi măng và chuyển giao kỹ thuật.

Kết quả và đóng góp

1. Dữ liệu thực trạng kinh tế - xã hội và các tiêu chí nông thôn mới

Dữ liệu thống kê đất đai tại xã Hòa Mạc trong 3 năm (2012 - 2014) cho thấy tính ổn định cao, không có biến động lớn về cơ cấu mục đích sử dụng:

Chỉ tiêu đất đai	Năm 2012 (ha)	Năm 2013 (ha)	Năm 2014 (ha)	Cơ cấu năm 2014 (%)
Tổng diện tích đất tự nhiên	2.609,00	2.609,00	2.609,00	100,00
1. Đất nông nghiệp	1.151,40	1.151,40	1.151,40	44,13
- Đất sản xuất nông nghiệp (SXNN)	494,83	494,83	494,83	18,97
+ Đất trồng cây hàng năm	447,81	447,81	447,81	17,16
+ Đất trồng cây lâu năm	47,02	47,02	47,02	1,80
- Đất lâm nghiệp (rừng tự nhiên 551 ha; rừng trồng 79,5 ha)	630,50	630,50	630,50	24,17
- Đất nuôi trồng thủy sản	25,17	25,17	25,17	0,96
2. Đất phi nông nghiệp (đất chuyên dùng 55,19 ha)	207,41	207,41	207,41	7,95
3. Đất chưa sử dụng (đồi núi chưa sử dụng 162,38 ha)	1.251,09	1.251,09	1.251,09	47,95

Về cơ cấu dân cư và nhân lực: Xã Hòa Mạc có sự gia tăng ổn định về dân số và lao động trong giai đoạn 2012 - 2014. Năm 2012, xã có 638 hộ với 3.057 nhân khẩu và 1.094 lao động; đến năm 2014, số hộ tăng lên 659 hộ, 3.279 nhân khẩu (tăng 222 nhân khẩu) và lực lượng lao động đạt 1.424 người (lao động nam: 806 người, lao động nữ: 618 người). Về thành phần dân tộc, dân tộc Tày giữ vai trò áp đảo với 616 hộ (chiếm 94% tổng số hộ) và 3.097 nhân khẩu (chiếm 95% tổng dân số); dân tộc Kinh chiếm 43 hộ (6%) với 182 nhân khẩu (5%).

Hiện trạng thực hiện Tiêu chí số 1 (Quy hoạch và thực hiện quy hoạch theo Quyết định 491/QĐ-TTg):

• Quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiết yếu cho phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ: Đã hoàn thành lập quy hoạch -> Đạt.
• Quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội theo chuẩn mới: Đã hoàn thành lập quy hoạch -> Đạt.
• Quy hoạch phát triển các khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư hiện có theo hướng văn minh, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc: Đã hoàn thành lập quy hoạch -> Đạt.
• Đánh giá chung Tiêu chí 1: Xã Hòa Mạc được công nhận Đạt tiêu chí quy hoạch.

Về hiện trạng hạ tầng và dịch vụ công năm 2014:

• Giao thông: Xã có 7 km đường Quốc lộ 279 đạt tiêu chuẩn đường nhựa cấp IV; hệ thống đường trục thôn xóm đạt 20,59 km, trong đó có các tuyến liên thôn huyết mạch như Làng Chút đi thôn Lập Thành (3 km), tuyến thôn 4 Nậm Moòng đi xã Nậm Dạng (3,84 km).
• Thủy lợi: Có 01 trạm bơm điện phục vụ sản xuất tại thôn 9; tổng chiều dài kênh mương nội đồng là 25,13 km, trong đó đã kiên cố hóa bằng bê tông được 19,6 km, còn lại 5,53 km mương đất cần tiếp tục kiên cố hóa.
• Giáo dục: Sở hữu 4 trường học được kiên cố hóa nhà 2 tầng và 3 phân hiệu nhà cấp IV (tổng cộng 38 phòng học kiên cố, 12 phòng học tạm). Đội ngũ giáo viên đạt chuẩn 100% (Mầm non: 1 trường, 19 giáo viên; Tiểu học: 2 trường, 19 giáo viên; THCS: 1 trường, 26 giáo viên).
• Y tế: 1 trạm y tế đạt chuẩn xã với khuôn viên đất 1.997 m², diện tích xây dựng nhà cấp III là 160 m². Nhân lực trạm có 6 cán bộ (1 y sỹ, 2 điều dưỡng, 1 dược sỹ trung học, 1 chuyên trách dược sỹ, 1 y tá sơ học; chưa có bác sỹ); mạng lưới y tế cơ sở gồm 9 y tá thôn bản phục vụ trên 10 thôn bản.
• Hệ thống điện: Toàn xã có 3 trạm biến áp, 15 km đường dây hạ thế đang vận hành (nhu cầu xây mới bổ sung 2,5 km) và đạt tỷ lệ 100% hộ dân sử dụng điện.

2. Các giải pháp do tác giả đề xuất

• Nhóm giải pháp hạ tầng kinh tế - xã hội: Đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư giao thông nông thôn và thủy lợi nội đồng; tiếp nhận, phân bổ công khai nguồn xi măng hỗ trợ từ ngân sách tỉnh để cứng hóa 5,53 km mương đất còn lại; xây dựng bổ sung 2,5 km đường dây hạ thế đảm bảo an toàn điện lưới.
• Nhóm giải pháp phát triển kinh tế và tổ chức sản xuất: Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng - vật nuôi, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật thâm canh tăng vụ lúa (năng suất 52,5 tạ/ha) và ngô (năng suất 37 tạ/ha); mở rộng quy mô đàn gia súc gắn với kiểm soát dịch bệnh và tiêm phòng vắc-xin; phát triển kinh tế trang trại rừng, khoanh nuôi và bảo vệ 630,5 ha diện tích đất lâm nghiệp; khai thác tiềm năng vật liệu xây dựng (cát, đá) dọc các lưu vực suối Chăn để phục vụ thi công hạ tầng.
• Nhóm giải pháp văn hóa - xã hội - môi trường: Nâng cao chất lượng hoạt động của trạm y tế, thu hút bổ sung bác sỹ; quy hoạch bãi rác tập trung và thành lập tổ thu gom rác thải sinh hoạt nông thôn; bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Tày gắn với phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa.
• Nhóm giải pháp nâng cao vai trò của người dân: Vận dụng bài học dân chủ cơ sở của tỉnh Thái Bình và mô hình Saemaul Undong của Hàn Quốc; phát huy vai trò của Tổ Tuyên vận thôn bản để người dân tham gia trực tiếp vào việc bàn bạc, hiến đất, đóng góp ngày công lao động và tự giám sát các công trình hạ tầng.

3. Đóng góp của công trình

Khóa luận đã hệ thống hóa số liệu thực địa chi tiết về điều kiện tự nhiên, quỹ đất đai, dân số và hạ tầng tại một xã miền núi thuộc huyện Văn Bàn; cung cấp bức tranh khách quan về việc hoàn thành tiêu chí quy hoạch cũng như những nút thắt hạ tầng (mương đất, chất lượng lao động, phân tán sản xuất) cho chính quyền xã Hòa Mạc. Đây là căn cứ thực tiễn giúp UBND xã xây dựng kế hoạch phân bổ nguồn lực sát với tình hình địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được thực hiện trong khoảng thời gian tương đối ngắn (3 tháng, từ ngày 20/01/2015 đến ngày 20/04/2015), quy mô điều tra chọn mẫu dừng lại ở 60 hộ gia đình thuộc 3/10 thôn của xã Hòa Mạc. Do đó, mức độ khái quát hóa đối với các thôn vùng sâu, vùng xa có điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù chưa được phản ánh một cách bao quát toàn diện.

Tác giả định hướng các nghiên cứu tiếp theo cần theo dõi, đánh giá tiến độ hoàn thành các tiêu chí khó (thu nhập bình quân đầu người, tỷ lệ hộ nghèo, môi trường và cơ sở vật chất văn hóa thôn bản) trong các giai đoạn sau 2015; đồng thời mở rộng phạm vi khảo sát so sánh đối chiếu giữa các xã điểm xây dựng nông thôn mới trên toàn địa bàn huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Khuyến nông, Kinh tế nông nghiệp, Quản lý phát triển nông thôn và Phát triển cộng đồng khi tìm hiểu về phương pháp đánh giá thực trạng nông thôn mới tại các xã miền núi phía Bắc. Công trình có giá trị trực tiếp cho đội ngũ cán bộ Ủy ban nhân dân xã, Ban Quản lý xây dựng nông thôn mới xã Hòa Mạc và các ban ngành cấp huyện trong việc tham khảo phương pháp thu thập dữ liệu nhanh (PRA), kỹ thuật chọn mẫu điều tra cấp hộ, cùng các giải pháp quản lý đất đai và phát triển hạ tầng kỹ thuật nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu đất đai của xã Hòa Mạc trong giai đoạn 2012 - 2014 có đặc điểm gì nổi bật?
Tổng diện tích tự nhiên của xã duy trì ổn định ở mức 2.609 ha. Đất chưa sử dụng chiếm tỷ trọng lớn nhất với 1.251,09 ha (chiếm 47,95% tổng diện tích, trong đó đất đồi núi chưa sử dụng là 162,38 ha). Đất nông nghiệp chiếm 1.151,40 ha (chiếm 44,13%), bao gồm 494,83 ha đất sản xuất nông nghiệp (chủ yếu là đất trồng cây hàng năm 447,81 ha), 630,50 ha đất lâm nghiệp và 25,17 ha đất nuôi trồng thủy sản. Đất phi nông nghiệp chiếm 207,41 ha (7,95%).

2. Tỷ lệ phân bố dân tộc và cơ cấu lao động tại xã Hòa Mạc năm 2014 được ghi nhận như thế nào?
Năm 2014, xã có 659 hộ với 3.279 nhân khẩu, gồm hai dân tộc sinh sống. Dân tộc Tày chiếm đa số với 616 hộ (94%) và 3.097 nhân khẩu (95%); dân tộc Kinh có 43 hộ (6%) với 182 nhân khẩu (5%). Tổng số lao động toàn xã là 1.424 người, gồm 806 lao động nam (chiếm 56,5%) và 618 lao động nữ (chiếm 43,5%).

3. Phương pháp chọn mẫu điều tra xã hội học được tác giả triển khai với quy mô ra sao?
Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng. Từ 10 thôn của xã, tác giả chọn 3 thôn đại diện theo không gian địa lý (1 thôn trung tâm và 2 thôn nằm xa trung tâm). Tại mỗi thôn, tiến hành phỏng vấn ngẫu nhiên 20 hộ gia đình thông qua bảng hỏi cấu trúc và bán cấu trúc, xác lập tổng quy mô mẫu điều tra sơ cấp là 60 hộ gia đình.

4. Kết quả thực hiện tiêu chí số 1 về Quy hoạch tại xã Hòa Mạc được đánh giá như thế nào?
Xã Hòa Mạc được đánh giá Đạt tiêu chí số 1 theo Quyết định 491/QĐ-TTg. Địa phương đã hoàn thành đầy đủ cả 3 nội dung: (1) Quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiết yếu cho phát triển sản xuất; (2) Quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội theo chuẩn mới; (3) Quy hoạch phát triển và chỉnh trang các khu dân cư theo hướng văn minh, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc; đồng thời tổ chức niêm yết công khai bản vẽ và có quy chế quản lý quy hoạch được cấp thẩm quyền phê duyệt theo Thông tư liên tịch số 13/2011/TTLT-BXD-BNNPTNT-BTN&MT.

5. Thực trạng mạng lưới y tế và nhân lực tại trạm y tế xã Hòa Mạc tại thời điểm nghiên cứu ra sao?
Trạm y tế xã có khuôn viên đất 1.997 m² với diện tích nhà cấp III là 160 m². Đội ngũ cán bộ tại trạm gồm 6 người: 1 y sỹ, 2 điều dưỡng, 1 dược sỹ trung học, 1 chuyên trách dược sỹ, 1 y tá sơ học và chưa có bác sỹ. Tuyến y tế cơ sở tại các thôn bản được duy trì bởi 9 y tá phụ trách trên 10 thôn bản của xã.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lự Văn Mừng đã phản ánh chân thực, chi tiết thực trạng triển khai mô hình nông thôn mới tại xã Hòa Mạc, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai giai đoạn 2012 - 2014. Qua việc kết hợp số liệu thống kê thứ cấp với phương pháp điều tra nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) trên quy mô 60 hộ gia đình, công trình đã làm rõ những thành quả bước đầu về quy hoạch, giao thông, thủy lợi, giáo dục và điện sinh hoạt, đồng thời chỉ rõ những nút thắt về cơ cấu kinh tế thuần nông và rác thải sinh hoạt. Hệ thống giải pháp được đề xuất mang tính sát thực tiễn, đóng vai trò là tài liệu tham khảo có giá trị khoa học và ứng dụng đối với công tác chỉ đạo, điều hành của chính quyền địa phương và các nghiên cứu phát triển nông thôn miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Sau 20 năm thực hiện đường lối đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng. Nông nghiệp, nông dân, nông thôn nước ta đã đạt nhiều thành tựu to lớn. Tuy nhiên nhiều thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế: Nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, sức cạnh tranh thấp, chuyển giao khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực còn hạn chế. Nông nghiệp, nông thôn phát triển thiếu quy hoạch, kết cấu hạ tầng như giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế, cấp nước…còn yếu kém, môi trường ngày càng ô nhiễm.

Đời sống vật chất, tinh thần của người nông dân còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị còn lớn phát sinh nhiều vấn đề xã hội bức xúc. Do vậy để giải quyết những vấn đề trên đòi hỏi phải có một chiến lược toàn diện nhằm phát triển nông thôn không những toàn diện mà còn phải đảm bảo tính bền vững. Xây dựng nông thôn mới là một trong những nhiệm vụ chiến lược để thực hiện nội dung của Nghị quyết Trung ương lần thứ 7, hướng tới mục tiêu xây dựng nông thôn nước ta có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ. Làm cho xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc… Hòa Mạc là một trong những xã điểm về xây dựng nông thôn mới của huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai.

Sản xuất nông nghiệp của xã Hòa Mạc vẫn còn chưa phát triển, phân tán, sản xuất công nghiệp dịch vụ chưa phát triển, kết cấu hạ tầng - kinh tế còn yếu kém, chưa đáp ứng được đời sống của nhân dân. Khoảng cách giàu, nghèo giữa thành thị và nông thôn ngày càng tăng, công n 2 tác xóa đói giảm nghèo chưa bền vững, môi trường sinh thái bị ảnh hưởng do rác thải sinh hoạt của người dân chưa được thu gom và xử lý theo quy định. Để xã Hòa Mạc có thể phát triển nông thôn một cách toàn diện; có kết cấu hạ tầng - kinh tế từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ ổn định, làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ, an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao thì cần phải có một định hướng, chiến lược rõ ràng trong quá trình phát triển. Xuất phát từ những lý do trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài: "Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển mô hình xây dựng nông thôn mới tại xã Hòa Mạc, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai" 1.

Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Nghiên cứu thực trạng nông thôn trên địa bàn Xã Hòa Mạc - Huyện Văn Bàn - Tỉnh Lào Cai khi triển khai xây dựng mô hình nông thôn mới để thấy được những thuận lợi khó khăn. Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển mô hình nông thôn mới trên địa bàn xã. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Hòa Mạc - Huyện Văn Bàn - Tỉnh Lào Cai.

- Đánh giá được thực trạng thực hiện các tiêu chí nông thôn mới trên địa bàn xã Hòa Mạc - Huyện Văn Bàn - Tỉnh Lào Cai. - Đánh giá được những thuận lợi, khó khăn khi xây dựng nông thôn mới trên địa bàn Xã Hòa Mạc - Huyện Văn Bàn - Tỉnh Lào Cai. n 3 - Đề xuất được một số giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn, thách thức đồng thời phát triển mô hình nông thôn mới trên địa bàn Xã Hòa Mạc nói riêng và các xã trên địa bàn huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai nói chung. Yêu cầu của đề tài - Số liệu thu thập phải chính xác, khách quan, trung thực.

- Tiến hành điều tra theo bộ câu hỏi, bộ câu hỏi phải dễ hiểu, đầy đủ các thông tin cần thiết cho việc đánh giá. - Các kiến nghị đưa ra phải phù hợp với tình hình địa phương và có tính khả thi cao. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Là cơ hội tốt cho sinh viên khảo sát thực tế, áp dụng những kiến thức lý thuyết vào thực tiễn, và có cơ hội gặp gỡ, học tập, trao đổi kiến thức với những người có kinh nghiệm và người dân địa phương.

Đồng thời, đề tài cũng là cơ sở cho việc hình thành các ý tưởng cho các dự án, đề tài nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa trong thực tiễn Đề tài đưa ra những giải pháp hiệu quả nhất khi thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã, từ đó có thể làm tài liệu tham khảo cho đội ngũ cán bộ ủy ban nhân dân xã và các ban ngành có liên quan, đặc biệt là những người học tập, nghiên cứu và những người quan tâm đến xây dựng nông thôn mới. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.

Một số khái niệm liên quan * Khái niệm về nông thôn Hiện nay trên thế giới có nhiều định nghĩa khác nhau về nông thôn, còn nhiều quan điểm khác nhau. Có quan điểm cho rằng cần dựa vào chỉ tiêu phát triển cơ sở hạ tầng, có nghĩa vùng nông thôn có cơ sở hạ tầng không phát triển bằng vùng đô thị. Quan điểm khác lại cho rằng nên dựa vào chỉ tiêu trình độ tiếp cận thị trường phát triển hàng hóa và khả năng tiếp cận thị trường. Một số quan điểm khác nêu ra, vùng nông thôn là vùng có dân cư làm nông nghiệp là chủ yếu, tức là nguồn sinh kế chính của cư dân trong vùng là sản xuất nông nghiệp.

Những ý kiến này chỉ đúng khi đặt trong bối cảnh cụ thể của từng nước. Nông thôn là khái niệm chỉ hệ thống cộng đồng xã hội lãnh thổ được hình thành trong quá trình phân công lao động xã hội mà ở đó dân cư tương đối thấp; lao động nông nghiệp chiếm tỉ trọng cao, mối quan hệ cộng đồng chặt chẽ; do vậy, lối sống, phương thức sống của cộng đồng dân cư nông thôn khác biệt cộng đồng dân cư thành thị. Như vậy, khái niệm về nông thôn chỉ có tính chất tương đối, thay đổi theo thời gian và theo tiến trình phát triển kinh tế, xã hội của các quốc gia trên thế giới. Trong điều kiện hiện nay của Việt Nam, nhìn nhận dưới góc độ quản lý, có thể hiểu “nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp cư dân, trong đó có nhiều nông dân.

Tập hợp cư dân này tham gia vào các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường trong một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác”. [5] n 5 * Phát triển nông thôn Phát triển nông thôn là một phạm trù rộng được nhận thức với rất nhiều quan điểm khác nhau. Đã có nhiều nghiên cứu và triển khai ứng dụng thuật ngữ này ở nhiều nước trên thế giới. Ở Việt Nam thuật ngữ này được đề cập và có sự thay đổi nhận thức qua các thời kỳ.

Tuy nhiên chúng ta vẫn chưa có sự tổng hợp lý luận về thuật ngữ này. Nhiều tổ chức phát triển quốc tế đã nghiên cứu và vận dụng thuật ngữ này ở các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Phát triển là một quá trình làm thay đổi liên tục làm tăng trưởng mức sống của con người và phân phối công bằng những thành quả trong xã hội. [5] Phát triển nông thôn là quá trình thay đổi bền vững có chủ ý về xã hội, kinh tế, văn hóa và môi trường, nhằm nâng cao chất lượng đời sống của người dân.

[5] Phát triển nông thôn là một chiến lược nhằm cải thiện các điều kiện sống về kinh tế và xã hội của một nhóm người cụ thể - người nghèo ở vùng nông thôn. Nó giúp những người nghèo nhất trong những người dân sống ở các vùng nông thôn được hưởng lợi từ sự phát triển (WB, 1975). [5] Trong điều kiện của Việt Nam tổng hợp các quan điểm từ các chiến lược phát triển kinh tế xã hội của Chính phủ, thuật ngữ này được hiểu như sau: “Phát triển nông thôn là quá trình cải thiện có chủ ý một cách bền vững về kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn và có sự hỗ trợ tích cực của Nhà nước và các tổ chức khác”. [5] * Nông thôn mới Trong Nghị quyết số 26-NQ/TW đưa ra mục tiêu: “ Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh n 6 tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự xã hội được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa”.

Như vậy, nông thôn mới trước tiên nó phải là nông thôn, không phải là thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền thống hiện nay, có thể khái quát theo 5 nội dung cơ bản sau: Làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; sản xuất phải phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa; đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn ngày càng được nâng cao; bản sắc văn hóa dân tộc được gìn giữ và phát triển; xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ. [9] Nông thôn mới chính là nông thôn tiến bộ, cơ sở hạ tầng đồng bộ, đời sống văn hóa phong phú. Song, có điều không bao giờ thay đổi là nông thôn mới cũng phải giữ được tính truyền thống, những nét đặc trưng nhất, bản sắc từng vùng, từng dân tộc và nâng cao giá trị đoàn kết của cộng đồng, mức sống của người dân. Trước hết NTM phải là nơi sản xuất nông nghiệp, tạo ra các sản phẩm có năng xuất, chất lượng cao theo hướng sản xuất hàng hóa.

Bên cạnh đó nông thôn mới phải đảm nhận được vai trò gìn giữ văn hóa truyền thống dân tộc.