Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp xây dựng nông thôn mới tại xã cô mười huyện trà lĩnh tỉnh cao bằng

Luận văn tốt nghiệp kỹ thuật nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp xây dựng nông thôn mới tại xã cô, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề

• Tác giả: Nông Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: ThS. Dương Xuân Lâm
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải Pháp Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Xã Cô Mười, Huyện Trà Lĩnh, Tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa đối với thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN VỀ TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Khái niệm về nông thôn mới và xây dựng nông thôn mới
• 2.3. Tiêu chí về xây dựng nông thôn mới
• 2.4. Những đặc trưng xây dựng nông thôn mới
• 2.5. Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới
• 2.6. Trình tự các bước tiến hành xây dựng nông thôn mới
• 2.7. Cơ sở thực tiễn về xây dựng nông thôn mới
• 2.8. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở một số nước trên thế giới
• 2.8.1. Phong trào Làng mới của Hàn Quốc
• 2.8.2. Cách thức tổ chức thực hiện của Saemaul Undong
• 2.8.3. Một số chỉ đạo của chính phủ trong phong trào Saemaul Undong
• 2.8.4. Thành công và bất cập của Saemaul Undong
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.3.2. Phương pháp xử lý, phân tích số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Cô Mười – Trà Lĩnh – Cao Bằng
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
• 4.1.2. Thực trạng về kinh tế - xã hội
• 4.2. Thực trạng xây dựng nông thôn mới tại xã Cô Mười
• 4.2.1. Bộ máy chỉ đạo xây dựng nông thôn mới cấp xã
• 4.2.2. Kết quả thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới của xã Cô Mười
• 4.2.3. Nguyên nhân các tiêu chí chưa đạt
• 4.2.4. Người dân với vấn đề xây dựng nông thôn mới (3 xóm Bó Hoạt, Bản Tám và Co Tó A)
• 4.2.5. Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong tiến trình xây dựng nông thôn mới tại xã Cô Mười
• 4.2.6. Một số giải pháp chủ yếu đẩy mạnh xây dựng NTM trên địa bàn xã Cô Mười
• 4.2.7. Quan điểm xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã Cô Mười
• 4.2.8. Giải pháp chủ yếu đẩy mạnh xây dựng NTM trên địa bàn xã Cô Mười
• 4.2.9. Giải pháp đối với các tiêu chí đã đạt và chưa đạt
• 4.2.10. Giải pháp đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 4.2.11. Giải pháp đẩy mạnh công tác tuyên truyền xây dựng nông thôn mới
• 4.2.12. Giải pháp về huy động vốn và bố trí nguồn lực
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đối với xã Cô Mười
• 5.2. Đối với người dân trong xã Cô Mười
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về xã Cô Mười huyện Trà Lĩnh tỉnh Cao Bằng

Xã Cô Mười là một xã vùng cao thuộc huyện Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng, với đặc điểm địa lý và xã hội đặc thù. Nằm cách trung tâm huyện khoảng 10 km, xã có đường biên giới dài 6,5 km. Địa hình chủ yếu là đồi núi, khí hậu ôn hòa, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, xã vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển kinh tế - xã hội. Theo báo cáo, đời sống vật chất và tinh thần của người dân đã được cải thiện, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, như cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Việc xây dựng nông thôn mới tại xã Cô Mười là một nhiệm vụ cấp bách nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

II. Thực trạng xây dựng nông thôn mới tại xã Cô Mười

Thực trạng xây dựng nông thôn mới tại xã Cô Mười cho thấy nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng tồn tại không ít khó khăn. Theo số liệu thống kê, xã đã đạt được một số tiêu chí trong chương trình xây dựng nông thôn mới, như tiêu chí về giao thông và điện. Tuy nhiên, một số tiêu chí như môi trường và thu nhập vẫn chưa đạt yêu cầu. Việc phát triển kinh tế nông thôn còn chậm, chất lượng sản phẩm nông nghiệp chưa cao. Đặc biệt, cơ sở hạ tầng như trường học, trạm y tế còn thiếu thốn, ảnh hưởng đến đời sống người dân. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này.

III. Giải pháp xây dựng nông thôn mới tại xã Cô Mười

Để đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới, xã Cô Mười cần thực hiện một số giải pháp chủ yếu. Đầu tiên, cần cải thiện cơ sở hạ tầng nông thôn, bao gồm giao thông, thủy lợi và điện. Việc đầu tư vào cải thiện hạ tầng nông thôn sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và đời sống người dân. Thứ hai, cần tăng cường phát triển kinh tế nông thôn thông qua việc hỗ trợ người dân trong sản xuất nông nghiệp, khuyến khích hình thành các hợp tác xã và cộng đồng nông thôn. Cuối cùng, việc huy động vốn và bố trí nguồn lực hợp lý là rất quan trọng để thực hiện các chương trình phát triển bền vững.

IV. Đánh giá và triển vọng

Việc xây dựng nông thôn mới tại xã Cô Mười không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền mà còn cần sự tham gia tích cực của người dân. Đánh giá thực trạng cho thấy, mặc dù đã có những tiến bộ nhất định, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua. Triển vọng trong tương lai phụ thuộc vào khả năng huy động nguồn lực, sự đồng lòng của cộng đồng và sự hỗ trợ từ các cấp chính quyền. Nếu thực hiện tốt các giải pháp đã đề ra, xã Cô Mười có thể đạt được mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao đời sống cho người dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Xây dựng nông thôn mới là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X cùng Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã chỉ rõ yêu cầu phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn, giữ vững an ninh chính trị và bảo vệ môi trường sinh thái.

Xã Cô Mười là xã vùng III biên giới của huyện Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng, có đường biên giới tiếp giáp với Trung Quốc dài khoảng 6,5 km và nằm cách trung tâm huyện 10 km. Mặc dù địa phương đã nhận được sự quan tâm đầu tư của các cấp chính quyền và đạt được một số kết quả bước đầu trong việc chuyển giao kỹ thuật sản xuất, giữ vững an ninh quốc phòng, song quá trình phát triển kinh tế - xã hội tại đây còn bộc lộ nhiều khó khăn: tăng trưởng kinh tế chưa vững chắc, sản xuất nông nghiệp chủ yếu mang tính tự cấp tự túc, cơ sở hạ tầng thiết yếu (giao thông nội đồng, trường học, trạm y tế, thiết chế văn hóa) còn thiếu và xuống cấp, môi trường chưa được xử lý đồng bộ và đời sống của đa số người dân vẫn ở mức thấp.

Trước bối cảnh tỉnh Cao Bằng và huyện Trà Lĩnh triển khai Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2013–2025, định hướng đến năm 2030, Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới xã Cô Mười đã xây dựng đề án triển khai tại địa phương. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nông Thị Thu Hà được thực hiện nhằm phân tích thực trạng và tìm kiếm các giải pháp thực tế để thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới tại địa bàn xã.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài:

• Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng xây dựng phát triển nông thôn và đưa ra một số giải pháp nhằm xây dựng nông thôn mới tại xã Cô Mười theo các tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn và nâng cao đời sống cộng đồng.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Cô Mười.
  2. Đánh giá thực trạng xây dựng nông thôn mới ở xã Cô Mười thời gian qua theo Bộ tiêu chí Quốc gia.
  3. Phân tích thuận lợi, khó khăn, cơ hội và thách thức (SWOT) trong quá trình xây dựng nông thôn mới tại xã Cô Mười.
  4. Đề xuất định hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh quá trình xây dựng nông thôn mới ở địa phương trong những năm tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Mô hình nông thôn mới và các chủ thể tham gia vào quá trình xây dựng nông thôn mới, bao gồm các hộ nông dân, đội ngũ cán bộ công chức các cấp và các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội tại xã Cô Mười.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Cô Mười, huyện Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng.
• Phạm vi thời gian: Quá trình nghiên cứu và thu thập số liệu thực địa được tiến hành từ ngày 15/01/2018 đến ngày 30/05/2018 (sử dụng dữ liệu thống kê giai đoạn 2015–2017).
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào thực trạng thực hiện 19 tiêu chí nông thôn mới, đánh giá sự tham gia của người dân và cán bộ địa phương, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả triển khai.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản pháp lý, các tiêu chuẩn quốc gia về nông thôn mới và cơ sở thực tiễn trong nước cũng như quốc tế:

Hệ thống cơ sở pháp lý và lý luận:

• Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.
• Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 và Quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành và phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới.
• Quyết định số 342/QĐ-TTg ngày 20/02/2013 của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi một số tiêu chí của Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới; Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT hướng dẫn thực hiện.
• Quyết định số 41/2016/QĐ-TTg ngày 10/10/2016 ban hành quy chế quản lý, điều hành các chương trình mục tiêu quốc gia; các chuẩn mực ngành của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Quyết định 36/2008/QĐ-BGDĐT, Thông tư 59/2012/TT-BGDĐT, Thông tư 47/2012/TT-BGDĐT) và Luật Hợp tác xã năm 2012.
• Tổng quan kinh nghiệm quốc tế từ phong trào Làng mới (Saemaul Undong) tại Hàn Quốc thập niên 1970 và mô hình làng mẫu nông thôn mới tại Trung Quốc từ năm 2000.

Phương pháp nghiên cứu:

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu, số liệu thống kê, báo cáo tổng kết tình hình kinh tế - xã hội và đề án xây dựng nông thôn mới từ UBND xã Cô Mười, Phòng Nông nghiệp & PTNT huyện Trà Lĩnh, UBND huyện Trà Lĩnh và cổng thông tin điện tử của Chương trình mục tiêu Quốc gia.
• Thu thập dữ liệu sơ cấp:
  • Điều tra bảng hỏi: Chọn mẫu ngẫu nhiên phỏng vấn trực tiếp 20 cán bộ công chức thuộc UBND xã Cô Mười và 60 hộ gia đình thuộc 3 xóm đại diện (Bó Hoạt, Bản Tám và Co Tó A).
  • Phương pháp quan sát trực tiếp: Khảo sát thực địa hệ thống hạ tầng đường giao thông, thủy lợi, trạm y tế, trường học và điều kiện sinh hoạt của các hộ dân nhằm kiểm chứng số liệu điều tra.
• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu:
  • Phương pháp thống kê mô tả và so sánh: Tổng hợp, tính toán tỷ lệ cơ cấu, so sánh số liệu thực tế tại địa phương với các chỉ tiêu quy định trong Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới.
  • Phương pháp phân tích ma trận SWOT: Đánh giá toàn diện các điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và thách thức (Threats) của địa phương trong tiến trình xây dựng nông thôn mới.
  • Công cụ xử lý: Toàn bộ dữ liệu khảo sát từ phiếu điều tra được tổng hợp, phân loại và xử lý trên phần mềm Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Bố cục khóa luận gồm 5 phần chính được trình bày theo trình tự sau:

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu xuất phát từ thực trạng phát triển kinh tế nông thôn của xã vùng cao biên giới Cô Mười. Nội dung phần này xác lập hệ thống mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu và phân tích ý nghĩa của khóa luận đối với việc củng cố kiến thức học tập, nghiên cứu khoa học cũng như ứng dụng thực tiễn cho địa phương.

Phần 2: Tổng quan về tài liệu

Phần tổng quan hệ thống hóa cơ sở khoa học về nông thôn mới, bao gồm khái niệm, đặc trưng, 5 nhóm tiêu chí (với 19 tiêu chí cụ thể), nguyên tắc chỉ đạo và 7 bước tiến hành xây dựng nông thôn mới. Tác giả phân tích kinh nghiệm từ phong trào Saemaul Undong (Hàn Quốc) trong việc phân loại trình độ phát triển của làng xã và trao quyền tự quản cho cơ sở; bài học từ mô hình làng mới tại Trung Quốc về quy hoạch đồng bộ, công khai và thu hút doanh nghiệp đầu tư. Bên cạnh đó, tác giả tổng hợp tình hình thực hiện chương trình tại Việt Nam, tỉnh Cao Bằng (đến năm 2017 có 10 xã đạt chuẩn, bình quân đạt 8,27 tiêu chí/xã) và huyện Trà Lĩnh (hết năm 2017 có 1 xã đạt chuẩn là Cao Chương, đạt bình quân 9,0 tiêu chí/xã).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết ranh giới không gian nghiên cứu tại 7 xóm của xã Cô Mười, khung thời gian khảo sát (tháng 1/2018 đến tháng 5/2018), cơ cấu chọn mẫu điều tra sơ cấp gồm 20 cán bộ xã và 60 hộ gia đình tại 3 xóm (Bó Hoạt, Bản Tám, Co Tó A). Quy định cụ thể các kỹ thuật thu thập tài liệu thứ cấp, lập bảng hỏi, phương pháp thống kê, phân tích ma trận SWOT và công cụ xử lý bảng tính Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Đây là nội dung trọng tâm của khóa luận, tập trung vào các kết quả phân tích cụ thể:

• Điều kiện tự nhiên và tài nguyên: Xã có tổng diện tích tự nhiên là 1.838,09 ha; trong đó đất nông nghiệp chiếm 96,25% (đất sản xuất nông nghiệp 223,28 ha, đất lâm nghiệp 1.545,59 ha), đất phi nông nghiệp chiếm 2,55% và đất chưa sử dụng là 21,99 ha (1,20%). Địa hình chủ yếu là núi đá vôi có độ phong hóa cao, độ cao trung bình 650–700 m so với mực nước biển; nhiệt độ trung bình từ 21,8°C – 22,5°C, mùa đông nhiệt độ xuống thấp từ 3°C – 4°C, thường xuyên xảy ra sương muối và lũ lụt cục bộ vào mùa mưa.
• Tình hình kinh tế - xã hội: Năm 2017, toàn xã có 341 hộ với 1.480 nhân khẩu thuộc 4 dân tộc (Nùng, Tày, Mông, Kinh); số lao động chính là 898 người (chiếm 60,67%). Trồng trọt là ngành chủ đạo: cây lúa diện tích 104 ha, năng suất 47,9 tạ/ha, sản lượng 498 tấn; ngô diện tích 217 ha, năng suất 36,8 tạ/ha, sản lượng 798 tấn; tổng sản lượng lương thực có hạt đạt 1.553 tấn. Chăn nuôi gia súc năm 2017 có 328 con trâu, 169 con bò; tổng đàn gia cầm đạt 4.230 con.
• Thực trạng thực hiện 19 tiêu chí NTM: UBND xã đã kiện toàn Ban chỉ đạo (18 người), Ban quản lý (11 người) và Tổ giám sát. Tính đến hết năm 2017, xã Cô Mười mới đạt 7/19 tiêu chí và còn 12/19 tiêu chí chưa đạt.

Nhóm tiêu chí	Tiêu chí đạt	Tiêu chí chưa đạt
I. Quy hoạch	Tiêu chí 1: Quy hoạch và thực hiện quy hoạch	(Không có)
II. Hạ tầng KTXH	Tiêu chí 2: Giao thông (trục xã 80%, trục thôn 62,98%) Tiêu chí 3: Thủy lợi (kiên cố 91,21%, tưới 90%) Tiêu chí 4: Điện (100% hộ dùng điện an toàn)	Tiêu chí 5: Trường học (mới đạt 30% chuẩn) Tiêu chí 6: Cơ sở vật chất văn hóa (chưa có NVH xã) Tiêu chí 7: Chợ nông thôn (chưa có chợ) Tiêu chí 8: Thông tin & Truyền thông Tiêu chí 9: Nhà ở dân cư (đạt chuẩn 23,17%, còn 6 nhà tạm)
III. Kinh tế & SX	Tiêu chí 12: Tỷ lệ lao động có việc làm (91,98%)	Tiêu chí 10: Thu nhập (đạt 8,3% so với chuẩn) Tiêu chí 11: Hộ nghèo (tỷ lệ nghèo 48,4%) Tiêu chí 13: Hình thức tổ chức sản xuất (chưa có HTX)
IV. Văn hóa - XH - MT	Tiêu chí 15: Y tế (100% BHYT, suy dinh dưỡng 17,7%)	Tiêu chí 14: Giáo dục (lao động qua đào tạo 11,4% / yêu cầu ≥25%) Tiêu chí 16: Văn hóa (57,14% xóm văn hóa / yêu cầu ≥70%) Tiêu chí 17: Môi trường (nước sạch 0%, nhà tiêu hợp vệ sinh 40%, chuồng trại hợp vệ sinh 24,38%)
V. Hệ thống chính trị	Tiêu chí 19: An ninh, trật tự xã hội giữ vững	Tiêu chí 18: Hệ thống chính trị và tiếp cận pháp luật (cán bộ chưa đạt chuẩn chuyên môn)

• Kết quả điều tra xã hội học: Đa số người dân và cán bộ đồng tình với chủ trương nhưng nhận thức về trách nhiệm chủ thể còn hạn chế, vẫn tồn tại tâm lý trông chờ vào hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước.
• Phân tích SWOT và đề xuất giải pháp: Tác giả phân tích điểm mạnh (quỹ đất lâm nghiệp lớn, an ninh ổn định), điểm yếu (địa hình hiểm trở, hạ tầng thiếu thốn, trình độ lao động thấp), cơ hội (chính sách hỗ trợ của Trung ương và tỉnh), thách thức (thiên tai, nguồn vốn hạn hẹp). Từ đó, xây dựng hệ thống giải pháp: hoàn thiện nhóm tiêu chí chưa đạt, duy trì tiêu chí đã đạt, đào tạo nghề nông thôn, đẩy mạnh tuyên truyền và đa dạng hóa nguồn lực huy động vốn.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng hợp các kết luận rút ra từ nghiên cứu và đưa ra các kiến nghị cụ thể đối với chính quyền xã Cô Mười (tăng cường chỉ đạo, quy hoạch sản xuất, lồng ghép vốn các chương trình) và đối với người dân trong xã (chủ động đóng góp ngày công, hiến đất làm đường, chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi, đưa gia súc ra khỏi gầm sàn nhà).

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã cung cấp nguồn dữ liệu thực địa chi tiết về tiến trình xây dựng nông thôn mới tại xã vùng biên Cô Mười, phản ánh đúng hiện trạng sau 5 năm triển khai đề án:

Các kết quả định lượng cụ thể:

• Đánh giá chi tiết hiện trạng đất đai với 1.545,59 ha đất lâm nghiệp (100% là rừng phòng hộ, độ che phủ 70%) và 223,28 ha đất sản xuất nông nghiệp.
• Làm rõ kết quả thực hiện 19 tiêu chí: Xã Cô Mười đạt được 7 tiêu chí (Quy hoạch, Giao thông, Thủy lợi, Điện, Lao động có việc làm, Y tế, An ninh trật tự). Một số chỉ tiêu kỹ thuật hạ tầng đạt tốt gồm: 80% đường trục xã được nhựa/bê tông hóa; 62,98% đường trục thôn xóm được cứng hóa; 91,21% kênh mương được kiên cố hóa; 100% hộ dân sử dụng điện lưới và 100% dân số có thẻ bảo hiểm y tế.
• Chỉ rõ 12 tiêu chí chưa đạt cùng các nút thắt phát triển: Tỷ lệ hộ nghèo còn ở mức cao (48,4% với 165/341 hộ nghèo); tỷ lệ nhà ở đạt chuẩn Bộ Xây dựng chỉ đạt 23,17% (còn 6 nhà tạm, dột nát); tỷ lệ lao động qua đào tạo mới đạt 11,4% (102/898 người); trường học đạt chuẩn cơ sở vật chất mới đạt 30%; cơ sở vật chất môi trường rất thấp khi tỷ lệ hộ có chuồng trại hợp vệ sinh chỉ đạt 24,38% và tỷ lệ dùng nước sạch đạt chuẩn quốc gia là 0%.

Đóng góp của khóa luận:

• Đề tài cung cấp bức tranh số liệu toàn diện, trung thực về các mặt hạn chế và rào cản đặc thù của một xã vùng cao biên giới có điểm xuất phát thấp.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ gắn liền với điều kiện thực tế của địa phương, phân định rõ giải pháp cho từng nhóm tiêu chí, giải pháp huy động vốn và giải pháp nâng cao năng lực cho bộ máy quản trị cấp cơ sở.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Quy mô mẫu điều tra xã hội học còn hạn chế (60 hộ dân tập trung tại 3/7 xóm và 20 cán bộ xã), chưa bao quát hết đặc thù sinh hoạt của toàn bộ 7 xóm trên địa bàn.
  • Thời gian nghiên cứu thực địa diễn ra trong khoảng 5 tháng (01/2018 - 05/2018), do đó các phân tích về biến động thu nhập và chu chuyển kinh tế nông hộ chưa được theo dõi theo chu kỳ nhiều năm liên tiếp.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Nghiên cứu sâu về các mô hình liên kết chuỗi giá trị và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi đặc sản bản địa (quýt, chăn nuôi vỗ béo trâu bò, dê thương phẩm) gắn với phát triển kinh tế biên mậu/tiểu ngạch tại xã Cô Mười.
  • Xây dựng mô hình huy động nguồn lực xã hội hóa và giải pháp tập quán sinh hoạt (di dời gia súc ra khỏi gầm sàn, xử lý rác thải nông thôn) phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo:
  • Sinh viên và học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Quản lý kinh tế và Khuyến nông cần tài liệu tham khảo về phương pháp đánh giá tiêu chí nông thôn mới ở cấp xã.
  • Cán bộ quản lý nông nghiệp, cán bộ phụ trách công tác nông thôn mới cấp xã, huyện tại các địa phương vùng núi cao, biên giới có điều kiện tự nhiên - kinh tế tương đồng.
• Nội dung có giá trị sử dụng cao:
  • Bảng tổng hợp đánh giá chi tiết 19 tiêu chí nông thôn mới theo quy chuẩn văn bản Nhà nước.
  • Bộ câu hỏi và phương pháp khảo sát kết hợp phân tích ma trận SWOT áp dụng trong nghiên cứu phát triển kinh tế nông hộ miền núi.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tính đến hết năm 2017, xã Cô Mười đã đạt được bao nhiêu tiêu chí nông thôn mới?
Xã Cô Mười đạt được 7/19 tiêu chí, bao gồm: Tiêu chí 1 (Quy hoạch), Tiêu chí 2 (Giao thông), Tiêu chí 3 (Thủy lợi), Tiêu chí 4 (Điện), Tiêu chí 12 (Tỷ lệ lao động có việc làm), Tiêu chí 15 (Y tế) và Tiêu chí 19 (An ninh trật tự). Còn 12 tiêu chí chưa đạt chuẩn.

2. Thực trạng tiêu chí Nhà ở dân cư (Tiêu chí số 9) tại xã Cô Mười như thế nào?
Toàn xã có 341 ngôi nhà (gồm 125 nhà cấp bốn, 26 nhà kiên cố từ 2 tầng trở lên và 179 nhà sàn). Trong đó chỉ có 79 ngôi nhà đạt chuẩn của Bộ Xây dựng (chiếm 23,17%), còn 262 nhà chưa đạt chuẩn (chiếm 76,83%) và vẫn còn 6 hộ đang sử dụng nhà tạm, nhà dột nát tại các xóm Bó Hoạt, Vạc Khoang, Lũng Táo và Cô Mười.

3. Vì sao tiêu chí Hình thức tổ chức sản xuất (Tiêu chí số 13) của xã Cô Mười bị đánh giá là chưa đạt?
Địa phương chưa thành lập được hợp tác xã hoạt động theo đúng quy định của Luật Hợp tác xã năm 2012. Đồng thời, sản xuất trên địa bàn chủ yếu theo quy mô hộ gia đình nhỏ lẻ, chưa hình thành được các mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản chủ lực theo chuỗi giá trị.

4. Mẫu khảo sát sơ cấp của tác giả được phân bổ như thế nào?
Tác giả đã tiến hành điều tra bảng hỏi ngẫu nhiên đối với 20 cán bộ công chức thuộc UBND xã Cô Mười và 60 hộ gia đình sinh sống tại 3 xóm đại diện là Bó Hoạt, Bản Tám và Co Tó A.

5. Cơ sở vật chất của các trường học trên địa bàn xã Cô Mười có đáp ứng tiêu chuẩn nông thôn mới không?
Tiêu chí Trường học (Tiêu chí số 5) chưa đạt chuẩn (mới đạt 30%). Cả 3 trường (Mầm non, Tiểu học, THCS Cô Mười) đều thiếu các phòng chức năng, phòng hiệu bộ, phòng bộ môn, phòng y tế, nhà để xe và trang thiết bị dạy học theo các quy định chuẩn quốc gia của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nông Thị Thu Hà đã phản ánh chân thực, có căn cứ khoa học về thực trạng triển khai Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới tại xã Cô Mười, huyện Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng đến năm 2018. Thông qua phương pháp điều tra thống kê và khảo sát thực tế, tác giả đã lượng hóa chi tiết mức độ hoàn thành của từng tiêu chí, chỉ rõ nguyên nhân khiến 12/19 tiêu chí chưa đạt, đặc biệt là các tiêu chí về kinh tế, hạ tầng trường học và môi trường. Các giải pháp và kiến nghị được đề xuất trong công trình là tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác quản lý và định hướng phát triển nông thôn mới tại các xã vùng cao biên giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Phát triển nông thôn toàn diện đang là vấn đề cấp bách hiện nay trên phạm vi cả nước. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã chỉ rõ định hướng phát triển nông nghiệp nông thôn trong giai đoạn tới là “Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong sản xuất nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa gắn phát triển kinh tế với xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội bước hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức hợp lý, gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh xã hội được giữ vững; đời sống vật chất tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao, gắn phát triển kinh tế với an ninh quốc phòng”. Xã Cô Mười là xã vùng cao có đường biên giới dài khoảng 6,5km, cách trung tâm huyện khoảng 10km nằm ở phía Tây Bắc của huyện Trà Lĩnh.

Trong những năm qua cùng với sự quan tâm lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền tỉnh Cao Bằng; huyện Trà Lĩnh và sự nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền cùng toàn thể nhân dân trong xã nên sản xuất, kinh doanh trên địa bàn xã được duy trì và phát triển, các tiến bộ kỹ thuật mới trong sản xuất được triển khai đã góp phần tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm. Bộ mặt của xã có nhiều đổi mới, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững; các hoạt động văn hoá - xã hội đạt được nhiều thành tích nổi bật; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng lên rõ rệt. Tuy nhiên, tiến trình phát triển kinh tế - xã hội ở xã Cô Mười có một số mặt tồn tại, hạn chế: tăng trưởng chưa vững chắc, chất lượng và hiệu quả sản xuất nông nghiệp thấp, hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp chưa cao; cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội như giao thông, thủy lợi, điện, trường học… tuy đã được Luan van 2 đầu tư xây dựng nhưng vẫn chưa đáp ứng được các yêu cầu phát triển mới. Môi trường đứng trước nguy cơ ô nhiễm, nông thôn phát triển thiếu quy hoạch.

Thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới của tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2013 – 2025, định hướng đến năm 2030 và chủ trương của huyện ủy, HĐND, UBND huyện Trà Lĩnh về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện. Ban chỉ đạo nông thôn mới xã Cô Mười đã triển khai nghiên cứu lập đề án thực hiện chương trình nông thôn mới tại xã Cô Mười giai đoạn 2013 - 2025. Để góp phần công sức vào quá trình xây dựng nông thôn mới tại địa phương, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp xây dựng nông thôn mới tại xã Cô Mười, huyện Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng”. Mục tiêu nghiên cứu 1.

Mục tiêu chung Đánh giá thực trạng xây dựng phát triển nông thôn và đưa ra một số giải pháp nhằm xây dựng NTM tại xã Cô Mười theo những tiêu chí mới đáp ứng yêu cầu CNH – HĐH nông thôn, nâng cao đời sống cho cộng đồng trong giai đoạn hội nhập nền kinh tế thế giới. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Cô Mười. - Đánh giá được thực trạng xây dựng nông thôn mới ở xã Cô Mười thời gian qua. - Phân tích thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức trong quá trình xây dựng nông thôn mới tại xã Cô Mười.

- Đề xuất định hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh quá trình xây dựng nông thôn mới ở địa phương trong những năm tới. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Thông qua quá trình thực hiện đề tài giúp cho tôi có điều kiện củng cố và áp dụng những kiến thức lý thuyết vào trong thực tiễn đồng thời bổ Luan van 3 sung những kiến thức còn thiếu cho bản thân. - Rèn luyện kĩ năng thu thập thông tin và xử lý số liệu, viết báo cáo.

Ý nghĩa đối với thực tiễn - Giúp hiểu thêm tình hình xây dựng nông thôn mới và tình hình kinh tế xã hội tại địa phương. - Nhận thức được những gì làm được và chưa làm được khi đưa ra những giải pháp nhằm đẩy mạnh quá trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã, để có hướng đi đúng đắn. Luan van 4 Phần 2 TỔNG QUAN VỀ TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.

Khái niệm về nông thôn mới và xây dựng nông thôn mới Nghị quyết số 26-NQ/TW đưa ra mục tiêu: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường’’. Quyết định số 800/QĐ-TTg đưa ra mục tiêu chung về xây dựng mô hình nông thôn mới: “Xây dựng nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa”. - Khái niệm nông thôn mới Nông thôn mới trước tiên nó phải là nông thôn không phải là thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền thống. Hiện nay, có thể khái quát ngắn gọn theo năm nội dung cơ bản sau: (1) làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; (2) sản xuất phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa; (3) đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; (4) bản sác văn hóa và dân tộc ngày càng được giữ gìn và phát triển; (5) xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ.

Luan van 5 - Khái niệm xây dựng nông thôn mới Xây dựng nông là cuộc các mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hóa, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị. Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hôi, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp. Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh.

Quyết định số 491/QĐ-TTg và Quyết định 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ nêu rõ: “Xây dựng nông thôn mới là xây dựng nông thôn đạt 19 tiêu chí của Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới”. Tiêu chí về xây dựng nông thôn mới Căn cứ Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới. Căn cứ Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ NN và PTNT về việc Hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới. Căn cứ vào Quyết định số 342/QĐ-TTg ngày 20/02/2013 của Thủ tướng chính phủ về việc sửa đổi một số tiêu chí của bộ tiêu chí của bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.

* Các nhóm tiêu chí xây dựng NTM gồm 5 nhóm tiêu chí: - Nhóm I: Quy hoạch (có 01 tiêu chí): Quy hoạch và thực hiện quy hoạch - Nhóm II: Hạ tầng kinh tế - xã hội (có 08 tiêu chí): Giao thông, thủy lợi, điện, trường hoc, cơ sở vật chất văn hóa, chợ nông thôn, bưu điện, nhà ở dân cư. - Nhóm III: Kinh tế và tổ chức sản xuất (có 04 tiêu chí): Thu nhập, hộ Luan van 6 nghèo, tỷ lệ lao động có việc làm thường xuyên, hình thức tổ chức sản suất. - Nhóm IV: Văn hóa - xã hội - môi trường (có 04 tiêu chí): Giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường. - Nhóm V: Hệ thống chính trị (có 02 tiêu chí): Hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh, an ninh trật tự xã hội.

Những đặc trưng xây dựng nông thôn mới Nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020 bao gồm các đặc trưng sau: Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao; Nông thôn phát triển theo quy hoạch, cơ cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, môi trường sinh thái được bảo vệ; Dân trì được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy; An ninh tốt, quản lý dân chủ; Chất lượng hệ thống chính trị được nâng cao. Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới Các nội dung, hoạt động của Chương trình xây dựng nông thôn mới phải hýớng tới mục tiêu thực hiện 19 tiêu chí của Bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư đại phương là chính, Nhà nước đóng vai trò định hướng, ban hành các chính sách, cơ chế hỗ trợ, đào tạo cán bộ và hướng dẫn ở cấp xã bàn bạc dân chủ để quyết định và tổ chức thực hiện. Kế thừa và lồng ghép chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hỗ trợ các mục tiêu, các chương trình, dự án khác đang triển khai trên địa bàn nông thôn.

Thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới phải gắn với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, có quy hoạch và cơ chế đảm bảo thực hiện các quy hoạch xây dựng nông thôn mới đã được cấp có thẩm Luan van 7 quyền phê duyệt.