Chương I. Một số van đề hữu quan Chương này sẽ giới thiệu các tác phẩm Vgười quản trạm của A.Pushkin, Tôi ác và hình phạt của F.Dostoevsky và Truyện thay Lazaro Phiên của Nguyễn Trọng Quản dưới các khía cạnh: vị trí và vai trò của tic giả, tác phẩm đối với nên văn học, và những đóng góp trong nên văn học Kitô giáo; tiếp đến, người viết giới thuyết motif Kinh Thánh *Người con hoang dang” và giới thiệu về lý thuyết Liên văn bản, cách 13 tiếp can motif hạt nhân từ góc độ liên văn bản. Như vậy, những van dé được trién khai trong chuong I can thiét va quan trong, boi vì nội dung không chi định vị tác phẩm va tác giả trong dòng văn học, mà còn giải quyết các van dé lý thuyết nên tảng dé xây dựng chương II và chương III của luận văn. Chương II.
Cấu trúc motif Kinh Thánh “Người con hoang đàng” trong Người quản trạm, Tội ác và hình phạt, Truyện thay Lazaro Phién từ góc nhìn liên văn bản Chương này sẽ triển khai phân tích các phan trong cau tạo của motif Kinh Thánh “Người con hoang đàng” trong thé đôi sánh các văn bản, áp dụng lý thuyết về tính liên văn ban/ sự chuyển vị của Julia Kristeva. O mỗi giai đoạn của motif, người viet sẽ phần tích và làm rõ sự xuất hiện của cầu trúc motif hạt nhân trong mỗi văn bản. Cuối chương, người viết sẽ hệ thông những gì vừa trình bày thành mô hình cau tạo của motif hạt nhân thé hiện trong các tác phẩm. Chương III.
Biến thé motif Kinh Thánh “Người con hoang đàng” trong Người quản trạm, Tội ác và hình phạt, Truyện thay Lazaro Phiên từ góc nhìn liên văn bản Từ lý thuyết Liên văn ban, cụ thé là quan điểm của Umberto Eco về Đối thoại liên văn bản, chương này sẽ triển khai tìm hiểu các biến thể của motif hạt nhân, qua các phương diện: chủ ý của tác giả — chủ ý của độc giả — chủ ý của văn bản. Cụ thẻ, người viết sẽ làm rõ sự tác động của bản thân văn bản, và sự va đập giữa các văn bản (từ Kinh Thánh đến từng văn bản); tiếp đến là phân tích sự thay đổi mang tính "hữu thức” trong chủ ý của tác giả tác động đến motif hạt nhân và từ đó ghi dau ấn cá nhân cho tác phẩm của mình; cuỗi cùng, chúng tôi sẽ tiền hành nhìn nhận tác phẩm trên tư cách “người doc” dé trải nghiệm văn bản nhằm diễn giải một số khía cạnh của motif Kinh Thánh "Người con hoang đàng” trong tác phẩm. MOT SO VAN ĐÈ HỮU QUAN 1. Dinh vị tác phẩm trong van học 1.
Tác phẩm Người quản trạm và A.Pushkin Aleksandr Sergeevich Pushkin (1799 — 1837) sinh tai Moskva, trong gia đình dong dõi quý tộc. thừa hưởng sự tai hoa và dong máu “van chương” từ song thân — những người được lĩnh hội nền văn hóa hoàn hảo. Song con đường văn chương của ông không giống những người cùng tang lớp đương thời. Từ những người bình dân như nhũ mẫu Arina Rodionona, lão bộc Nikita Kozlov.
Pushkin biết đến một nén văn học dan gian Nga đô sộ, thú vị và tran đầy cảm hứng sáng tác. Từ đó, “những câu chuyện cổ tích, những khúc hát dân ca, lời ăn tiếng nói của tang lớp bình dân lung linh màu sắc, thiên nhiên thơ mộng. là nhịp cầu nổi nhà thơ tương lai với tâm hon Nga, ngôn ngữ Nga kì diệu " (Phạm Thị Phuong, 2013, tr. Vì thé, cái thiên tài văn học trong Pushkin chớm nở và tỏa sáng nhanh chóng kiến người ta kinh ngạc, có thé lược qua một số tác pham: Hoi ức Hoàng thôn (1814) — tác phâm mang dau an của chit nghĩa cổ điển.
Tự do (1817), Làng qué (1819): khởi đầu sự nghiệp trường ca: Ruslan và Liudmila (1820) — đánh đấu sự thắng thé của chai nghĩa lãng mạn; tiều thuyết Evgeni Onegin (1823 — 1831) — mang đậm dau ân của chủ nghĩa hiện thực. Anh em kẻ cướp (1822), Những người Di-gan (1824). Pushkin không chịu dừng lại ở kiêu viết đơn điệu và công thức đến từ các nhà văn thuộc trường phái lãng mạn chủ nghĩa, ông đi tìm tòi cách viết mới có thé phản ánh hiện thực đa chiều, bộn bề của cuộc sông nhưng đông thời cũng thẻ hiện được những tư tưởng nhân dao, với các khía cạnh sâu sắc của truyền thống Nga nhưng vẫn đảm bảo được tính mới mẻ. Từ đó, Pushkin đưa đến những tác phẩm dang Novella? kiêu mẫu: “Ong như đặt bay độc gid, giữ họ ở trạng thai vô tư theo đổi số phận nhân vật để roi cuỗi cùng mới cho toàn bộ tính cách nhân vật lộ diện, làm độc giả ngạc nhiên thích thú hoặc tram tư suy nghi, lan ngược lại tit dau câu chuyện ” (Phạm Thị Phương, 2013, tr.
Có thé nói rằng Pushkin đã “ding cảm ca ngợi tự do trong thé kỉ bạo tàn, tôn trọng tình ban, tình yéu, cai dep của cuộc song và của tâm hồn con người, cũng như ? Những tác phẩm dạng Novella thường có cốt truyện giảu tính xung đột với những tỉnh cách đổi kháng, kết thúc bat ngờ mang tính đột phá 15 vẻ đẹp của thiên nhiên Nga” (Tran Vinh Phúc, 2003, tr. Ở lứa tuổi 30, Pushkin bắt đầu say xưa học tiếng Do Thái cô dé đọc Kinh Thánh trong nguyên tác. Dấu an Kinh Thanh khá rõ trong sáng tác của ông, như trong bài thơ Bác tién tri (1826) là một sự lặp lại nguyên phan đầu chương 6 sách tiên tri Isaia. Tư tưởng “Goi từ tâm cho những kẻ sa co” của Pushkin là một sự tương hợp với lòng trắc ân Kitô giáo, thắm đẫm trong thơ ông, từ Ký ức ở Hoàng thôn (1815) đến Đài tưởng niệm (1836).Mann — nhà văn Đức kiệt xuất thé ky XX — gọi nền văn học cô điền Nga do Pushkin sáng lập là nền văn học “chi thánh”.
Với Xgười quản tram, lần đầu tiên trong văn xuôi thế tục Nga xuất hiện hình ảnh con người nhỏ bé thắm đượm lòng trắc an Kitô giáo. Lòng trắc ân đối với những thân phận bé mon này khác với chủ nghĩa nhân văn thời kỳ Phục hưng cô đại vốn thường đồng cảm hơn với các nhân vật anh hùng cao quý. Tác phẩm Người quan trạm được sáng tác trong hoàn cảnh văn dan Nga đang còn là thửa đất hoang sơ của chủ nghĩa hiện thực. Pushkin đã nhận thấy thực trạng đó, ông dan thân cai tạo mảnh đất hoang sơ ấy, khởi đi từ ngôn ngữ đến dé tài.
Người quản trạm cũng như các truyện ngắn khác, Pushkin đưa đến một lối kể chuyện với ngôn ngữ gián dj, thé hiện rõ tư tưởng và câu chuyện với dung lượng ngắn gọn. Bên cạnh đó, “tâm hôn cúa Pushkin đã thuộc về tương lai, chẳng khác gì đã thuộc về hiện tại, và nó luôn luôn vươn tới tương lai; ông sống ở thời đại minh, cùng với những người đương thời của mình, cùng với môi trường của mình, nhưng dường như ông van song cùng với các thể hệ khác, và dang song cùng với chúng ta và sẽ song cùng với những người thay thé chứng ta” (Pushkin, 1996, tr. Như vậy, hoàn toàn khác với văn phong của văn xuôi trước đó của Nga, ông đưa đến một luông gió mới, hay đúng hơn là sự cách tân vĩ đại của văn xuôi Nga, khi kết hợp giữa phong cách cô điền với những yếu t6 hiện dai. Vị trí và vai trò của Nguoi quan tram trong văn học Về vị trí, Người quan trạm năm trong Tap truyện ngắn của ông Belkin, là sáng tác văn xuôi hoan thiện đầu tiên của Pushkin, xuất bản năm 1831.
Với tập truyện này, Pushkin được coi là cha đẻ của nên văn xuôi tự sự Nga, đánh đấu bước ngoặt trong sự phát trién của thé loại truyện ngắn nghệ thuật. Kế tục truyền thống cô tích và truyền khẩu Nga, Pushkin tao ra sự tong hòa giữa truyền thống và đỗi mới. Ta thấy sự kết 16 hợp giữa chủ nghĩa lãng mạn Đức với chủ nghĩa cá nhân Anh và Pháp, nhiều nguyên mẫu biến đôi phức tạp và được suy ngẫm lại, cho thấy những đối thoại liên văn bản với truyền thông dân gian và văn học Tây Âu. Về vai trò, Người quản trạm cùng với những tác phẩm khác trong tập truyện này (Cô tiểu thư nông dân.
Bão tuyết, Ông chủ hiệu đám ma, Phát súng) phan ánh hiện trạng xã hội Nga lúc bay giờ. Như vay, Pushkin đóng vai trò là “»gười đặt nền tang cho văn xuôi hiện thực Nga” (Nguyễn Hai Hà, 2001, tr. Câu chuyện kẻ về cuộc đời hai cha con người gác trạm Samson Vyrin và Dunya. Cuộc sông của họ những tưởng sẽ bình yên đến cuối đời; sự xuất hiện của đại úy khinh kj Minsky đã làm cô con gái của bác biết thé nào là tình yêu, là mong ước về một cuộc sông sang giàu.
Từ sau lần được gặp con, dù chỉ là khoảnh khắc ở Saint-Petersburg, bác lại trở về với trạm gác và chết trong cô đơn. Pushkin qua nhân vật ké chuyện “tôi” đã dẫn đắt người đọc trong một câu chuyện có lớp lang, cụ thể qua những lần ghé trạm, với những câu thoại ngắn gọn hoặc những câu kẻ chỉ đủ đem lại thông tin cho người đọc. Như vậy, Người quản trạm là một câu chuyện đời thường, và chắc chắn trong bối cánh xã hội lúc bấy giờ, đâu đây người ta vẫn thấy bóng hình của bác quán trạm trên khắp vùng miền của nước Nga. Đó cũng là khởi đầu cho một nên văn xuôi tự sự hiện thực của văn đàn Nga.
Tác phẩm “đã phá vỡ ảnh hưởng của loại truyện ngắn tình cảm kiêu 'Cô Li-da đáng thương”. Pushkin đem những con người thực, những bức tranh sinh hoạt, vui sướng, dau buôn cụ thể của cuộc đời dé thay thé hình ảnh những cơn người ly trong của các truyện tình cam” (Nguyễn Hải Hà, 2001, tr. Bên cạnh đó, Vgười quản tram cũng là một trong những tác phẩm đầu tiên xây dựng “con người bé nhó” trong văn học Nga: “Ong viết về họ với một niềm cam thông, thương vêu sâu sắc. Không chỉ thế, qua ngòi bút của ông, lần dau tiên những ‘con người bé nhỏ ` có tiếng nói của mình trong văn học, họ ý thức được hoàn cảnh, vi trí và cuộc sống của minh” (Hà Thi Hòa.
Những đóng góp của /Vgười quản tram trong nền văn học Kitô giáo Bốn bức tranh treo trên tường phòng khách cúa bác quan tram, cho thay trình thuật vẻ câu chuyện người con hoang đàng, ở đó ta thấy hình ảnh người cha ngày ngày ngóng chờ người con út trở về. Và tắt nhiên với niềm hy vọng, ông đã chờ đợi 17 được đứa con trở về và tha thứ cho nó, đón nhận nó trong tư cách người con của ông.