mở đầu của mỗi chủ đề BỘ SÁCH: KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG 16 Hoạt động giáo dục theo chủ đề: Tuỳ theo yêu cầu cần đạt của chủ đề, mỗi chủ đề có từ 1 đến 3 nội dung chính và được thực hiện từ 3 – 5 tiết/ chủ đề. Mỗi nội dung chính là một tiểu chủ đề, bao gồm các hoạt động được thực hiện theo trình tự sau: Khám phá – Kết nối Bao gồm các hoạt động khai thác những tri thức, kinh nghiệm đã có của HS liên quan đến chủ đề và HS tham gia kiến tạo tri thức, kinh nghiệm mới từ những tri thức, kinh nghiệm đã có. TÀI LIỆU TẬP HUẤN, BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP LỚP 8 17 Thực hành HS vận dụng tri thức, kinh nghiệm mới để giải quyết các vấn đề có thể gặp trong thực tiễn hoặc thực hiện nhiệm vụ được giao. Qua đó, củng cố, kiểm nghiệm, hiểu được ý nghĩa thực tiễn của kiến thức, kinh nghiệm mới và bước đầu hình thành kĩ năng.
Vận dụng (hoạt động sau giờ học) HS vận dụng tri thức, kinh nghiệm mới vào các hoạt động trong cuộc sống thực tiễn ở nhà trường, gia đình, cộng đồng. Qua đó, rèn luyện kĩ năng, hình thành phẩm chất, năng lực, thói quen, hành vi tích cực theo mục tiêu của chủ đề. Lưu ý: Hoạt động khởi động được gợi ý trong SGV, không đưa vào SGK. Đánh giá chủ đề: được đưa vào cuối mỗi chủ đề.
Trong bảng đánh giá đưa ra các tiêu chí đánh giá được xác định trên cơ sở mục tiêu của chủ đề. HS dựa vào các tiêu chí đánh giá để tự đánh giá kết quả tham gia các hoạt động trong chủ đề theo 2 mức: Đạt/ Chưa đạt. BỘ SÁCH: KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG 18 2. Những điểm mới, hấp dẫn của sách giáo khoa Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 8 2.
Các chủ đề trong SGK được thiết kế theo “Mô hình lí thuyết học qua trải nghiệm” của D.Kolh vận dụng vào hoạt động giáo dục nhằm đảm bảo phát triển phẩm chất, năng lực chung, năng lực đặc thù cho HS. Lí thuyết này nhấn mạnh tầm quan trọng của kinh nghiệm cá nhân đối với quá trình học tập và cho rằng, học tập chỉ đạt hiệu quả khi người học trải qua chu trình 4 giai đoạn: 1/ Có kinh nghiệm cụ thể từ những trải nghiệm của bản thân; 2/ Quan sát có tư duy về kinh nghiệm đó; 3/ Hình thành khái niệm và khái quát; 4/ Thử nghiệm tích cực những ứng dụng của khái niệm trong tình huống mới. Bốn giai đoạn trên đã được áp dụng vào việc thiết kế các chủ đề của SGK Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 8 theo cấu trúc 4 bước tương ứng với các hoạt động: Khám phá – kết nối – Luyện tập/ Thực hành – Vận dụng, trong đó hoạt động khám phá và kết nối được gộp chung thành 1 bước để thể hiện mối tương quan chặt chẽ của 2 hoạt động này, đó là: khám phá tri thức, kinh nghiệm đã có của HS và HS tham gia kiến tạo tri thức, kinh nghiệm mới từ những tri thức, kinh nghiệm đã có. Bước khám phá – kết nối tương ứng với 3 giai đoạn đầu, còn bước thực hành và bước vận dụng tương ứng với giai đoạn 4 của mô hình lí thuyết học qua trải nghiệm.
Việc thiết kế các chủ đề như trên không chỉ giúp HS có cơ hội thể hiện những trải nghiệm của bản thân, phát triển khả năng tư duy mà còn tạo điều kiện cho HS thường xuyên được vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm mới được hình thành để giải quyết các nhiệm vụ học tập ở lớp và tham gia các hoạt động thực tiễn ở gia đình, nhà trường, xã hội. Nhờ đó, kết nối được tri thức với cuộc sống, làm cho HS hiểu được ý nghĩa thực tiễn của tri thức đã học được và giúp HS rèn luyện được những kĩ năng, phẩm chất, năng lực theo mục tiêu đã xác định. Mục tiêu của mỗi chủ đề là sự cụ thể hoá các yêu cầu cần đạt quy định trong chương trình. Trong trang đầu của mỗi chủ đề, cùng với việc thể hiện các yêu cầu cần đạt quy định trong chương trình dưới dạng mục tiêu của chủ đề còn có phần khái quát các nội dung sẽ thực hiện trong chủ đề nhằm đạt được mục tiêu, bao gồm: Định hướng nội dung Sinh hoạt dưới cờ; Định hướng nội dung Hoạt động giáo dục theo chủ đề; Định hướng nội dung Sinh hoạt lớp.
Điều này giúp GV có định hướng tổ chức thực hiện các hoạt động nhằm đáp ứng các yêu cầu cần đạt về kiến thức, kĩ năng, thái độ, phẩm chất, năng lực của chủ đề. Không những vậy, còn tạo điều kiện cho GV chủ động, linh hoạt trong việc điều chỉnh TÀI LIỆU TẬP HUẤN, BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP LỚP 8 19 phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động sao cho vừa đáp ứng được mục tiêu, vừa phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường. Nội dung các hoạt động trong mỗi chủ đề phù hợp với đặc trưng của hoạt động trải nghiệm và khả năng nhận thức của HS. Trong bước khám phá, nội dung hoạt động không trình bày những kiến thức mới như các môn học mà đưa ra các nhiệm vụ học tập, yêu cầu HS suy ngẫm, vận dụng, tổng hợp kiến thức, kĩ năng đã lĩnh hội được qua các môn học và kinh nghiệm đã có của bản thân để thực hiện nhiệm vụ học tập.
Ở bước thực hành và bước vận dụng cũng vậy. Nội dung của 2 bước này đều là các nhiệm vụ, các vấn đề, tình huống, đòi hỏi HS phải vận dụng tri thức, kinh nghiệm mới vừa hình thành ở bước khám phá – kết nối để đưa ra cách giải quyết phù hợp. Nội dung các chủ đề trong SGK được chọn lọc, cân nhắc kĩ càng nhằm đảm bảo tính khoa học, tính thực tiễn, tính sư phạm, tính lô-gíc, ngắn gọn, rõ ràng, súc tích, dễ hiểu, phù hợp với khả năng nhận thức của HS lớp 8. Phương pháp, hình thức tổ chức các hoạt động của chủ đề đa dạng, phong phú, thu hút được sự quan tâm và tham gia của HS.
Tuỳ theo mục tiêu và nội dung của chủ đề, nhiều hình thức, phương pháp dạy học tích cực, phù hợp với tính chất trải nghiệm đã được lựa chọn đưa vào như giao lưu, diễn đàn, toạ đàm, triển lãm, trò chơi, sân khấu hoá, thảo luận, làm việc cá nhân, nghiên cứu trường hợp, sắm vai xử lí tình huống, học theo dự án, lập kế hoạch, tranh biện,… Việc đa dạng hoá các hình thức, phương pháp tổ chức thực hiện các chủ đề không chỉ thu hút và tích cực hoá hoạt động học tập của HS mà còn góp phần rèn luyện cho HS nhiều năng lực quan trọng như năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực quản lí bản thân, năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo, năng lực tự chủ, tự học, năng lực lập và thực hiện kế hoạch, năng lực sử dụng công nghệ thông tin, tìm kiếm và xử lí thông tin,… 2. Hoạt động đánh giá được đưa vào cuối mỗi chủ đề. Các tiêu chí/ chỉ báo đánh giá được xác định trên cơ sở mục tiêu, yêu cầu cần đạt của chủ đề và được định tính, định lượng cụ thể, rõ ràng. Nhờ đó, HS tự đánh giá được kết quả tham gia các hoạt động trong chủ đề dựa vào các tiêu chí đánh giá và rèn luyện được kĩ năng tự đánh giá.
GV tổ chức kiểm tra, đánh giá thường xuyên thuận lợi và nhanh chóng nắm bắt được mức độ thực hiện các yêu cầu cần đạt trong chủ đề của HS. Hình thức trình bày các chủ đề đẹp, hấp dẫn, hài hoà giữa kênh chữ và kênh hình, đảm bảo tính mĩ thuật, phù hợp với nội dung chủ đề, trình độ nhận thức của HS và điều kiện thực tế. BỘ SÁCH: KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG 20 Minh hoạ cho những điểm mới của sách Trong SGK Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 8 có 9 chủ đề. Mỗi chủ đề đều thể hiện rõ và đầy đủ những điểm mới, khác biệt của SGK nêu ở phần trên.
Sau đây là minh hoạ cho những điểm mới được thể hiện qua 1 chủ đề trong sách. Rèn luyện bản thân Yêu cầu cần đạt quy định trong chương trình: – Nhận ra được ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài như tiếp thị, quảng cáo đến quyết định chi tiêu cá nhân để có quyết định phù hợp. – Lập được kế hoạch kinh doanh của bản thân phù hợp với lứa tuổi. – Thể hiện được sự tự chủ trong các mối quan hệ trong đời sống và trên mạng xã hội.
Từ những yêu cầu cần đạt trên, mục tiêu và nội dung khái quát của chủ đề được xác định như sau: Để thực hiện được mục tiêu và định hướng về nội dung của Hoạt động giáo dục theo chủ đề, chủ đề 4 được thiết kế thành 3 nội dung chính (3 tiểu chủ đề): Nội dung 1. Người tiêu dùng thông thái Nội dung 2. Nhà kinh doanh nhỏ Nội dung 3. Rèn luyện sự tự chủ TÀI LIỆU TẬP HUẤN, BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP LỚP 8 21 Nội dung 1.
NGƯỜI TIÊU DÙNG THÔNG THÁI Khám phá – Kết nối Hoạt động 1. Tìm hiểu về ảnh hưởng của tiếp thị, quảng cáo Mục tiêu – HS nêu được các hình thức tiếp thị, quảng cáo trong đời sống nói chung và các tình huống trong SGK nói riêng. – HS nhận ra được ảnh hưởng của tiếp thị, quảng cáo đến quyết định chi tiêu của người tiêu dùng. – HS chia sẻ được việc mua sắm của bản thân và rút ra được những bài học kinh nghiệm về việc mua sắm do ảnh hưởng của tiếp thị, quảng cáo.
Để đạt được mục tiêu, trong hoạt động này đã thiết kế các nhiệm vụ yêu cầu HS chia sẻ về các hình thức tiếp thị, quảng cáo đã biết về ảnh hưởng của tiếp thị, quảng cáo đến quyết định chi tiêu qua nghiên cứu trường hợp điển hình. Sau đó, yêu cầu HS liên hệ thực tế qua việc kể về một trường hợp mua sắm của bản thân hoặc người thân do ảnh hưởng của tiếp thị, quảng cáo. Thực hành kĩ năng ra quyết định chi tiêu phù hợp trước ảnh hưởng của tiếp thị, quảng cáo Mục tiêu – HS vận dụng được kiến thức, kinh nghiệm mới về ảnh hưởng của tiếp thị, quảng cáo để đề xuất cách xử lí tình huống một cách hợp lí. – Củng cố hiểu biết về những tác động của tiếp thị, quảng cáo đến tâm lí mua sắm của khách hàng.