Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về du lịch mạo hiểm. Các điều kiện phát triển loại hình du lịch mạo hiểm tại Hà Giang. Một số giải pháp nhằm khai thác hiệu quả các điều kiện phát triển loại hình du lịch mạo hiểm tại Hà Giang.
3 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DU LỊCH MẠO HIỂM 1. Cơ sở lý luận về du lịch mạo hiểm 1. Các khái niệm và quan điểm về loại hình du lịch mạo hiểm Du lịch mạo hiểm (Adventure Travel/Adventure Tourism) đã phát triển trong những thập kỷ gần đây, nhưng việc đo lường quy mô thị trường và tăng trưởng bị cản trở bởi thiếu một định nghĩa hoạt động rõ ràng. Theo Wikipedia: “Du lịch mạo hiểm là một loại hình du lịch, liên quan đến thăm dò hoặc đi du lịch đến các vùng sâu vùng xa, nơi mà các du khách mong đợi những bất ngờ với nhận thức (và có thể là thực tế) rủi ro, có khả năng đòi hỏi kỹ năng chuyên ngành và nỗ lực thể chất.
Các hoạt động như: thám hiểm leo núi, nhảy bungee, đi bè và leo núi đá… thường được coi như là những ví dụ tiêu biểu về du lịch mạo hiểm”. Hiệp hội Thương mại Du lịch mạo hiểm (The Adventure Travel Trade Association - ATTA) đưa ra khái niệm: “Du lịch mạo hiểm một chuyến đi (đi du lịch bên ngoài môi trường bình thường của một người trong hơn 24 giờ và không quá một năm liên tiếp) bao gồm hai trong ba thành phần sau đây: hoạt động thể chất, trao đổi văn hóa hoặc tương tác, gắn kết với thiên nhiên”. Có 34 loại hoạt động được coi là hình thức khác nhau của du lịch mạo hiểm: thám hiểm khảo cổ học, tham dự các lễ hội địa phương/hội chợ, phượt (backpacking), xem chim (birdwatching), cắm trại, khám phá hang động, leo núi, du lịch bằng đường thủy (cruise), các hoạt động văn hóa, du lịch sinh thái, các chương trình giáo dục, các hoạt động bền vững với môi trường, câu cá/câu cá bằng ruồi (fishing/fly-fishing), nhận biết người dân địa phương, đi bộ đường dài, cưỡi ngựa, săn bắn, đi thuyền kayak, học ngôn ngữ mới, chạy định hướng (orienteering), đi bè, cuộc thám hiểm nghiên cứu, săn, chèo thuyền, lặn biển, lặn, trượt tuyết, lướt sóng, trekking, hiking, thăm bạn bè/gia đình, tham quan di tích lịch sử, và du lịch tình nguyện. 4 Trường đại học Thompson Rivers (Canada) : “Du lịch mạo hiểm có thể được định nghĩa như là một hoạt động giải trí diễn ra điểm đến , hoang dã hay khác thường.
Đặc biệt là các bộ phận kỳ lạ hoang sơ của hành tinh của chúng ta và một thế giới nội tâm của thách thức cá ”. Hillary Jenkins[2] (2008) cho rằng du lịch mạo hiểm: - Tạo ra một số hứng thú bằng cách bước ra khỏi “vùng thoải mái” của bạn; - ; - ; - ;[3] , ĐHQG Hà Nội):“Du lịch mạo hiểm là một hoạt động ngoài trời diễn ra ở nơi chúng ta không thường xuyên tới hay ở một nơi đặc biệt nào đó. Hoạt động này có thể dẫn đến một số rủi ro, song qua đấy chúng ta có thể học được những kinh nghiệm mới để chế ngự chúng và vượt qua những thử thách đối với bản thân”[4]. Sự thật là mọi cá nhân đều có cách suy nghĩ khác nhau về ý nghĩa của từ “mạo hiểm”.
Khái niệm du lịch mạo hiểm trở thành một khái niệm rất rộng lớn. Hơn nữa, quan trọng là phải hiểu rằng, không phải là gây nguy hiểm cho chính mình trong chuyến du lịch đó mới gọi là du lịch mạo hiểm. Có thể một số người cho rằng cắm trại ở một nơi kỳ lạ, quái đản là mạo hiểm, nhưng số khác có thể cảm thấy chèo xuồng kayak hoặc vượt thác mới đúng ý nghĩa… Một cách hiểu khác, nếu sự mạo hiểm không phù hợp với bản thân mình thì cũng không cần phải lo lắng. Khái niệm “mạo hiểm” khác nhau đối với mỗi [2] adventuretourism.
[3] bài viết được Hillary Jenkins đăng lên adventuretourism. [4] trích dẫn trong bài luận “ - Nha - ” của các tác giả thuộc Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG Hà Nội. Do vậy, chúng ta vẫn có thể thực hiện một hoạt động nào đó mà trước giờ ta chưa từng thực hiện, đó cũng có thể xem như là một loại du lịch mạo hiểm. Chẳng hạn đến thăm Tây Ban Nha hoặc đi châu Phi, thậm chí là đến Pháp… là những việc mà bạn chưa từng thực hiện trước đây.
Như vậy, để xác định rõ du lịch mạo hiểm nghĩa là gì đối với bạn, bạn cần xác định được cảm giác của bản thân mình về khía cạnh của từ “mới lạ”, “thú vị” và “táo bạo”. Một lần nữa, du lịch mạo hiểm được định nghĩa bởi các cá nhân tham gia vào hoạt động mạo hiểm, mà giới hạn cho sự mạo hiểm lại tuỳ thuộc vào mỗi người nên mức độ liều lĩnh cho chuyến du lịch của mỗi cá nhân cũng tuỳ thuộc vào cá nhân đó. Không có gì ép buộc chúng ta phải tham gia vào bất kỳ những cái gì mà mình cảm thấy là vượt quá mức an toàn hoặc làm mình khiếp sợ. Đặc điểm của hoạt động du lịch là tính độc đáo, đặc sắc - từ đó gây nên sự hấp dẫn đối với du khách, thỏa mãn tâm lý “hướng tới những điều mới lạ” của du khách.
Tính độc đáo, đặc sắc có thể nằm ở đặc điểm tài nguyên du lịch, ở đặc điểm và cách thức thực hiện tour, ở một sự kiện bất thường hoặc mới được khám phá gắn với điểm đến… Du lịch mạo hiểm dựa trên nhu cầu tự thể hiện mình, tự rèn luyện mình, tự khám phá bản thân của du khách thông qua các chương trình do nhà khai thác đặt ra hay tự du khách yêu cầu. Do vậy, du khách ngày càng muốn tham gia vào nhiều loại hình du lịch mới lạ, thậm chí chỉ là mới lạ ở cách thức tổ chức tour. Trên cơ sở một loại hình du lịch đã có, đáp ứng nhu cầu chuyên biệt của du khách và dựa vào những đặc điểm riêng của tài nguyên du lịch tại một địa phương nhất định, một loại hình du lịch mới có thể nảy sinh, trước hết phục vụ cho một đối tượng khách nhất định, sau đó dần được biết đến và được áp dụng rộng rãi ở những địa phương khác có điều kiện tương tự. Du lịch mạo hiểm là một trường hợp như vậy.
Du lịch mạo hiểm là loại hình phát triển ở những vùng có điều kiện tự nhiên thích hợp và có cơ sở vật chất tương đối phát triển. Du lịch mạo hiểm gồm những trò chơi cảm giác mạnh có thể hoặc không kết hợp di chuyển từ vùng này sang vùng khác. Một tour du lịch mạo hiểm 6 thông thường bao gồm các hoạt động như: leo núi (hiking), đi bộ đường dài (trekking), đạp xe (bicycling), chèo xuồng kayak, bơi thuyền (boating), đi thuyền buồm (sailing), lặn biển (scuba diving), leo dốc núi (mountain climbing), nhảy dù (sky diving) và còn nhiều hoạt động khác nữa. đòi hỏi phải có sự khảo sát kỹ lưỡng lịch trình các chuyến đi và khu chọn làm địa điểm để thực hiện chuyến đi cho tour.
Địa điểm tổ chức thuận lợi và thích hợp cho việc xây dựng các hoạt động du lịch mạo hiểm như có nhiều các cánh rừng, thác nước, thác ghềnh, vách núi, sông hồ, biển… Các địa điểm này đã được khảo sát và đảm bảo về thời tiết cũng như địa hình. Bởi trên nguyên tắc, địa điểm được chọn phải mang đầy đủ tính chất của một địa điểm phục vụ cho du lịch mạo hiểm như: tạo được sự thử thách cho du khách, phải gần gũi với thiên nhiên, gắn liền với văn hoá và phong tục của địa phương. Loại hình này cần sự hỗ trợ rất nhiều của các trang thiết bị hỗ trợ và đội ngũ nhân viên ch nh mạng cho du khách. Do vậy loại hình này cần nhiều vốn về cơ sở vật chất cũng như đào tạo về nguồn lực trong công tác hướng dẫn.
Tùy theo mức độ của trò chơi mà việc trang bị các thiết bị là khác nhau. Đội ngũ nhân viên trong các tour phải là những người có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao, không những giỏi về nghiệp vụ mà còn phải có kiến thức về những vùng đoàn sẽ đi qua. Thông thường các hướng dẫn viên trong tour mạo hiểm sẽ là các huấn luyện viên. Có thể thấy, du lịch mạo hiểm là một loại hình sử dụng nhiều không chỉ về tài chính mà còn về nguồn nhân lực.
Ngày nay, ngày càng nhiều khách du lịch từ nhiều độ tuổi khác nhau, không phân biệt giới tính tham gia vào các chương trình du lịch mạo hiểm. Khách du lịch tham gia loại hình du lịch mạo hiểm là những người tham gia dài ngày và có khả năng chi trả cao. Các đối tượng tham gia du lịch mạo hiểm phần lớn là các khách người Châu Âu (đặc biệt là người Pháp), Mỹ, và một số nước phát triển ở Châu Á. Bởi vì về phong tục và văn hoá người Châu Âu muốn khám phá và mạo hiểm.
Nhưng với xu hướng hội nhập hoá toàn cầu hiện nay thì khoảng cách ấy đang bị xích lại. Du lịch mạo hiểm còn phù hợp cho nhiều gia 7 đình, những cặp yêu nhau hoặc cho bất cứ một người độc thân nào. Thường thường những tour như vậy là sự pha trộn giữa ngắm cảnh và các hoạt động mạo hiểm, một phần của chương trình mọi người sẽ được ngắm cảnh thành phố hoặc đồng quê mà họ dự định đến và phần còn lại được gói gọn trong những hoạt động mạo hiểm - là những hoạt động đã được quy định sẵn trong chương trình. Nhìn chung giới trẻ hiện nay đều có cái nhìn rất lạc quan về loại hình du lịch mới này.
Bên cạnh đó du lịch mạo hiểm là loại hình kết hợp với các hoạt động bảo vệ môi trường sinh thái đồng thời nâng cao đời sống kinh tế của dân cư trong vùng. Điều kiện hình thành và phát triển 1. Điều kiện về điểm đến a. Tài nguyên du lịch Tài nguyên du lịch là các điều kiện tự nhiên và các đối tượng văn hóa, lịch sử đã bị biến đổi ở mức độ nhất định dưới ảnh hưởng của nhu cầu xã hội và khả năng sử dụng trực tiếp vào mục đích du lịch.
Tài nguyên du lịch được coi như hạt nhân cho việc hình thành nơi đến du lịch. Số lượng, chất lượng và sự kết hợp của các loại tài nguyên trong một lãnh thổ sẽ ảnh hưởng đến quy mô và việc mở rộng phạm vi của nơi đến du lịch. Tài nguyên du lịch làm tăng khả năng cạnh tranh của nơi đến du lịch, quyết định tới hiệu quả kinh tế của các hoạt động dịch vụ.
