Khám Phá Địa Chất và Kinh Tế Tại Đại Học Mỏ - Địa Chất

Trường Đại học Mỏ - Địa chất là một trung tâm đào tạo và nghiên cứu hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực địa chất và… 288 trang · Đại Học Mỏ - Địa Chất · 2016.

• Người hướng dẫn: TS. Lê Quang Bình
• Trường học: Đại Học Mỏ - Địa Chất
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Khám Phá Địa Chất và Kinh Tế Tại Đại Học Mỏ - Địa Chất
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài trên thế giới
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài trong nước
• 1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.2.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 1.2.2. Phương pháp xử lý và phân tích, tổng hợp thông tin
• 1.2.3. Phương pháp tham vấn chuyên gia
• 1.2.4. Phương pháp trình bày thông tin
• 1.3. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 2.1. Lý luận chung về tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất
• 2.1.1. Bản chất, vai trò, nội dung của kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất
• 2.1.2. Khái niệm tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất
• 2.1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất
• 2.1.4. Các nguyên tắc tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất
• 2.2. Nội dung tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất
• 2.2.1. Tổ chức bộ máy kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp
• 2.2.2. Tổ chức phối hợp xây dựng hệ thống định mức chi phí
• 2.2.3. Tổ chức thu nhận thông tin chi phí
• 2.2.4. Tổ chức sản xuất thông tin kế toán quản trị chi phí
• 2.2.5. Tổ chức cung cấp thông tin chi phí
• 2.3. Kinh nghiệm tổ chức kế toán quản trị chi phí trên thế giới và vận dụng cho doanh nghiệp Việt Nam
• 2.3.1. Kinh nghiệm định hướng cho doanh nghiệp tổ chức kế toán quản trị chi phí của một số quốc gia
• 2.3.2. Kinh nghiệm tổ chức kế toán quản trị chi phí của một số doanh nghiệp trên thế giới
• 2.3.3. Vận dụng tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất Việt Nam
• 2.4. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC THAN THUỘC TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN - KHOÁNG SẢN VIỆT NAM
• 3.1. Khái quát về Tập đoàn công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và các doanh nghiệp khai thác than khảo sát
• 3.1.1. Khái quát về Tập đoàn công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam
• 3.1.2. Khái quát về các doanh nghiệp khai thác than thuộc Tập đoàn TKV
• 3.1.3. Khái quát về Công ty Cổ phần Than Cao Sơn
• 3.1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp khai thác than
• 3.2. Quản trị chi phí trên cơ sở giao khoán chi phí theo giá thành công đoạn tổng hợp trong doanh nghiệp khai thác than và nhu cầu thông tin kế toán quản trị chi phí
• 3.2.1. Quản trị chi phí trên cơ sở giao khoán chi phí theo giá thành công đoạn tổng hợp trong doanh nghiệp khai thác than
• 3.2.2. Nhu cầu thông tin chi phí đáp ứng yêu cầu giao khoán chi phí trong các doanh nghiệp khai thác than
• 3.3. Thực trạng tổ chức kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp khai thác than
• 3.3.1. Tổ chức bộ máy kế toán trong các doanh nghiệp khai thác than
• 3.3.2. Tổ chức xây dựng hệ thống định mức chi phí trong doanh nghiệp khai thác than
• 3.3.3. Tổ chức thu nhận thông tin chi phí trong doanh nghiệp khai thác than
• 3.3.4. Tổ chức sản xuất thông tin chi phí trong doanh nghiệp khai thác than
• 3.3.5. Tổ chức cung cấp thông tin chi phí trong doanh nghiệp khai thác than
• 3.4. Đánh giá thực trạng tổ chức kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp khai thác than
• 3.4.1. Ưu điểm
• 3.4.2. Hạn chế
• 3.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 3.5. Kết luận Chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP KHAI THÁC THAN THUỘC TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN - KHOÁNG SẢN VIỆT NAM, ÁP DỤNG CHO CÔNG TY CỔ PHẦN THAN CAO SƠN
• 4.1. Định hướng phát triển của các doanh nghiệp khai thác than đến năm 2020 triển vọng 2030
• 4.1.1. Quan điểm phát triển
• 4.1.2. Mục tiêu phát triển
• 4.1.3. Định hướng chiến lược kiểm soát chi phí, quản trị rủi ro
• 4.1.4. Quan điểm, yêu cầu hoàn thiện tổ chức kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp khai thác than
• 4.2. Các giải pháp hoàn thiện tổ chức kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp khai thác than, áp dụng cho Công ty Cổ phần Than Cao Sơn
• 4.2.1. Tổ chức bộ máy kế toán quản trị chi phí kết hợp với kế toán tài chính trong doanh nghiệp khai thác than
• 4.2.2. Hoàn thiện tổ chức thu nhận thông tin chi phí trong doanh nghiệp khai thác than
• 4.2.3. Hoàn thiện tổ chức sản xuất thông tin chi phí trên cơ sở hoàn thiện phân bổ chi phí và xác định giá thành theo công đoạn
• 4.2.4. Hoàn thiện tổ chức cung cấp thông tin chi phí trong doanh nghiệp khai thác than
• 4.3. Các điều kiện cơ bản để thực hiện hoàn thiện tổ chức kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp khai thác than
• 4.3.1. Đối với doanh nghiệp khai thác than
• 4.3.2. Đối với Tập đoàn TKV
• 4.4. Kết luận Chương 4
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Khám Phá Tổng Quan Ngành Địa Chất Kinh Tế Tại Mỏ

Trường Đại học Mỏ - Địa chất là một trung tâm đào tạo và nghiên cứu hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực địa chất và kinh tế. Trường đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển của ngành địa chất và kinh tế của đất nước. Nghiên cứu khoa học tại trường tập trung vào các vấn đề địa chất và kinh tế quan trọng, từ thăm dò và khai thác tài nguyên khoáng sản đến quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Trường cũng tích cực hợp tác với các tổ chức trong và ngoài nước để nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành địa chất và kinh tế Việt Nam. Tài nguyên khoáng sản của Việt Nam rất đa dạng, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là vô cùng quan trọng.

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Đại học Mỏ Địa chất

Trường Đại học Mỏ - Địa chất có lịch sử lâu đời và phát triển mạnh mẽ, trải qua nhiều giai đoạn quan trọng, khẳng định vị thế trung tâm hàng đầu. Từ những ngày đầu thành lập, trường đã không ngừng mở rộng quy mô đào tạo, đa dạng hóa ngành nghề và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Quá trình phát triển của trường gắn liền với sự phát triển của ngành địa chất và kinh tế Việt Nam, đóng góp quan trọng vào việc khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên.

1.2. Các Khoa Đào Tạo Địa Chất và Kinh Tế Chủ Chốt

Trường hiện có nhiều khoa đào tạo chuyên sâu về địa chất và kinh tế, bao gồm Khoa Địa chất, Khoa Kinh tế, Khoa Kinh tế tài nguyên, Khoa Quản lý tài nguyên... Mỗi khoa có chương trình đào tạo riêng, trang bị cho sinh viên kiến thức và kỹ năng cần thiết để làm việc trong các lĩnh vực khác nhau của ngành. Chương trình đào tạo được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, giúp sinh viên nắm vững kiến thức chuyên môn và có khả năng ứng dụng vào thực tế công việc. Chương trình giảng dạy luôn đổi mới và cập nhật theo xu hướng phát triển của ngành địa chất và kinh tế thế giới.

II. Thách Thức Giải Pháp Trong Kinh Tế Địa Chất Hiện Nay

Ngành kinh tế địa chất đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, từ biến động giá cả tài nguyên khoáng sản đến yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Việc khai thác và sử dụng tài nguyên hiệu quả, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường là một bài toán khó đòi hỏi sự nỗ lực của các nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp. Ngoài ra, sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường tài nguyên cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam. Vì vậy, ngành kinh tế địa chất cần có những giải pháp đột phá để vượt qua khó khăn và phát triển bền vững.

2.1. Tác Động Của Biến Động Giá Khoáng Sản Đến Kinh Tế

Biến động giá cả tài nguyên khoáng sản có tác động lớn đến hoạt động của các doanh nghiệp khai thác và chế biến, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, lợi nhuận và khả năng đầu tư phát triển. Khi giá khoáng sản giảm, các doanh nghiệp có thể phải cắt giảm sản lượng, giảm chi phí hoặc thậm chí ngừng hoạt động, gây ra những hệ lụy tiêu cực cho nền kinh tế. Do đó, việc dự báo và quản trị rủi ro biến động giá cả tài nguyên là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự ổn định và phát triển của ngành kinh tế địa chất.

2.2. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Trong Kinh Tế Tài Nguyên

Để nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực kinh tế tài nguyên, các doanh nghiệp cần tập trung vào việc đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí và đa dạng hóa sản phẩm. Đồng thời, cần chú trọng xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và tăng cường hợp tác quốc tế. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận vốn, công nghệ và thông tin thị trường, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành kinh tế địa chất.

2.3. Yêu Cầu Phát Triển Bền Vững Trong Địa Chất Môi Trường

Phát triển bền vững là một yêu cầu tất yếu đối với ngành địa chất môi trường. Khai thác và sử dụng tài nguyên cần đi đôi với bảo vệ môi trường, giảm thiểu tác động tiêu cực đến hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng. Cần áp dụng các công nghệ khai thác tiên tiến, thân thiện với môi trường, tăng cường tái chế tài nguyên và xử lý chất thải hiệu quả. Đồng thời, cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của người dân và doanh nghiệp, xây dựng một nền kinh tế xanh, bền vững.

III. Phương Pháp Khám Phá Địa Chất Mới Nhất Tại UMĐC Hiện Nay

Trường Đại học Mỏ - Địa chất luôn đi đầu trong việc ứng dụng các phương pháp khám phá địa chất mới nhất trên thế giới. Các phương pháp này giúp các nhà địa chất tìm kiếm và đánh giá tài nguyên khoáng sản một cách hiệu quả hơn, đồng thời giảm thiểu tác động đến môi trường. Các phương pháp mới bao gồm sử dụng công nghệ GIS, viễn thám, mô hình hóa 3D và phân tích địa hóa.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ GIS Trong Thăm Dò Khoáng Sản

Công nghệ GIS (Hệ thống Thông tin Địa lý) được sử dụng rộng rãi trong thăm dò khoáng sản, cho phép các nhà địa chất tích hợp và phân tích dữ liệu địa chất, địa vật lý, địa hóa và các thông tin liên quan khác. GIS giúp xác định các khu vực tiềm năng có tài nguyên khoáng sản, lập bản đồ địa chất chi tiết và quản lý dữ liệu khám phá một cách hiệu quả. Ứng dụng GIS trong địa chất giúp tiết kiệm thời gian và chi phí thăm dò, đồng thời tăng khả năng thành công.

3.2. Viễn Thám và Địa Chất Môi Trường Phân Tích Vệ Tinh

Viễn thám sử dụng các hình ảnh vệ tinh và dữ liệu từ máy bay để thu thập thông tin về bề mặt Trái Đất. Trong địa chất môi trường, viễn thám được sử dụng để theo dõi sự thay đổi của cảnh quan, đánh giá tác động của hoạt động khai thác đến môi trường và phát hiện các khu vực bị ô nhiễm. Phân tích kinh tế các hình ảnh vệ tinh có thể cung cấp thông tin quan trọng về sự phân bố tài nguyên và các hoạt động kinh tế liên quan đến ngành địa chất.

3.3. Mô Hình Hóa 3D Trong Địa Chất Công Trình và Mỏ Địa Chất

Mô hình hóa 3D cho phép các nhà địa chất xây dựng các mô hình địa chất chi tiết, thể hiện cấu trúc địa chất, sự phân bố tài nguyên khoáng sản và các yếu tố khác. Trong địa chất công trình, mô hình hóa 3D được sử dụng để đánh giá tính ổn định của nền móng công trình, dự báo các rủi ro địa chất và thiết kế các giải pháp phòng ngừa. Trong mỏ địa chất, mô hình hóa 3D giúp tối ưu hóa quy trình khai thác và quản lý tài nguyên.

IV. Chương Trình Đào Tạo Địa Chất Kinh Tế UMĐC Có Gì

Trường Đại học Mỏ - Địa chất cung cấp các chương trình đào tạo địa chất và kinh tế đa dạng, từ cử nhân đến tiến sĩ. Các chương trình đào tạo được thiết kế để trang bị cho sinh viên kiến thức chuyên môn vững chắc, kỹ năng thực hành thành thạo và khả năng nghiên cứu khoa học độc lập. Trường cũng chú trọng đến việc phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên, giúp họ thích nghi với môi trường làm việc thực tế.

4.1. Nội Dung Cấu Trúc Chương Trình Đào Tạo Kinh Tế Chi Tiết

Các chương trình đào tạo kinh tế tại trường bao gồm các môn học cơ bản về kinh tế, quản trị kinh doanh, tài chính ngân hàng, kế toán kiểm toán và các môn học chuyên sâu về kinh tế tài nguyên, kinh tế môi trường, phân tích kinh tế... Sinh viên được trang bị kiến thức về các nguyên lý kinh tế, các công cụ phân tích và dự báo kinh tế, cũng như các kỹ năng quản lý và điều hành doanh nghiệp.

4.2. Cơ Hội Thực Tập và Nghiên Cứu Khoa Học Ngành Địa Chất

Trường tạo điều kiện cho sinh viên tham gia thực tập tại các doanh nghiệp khai thác khoáng sản, các viện nghiên cứu địa chất và các tổ chức liên quan. Sinh viên có cơ hội áp dụng kiến thức đã học vào thực tế công việc, làm quen với quy trình khám phá và khai thác tài nguyên khoáng sản, cũng như tích lũy kinh nghiệm làm việc thực tế. Trường cũng khuyến khích sinh viên tham gia các đề tài nghiên cứu khoa học, phát triển khả năng tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề.

4.3. Học Bổng Đại Học Mỏ Địa Chất Chính Sách Hỗ Trợ Sinh Viên

Trường có chính sách học bổng đa dạng, hỗ trợ sinh viên có thành tích học tập xuất sắc, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn và sinh viên có đóng góp tích cực cho các hoạt động của trường. Học bổng giúp sinh viên giảm bớt gánh nặng tài chính, tạo động lực để họ phấn đấu học tập và rèn luyện. Thông tin về các chương trình học bổng được công khai trên trang web của trường và được thông báo đến sinh viên vào đầu mỗi năm học.

V. Cơ Hội Việc Làm Ngành Địa Chất Kinh Tế Sau Tốt Nghiệp

Sinh viên tốt nghiệp từ trường Đại học Mỏ - Địa chất có nhiều cơ hội việc làm trong các lĩnh vực địa chất và kinh tế. Các cơ hội việc làm bao gồm làm việc tại các doanh nghiệp khai thác khoáng sản, các viện nghiên cứu địa chất, các tổ chức tư vấn địa chất và các cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường. Sinh viên kinh tế có thể làm việc tại các doanh nghiệp, ngân hàng, tổ chức tài chính và các cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế.

5.1. Các Vị Trí Tuyển Dụng Phổ Biến Trong Ngành Địa Chất Việt Nam

Các vị trí tuyển dụng phổ biến trong ngành địa chất Việt Nam bao gồm kỹ sư địa chất, kỹ sư địa vật lý, kỹ sư địa hóa, kỹ sư địa chất công trình, kỹ sư địa chất môi trường và nhà nghiên cứu địa chất. Các kỹ sư địa chất có thể làm việc trong các dự án thăm dò khoáng sản, xây dựng công trình, bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên.

5.2. Mức Lương Tiềm Năng Phát Triển Ngành Kinh Tế Tài Nguyên

Mức lương trong ngành kinh tế tài nguyên có xu hướng cao hơn so với các ngành kinh tế khác, do tính chất đặc thù của công việc và yêu cầu chuyên môn cao. Tiềm năng phát triển trong ngành kinh tế tài nguyên cũng rất lớn, với nhiều cơ hội thăng tiến lên các vị trí quản lý cấp cao, chuyên gia phân tích và tư vấn kinh tế.

5.3. Hợp Tác Quốc Tế Đại học Mỏ Địa Chất Mở Rộng Cơ Hội

Trường Đại học Mỏ - Địa chất có nhiều chương trình hợp tác quốc tế với các trường đại học và tổ chức nghiên cứu trên thế giới. Các chương trình hợp tác bao gồm trao đổi sinh viên, trao đổi giảng viên, hợp tác nghiên cứu khoa học và tổ chức hội thảo khoa học quốc tế. Hợp tác quốc tế giúp sinh viên và giảng viên của trường tiếp cận với kiến thức và công nghệ tiên tiến trên thế giới, mở rộng cơ hội học tập và làm việc.

VI. Tương Lai Ngành Địa Chất Kinh Tế Hướng Phát Triển Bền Vững

Tương lai của ngành địa chất kinh tế gắn liền với sự phát triển bền vững. Ngành cần tập trung vào việc khai thác và sử dụng tài nguyên hiệu quả, bảo vệ môi trường và đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Ứng dụng công nghệ mới, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác quốc tế là những yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành.

6.1. Ứng Dụng Trí Tuệ Nhân Tạo AI Trong Địa Chất Tương Lai

Trí tuệ nhân tạo (AI) có tiềm năng to lớn trong việc ứng dụng vào ngành địa chất. AI có thể giúp tự động hóa các quy trình phân tích dữ liệu, dự báo địa chất, tối ưu hóa quy trình khai thác và quản lý tài nguyên. Ứng dụng AI trong địa chất giúp tăng hiệu quả công việc, giảm chi phí và giảm thiểu rủi ro.

6.2. Vai Trò Của Kinh Tế Tuần Hoàn Trong Khai Thác Tài Nguyên

Kinh tế tuần hoàn là một mô hình kinh tế hướng đến việc tái sử dụng tài nguyên, giảm thiểu chất thải và bảo vệ môi trường. Trong khai thác tài nguyên, kinh tế tuần hoàn có thể được áp dụng bằng cách tăng cường tái chế tài nguyên, sử dụng các vật liệu thay thế thân thiện với môi trường và giảm thiểu chất thải trong quá trình khai thác và chế biến.

6.3. Phát Triển Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao Cho Ngành Địa Chất

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành địa chất. Cần nâng cao chất lượng chương trình đào tạo, tăng cường hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp, và tạo điều kiện cho sinh viên và giảng viên tiếp cận với kiến thức và công nghệ tiên tiến trên thế giới. Đồng thời, cần khuyến khích tinh thần sáng tạo, đổi mới và trách nhiệm xã hội trong đội ngũ cán bộ khoa học và kỹ thuật của ngành.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ kinh tế "Nghiên cứu tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp khai thác than, áp dụng cho Công ty cổ phần Than Cao Sơn" do nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Bích Phượng thực hiện tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Vương Huy Hùng và TS. Lê Quang Bính, bảo vệ năm 2016 thuộc chuyên ngành Quản lý kinh tế.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) sau hơn 20 năm vận hành theo mô hình tập đoàn (từ tháng 10/1994) đã đạt sản lượng khai thác tích lũy trên 500 triệu tấn, nằm trong nhóm 10 doanh nghiệp nhà nước lớn nhất theo bảng xếp hạng VNR 500 giai đoạn 2005-2015 và duy trì hệ số tín nhiệm B+ do Moody's và S&P đánh giá. Trong cơ cấu này, các doanh nghiệp khai thác than (DNKTT) tập trung chủ yếu tại địa bàn tỉnh Quảng Ninh, hoạt động dưới hai mô hình: công ty cổ phần hạch toán độc lập và chi nhánh hạch toán phụ thuộc công ty mẹ - TKV. Theo chỉ đạo của Chính phủ về đề án tái cấu trúc TKV (Quyết định số 314/QĐ-TTg), các đơn vị phụ thuộc đang từng bước chuyển đổi sang mô hình công ty cổ phần.

Trong giai đoạn 2010-2015, hoạt động khai thác than chịu tác động bất lợi từ suy thoái kinh tế và xu hướng giảm giá than toàn cầu (giai đoạn 2013-2015). Ngược lại, chi phí khai thác nội địa gia tăng làm giá thành bình quân than tiêu thụ tăng đều qua các năm: năm 2013 tăng 5,4% so với năm 2012; năm 2014 tăng 8,2% so với năm 2013; năm 2015 đạt 1,52 triệu đồng/tấn (tăng 5,5% so với năm 2014). Theo Quyết định số 403/2016/QĐ-TTg ngày 14/3/2016 phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch phát triển ngành Than Việt Nam đến năm 2020, triển vọng đến năm 2030, giá thành than dự báo tiếp tục tăng lên mức 1,7 đến 2,05 triệu đồng/tấn (tăng từ 12% đến 30% so với năm 2015). Áp lực cạnh tranh gia tăng khi các thị trường tiêu thụ chính như Trung Quốc và Ấn Độ giảm nhập khẩu, đồng thời các khách hàng lớn trong nước (nhiệt điện, xi măng, các tập đoàn thép như Formosa, Hòa Phát) được phép chủ động tìm nguồn than nhập khẩu có mức giá thấp hơn.

Bên cạnh điều kiện khai thác ngày càng xuống sâu và đi xa, công nghệ lạc hậu và áp lực thiếu vốn đầu tư, các DNKTT đối mặt với tình trạng nợ vay lớn. Hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu bình quân toàn ngành gấp 5 đến 8 lần, vượt xa ngưỡng an toàn quy định (3 lần); cá biệt tại Công ty CP Than Cao Sơn thời điểm 31/12/2014 hệ số này lên tới 13,53 lần.

Về quản trị nội bộ, công tác quản trị chi phí trong TKV thực hiện theo cơ chế giao khoán chi phí theo giá thành công đoạn tổng hợp. Tuy nhiên, việc giao khoán còn mang tính hình thức ở khâu giao ban đầu và quyết toán vào cuối năm; công tác xây dựng quy chế khoán, hệ thống định mức, theo dõi hạch toán và kiểm tra giám sát chưa đồng bộ. Bộ phận kế toán tại các đơn vị chủ yếu thực hiện chức năng kế toán tài chính phục vụ báo cáo bên ngoài, thông tin chi phí mới chỉ được phản ánh theo yếu tố và khoản mục mà chưa phân loại thành biến phí, định phí, chi phí trong định mức hay ngoài định mức để hỗ trợ ra quyết định. Thời gian quyết toán chi phí bị trễ (chi phí nhiên liệu quyết toán theo tháng, phụ tùng sửa chữa và dầu động lực quyết toán theo quý). Các công trình nghiên cứu trước đây về kế toán quản trị trong ngành mỏ chỉ được thực hiện trong giai đoạn 2003-2007 (trước khi TKV tái cơ cấu theo Quyết định số 314/QĐ-TTg) nên chưa giải quyết được yêu cầu quản trị chi phí khoán công đoạn hiện hành. Do đó, việc nghiên cứu hoàn thiện tổ chức kế toán quản trị chi phí là vấn đề cấp thiết.

Mục tiêu và các vấn đề nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát là hoàn thiện tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp khai thác than và đề xuất các nội dung ứng dụng cụ thể tại Công ty CP Than Cao Sơn.

Để đạt được mục tiêu trên, luận án xác định 4 vấn đề nghiên cứu cụ thể:

1. Các đặc điểm cơ bản trên góc độ quản trị chi phí và kế toán quản trị chi phí trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp khai thác than.
2. Tổ chức thực hiện kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp khai thác than hiện nay.
3. Những nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp khai thác than nói chung và Công ty CP Than Cao Sơn nói riêng.
4. Tổ chức kế toán quản trị chi phí phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản trị chi phí trong doanh nghiệp khai thác than nói chung và Công ty CP Than Cao Sơn nói riêng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp khai thác than.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Khảo sát và nghiên cứu tại các doanh nghiệp cổ phần khai thác than thuộc TKV tại vùng Quảng Ninh; đối tượng nghiên cứu thực nghiệm và điển hình là Công ty cổ phần Than Cao Sơn.
  • Nội dung: Tập trung vào tổ chức kế toán quản trị chi phí sản xuất kinh doanh (không bao gồm hoạt động tài chính và hoạt động khác).
  • Thời gian: Dữ liệu, số liệu và báo cáo tài chính, báo cáo thống kê sử dụng trong luận án được thu thập trong giai đoạn 2010-2014.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân loại và tổng hợp các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước thành các nhóm chủ đề chính:

Tổng quan các công trình nghiên cứu trên thế giới

• Nhóm nghiên cứu về lý luận cơ bản của kế toán quản trị: Các nghiên cứu tại Trường Kinh doanh Harvard và Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT) từ thập niên 1990 làm rõ bản chất, chức năng và vai trò của kế toán quản trị trong hệ thống quản lý kinh tế (tiêu biểu như Ronald W...).
• Nhóm nghiên cứu về phương pháp và kỹ thuật kế toán quản trị chi phí:
  • Khu vực Âu - Mỹ: Taughron - Travers (2001) nghiên cứu phương pháp tính chi phí dựa trên hoạt động (Activity-Based Costing - ABC), chỉ rõ giá thành theo ABC bao gồm toàn bộ chi phí phát sinh (kể cả chi phí bán hàng và quản lý) và phân bổ dựa trên mức độ hoạt động. John Blake và nnk (2008) phân tích 3 phương pháp xây dựng chi phí định mức gồm: phương pháp kỹ thuật, phương pháp phân tích số liệu lịch sử và phương pháp điều chỉnh động. Krumwiede (2009) phân tích thực tế kế toán chi phí tại Đức với các mô hình phân bổ chi phí sản xuất chung qua trung tâm chi phí theo một tiêu chuẩn duy nhất hoặc theo từng bộ phận.
  • Khu vực Châu Á (Trường phái Nhật Bản): Tập trung vào phương pháp chi phí mục tiêu (Target Costing) và chi phí Kaizen (Kaizen Costing) áp dụng tại Toyota, Honda. Tiêu biểu gồm các công trình của Yoshikawa Takeo và nnk; Gagne và nnk (1993); Howell và nnk (1992); Akira Nishimura (2000). Trọng tâm của trường phái này là định hướng tiết kiệm chi phí liên tục ngay từ khâu thiết kế và chuẩn bị sản xuất.
• Nhóm nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng và mô hình tổ chức: Jonas Gerdin (2005) khảo sát 126 doanh nghiệp, xác định cơ cấu bộ máy quản lý và sự phối hợp giữa các phòng ban là hai nhân tố nội bộ tác động trực tiếp đến thiết kế kế toán quản trị. Michèle Pomeroy và nnk (2012) khảo sát 53 bệnh viện tại Hà Nội và 9 tỉnh lân cận tại Việt Nam, khẳng định tính tất yếu của việc ứng dụng ABC và JIT vào các tổ chức tại các nước đang phát triển. Akira Nishimura (2003, 2004) phân loại tiến trình kế toán quản trị thành 4 giai đoạn (sơ khai, truyền thống, ứng dụng định lượng, tổng hợp) và xếp Việt Nam cùng Trung Quốc, Triều Tiên vào nhóm quá độ từ giai đoạn 1 sang giai đoạn 2, trong đó nhấn mạnh kỹ thuật phân tích mối quan hệ Chi phí - Khối lượng - Lợi nhuận (CVP) và mô hình tối ưu hóa tuyến tính.

Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước

• Nhóm nghiên cứu mang tính định hướng chung: Phạm Văn Dược (1997) đề xuất mô hình kết hợp kế toán tài chính và kế toán quản trị trong doanh nghiệp Việt Nam. Trần Văn Dung (2002) và Lê Đức Toàn (2002) nghiên cứu tổ chức kế toán quản trị chi phí và giá thành trong các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhà nước, tập trung vào phân tích chi phí và lập dự toán.
• Nhóm nghiên cứu ứng dụng theo ngành cụ thể: Nguyễn Văn Bảo (2002) nghiên cứu ngành xây dựng nhà nước theo Quyết định số 1864/1998/QĐ/BTC; Nguyễn Thanh Quý (2004) nghiên cứu ngành bưu chính - viễn thông cố định; Lưu Thị Hằng Nga (2004) nghiên cứu ngành dầu khí; Hoàng Văn Tưởng (2010) tiếp cận tổ chức kế toán quản trị ngành xây lắp theo chức năng thông tin và quy trình công việc. Giai đoạn sau 2010 có các đề tài của Nguyễn Quốc Thắng (2010 - giống cây trồng), Đỗ Thị Mai Thơm (2012 - vận tải biển), Trần Thị Thu Hường (2014 - sản xuất xi măng), Nguyễn Thị Mai Anh (2014 - công ty nhựa niêm yết), Lê Thị Minh Huệ (2014 - mía đường Thanh Hóa), Nguyễn Thị La Soa (2016 - xây dựng công trình giao thông).
• Nhóm nghiên cứu trực tiếp về ngành than: Đặng Huy Thái và nnk (2008, 2013) nghiên cứu khoán chi phí phân xưởng tại Than Hà Lầm; Nguyễn Thái Hưng (2008) nghiên cứu giao khoán tại Than Thống Nhất; Nguyễn Duy Lạc và nnk (2014) khảo sát khoán quản trị chi phí tại Than Hà Tu; Nguyễn Thị Bích Phượng (2005) nghiên cứu hoàn thiện kế toán quản trị doanh nghiệp mỏ lộ thiên; Trần Văn Hợi và Phạm Thị Hồng Hạnh đi sâu vào hạch toán kế toán tài chính đối với chi phí và giá thành than.

Khoảng trống nghiên cứu

Các công trình trước đây về ngành than khảo sát số liệu giai đoạn 2002-2007, chưa phản ánh bối cảnh tái cơ cấu doanh nghiệp theo Quyết định số 314/QĐ-TTg và chưa gắn việc tổ chức kế toán quản trị chi phí với cơ chế giao khoán chi phí theo giá thành công đoạn tổng hợp hiện nay của TKV. Đồng thời, việc nhận diện chi phí theo cách ứng xử (biến phí/định phí) và quy trình cung cấp thông tin qua mạng nội bộ chưa được mô hình hóa cụ thể.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

• Bản chất và chức năng: Kế toán quản trị chi phí được xác định là phân hệ thông tin phục vụ kiểm soát, lập kế hoạch và ra quyết định nội bộ của nhà quản trị.
• Khái niệm tổ chức kế toán quản trị chi phí: Là hoạt động sắp xếp, bố trí nhân sự (tổ chức bộ máy) và vận dụng các phương pháp khoa học, kỹ thuật nghiệp vụ để phối hợp xây dựng định mức, thu nhận, xử lý, tính toán giá thành công đoạn và cung cấp báo cáo chi phí.
• Mô hình tổ chức bộ máy kế toán: Gồm 3 mô hình cơ bản: mô hình tách rời độc lập giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị, mô hình kết hợp hoàn toàn, và mô hình hỗn hợp. Luận án lựa chọn định hướng mô hình kết hợp phù hợp với quy mô và trình độ nhân sự DNKTT.
• Kỹ thuật phân loại và xử lý chi phí: Phân loại theo yếu tố chi phí, theo khoản mục tính giá thành, phân loại theo cách ứng xử của chi phí phục vụ phân tích CVP (biến phí và định phí gồm định phí bắt buộc và định phí tùy ý), phân loại theo mức độ kiểm soát (chi phí trong định mức và ngoài định mức).

Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu

1. Thu thập dữ liệu thứ cấp: Các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, Bộ Tài chính (Luật Kế toán 2003, các chuẩn mực kế toán), Bộ Công Thương, các quyết định quy hoạch ngành của Thủ tướng Chính phủ (Quyết định số 403/2016/QĐ-TTg, Quyết định số 314/QĐ-TTg), báo cáo tài chính và báo cáo kỹ thuật hàng năm của TKV và Công ty CP Than Cao Sơn.
2. Thu thập dữ liệu sơ cấp:
   • Khảo sát bằng phiếu điều tra: Tiến hành khảo sát tại 19/20 DNKTT thuộc TKV (tỷ lệ 95%, loại trừ Tổng công ty công nghiệp mỏ Việt Bắc do đang trong quá trình cổ phần hóa). Phiếu khảo sát gồm 2 mẫu:
     • Mẫu 1A: Khảo sát cán bộ quản lý, lãnh đạo đơn vị, cán bộ chuyên trách các phòng Kế hoạch, Kỹ thuật, Vật tư, Cơ điện, Trung tâm Điều hành sản xuất.
     • Mẫu 1B: Khảo sát nhân viên bộ phận Kế toán - Thống kê - Kiểm toán.
   • Phương pháp quan sát trực tiếp và phỏng vấn sâu: Thực hiện phỏng vấn trực tiếp lãnh đạo và kế toán trưởng tại 04 công ty cổ phần than vùng Quảng Ninh.
3. Phương pháp xử lý và phân tích: Phương pháp thống kê mô tả, so sánh, đối chiếu số liệu chuỗi thời gian giai đoạn 2010-2014, phương pháp tham vấn ý kiến chuyên gia quản lý mỏ và kế toán.

---

Nội dung chính theo từng chương

CẤU TRÚC CHƯƠNG CỦA LUẬN ÁN

Chương 1: Tổng quan công trình nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu của luận án

Chương 1 hệ thống hóa các nghiên cứu quốc tế và trong nước liên quan đến kế toán quản trị chi phí, phân tích sự phát triển của hệ thống thông tin chi phí trong doanh nghiệp sản xuất. Tác giả chỉ ra các khoảng trống tri thức về tổ chức bộ máy và kỹ thuật kế toán chi phí trong môi trường quản lý khoán đặc thù của ngành mỏ than Việt Nam. Chương này cũng trình bày thiết kế nghiên cứu kết hợp khảo sát 19/20 doanh nghiệp và phỏng vấn sâu 04 doanh nghiệp vùng Quảng Ninh.

Chương 2: Cơ sở lí luận và thực tiễn về tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất

Chương 2 trình bày khung lý thuyết toàn diện về tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất gồm:

• Bản chất, vai trò, nội dung, nguyên tắc và các nhân tố ảnh hưởng (môi trường pháp lý, đặc điểm công nghệ, quy mô, cơ cấu tổ chức).
• Năm nội dung cốt lõi của tổ chức kế toán quản trị chi phí: tổ chức bộ máy, tổ chức phối hợp xây dựng hệ thống định mức, tổ chức thu nhận thông tin, tổ chức sản xuất/xử lý thông tin (tính giá thành theo quá trình sản xuất song song, liên tục, theo công đoạn, mô hình ABC, chi phí theo vòng đời sản phẩm), và tổ chức hệ thống báo cáo cung cấp thông tin.
• Tổng kết kinh nghiệm quốc tế tại Mỹ, Đức, Nhật Bản và bài học vận dụng cho doanh nghiệp Việt Nam.

Chương 3: Thực trạng tổ chức kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp khai thác than thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam

Chương 3 phân tích thực trạng tổ chức kế toán quản trị chi phí trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh và tại đơn vị điển hình là Công ty CP Than Cao Sơn:

• Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh: Dây chuyền công nghệ khai thác than lộ thiên trải qua các công đoạn phức tạp: xúc bốc đất đá, vận chuyển đất đá thải ra bãi thải, khoan nổ mìn, xúc bốc than nguyên khai, sàng tuyển và vận chuyển tiêu thụ.
• Cơ chế quản lý khoán chi phí: TKV áp dụng cơ chế giao khoán chi phí theo giá thành công đoạn tổng hợp cho các đơn vị. Tuy nhiên, việc thực hiện định mức vật tư và kết quả tiết kiệm/bội chi chi phí có sự biến động lớn giữa các đơn vị.

Chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật chính	Giai đoạn 2010 - 2014 tại Công ty CP Than Cao Sơn
Sản lượng khai thác than	Gần 4 triệu tấn/năm (chiếm khoảng 10% sản lượng toàn TKV)
Hệ số nợ / Vốn chủ sở hữu (31/12/2014)	13,53 lần (cao nhất trong các đơn vị thành viên)
Mức biến động giá thành than nguyên khai	Tăng liên tục qua các năm (năm 2013 tăng 5,4%; 2014 tăng 8,2%; 2015 tăng 5,5%)
Tình trạng phân loại chi phí	Chủ yếu theo yếu tố và khoản mục; chưa phân tách biến phí - định phí
Thời gian quyết toán chi phí	Nhiên liệu theo tháng; vật liệu phụ tùng sửa chữa theo quý; giá thành theo năm

• Đánh giá thực trạng:
  • Ưu điểm: Đã hình thành hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật cơ sở; bước đầu thực hiện giao khoán theo đơn giá công đoạn; hệ thống chứng từ ban đầu tương đối đầy đủ.
  • Hạn chế: Bộ máy kế toán chưa phân công rõ vị trí chuyên trách kế toán quản trị; thông tin chi phí chưa phản ánh được mối quan hệ giữa chi phí - khối lượng - lợi nhuận; phân bổ chi phí sản xuất chung chưa phản ánh đúng mức độ tiêu hao theo từng công đoạn; hệ thống báo cáo phục vụ nội bộ chưa kịp thời; công nghệ truyền tải dữ liệu nội bộ còn thủ công.

Chương 4: Hoàn thiện tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp khai thác than thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, áp dụng cho Công ty cổ phần Than Cao Sơn

Chương 4 đề xuất các giải pháp hoàn thiện có tính khả thi đến năm 2020, định hướng 2030:

1. Tổ chức bộ máy kế toán kết hợp: Thiết lập mô hình kết hợp giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị, bố trí kế toán viên theo dõi kế toán quản trị chi phí tại phòng Kế toán và mạng lưới thống kê phân xưởng/công trường.
2. Hoàn thiện thu nhận và mã hóa thông tin chi phí: Chuẩn hóa hệ thống chứng từ kế toán ban đầu; phân loại chi phí theo mô hình ứng xử (tách biến phí, định phí bắt buộc, định phí tùy ý) và phân loại theo công đoạn công nghệ (công đoạn bóc đất, công đoạn xúc bốc than, công đoạn vận tải, công đoạn sàng tuyển).
3. Hoàn thiện sản xuất thông tin và tính giá thành công đoạn: Xây dựng quy trình tập hợp chi phí và phân bổ chi phí sản xuất chung có tính toán định phí sản xuất chung theo mức công suất hoạt động bình thường; hoàn thiện hệ thống tài khoản chi tiết phục vụ kế toán quản trị.
4. Hoàn thiện hệ thống báo cáo và mạng thông tin nội bộ: Thiết kế hệ thống báo cáo phân tích chi phí định kỳ (Báo cáo thực hiện định mức chi phí, Báo cáo phân tích chênh lệch chi phí khoán và chi phí thực tế theo công đoạn, Báo cáo phân tích CVP); truyền tải dữ liệu qua hệ thống mạng nội bộ (LAN/Intranet) của doanh nghiệp.
5. Điều kiện thực hiện: Luận án nêu rõ điều kiện về cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, nâng cao trình độ cán bộ kế toán tại DNKTT và sự đồng bộ trong quy chế quản lý khoán từ phía Tập đoàn TKV.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và hoàn thiện khung lý luận về tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất theo cách tiếp cận phục vụ trực tiếp yêu cầu quản trị nội bộ và cơ chế giao khoán chi phí.
• Tổng kết bài học kinh nghiệm quốc tế về các mô hình tổ chức bộ máy, các kỹ thuật phân bổ chi phí và phương pháp quản trị chi phí hiện đại (ABC, Target Costing, Kaizen Costing), chỉ rõ khả năng vận dụng phù hợp với điều kiện doanh nghiệp khai thác khoáng sản tại Việt Nam.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Đánh giá toàn diện thực trạng công tác quản lý và hạch toán chi phí tại 19/20 doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV vùng Quảng Ninh, làm rõ những tồn tại trong khâu giao khoán, thu nhận và xử lý dữ liệu chi phí.
• Xây dựng giải pháp đồng bộ về mô hình tổ chức bộ máy kế toán kết hợp giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị cho Công ty CP Than Cao Sơn và các DNKTT thuộc TKV.
• Thiết lập hệ thống tiêu thức nhận diện, mã hóa chi phí theo biến phí - định phí và thiết kế quy trình tính giá thành công đoạn gắn với việc phân bổ định phí sản xuất chung.
• Xây dựng hệ thống biểu mẫu báo cáo kế toán quản trị chi phí nội bộ và quy trình cung cấp thông tin qua mạng nội bộ phục vụ điều hành sản xuất.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi khảo sát thực nghiệm của luận án tập trung vào các doanh nghiệp cổ phần khai thác than thuộc TKV tại vùng Quảng Ninh (điển hình là Than Cao Sơn), chưa mở rộng sang các đơn vị khai thác than hầm lò quy mô nhỏ ngoài vùng Quảng Ninh hoặc các đơn vị khoáng sản khác. Dữ liệu khảo sát dừng ở mốc năm 2014. Nội dung chỉ đi sâu vào chi phí sản xuất kinh doanh, không nghiên cứu chi phí tài chính và chi phí hoạt động khác.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu tổ chức kế toán quản trị chi phí cho các loại hình khai thác than hầm lò có điều kiện địa chất phức tạp; nghiên cứu tích hợp hệ thống phần mềm hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) với kế toán quản trị chi phí môi trường và chi phí an toàn lao động trong ngành khai khoáng.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với Tập đoàn TKV và các doanh nghiệp khai thác than: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện quy chế giao khoán chi phí theo giá thành công đoạn tổng hợp; là tài liệu tham khảo trực tiếp cho Công ty CP Than Cao Sơn trong việc tái cấu trúc bộ máy kế toán và chuẩn hóa hệ thống báo cáo chi phí nội bộ.
• Đối với nghiên cứu sinh và giảng viên: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu trong nghiên cứu và giảng dạy các học phần Kế toán quản trị, Kế toán quản trị chi phí, Quản lý kinh tế trong ngành công nghiệp mỏ và khai khoáng.
• Đối với các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp dữ liệu thực tế về cơ cấu chi phí, giá thành và năng lực tài chính của ngành than phục vụ việc điều chỉnh các chính sách giá than, thuế tài nguyên và quy hoạch phát triển năng lượng quốc gia.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Công ty CP Than Cao Sơn được chọn làm đối tượng nghiên cứu điển hình trong luận án?

Công ty CP Than Cao Sơn là một trong những doanh nghiệp khai thác than lộ thiên có quy mô lớn nhất của TKV với sản lượng gần 4 triệu tấn/năm (chiếm khoảng 10% sản lượng toàn Tập đoàn). Doanh nghiệp đã vận hành ổn định theo mô hình công ty cổ phần có cổ đông ngoài Tập đoàn, đòi hỏi tính minh bạch cao về chi phí. Đồng thời, tại thời điểm 31/12/2014, công ty có hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu lên tới 13,53 lần (cao nhất trong các đơn vị thành viên), đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc kiểm soát và tiết giảm chi phí sản xuất.

2. Thực trạng phân bổ và quyết toán chi phí tại các doanh nghiệp than trong giai đoạn khảo sát bộc lộ những bất cập gì?

Việc thu nhận và quyết toán chi phí bị trễ hạn: chi phí nhiên liệu được quyết toán theo tháng, nhưng chi phí vật liệu, phụ tùng sửa chữa thay thế và dầu động lực chỉ được quyết toán theo quý; quyết toán giá thành tổng thể dồn vào cuối năm. Chi phí chưa được phân tách thành biến phí và định phí để phân tích điểm hòa vốn hoặc phục vụ ra quyết định sản xuất kinh doanh linh hoạt.

3. Phương pháp khảo sát thực tế được tác giả thực hiện như thế nào?

Tác giả đã triển khai điều tra bằng phiếu khảo sát tại 19 trên tổng số 20 doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV (đạt tỷ lệ 95%, trừ Tổng công ty công nghiệp mỏ Việt Bắc đang tái cơ cấu). Phiếu điều tra gồm Mẫu 1A (dành cho cán bộ quản trị, phòng ban chức năng Kế hoạch, Vật tư, Kỹ thuật, Cơ điện, Điều hành) và Mẫu 1B (dành cho bộ phận Kế toán - Thống kê - Kiểm toán), kết hợp với phỏng vấn sâu tại 04 công ty cổ phần than vùng Quảng Ninh.

4. Luận án đề xuất mô hình tổ chức bộ máy kế toán nào cho các doanh nghiệp khai thác than?

Luận án đề xuất mô hình tổ chức bộ máy kế toán kết hợp giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị. Theo mô hình này, doanh nghiệp không thành lập phòng ban kế toán quản trị hoàn toàn tách rời mà bố trí nhân sự phụ trách phần hành kế toán quản trị chi phí lồng ghép trong phòng Kế toán hiện hữu, phối hợp với mạng lưới thống kê tại các công trường, phân xưởng.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Bích Phượng đã giải quyết đồng bộ cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV, với nghiên cứu điển hình tại Công ty CP Than Cao Sơn. Dựa trên kết quả khảo sát 19 doanh nghiệp than, công trình đã xác định các hạn chế trong cơ chế quản lý khoán chi phí và phân bổ giá thành công đoạn hiện hành. Luận án đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện từ tổ chức bộ máy, mã hóa chi phí biến phí - định phí, tính toán giá thành công đoạn cho đến xây dựng báo cáo phân tích nội bộ, đáp ứng yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển bền vững ngành than.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1 chơjơng 1 TÔIG QUAII cÔIIG TT1Hh TGhIÊH cỨU VÀ Phd|ƠIIG PhÁP HGHIÊI cỨU cỦA LUẬI ÁI 7 1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài 7 1.1 các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài trên thế giới 7 1.2 các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài lr0ng nojớc 12 1.2 PhoJơng pháp nghiên cứu 19 1.1 Phgojong phap thu thập thong tin 19 1.2 Phojong phap xử ly va phan tich, tong hợp thông tin 21 1.3 Phơiơng pháp tham vấn chuyên gia 22 1.4 Phojơng pháp †rình sày thông lin 22 Kết luận chơjơng I 23 chojong 2 cO SO Li LUATI VA ThUc TIEI VE TÔ chỨc KE TOATI 24 QUANT TI chI Phi TTOMG DOATIh IIGHIEP SẢII XUẤT 21 Lí luận chung về 16 chirc ké 104m quan trị chỉ phí tr0ng d0anh 24 nghiệp sản xuất 211 bản chất, vai trò, nội dung của kế l0án quản trị chỉ phí lr0ng d0anh 5, nghiệp sản xuat 212 Khái niệm lồ chức kế l0án quản trị chỉ phí lr0ng d0anh nghiệp +¡ san xuất 2143 các nhân lồ ảnh hojởng đến lô chức kế l0án quản trị chỉ phí frOng 35 d0anh nghiệp sản xuât 214 các nguyên lắc lỗ chức ké 104m quan trị chỉ phí tr0ng d0anh 34 nghiệp sản xuất 2.2 Hội dung lỗ chức kế l0án quản trị chỉ phí trOng d0anh nghiệp sản 35 xuat 2.1 Tổ chức sộ máy kế l0án quản trị chi phí lr0ng d0anh nghiệp 35 2.2 Tổ chức phối hợp xây dựng hệ thống mức chỉ phí 38 2.3 Tổ chức thu nhận thông lin chỉ phí 38 2.4 Tổ chức sản xuất thông tin kế 104m quan tri chi phí 46 2.5 Tổ chức cung cấp thông tin chi phi 56 23 {Gn nghiệm lô chức kế l0án quản trị chỉ phí trên thề giới và vận z„ lụng ch0 d0anh nghiệp Việt Ilam 1V 2.1 Kinh nghiệm định hojớng ch0 d0anh nghiệp lô chức kế 10án 57 quan tri 2.5 chỉ phí của mội số quốc gia Kinh nghiệm lô chức kế l0án quản trị chí phí của một số d0anh nghiệp trên thế giới Vận dụng lô chức kế l0án quản trị chỉ phí tr0ng d0anh nghiệp sản xuất Việt lam Kết luan chojong 2 ThỰCc TTẠIIG TÔ chỨc KÉ T0ÁI QUATI TI chI Phi TTOHG cÁc D0AIh HGhIỆP KhAI ThÁc ThAII ThUỘc TẬP Đ0ÀII cÔIHG IIGhIỆP ThAII Kh0ÁNG SẢITI VIỆT IAM Khái quát về Tập đ0àn công nghiệp Than - Kh0áng sản Việt [am và các d0anh nghiệp khai thác than khả0O sát Khái quát về Tập đ0àn công nghiệp Than - KhOáng sản Việt l1lam Khái quát về các d0anh nghiệp khai thác than thuộc Tập đ0àn TKV ^ Khái quái về công †y cô phân Than ca0 Sơn các nhân 46 ảnh hoJởng đến tô chức công tác KTQT chỉ phí tr0ng d0anh nghiệp khai thác than Quản trị chị phí lrên cơ sở g1a0 khOán chi phí the0 giá thành công đ0ạn lông hợp tr0ng DIIKTT và nhu cầu thông tin kế 10án quản trị chi phi Quản trị chị phí lrên cơ sở g1a0 khOán chi phí the0 gid thanh công d0an lông hợp †r0ng DIIKTT Thu cau thong tin chỉ phí đáp ứng yêu cầu gia0 khOán chỉ phí lr0ng các DIIKTT Thực trạng lô chức kế 10án quản trị chỉ phí lr0ng các d0anh nghiệp khailhálhan Tổ chức sộ máy kế l0án †r0ng các d0anh nghiệp khai thác than Tổ chức xây dựng hệ thống mức chỉ phí tr0ng d0anh nghiệp khai thác than Tô chức thu nhận thong tin chi phi tr0ng d0anh nghiệp khai thác than Tổ chức sản xuất thông in chỉ phí tr0ng d0anh nghiệp khai thác than Tổ chức cung cấp thông lin chỉ phí tr0ng d0anh nghiệp khai thác than 60 63 65 66 66 66 71 72 76 81 81 88 89 89 90 97 100 109 3.3 chojong 4 vi Đánh giá thực trạng lỗ chức kế 104m quản trị chỉ phí tr0ng các d0anh nghiệp khai thác than địu điểm hạn chế Hguyên nhân của những hạn chế Kết luận chojơng 3 h0ÀII ThIỆII TỎ chỨc KÉ T0ÁI QUATI TIT chI Phí TT0IG D0AITh IGhIỆP KhAI ThÁc ThAII ThUỘc TẬP Đ0ÀII cÔïIG IIGhIỆP ThAII Kh0ÁIIG SẢII VIỆT HAM, ÁP DỤNG ch0 cÔïIG TV cO PhAII ThATI cA0 SƠN 111 111 112 113 115 118 4.2 vii Định hojớng phát triên của các d0anh nghiệp khai thác than đến Tam 2020 trién vọng 2030 Quan điêm phái lriên Mục liêu phat triển Định hotớng chiến lojợc kiếm s0ᆠchỉ phí, quản trị rủi r0 Quan điểm, yêu cầu h0àn thiện lỗ chức kế 10án quản trị chỉ phí trOng các d0anh nghiệp khai thác than các giải pháp h0àn thiện lỗ chức kế l0án quản trị chỉ phi trOng cdc d0anh nghiệp khai thác than, áp dụng ch0 công †y cổ phần Than ca0 Sơn Tổ chức sộ máy kế 104m quan tri chi phí kết hợp với kế 10án lài chính lr0ng d0anh nghiệp khai thác than h0àn thiện lô chức thu nhận thong tin chi phi tr0ng d0anh nghiệp khái thác than h0àn thiện lô chức sản xuất thông tin chi phí trên cơ sở h0àn thiện phân số chỉ phí và xác định giá thành †he0 công đ0ạn h0àn thiện tô chức cung cấp thông tin chỉ phí tr0ng d0anh nghiệp khái thác than các điều kiện cơ sản dé thực hiện h0àn †hiện lô chức kế 10án quản lrị chi phí lr0ng các d0anh nghiệp khai thác than Đối với d0anh nghiệp khai thác than Đối với Tập đ0àn TKV Kết luận chơiơng 4 KÉT LUẬN DAITh MUc cONG TTillh cUA TAc GIA TAI LIEU ThAM KhAO PhU LUc 118 118 119 119 120 122 123 125 134 138 147 148 151 153 155 viii DAIIh MUc KY BIEU VIET TAT Kí Kí hiệu Hội dung đây đủ hiệu Hội dung đây đủ viết tắt viết tắt bhXh_ | bả0 hiểm xã hội GTGT_ | Giá hị gia lăng bhYT | bả0 hiểm y lế KhTScÐ |Khấu ha0 hài sản cố định bhTIL | bả0 hiểm thất nghiệp KKTX |Kê khai thơgờng xuyên bP |biếnphí KPcD |Kinh phí công đ0àn bTc | bộ hi chính Kh&GTSP | KéhOach va gid thanh san pham cbcIIV_ | cán bộ công nhân viên LeTT | Lou chuyên liền lệ ccDc | cong cụ dụng cụ LH Lợi nhuận CDKT | cân đối kế l0án ISLĐ | Hãng suất la0 động cP chi phi PX Phân xoJởng cPIIVLTT| chi phí nguyên vật liệu lrực QLDII | Quản lí d0anh nghiệp liếp cPIcTT | chỉ phí nhân công trực liếp QTDIT | Quản trị danh nghiệp cPSXc_ | chỉ phí sản xuất chung THIhh | Trách nhiệm hữu hạn cPSX_ | chỉ phí sản xuất TIIDIHL | Thu nhập d0anh nghiệp cT công lrơjờng TT Trung lâm DH DOanh nghiệp TcT Tông công ty DIIKTT | D0anh nghiệp khai thác than Sx Sản xuất DT DOanh thu ; SXc Sản xuat chung DTT | DOanh thu thuân SXKD Bản xuâi kinh d0anh DVT | Đơn vị lính DP |Định phí DKSX Diéu khién san xuat bảng số bảng 2.3 ix DAITh MUc cAc BAIIG Tén bang bảng lổng hợp nhận diện và phân l0ại chỉ phí the0 quan điểm ké 104m quan trị Số liệu cắt giảm chỉ phí giai đ0ạn 1991-1995 của hISc Kết quả h0ạ† động sản xuất kinh d0anh của Tập đ0àn giai đ0ạn 2006-2014 Thống kê thông lin về l0ại hình d0anh nghiệp, qui mô lỗ chức, công nghệ sản xuất của các DIIKTT (ính đến thời điểm tháng 12-2014) Mội số chỉ liêu phản ánh h0ạt động sản xuất kinh đ0anh của cong ty giai đ0ạn 2010-2014 Một số chỉ liêu phản ánh chỉ phí SXKD và giá thành sản phẩm của công ‡y giai đ0ạn 2010 -2014 Hội dung cơ sản của qui chế gia0 kh0án chi phi áp dụng lr0ng Tập đ0àn bảng lỗng hợp kết quả liết kiệm chỉ phí (-) h0ặc sội chỉ (+) chỉ phí/IT than khai thác của một số d0anh nghiệp khai thác lộ thiên giai đ0ạn 2010-2014 Qui định tý lệ chi phí sản xuất chung, chi phi quản lý d0anh nghiệp (ích) Tổng hợp tình hình thực hiện định mức vật tơ của DIIKTT giai đ0an 2010 -2014 Tổng hợp phân l0ại chỉ phí và tình trang 4p dung trOng các DIIKTT hệ thống chứng từ kế l0án sử dụng lr0ng các d0anh nghiệp Giá cả một số yếu lố đầu và0 Đơn giá chi phí máy xúc Pc1250SP - 8T áp dụng lại công ty cỗ phần Than ca0 Sơn Kế h0ạch chỉ phí sản xuất năm Tổng hợp kế h0ạch gia0 các yếu 16 chi phí ch0 các đơn vị lr0ng công ty cô phần Than ca0 Sơn giai đ0ạn 2013-2014 Mục liêu sản lojiợng than †hoJơng phẩm các liêu thức nhận diện phan 10ai chi phi tr0ng DIIKTT Sơ bộ nhận diện chi phí the0 khoi lojong h0at dong Trang 43 62 70 72 74 74 82 87 94 95 97 100 102 102 103 104 119 126 128 hình vẽ số hình 2.I DAHh MỤCc cÁc hìHh VẼ Tên hình Thông lin chỉ phí d0 hệ thống kế 10án d0anh nghiệp cung cấp Mô hình lỗ chức sộ máy kế 10án lài chính độc lập với kế 10án quản tri Mô hình lổ chức sộ máy kế 10án tài chính kết hợp kế 10án quản tri Tô chức sộ máy kế 10án lài chính và kế l0án quản trị the0 kiểu hon hop hệ thống trung lâm trách nhiệm lr0ng d0anh nghiệp Sơ đồ lỗ chức kế 10án quản trị the0 các khâu của quá trình kế l0án hệ thống dự l0án chi phí lr0ng d0anh nghiệp sản xuất Sơ đồ quá trình kế l0án xác định chỉ phí the0 công việc Tập hợp chỉ phí †he0 quá trình sản xuất s0ng s0ng Tập hợp chi phí †he0 quá trình sản xuất liên lục. Sơ đồ kế l0án xác định chỉ phí the0 mô hình Abc. các pho|ơng pháp xác định chỉ phí †he0 chu kì sống của sản phẩm S¬ ®ä 1£ chøc TẾp ®0un c«ng nghiÖp Than - Kh0 ng sn Sơ đồ dây chuyền công nghệ khai thác than lại công ty Than ca0 Sơn biến động giá thành đơn vị Imề đất đá sóc của công ty cP Than caO Sơn giai đ0ạn 2010-2014 biến động giá thành đơn vị 1T than IIK khai thác cua cong ty cP Than ca0 Sơn giai d0an 2010-2014 biểu đồ siêu diễn ‡ỷ trọng của các yếu lố chỉ phí tr0ng giá thành IT than IIK khai thác của công †y cô phần Than ca0 Sơn giai đ0ạn 2010 -2014 biêu đồ siêu diễn sự thay đổi của các yếu lố chi phi trOng gid thành 1T than nguyên khai khai thác của công †y giai đạn 2010 - 2014 các nhân lô ảnh hoJởng đến tô chức kế l0án quản trị chỉ phí tr0ng DIIKTT Hội dung thực hiện kế 104m qua tri chi phí gắn với gia0 kh0án chi phi tr0ng DIIKTT. Tổ chức sộ máy kết hợp kế 10án quản trị - kế l0án lài chính tr0ng DIIKTT Trang 28 36 37 37 44 45 46 48 48 49 49 51 69 73 75 75 75 76 76 111 123 hình 4.7 xi Sơ đồ trình ty thuc hién ké 104n quan tri chi phi.