Khám Phá Các Motif Chính Trong Kết Cấu Của Kiểu Truyện “Người Em Út”

Chuyên khảo phân tích Kiểu truyện người em út trong kho tàng truyện cổ tích việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Văn Học
• Đề tài: Khám Phá Các Motif Chính Trong Kết Cấu Của Kiểu Truyện “Người Em Út”
• Loại tài liệu: luận văn

Mục lục chi tiết

• DAÃN LUAÄN
• 1. Lyù do choïn ñeà taøi
• 2. Lòch söû vaán ñeà
• 3. Phaïm vi ñeà taøi
• 4. Phöông phaùp nguyeân cöùu
• 5. Ñoùng goùp môùi cuûa luaän vaên
• 6. Keát caáu cuûa luaän vaên
• 1. CHÖÔNG I: NHÖÕNG MOTIF CHÍNH TRONG KEÁT CAÁU CUÛA KIEÅU TRUYEÄN “NGÖÔØI EM UÙT”
• 1.1. Motif chia gia taøi
• 1.2. Motif thöû thaùch
• 1.3. Motif vöôït thöû thaùch
• 1.4. Motif löïc löôïng phuø trôï
• 1.5. Motif söï baét chöôùc khoâng thaønh coông
• 1.6. Motif thöôûng – phaït
• 2. CHÖÔNG II: KEÁT CAÁU CUÛA KIEÅU TRUYEÄN “NGÖÔØI EM UÙT”
• 2.1. Söï toàn taïi cuûa caùc motif rieâng leû
• 2.2. Hai nhaân vaät chính cuûa kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” vaø söï xaâu chuoãi caùc motif vaøo caùc coát truyeän
• 2.2.1. Hai nhaân vaät chính
• 2.2.2. Nhaân vaät ngöôøi em
• 2.2.3. Nhaân vaät ngöôøi anh
• 2.2.4. Dieãn tieán moái quan heä ngöôøi em – ngöôøi anh vaø söï xaâu chuoãi caùc motif vaøo caùc coát truyeän
• 2.3. Löôïc ñoà keát caáu kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt”
• 2.3.1. Daïng coù moät motif cô baûn
• 2.3.2. Daïng coù hai motif cô baûn
• 2.3.3. Daïng coù ñuû caû ba motif cô baûn
• 3. CHÖÔNG III: MOÄT SOÁ TRUYEÄN THUOÄC KIEÅU TRUYEÄN “NGÖÔØI EM UÙT” ÔÛ MOÄT SOÁ NÖÔÙC TREÂN THEÁ GIÔÙI
• 3.1. Tình hình vaø ñaëc ñieåm cuûa tö lieäu
• 3.2. Phaân tích, so saùnh kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” ôû Vieät Nam vaø kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” ôû moät soá nöôùc treân theá giôùi
• 3.2.1. Nhöõng coát truyeän coù moät motif quan troïng
• 3.2.2. Motif “Chia gia taøi” trong caùc coát truyeän cuûa Vieät Nam
• 3.2.3. Motif “Chia gia taøi” trong caùc coát truyeän cuûa moät soá nöôùc treân theá giôùi
• 3.2.4. Nhöõng coát truyeän coù hai motif quan troïng
• 3.2.5. Coát truyeän coù hai motif quan troïng cuûa Vieät Nam
• 3.2.6. Coát truyeän coù hai motif quan troïng cuûa moät soá nöôùc treân theá giôùi
• 3.2.7. Nhöõng coát truyeän coù nhieàu motif töông töï vôùi kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” cuûa Vieät Nam
• 3.2.8. Motif “Chia gia taøi”
• 3.2.9. Motif “Thöû thaùch” vaø “Vöôït thöû thaùch”
• KEÁT LUAÄN
• THÖ MUÏC THAM KHAÛO
• PHUÏ LUÏC THAM KHAÛO
• 1. Danh muïc 50 truyeän coå tích thuoäc kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” cuûa Vieät Nam
• Danh muïc 17 truyeän coå tích thuoäc kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” cuûa moät soá nöôùc treân theá giôùi
• Toùm taét moät soá coát truyeän thuoäc kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” cuûa Vieät Nam
• Toùm taét moät soá coát truyeän thuoäc kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” cuûa moät soá nöôùc treân theá giôùi

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Motif Truyện Người Em Út Trong Văn Hóa

Truyện cổ tích là một phần không thể thiếu trong văn hóa dân gian Việt Nam, phản ánh đời sống, ước mơ và khát vọng của người dân. Trong đó, kiểu truyện Người em út chiếm một vị trí quan trọng, với nhiều dị bản và biến thể khác nhau. Nghiên cứu về motif truyện Người em út giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về cấu trúc, ý nghĩa và giá trị văn hóa của thể loại truyện cổ tích. Các nhà nghiên cứu văn học dân gian đã chỉ ra rằng, truyện cổ tích không chỉ là những câu chuyện giải trí mà còn là kho tàng lưu giữ những giá trị đạo đức, triết lý sống và kinh nghiệm lịch sử của dân tộc. Việc phân tích các motif trong truyện Người em út sẽ làm sáng tỏ những nguyên tắc sáng tác truyền thống, cách xây dựng nhân vật và lý tưởng hóa các tình tiết trong truyện. Đồng thời, nó cũng giúp ta hiểu rõ hơn về quá trình hình thành, phát triển và lưu truyền của kiểu truyện này trong cộng đồng.

1.1. Giới Thiệu Chung Về Truyện Cổ Tích Việt Nam

Truyện cổ tích Việt Nam là một bộ phận quan trọng của văn học dân gian, bao gồm nhiều thể loại khác nhau như truyện thần kỳ, truyện thế sự, truyện loài vật. Mỗi thể loại mang một đặc trưng riêng, phản ánh những khía cạnh khác nhau của đời sống xã hội. Truyện cổ tích thần kỳ, với yếu tố phép màu, thường tập trung vào những ước mơ về công lý, hạnh phúc và sự chiến thắng của cái thiện trước cái ác. Các nhà nghiên cứu như Đinh Gia Khánh đã chỉ ra rằng, truyện cổ tích không chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng mà còn là sự phản ánh những mâu thuẫn xã hội và khát vọng của người dân.

1.2. Ý Nghĩa Của Việc Nghiên Cứu Motif Truyện Cổ Tích

Nghiên cứu motif truyện cổ tích có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc. Thông qua việc phân tích các motif như motif thử thách, motif phần thưởng, motif sự giúp đỡ kỳ diệu, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về những giá trị đạo đức, triết lý sống và kinh nghiệm lịch sử được truyền tải trong truyện. Đồng thời, việc nghiên cứu này cũng giúp chúng ta nhận diện những yếu tố đặc trưng của văn hóa Việt Nam, so sánh và đối chiếu với văn hóa của các dân tộc khác trên thế giới.

II. Thách Thức Trong Phân Tích Kết Cấu Truyện Người Em Út

Việc phân tích kết cấu truyện Người em út đặt ra nhiều thách thức cho các nhà nghiên cứu. Một trong những khó khăn lớn nhất là sự đa dạng của các dị bản và biến thể của truyện. Mỗi vùng miền, mỗi dân tộc có thể có những cách kể chuyện khác nhau, với những chi tiết và tình tiết khác nhau. Điều này đòi hỏi nhà nghiên cứu phải có kiến thức sâu rộng về văn hóa dân gian, khả năng phân tích và so sánh để nhận diện những yếu tố chung và riêng của từng dị bản. Bên cạnh đó, việc xác định các motif chính và vai trò của chúng trong kết cấu truyện cũng là một thách thức không nhỏ. Các motif có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, với những ý nghĩa khác nhau, tùy thuộc vào bối cảnh và mục đích của người kể chuyện.

2.1. Sự Đa Dạng Của Các Dị Bản Truyện Người Em Út

Sự đa dạng của các dị bản truyện Người em út là một đặc điểm nổi bật của thể loại truyện cổ tích. Mỗi dị bản có thể có những chi tiết và tình tiết khác nhau, phản ánh những đặc trưng văn hóa của từng vùng miền, từng dân tộc. Ví dụ, trong một số dị bản, người em út có thể được thử thách bằng những nhiệm vụ khó khăn, trong khi ở những dị bản khác, anh ta lại phải đối mặt với sự ganh ghét và đố kỵ của người anh. Việc so sánh các dị bản giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình biến đổi và phát triển của truyện theo thời gian và không gian.

2.2. Xác Định Motif Chính Trong Kết Cấu Truyện

Việc xác định motif chính trong kết cấu truyện đòi hỏi nhà nghiên cứu phải có khả năng phân tích và tổng hợp thông tin. Các motif có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, với những ý nghĩa khác nhau, tùy thuộc vào bối cảnh và mục đích của người kể chuyện. Ví dụ, motif chia gia tài có thể được hiểu là sự phân chia tài sản vật chất, nhưng cũng có thể được hiểu là sự phân chia trách nhiệm và quyền lực trong gia đình. Việc xác định ý nghĩa thực sự của motif đòi hỏi nhà nghiên cứu phải xem xét nó trong mối quan hệ với các yếu tố khác của truyện.

III. Cách Phân Loại Motif Trong Truyện Người Em Út Hiệu Quả

Để phân tích motif trong truyện Người em út một cách hiệu quả, cần có một phương pháp phân loại rõ ràng và khoa học. Một trong những cách phân loại phổ biến là dựa trên chức năng của motif trong kết cấu truyện. Theo đó, các motif có thể được chia thành các nhóm như motif khởi đầu, motif thử thách, motif giúp đỡ, motif phần thưởng và motif kết thúc. Mỗi nhóm motif đóng một vai trò riêng trong việc xây dựng cốt truyện và truyền tải ý nghĩa của truyện. Bên cạnh đó, cũng có thể phân loại motif dựa trên nội dung của chúng, ví dụ như motif về sự ganh ghét, motif về sự tha thứ, motif về sự công bằng.

3.1. Phân Loại Motif Theo Chức Năng Trong Cốt Truyện

Phân loại motif theo chức năng trong cốt truyện là một phương pháp hữu ích để hiểu rõ vai trò của từng motif trong việc xây dựng câu chuyện. Motif khởi đầu thường giới thiệu nhân vật và bối cảnh của truyện. Motif thử thách tạo ra những khó khăn và trở ngại mà nhân vật phải vượt qua. Motif giúp đỡ mang đến sự hỗ trợ từ các lực lượng siêu nhiên hoặc những người tốt bụng. Motif phần thưởng là kết quả của những nỗ lực và phẩm chất tốt đẹp của nhân vật. Motif kết thúc thường mang đến sự hòa giải và hạnh phúc cho nhân vật.

3.2. Phân Loại Motif Theo Nội Dung Của Câu Chuyện

Phân loại motif theo nội dung giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những giá trị đạo đức và triết lý sống được truyền tải trong truyện. Motif về sự ganh ghét thường phản ánh những mâu thuẫn trong gia đình và xã hội. Motif về sự tha thứ thể hiện lòng nhân ái và khả năng vượt qua những lỗi lầm. Motif về sự công bằng khẳng định niềm tin vào sự chiến thắng của cái thiện trước cái ác. Việc phân tích nội dung của các motif giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về những thông điệp mà truyện muốn gửi gắm.

IV. Các Motif Chính Trong Kết Cấu Truyện Người Em Út

Trong kết cấu truyện Người em út, có một số motif chính thường xuyên xuất hiện và đóng vai trò quan trọng trong việc định hình cốt truyện và truyền tải ý nghĩa của truyện. Đó là motif chia gia tài, motif thử thách, motif sự giúp đỡ kỳ diệu, motif sự trả ơn và motif sự trừng phạt. Motif chia gia tài thường là điểm khởi đầu của câu chuyện, tạo ra sự bất công và mâu thuẫn giữa các anh em. Motif thử thách đặt ra những khó khăn và trở ngại mà người em út phải vượt qua để chứng minh phẩm chất của mình. Motif sự giúp đỡ kỳ diệu mang đến sự hỗ trợ từ các lực lượng siêu nhiên hoặc những người tốt bụng. Motif sự trả ơn thể hiện lòng biết ơn và sự đền đáp xứng đáng cho những hành động tốt đẹp. Motif sự trừng phạt là kết quả của những hành động xấu xa và tham lam của nhân vật phản diện.

4.1. Phân Tích Chi Tiết Motif Chia Gia Tài Trong Truyện

Motif chia gia tài thường là yếu tố khởi đầu, tạo ra sự bất bình đẳng và mâu thuẫn giữa các anh em. Người em út thường bị đối xử bất công, nhận được phần ít hơn hoặc thậm chí bị tước đoạt quyền thừa kế. Sự bất công này là động lực để người em út phải nỗ lực vươn lên, chứng minh giá trị của mình và tìm kiếm hạnh phúc. Motif chia gia tài cũng phản ánh những vấn đề xã hội về sự phân chia tài sản và quyền lực trong gia đình.

4.2. Vai Trò Của Motif Thử Thách Trong Cốt Truyện

Motif thử thách đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tính cách và phẩm chất của người em út. Thông qua những thử thách, người em út phải đối mặt với những khó khăn, vượt qua những trở ngại và chứng minh sự dũng cảm, thông minh và lòng nhân ái của mình. Motif thử thách cũng tạo ra sự hấp dẫn và kịch tính cho câu chuyện, thu hút sự chú ý của người đọc.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Motif Truyện Người Em Út Hiện Nay

Nghiên cứu về motif truyện Người em út có nhiều ứng dụng thực tiễn trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục và nghệ thuật. Trong lĩnh vực văn hóa, việc phân tích các motif giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về những giá trị đạo đức, triết lý sống và kinh nghiệm lịch sử được truyền tải trong truyện. Trong lĩnh vực giáo dục, truyện Người em út có thể được sử dụng như một công cụ để giáo dục đạo đức, phát triển tư duy và bồi dưỡng tâm hồn cho học sinh. Trong lĩnh vực nghệ thuật, các motif trong truyện có thể được sử dụng để sáng tạo ra những tác phẩm văn học, điện ảnh và sân khấu mới, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

5.1. Ứng Dụng Trong Giáo Dục Đạo Đức Và Phát Triển Tư Duy

Truyện Người em út có thể được sử dụng như một công cụ hiệu quả để giáo dục đạo đức cho học sinh. Thông qua việc phân tích các motif như sự trung thực, sự hiếu thảo, sự dũng cảm, học sinh có thể nhận thức được những giá trị đạo đức tốt đẹp và học hỏi những bài học quý giá về cách sống và làm người. Đồng thời, việc phân tích truyện cũng giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, khả năng phân tích và đánh giá thông tin.

5.2. Ứng Dụng Trong Sáng Tạo Nghệ Thuật Đương Đại

Các motif trong truyện Người em út có thể được sử dụng để sáng tạo ra những tác phẩm nghệ thuật đương đại, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Các nhà văn, nhà làm phim và đạo diễn sân khấu có thể lấy cảm hứng từ những motif này để xây dựng những câu chuyện mới, phản ánh những vấn đề xã hội và những khát vọng của con người trong thời đại ngày nay. Việc sử dụng các motif truyền thống giúp tác phẩm nghệ thuật trở nên gần gũi và dễ tiếp cận với công chúng.

VI. Kết Luận Giá Trị Và Tương Lai Của Motif Truyện Em Út

Nghiên cứu về motif truyện Người em út không chỉ giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về kết cấu truyện cổ tích mà còn mở ra những hướng nghiên cứu mới về văn hóa dân gian Việt Nam. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của motif truyện Người em út là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần làm giàu thêm kho tàng văn hóa dân tộc và truyền lại cho các thế hệ sau. Trong tương lai, cần có thêm nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu về motif truyện Người em út, tập trung vào việc so sánh và đối chiếu với các motif tương tự trong văn hóa của các dân tộc khác trên thế giới, nhằm làm sáng tỏ những đặc trưng và giá trị độc đáo của văn hóa Việt Nam.

6.1. Tổng Kết Về Giá Trị Văn Hóa Của Truyện Người Em Út

Truyện Người em út mang trong mình những giá trị văn hóa sâu sắc, phản ánh những ước mơ, khát vọng và kinh nghiệm sống của người dân Việt Nam. Truyện đề cao những phẩm chất tốt đẹp như sự trung thực, sự hiếu thảo, sự dũng cảm và lòng nhân ái. Đồng thời, truyện cũng phê phán những thói hư tật xấu như sự tham lam, sự ganh ghét và sự bất công. Việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa này là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Motif Truyện Cổ Tích

Trong tương lai, cần có thêm nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu về motif truyện cổ tích, tập trung vào việc so sánh và đối chiếu với các motif tương tự trong văn hóa của các dân tộc khác trên thế giới. Việc nghiên cứu này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những điểm chung và riêng của văn hóa Việt Nam, đồng thời góp phần vào việc giao lưu và hội nhập văn hóa quốc tế. Bên cạnh đó, cũng cần có những nghiên cứu về ứng dụng của motif truyện cổ tích trong các lĩnh vực khác như giáo dục, nghệ thuật và truyền thông.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam sở hữu số lượng tác phẩm đồ sộ, trong đó mảng truyện về những số phận bất hạnh chiếm hơn 35% tổng số cốt truyện thần kỳ đã sưu tầm. Nghiên cứu tập trung giải quyết khoảng trống học thuật về thi pháp kết cấu của kiểu truyện "Người em út" – một kiểu truyện chiếm vị trí trung tâm trong văn học dân gian nhưng trước đây chỉ được tiếp cận đơn lẻ dưới góc độ hình tượng nhân vật hoặc minh họa loại hình. Mục tiêu cụ thể của luận văn là khảo sát hệ thống 6 motif nòng cốt, xác lập lược đồ kết cấu và thực hiện so sánh loại hình lịch sử giữa 50 truyện cổ tích Việt Nam thuộc nhiều dân tộc và 17 tác phẩm tương đương trên thế giới.

Phạm vi nghiên cứu bao quát các cốt truyện phản ánh mâu thuẫn anh cả - em út trong gia đình hai anh em trai, trải dài từ người Kinh đến các dân tộc thiểu số như Chăm, H'Mông, Nùng, Giáy, Bru-Vân Kiều, Hà Nhì và Khơ-me. Về mặt ý nghĩa khoa học, công trình xác lập hệ tiêu chí nhận diện thể loại với độ chính xác đạt 100% dựa trên phương pháp phân tích Type và Motif, bóc tách các lớp trầm tích lịch sử - văn hóa từ thời kỳ tan rã của công xã nguyên thủy đến khi chế độ phụ quyền xác lập. Luận văn đóng góp một khung lý thuyết chuẩn hóa, cung cấp hệ thống dữ liệu định lượng phục vụ công tác nghiên cứu folklore và đổi mới phương pháp giảng dạy văn học dân gian tại các bậc học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của 3 hệ thống lý thuyết then chốt trong nghiên cứu văn học dân gian và nhân học văn hóa. Thứ nhất là lý thuyết Hình thái học truyện cổ tích của Vladimir Propp, tập trung vào cấu trúc chức năng của nhân vật và nguyên tắc liên kết các hành động theo từng cặp biến cố nhị phân. Thứ hai là phương pháp phân loại Type và Motif truyện kể dân gian của Stith Thompson, được tiếp thu qua các công trình dịch thuật và ứng dụng của học giả Nguyễn Tấn Đắc. Thứ ba là quan điểm duy vật lịch sử của Friedrich Engels trong tác phẩm về nguồn gốc gia đình, tư hữu và nhà nước, làm cơ sở giải mã sự chuyển biến xã hội từ chế độ mẫu hệ sang phụ hệ.

Hệ thống khái niệm nòng cốt trong công trình được chuẩn hóa theo Từ điển thuật ngữ văn học, bao gồm 4 khái niệm chính:

• Truyện cổ tích thần kỳ: Thể loại tự sự dân gian nảy sinh từ xã hội nguyên thủy và phát triển mạnh mẽ trong xã hội có giai cấp, lấy xung đột xã hội làm nội dung phản ánh trung tâm dưới sự hỗ trợ của các yếu tố siêu nhiên.
• Kiểu truyện (Type): Cốt kể hoàn chỉnh có khả năng tồn tại độc lập trong môi trường diễn xướng truyền miệng, chứa đựng một hoặc nhiều motif liên kết chặt chẽ.
• Mẫu đề (Motif): Đơn vị tự sự nhỏ nhất, bền vững và có tính lặp lại cao qua nhiều thời kỳ sáng tác của văn học dân gian.
• Kết cấu tác phẩm: Toàn bộ tổ chức nghệ thuật bên trong và bên ngoài của chỉnh thể tự sự, bao gồm không gian, thời gian và mối quan hệ giữa các tuyến nhân vật.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính của luận văn gồm 50 văn bản truyện cổ tích Việt Nam trích xuất từ bộ tổng tập đồ sộ của nhà nghiên cứu Nguyễn Đổng Chi cùng tư liệu điền dã của hơn 10 học giả đầu ngành, kết hợp 17 dị bản truyện cổ tích thế giới thuộc khu vực Đông Nam Á, châu Á và châu Âu. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm tổng cộng 67 cốt truyện, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu chủ đích (purposive sampling), tập trung vào các văn bản có nhân vật trung tâm là người em út chịu sự bất công trong quan hệ phân chia tài sản và thử thách sinh kế.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là so sánh loại hình - lịch sử kết hợp với phân tích thi pháp học cấu trúc và thống kê phân loại. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này xuất phát từ đặc trưng của văn học truyền miệng: chỉ qua việc so sánh các dị bản giữa các tộc người và các quốc gia, nhà nghiên cứu mới có thể bóc tách lớp vỏ bọc thần kỳ để tìm ra quy luật biến đổi tâm lý xã hội và nguồn gốc lịch sử của từng motif. Tiến trình nghiên cứu được triển khai đồng bộ qua 4 giai đoạn khảo sát, mô hình hóa, xác định vị trí thể loại và so sánh quốc tế trong tổng thời gian 24 tháng làm việc với văn bản tư liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát hệ thống 50 truyện cổ tích Việt Nam đã mang lại 4 phát hiện mang tính đột phá về mặt cấu trúc thi pháp:

Thứ nhất, luận văn đã hệ thống hóa và xác định rõ 6 motif trụ cột tạo nên trục kết cấu của kiểu truyện, gồm: (1) Chia gia tài, (2) Thử thách, (3) Vượt thử thách, (4) Lực lượng phù trợ, (5) Sự bắt chước không thành công, và (6) Thưởng - phạt. Trong đó, motif Chia gia tài xuất hiện ở 44 trên 50 truyện (chiếm tỷ lệ 88%), đóng vai trò là khởi nguồn tuyệt đối cho mọi biến cố tiếp theo.

Thứ hai, nghiên cứu phát hiện tính chất "trung tính hóa" của các lực lượng siêu nhiên. Khác với quan niệm truyền thống cho rằng lực lượng thần kỳ luôn thiên vị người nghèo, dữ liệu thực tế cho thấy chỉ có 9 trên 50 truyện (chiếm 18%) có vật phù trợ mang tính phân biệt đối xử tuyệt đối giữa thiện và ác. Có tới 41 trên 50 truyện (chiếm 82%) ghi nhận lực lượng phù trợ đối xử hoàn toàn bình đẳng, khách quan với cả hai người; kết cục bi thảm của người anh hoàn toàn do lòng tham tự phát tác. Đáng chú ý, có 2 trên 50 truyện (chiếm 4%) ghi nhận việc chính chim thần siêu nhiên cũng bị tiêu diệt do không kiểm soát được bản năng ăn uống.

Thứ ba, luận văn thiết lập 3 mô hình kết cấu cơ bản của kiểu truyện "Người em út": dạng tinh giản chứa 1 motif nòng cốt, dạng mở rộng chứa 2 motif nòng cốt, và dạng cấu trúc hoàn chỉnh phối hợp đủ cả 3 cặp motif đối xứng.

Thứ tư, về mặt thi pháp nhân vật, 100% người em út trong mẫu khảo sát vượt qua thử thách hoàn toàn dựa vào phẩm chất lao động thực tế (tra hạt, tỉa bắp, đốn củi, chăm sóc con vật) và lòng nhân hậu thuần túy, hoàn toàn không sở hữu phép thuật bẩm sinh hay năng lực dũng sĩ phi thường.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phản ánh trung thực quá trình chuyển giao phức tạp giữa hai chế độ thừa kế trong lịch sử: chế độ thừa kế con út (minorat) thuộc tàn dư mẫu hệ và chế độ thừa kế con trưởng (majorat) thuộc thời kỳ phụ quyền xác lập. Xung đột gia đình trong truyện chính là sự phóng chiếu nỗi đau đớn khi quyền dân chủ bình đẳng của thời công xã nguyên thủy bị phá vỡ bởi chế độ tư hữu. Việc nhân dân lý tưởng hóa người em út không chỉ mang ý nghĩa nhân đạo đơn thuần mà là một phản kháng xã hội mạnh mẽ, khẳng định giá trị tự thân của người lao động.

So với các công trình đi trước, nghiên cứu này đã tách bạch rõ ràng kiểu truyện "Người em út" ra khỏi kiểu truyện "Người mồ côi" của tác giả Võ Quang Nhơn và chỉ ra ranh giới cấu trúc khác biệt so với kiểu truyện "Người dũng sĩ" của tác giả Nguyễn Bích Hà. Về mặt trình bày trực quan, hệ thống dữ liệu của luận văn có thể được biểu diễn hiệu quả thông qua một biểu đồ cột phân bố tần suất xuất hiện của 6 motif qua 50 tác phẩm khảo sát, cùng một bảng ma trận đối sánh chéo 67 cốt truyện (50 truyện Việt Nam và 17 truyện quốc tế) theo 4 trục tiêu chí: tộc người, hình thái vật phù trợ, bản chất thử thách và hình thức trừng phạt. Cách trình bày này làm nổi bật tính thống nhất loại hình và các biến dạng mang tính bản địa sâu sắc.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn của công trình nghiên cứu, 4 giải pháp cụ thể được đề xuất triển khai:

Thứ nhất, chuẩn hóa ma trận Type và Motif vào chương trình đào tạo Ngữ văn bậc đại học. Cần tích hợp mô hình 6 motif nòng cốt vào giáo trình Văn học dân gian Việt Nam nhằm nâng cao 30% hiệu quả phân tích cấu trúc tự sự cho sinh viên trong lộ trình 12 tháng. Chủ thể thực hiện là các Khoa Ngữ văn và Bộ môn Văn học Dân gian tại các trường đại học sư phạm và khoa học xã hội.

Thứ hai, số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu mở về 50 cốt truyện cổ tích người em út đa dân tộc. Dự án đặt mục tiêu chuyển đổi số 100% ngữ liệu khảo sát kèm bảng phân tích motif chi tiết, hoàn thành trong giai đoạn 24 tháng tới dưới sự chủ trì của Viện Nghiên cứu Văn hóa phối hợp cùng các viện nghiên cứu chuyên ngành.

Thứ ba, chuyển giao cấu trúc thi pháp tự sự dân gian cho ngành công nghiệp sáng tạo nội dung và điện ảnh. Khai thác hệ thống motif đối lập (lao động lương thiện đối lập lòng tham vô đáy) để xây dựng kịch bản phim hoạt hình, truyện tranh và trò chơi tương tác giáo dục, hướng tới mục tiêu gia tăng 40% mức độ tiếp cận di sản dân gian của thanh thiếu niên trong vòng 36 tháng. Chủ thể thực hiện gồm các doanh nghiệp sáng tạo nội dung số và các hội nghề nghiệp điện ảnh.

Thứ tư, mở rộng khảo sát so sánh loại hình liên văn hóa lên quy mô 100 tác phẩm thuộc khu vực Đông Nam Á. Đề tài cần được phát triển thành đề án cấp bộ trong thời gian 18 tháng do Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam chủ trì, nhằm làm sáng tỏ các mối giao lưu văn hóa khu vực.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình là tài liệu khoa học giá trị cao dành cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

Nhóm thứ nhất là giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Văn học Việt Nam, Lý luận Văn học và Văn hóa học. Luận văn cung cấp phương pháp tiếp cận cấu trúc - thi pháp học mẫu mực, hệ thống hóa toàn diện các luận điểm lý thuyết về Type và Motif phục vụ việc triển khai các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

Nhóm thứ hai là giáo viên Ngữ văn các cấp và sinh viên sư phạm. Tài liệu cung cấp cơ sở phân tích khoa học để giảng dạy các bài học truyện cổ tích thần kỳ quen thuộc như Cây khế hay Tấm Cám trong chương trình giáo dục phổ thông mới, giúp người dạy thoát khỏi lối phân tích xã hội học dung tục để đi sâu vào vẻ đẹp thi pháp dân gian.

Nhóm thứ ba là các nhà biên kịch, đạo diễn, tác giả truyện tranh và chuyên gia sáng tạo nội dung văn hóa. Hệ thống motif và nghệ thuật xây dựng xung đột kịch tính giữa hai tuyến nhân vật thiện - ác trong luận văn là nguồn chất liệu dồi dào để phát triển các sản phẩm giải trí mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Nhóm thứ tư là các nhà nghiên cứu Nhân học, Dân tộc học và Xã hội học. Luận văn đem lại nguồn tư liệu sống động về tiến trình chuyển biến thiết chế xã hội từ mẫu quyền sang phụ quyền tại các cộng đồng dân tộc thiểu số tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Kiểu truyện người em út có điểm gì khác biệt cốt lõi so với kiểu truyện người mồ côi hay dũng sĩ? Khác với truyện dũng sĩ lập chiến công bằng sức mạnh siêu phàm hay truyện mồ côi mang tính chất bi thảm thụ động, người em út là biểu tượng của người nông dân bình thường. Nhân vật này vượt qua mọi nghịch cảnh sinh tồn bằng năng lực lao động thực tế và đạo đức thuần túy mà không sở hữu phép thuật thần kỳ tự thân.

Tại sao motif chia gia tài lại giữ vai trò quyết định trong toàn bộ tiến trình cốt truyện? Motif chia gia tài là điểm xuất phát làm bộc lộ mâu thuẫn xã hội không thể dung hòa khi chế độ phụ quyền xác lập quyền con trưởng. Đây là nguyên nhân trực tiếp đẩy người em vào hoàn cảnh trắng tay, tạo tiền đề bắt buộc để nhân vật dấn thân vào các thử thách sinh kế sau đó.

Lực lượng phù trợ trong kiểu truyện người em út có tính chất đặc thù nào? Hơn 80% lực lượng phù trợ trong kiểu truyện này hành xử mang tính trung tính và khách quan đối với cả hai người. Yếu tố thần kỳ chỉ đóng vai trò trợ thủ tạo ra cơ hội thử thách, còn số phận giàu sang hay diệt vong hoàn toàn do chính hành vi và phẩm chất của mỗi nhân vật quyết định.

Vì sao motif chia gia tài phụ quyền lại xuất hiện trong truyện cổ tích của người Chăm vốn theo mẫu hệ? Hiện tượng này phản ánh sự giao lưu văn hóa sâu rộng giữa người Chăm với các cư dân phụ quyền lân cận trong lịch sử, đồng thời ghi nhận sự du nhập của các nhánh Hồi giáo đề cao vai trò nam giới, kết hợp với sự phân hóa giai cấp tự thân trong tiến trình phát triển xã hội.

Thông điệp nhân văn lớn nhất mà kiểu truyện người em út muốn truyền tải là gì? Tác phẩm khẳng định niềm tin mãnh liệt của nhân dân vào sự tất thắng của lao động chân chính và đạo đức nhân nghĩa. Dù trải qua bất công xã hội, con người lương thiện có đủ nghị lực và lòng vị tha sẽ luôn tạo dựng được cuộc sống ấm no, công bằng và hạnh phúc.

Kết luận

Công trình nghiên cứu về kiểu truyện "Người em út" trong kho tàng truyện cổ tích Việt Nam đã mang lại những đóng góp quan trọng:

• Xác lập hệ thống 6 motif trụ cột và mô hình hóa 3 dạng kết cấu tự sự đặc thù của kiểu truyện dân gian.
• Bóc tách thành công các tầng trầm tích lịch sử phản ánh sự chuyển đổi từ chế độ mẫu hệ sang phụ quyền qua lăng kính Folklore học.
• Đính chính nhận thức học thuật về tính chất khách quan, trung tính của lực lượng phù trợ trong hơn 80% tác phẩm khảo sát.
• Khẳng định thi pháp xây dựng nhân vật lý tưởng của nhân dân lao động dựa trên phẩm chất đạo đức và năng lực lao động đời thường.
• Cung cấp nguồn ngữ liệu đối sánh chuẩn mực giữa 50 cốt truyện Việt Nam và 17 cốt truyện quốc tế phục vụ công tác đào tạo chuyên ngành.

Về kế hoạch tiếp theo, nhóm nghiên cứu dự kiến hoàn thành cơ sở dữ liệu số hóa toàn bộ hệ thống Type và Motif trong 12 tháng tới và công bố công trình chuyên khảo mở rộng quy mô toàn khu vực vào năm tiếp theo. Quý độc giả, giảng viên và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác trực tiếp các kết quả học thuật của luận văn để ứng dụng vào giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu và sáng tạo các sản phẩm văn hóa đương đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MUÏC LUÏC Trang DAÃN LUAÄN 1. Lyù do choïn ñeà taøi ………………………………………………………………………………………… 1 2. Lòch söû vaán ñeà ……………………………………………………………………………………………… 3 3. Phaïm vi ñeà taøi ……………………………………………………………………………………………… 6 4.

Phöông phaùp nguyeân cöùu ………………………………………………………………………… 7 5. Ñoùng goùp môùi cuûa luaän vaên …………………………………………………………………… 7 6. Keát caáu cuûa luaän vaên ………………………………………………………………………………… 8 CHÖÔNG I : NHÖÕNG MOTIF CHÍNH TRONG KEÁT CAÁU CUÛA KIEÅU TRUYEÄN “NGÖÔØI EM UÙT” 1. Motif chia gia taøi ……………………………………………………………………….

Motif thöû thaùch …………………………………………………………………………. Motif vöôït thöû thaùch …………………………………………………………………. Motif löïc löôïng phuø trôï ……………………………………………………………… 42 5. Motif söï baét chöôùc khoâng thaønh coâng ……………………………………… 48 6.

Motif thöôûng – phaït …………………………………………………………………… 56 CHÖÔNG II : KEÁT CAÁU CUÛA KIEÅU TRUYEÄN “NGÖÔØI EM UÙT” 1. Söï toàn taïi cuûa caùc motif rieâng leû ………………………………………………. Hai nhaân vaät chính cuûa kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” vaø söï xaâu chuoãi caùc motif vaøo caùc coát truyeän …………………………………………… 69 2.1 Hai nhaân vaät chính ……………………………………………………………………………… 70 2.1 Nhaân vaät ngöôøi em 70 …………………………………………………………………… 2.2 Nhaân vaät ngöôøi anh ………………………………………………………………… 71 2.2 Dieãn tieán moái quan heä ngöôøi em – ngöôøi anh vaø söï xaâu chuoãi caùc motif vaøo caùc coát truyeän ……………………………………………… 72 3. Löôïc ñoà keát caáu kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” ……………………….1 Daïng coù moät motif cô baûn ……………………………………………………………….2 Daïng coù hai motif cô baûn ………………………………………………………………….3 Daïng coù ñuû caû ba motif cô baûn ……………………………………………………… 83 CHÖÔNG III : MOÄT SOÁ TRUYEÄN THUOÄC KIEÅU TRUYEÄN “NGÖÔØI EM UÙT” ÔÛ MOÄT SOÁ NÖÔÙC TREÂN THEÁ GIÔÙI 84 1.

Tình hình vaø ñaëc ñieåm cuûa tö lieäu……………………………………………. Phaân tích, so saùnh kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” ôû Vieät Nam vaø kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” ôû moät soá nöôùc treân theá giôùi …………… 90 2.1 Nhöõng coát truyeän coù moät motif quan troïng ……………………………… 91 2.1 Motif “Chia gia taøi” trong caùc coát truyeän cuûa Vieät Nam ……………………………………………………………………………………………… 92 2.2 Motif “Chia gia taøi” trong caùc coát truyeän cuûa moät soá nöôùc treân theá giôùi …………………………………………………………………… 94 2.2 Nhöõng coát truyeän coù hai motif quan troïng ………………………………… 100 2.1 Coát truyeän coù hai motif quan troïng cuûa Vieät Nam ……… 100 2.2 Coát truyeän coù hai motif quan troïng cuûa moät soá nöôùc treân theá giôùi ………………………………………………………………………………… 103 2.3 Nhöõng coát truyeän coù nhieàu motif töông töï vôùi kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” cuûa Vieät Nam ………………………………………………………… 114 2.1 Motif “Chia gia taøi” ………………………………………………………………… 114 2.2 Motif “Thöû thaùch” vaø “Vöôït thöû thaùch” ………………………… 116 KEÁT LUAÄN ……………………………………………………………………………………………………………………… 125 THÖ MUÏC THAM KHAÛO ………………………………………………………………………………………… 130 PHUÏ LUÏC THAM KHAÛO ………………………………………………………………………………………… 139 1. Danh muïc 50 truyeän coå tích thuoäc kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” cuûa Vieät Nam ……………………………………. Danh muïc 17 truyeän coå tích thuoäc kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” cuûa moät soá nöôùc treân theá giôùi ……………………………………….

Toùm taét moät soá coát truyeän thuoäc kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” cuûa Vieät Nam ……………………………………………………………………………. Toùm taét moät soá coát truyeän thuoäc kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” cuûa moät soá nöôùc treân theá giôùi …………………………………………………… 158 DAÃN LUAÄN 1. Lyù do choïn ñeà taøi: Trong kho taøng truyeän daân gian cuûa nöôùc ta cuõng nhö cuûa nhieàu daân toäc khaùc treân theá giôùi, truyeän coå tích luoân laø boä phaän lôùn nhaát, coù lòch söû sinh thaønh, phaùt trieån vaø toàn taïi laâu ñôøi nhaát, coù noäi dung vaø hình thöùc ngheä thuaät phong phuù, ña daïng nhaát. Vì theá töø laâu noù ñaõ laø moät ñoái töôïng nghieân cöùu coù söùc haáp daãn, ñaëc bieät cuûa nhieàu nhaø khoa hoïc.

ÔÛ nöôùc ta, truyeän coå tích cuõng ñaõ ñöôïc ghi cheùp, söu taàm töø raát sôùm cuøng vôùi teân tuoåi cuûa Lyù Teá Xuyeân vôùi “Vieät ñieän u linh”; Vuõ Quyønh, Kieàu Phuù vôùi “Lónh nam chích quaùi”. Song phaûi ñeán thôøi kyø gaàn ñaây, cuï theå laø töø ñaàu theá kyû XX ñeán nay thì truyeän coå tích môùi thöïc söï trôû thaønh ñoái töôïng nghieân cöùu tích cöïc vaø vieäc söu taàm bieân soaïn, nghieân cöùu veà noù môùi ñöôïc xem nhö laø moät hoaït ñoäng mang tính khoa hoïc, moät ngaønh khoa hoïc ñoäc laäp. Baèng vieäc aùp duïng caùc phöông phaùp nghieân cöùu tieân tieán, hieän ñaïi nhö so saùnh lòch söû – ñòa lyù, so saùnh lòch söû – loaïi hình. cuûa caùc tröôøng phaùi nghieân cöùu folklore hoïc theá giôùi, nghieân cöùu vaên hoïc daân gian cuûa ta noùi chung trong ñoù coù vieäc nghieân cöùu truyeän coå tích ñaõ ñaït ñöôïc nhöõng thaønh töïu to lôùn trong vieäc ñöa ra ñöôïc nhöõng vaán ñeà quan troïng coù tính chaát lyù luaän veà baûn chaát, coäi nguoàn, ñaëc tröng, tieán trình phaùt trieån, phöông phaùp nghieân cöùu cuûa theå loaïi.

Beân caïnh ñoù laø söï xuaát hieän ngaøy caøng nhieàu nhöõng coâng trình nghieân cöùu veà caùc taùc phaåm, caùc kieåu truyeän, kieåu ñeà taøi. Ñieàu naøy ñaõ goùp phaàn raát lôùn trong vieäc ñöa hoaït ñoäng nghieân cöùu vaên hoïc daân gian cuûa nöôùc ta xích gaàn hôn vôùi khoa nghieân cöùu vaên hoïc daân gian quoác teá. 1 Trong taát caû nhöõng vaán ñeà caàn ñöôïc nghieân cöùu cuûa truyeän coå tích, nghieân cöùu veà kieåu truyeän laø moät vaán ñeà raát quan troïng vaø cuõng raát thuù vò vì noù seõ giuùp ta thaáy ñöôïc roõ hôn veà nhöõng nguyeân taéc saùng taùc truyeàn thoáng cuûa theå loaïi qua caùch xaây döïng vaø lyù töôûng hoaù nhaân vaät trung taâm, caùch daãn daét, xaâu chuoãi nhöõng tình tieát, motif trong truyeän, caùch theâm bôùt nhöõng tình tieát, motif ñeå taïo ra neùt ñaëc thuø rieâng ôû moãi daân toäc .; veà quaù trình hình thaønh, phaùt trieån, löu truyeàn cuûa moät kieåu truyeän coå tích. Theo nhö keát luaän cuûa caùc nhaø nghieân cöùu ôû nöôùc ta thì kieåu truyeän veà nhöõng con ngöôøi baát haïnh trong xaõ hoäi ngaøy xöa (ngöôøi con rieâng, ngöôøi moà coâi, ngöôøi em .) chieám moät soá löôïng raát lôùn trong kho taøng truyeän coå tích Vieät Nam.

Tuy vaäy, cho ñeán nay, chuùng toâi chöa tìm thaáy moät coâng trình nghieân cöùu rieâng naøo veà chuùng veà maët keát caáu, coù chaêng chæ laø nhöõng coâng trình nghieân cöùu veà hình töôïng nhaân vaät hoaëc nhöõng yù kieán ngaén nhaèm minh hoaï cho moät vaán ñeà naøo ñoù hoaëc nhöõng khaûo saùt sô boä trong nhöõng coâng trình nghieân cöùu chung veà loaïi hình. Treân cô sôû thöïc teá ñoù, chuùng toâi choïn nghieân cöùu kieåu truyeän veà ngöôùi em, cuï theå hôn laø kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” – moät kieåu truyeän raát quen thuoäc, haáp daãn vaø cuõng raát tieâu bieåu trong kho taøng truyeän coå tích Vieät Nam. Beân caïnh lyù do treân, theo chuùng toâi, kieåu truyeän naøy laø moät kieåu truyeän ñaõ coù moät söï keát hôïp nhieàu motif coå chung cuûa nhieàu daân toäc khaùc nhau treân ñaát nöôùc ta vaø caùc nöôùc khaùc treân theá giôùi; nhöõng yù nghóa saâu xa gaén lieàn vôùi phong caùch vaø baûn saéc daân toäc cuøng vôùi nhieàu giaù trò khaùc; vaø hôn nöõa, vieäc nghieân cöùu kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” seõ coøn giuùp ta hieåu roõ hôn ñöôïc nhieàu vaán ñeà quan troïng coù tính chaát ñaëc tröng cuûa caû 2 theå loaïi vaø ñieàu naøy laïi raát caàn thieát cho vieäc nghieân cöùu vaø giaûng daïy vaên hoïc daân gian. Lòch söû vaán ñeà: Nhö ôû phaàn treân ñaõ trình baøy, cho ñeán nay, chuùng toâi chöa tìm ñöôïc moät coâng trình nghieân cöùu rieâng, cuï theå naøo veà kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” trong kho taøng truyeän coå tích Vieät Nam ngoaøi moät vaøi yù kieán nhaän xeùt, ñaùnh giaù vôùi muïc ñích minh hoaï trong nhöõng coâng trình nghieân cöùu chung veà loaïi hình hoaëc nhöõng coâng trình nghieân cöùu veà nhöõng kieåu truyeän khaùc.

Ví duï nhö nhaø nghieân cöùu Voõ Quang Nhôn trong coâng trình nghieân cöùu “Vaên hoïc daân gian caùc daân toäc ít ngöôøi” (phaàn truyeän coå tích) ñaõ daønh khoaûng moät trang saùch ñeå noùi veà kieåu truyeän naøy nhöng vôùi teân goïi khaùc: kieåu truyeän veà nhöõng ngöôøi anh em moà coâi. ÔÛ ñaây, taùc giaû Voõ Quang Nhôn ñaõ trình baøy veànoäi dung cô baûn cuûa caùc coát keå trong kieåu truyeän veà “Ngöôøi em uùt” keøm theo moät soá lyù giaûi nhö: vieäc ngöôøi em bò ruoàng raãy, xua ñuoåi khoûi cuoäc soáng eâm aám cuûa gia ñình laø do söï xuaát hieän cuûa nhaân vaät thöù ba – ngöôøi chò daâu; vieäc ngöôøi em ñöôïc löïc löôïng thaàn kyø giuùp ñôõ ñeå sau naøy soáng giaøu coù, haïnh phuùc laø do ngöôøi em ñaõ mang trong mình nhöõng phaåm chaát cao quyù nhö caàn cuø lao ñoäng, trung thöïc, thaät thaø, toát buïng; vieäc ngöôøi anh bò tröøng phaït laø do loøng tham voâ ñaùy cuûa chính haén; vieäc lyù töôûng hoaù ngöôøi em laø quy luaät saùng taùc cuûa caùc taùc giaû daân gian vaø moät soá lyù giaûi veà söï khaùc nhau ôû moät soá tình tieát do gaén vôùi ñaëc ñieåm töøng vuøng. Coù theå noùi, phaàn trình baøy cuûa Voõ Quang Nhôn laø cuï theå vaø chi tieát hôn caû so vôùi caùc taùc giaû khaùc, nhöng tieác raèng ñaây khoâng phaûi laø muïc ñích chính cuûa taùc giaû. Vì theo taùc giaû, kieåu truyeän naøy coù theå laø haït nhaân ñaàu 3 tieân, ñôn giaûn nhaát cuûa loaïi truyeän veà “Ngöôøi moà coâi” maø oâng taäp trung vaøo trình baøy cuï theå hôn sau ñoù.

Nhö vaäy, taùc giaû Voõ Quang Nhôn ñaõ goäp chung nhöõng coát truyeänveà ngöôøi em uùt vaøo kieåu truyeän veà “Ngöôøi moà coâi” ñeå khaûo saùt vaø nghieân cöùu. Beân caïnh taùc giaû Voõ Quang Nhôn, Nguyeãn Bích Haø trong coâng trình nghieân cöùu “Thaïch sanh vaø kieåu truyeän duõng só ôû Vieät Nam vaø Ñoâng Nam AÙ”, khi trình baøy veà keát caáu cuûa kieåu truyeän duõng só cuõng ñaõ nhaéc ñeán keát caáu cuûa kieåu truyeän veà ngöôøi em. Theo taùc giaû: “Thoâng thöôøng keát caáu noåi baät cuûa kieåu truyeän ngöôøi em laø nhöõng ngöôøi anh hoaëc ngöôøi chò luoân luoân ñöôïc ñaët trong cuøng moät thöû thaùch vôùi ngöôøi em, qua thöû thaùch maø hoï boäc loä söï khaùc haún nhau veà tính caùch, ñaïo ñöùc vaø taøi naêng”. [17; 137] Maëc duø hai yù kieán treân cuûa Voõ Quang Nhôn vaø Nguyeãn Bích Haø chöa haún ñaõ hoaøn toaøn truøng vôùi yù kieán cuûa chuùng toâi, nhöng chuùng toâi ñaõ raát chuù yù ñeán caùch trình baøy, lyù giaûi, phaân tích vaán ñeà cuûa hai taùc giaû.

Noù thöïc söï ñaõ gôïi yù cho chuùng toâi raát nhieàu ñieàu khi trình baøy luaän vaên cuûa mình. Ngoaøi hai coâng trình vôùi phaàn trình baøy ñaùng keå nhaát ôû treân thì haàu nhö trong boä giaùo trình naøo veà vaên hoïc daân gian cuûa caùc tröôøng Ñaïi hoïc, Cao ñaúng. cuõng ñeàu coù nhaéc ñeán nhöõng coát truyeän thuoäc kieåu truyeän veà “Ngöôøi em uùt” trong phaàn trình baøy veà truyeän coå tích vôùi muïc ñích laøm ví duï minh hoaï. Vaø thöïc söï chuùng cuõng ñaõ giuùp cho chuùng toâi raát nhieàu trong vieäc ñònh höôùng nghieân cöùu, lyù giaûi, phaân tích vaán ñeà naèm trong kieåu truyeän.

4 Nhö vaäy, duø chöa coù moät coâng trình nghieân cöùu rieâng, cuï theå naøo veà kieåu truyeän “Ngöôøi em uùt” ôû Vieät Nam, nhöng ñeå thöïc hieän ñöôïc ñeà taøi treân, chuùng toâi khoâng theå phuû nhaän ñöôïc vieäc ñaõ thöøa höôûng ñöôïc thaønh quaû cuûa raát nhieàu coâng trình nghieân cöùu, söu taàm veà vaên hoaù, vaên hoïc daân gian töø tröôùc tôùi nay cuûa caùc nhaø nghieân cöùu trong vaø ngoaøi nöôùc, trong ñoù coù caû nhöõng coâng trình khaûo saùt, nghieân cöùu lyù luaän vaø nhöõng coâng trình söu taàm, taäp hôïp, bieân dòch truyeän coå tích.