CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1 Các nghiên cứu liên quan đến đề tài trên thế giới Các tác giả Mohammadkarim Bahadori, Jamil Sadeghifar, Ramin Ravangard, Mohammad Salimi and Fardin Mehrabian với nghiên cứu Priority of determinants influencing the behavior of purchasing the capital medical equipments using AHP model (Mức độ ưu tiên của các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi mua thiết bị y tế vốn sử dụng mô hình AHP), 2012 đã đưa ra những nhận định nhằm biết được hành vi của người tiêu dùng có thể giúp nhiều công ty cung cấp thiết bị y tế duy trì sức mạnh cạnh tranh và áp dụng hiệu quả hơn cho các chiến lược kinh doanh và phát triển của mình. Mục tiêu của nghiên cứu này là về các yếu tố quyết định ảnh hưởng đến hành vi mua sắm thiết bị y tế bằng cách sử dụng mô hình AHP. Các bệnh viện tham gia khảo sát được lựa chọn bằng phương pháp điều tra dân số, và dữ liệu được thu thập bằng một bảng câu hỏi nhóm nghiên cứu lập ra, sau đó phân tích bằng AHP, SPSS 17.0 và lựa chọn chuyên gia 5.
Có bốn yếu tố quyết định ảnh hưởng đến việc mua thiết bị y tế vốn, trong đó kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng “chất lượng” là yếu tố quyết định có ảnh hưởng nhất đến giá trị trung bình hình học cao nhất (0,58), và “giá cả” là yếu tố có ảnh hưởng ít nhất với giá trị trung bình hình học thấp nhất (0,08). Thông qua nghiên cứu, luận điểm giá cả được nêu ra và xác định bằng các thang đo gồm cho phép tín dụng và trả góp; giá cả thiết bị thấp; giá cả phụ kiện thấp; giảm giá khi thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt. Những điều trên là cần thiết để họ lựa chọn các ưu tiên của khách hàng làm cơ sở cho các kế hoạch và hành động phát triển của mình. Trong đó, giá cả là một trong những yếu tố quyết định có thể tạo ra thu nhập cho các công ty cung cấp thiết bị y tế; tuy nhiên giá cả phù hợp thu hút được khách hàng sẽ chỉ là một phần nhỏ nếu chất lượng không được đảm bảo.
Trong nghiên cứu của Ghasem Abedi & Ehsan Abedini mang tên Health service providers, viewpoint about awareness and observation of patients’ rights in Iran: A systematic review (Các nhà cung cấp dịch vụ y tế, quan điểm về nhận thức và quan sát các quyền của bệnh nhân ở Iran: Đánh giá có hệ thống), 2016 đã chỉ ra tỉ lệ nhận thức và quan sát được quyền của bệnh nhân trong nước được báo cáo là rất khác nhau. Về vấn đề này, đánh giá có hệ thống có thể trình bày chi tiết hơn và sự phối hợp giữa các 13 chủ thể để ra quyết định và chính sách tốt hơn. Nghiên cứu này nhằm mục đích ưu tiên các yếu tố hỗn hợp tiếp thị hiệu quả đối với bệnh nhân, xu hướng đến các bệnh viện của họ bằng mô hình AHP. Đây là một nghiên cứu mô tả và ứng dụng, nên đánh giá có hệ thống này đã được thực hiện để xác định quan điểm của các nhà cung cấp dịch vụ y tế về nhận thức và quan sát các quyền của bệnh nhân ở Iran bằng bộ dữ liệu được thu thập bởi câu hỏi so sánh cặp.
Mười hai chuyên gia trong lĩnh vực dịch vụ y tế đã được chọn, quan điểm của họ được AHP phân tích với 11 ứng dụng chuyên lựa chọn. Kết quả cho thấy tại các bệnh viện công: yếu tố cao nhất là giá (0,386) và quảng bá mang ý nghĩa thấp nhất (0,287); còn tại các bệnh viện tư nhân: dịch vụ (0,373) và giá (0,225). Các nghiên cứu liên quan trước đây của Iran được công bố trong cơ sở dữ liệu nội bộ và cả công khai đã được tìm kiếm với các từ khóa như: quyền của bệnh nhân, quyền của bệnh nhân ở Iran, hóa đơn của bệnh nhân Iran,. các tài liệu liên quan đã được đưa vào nghiên cứu bằng cách sử dụng các tiêu chí nghiên cứu đánh giá có hệ thống.
Nhận thức trung bình của các nhà cung cấp dịch vụ y tế về quyền của bệnh nhân được thay đổi từ 5,1% đến 95,5% và cũng có thể thay đổi với điều lệ về quyền của bệnh nhân từ 1,8% đến 93%. Nói cách khác, tỉ lệ nhận thức chung của các nhà cung cấp dịch vụ y tế là 34,5% ở mức tốt, 46% ở mức trung bình và 19,5% ở mức yếu. Ngoài ra, tỉ lệ quan sát tổng thể của các nhà cung cấp dịch vụ y tế là 72,5%. Qua các tài liệu đã nghiên cứu trong cuộc khảo sát này bằng AHP cho thấy, nhận thức trung bình về quyền của bệnh nhân ở mức thấp và yếu tố giá cả tại các bệnh viện công và bệnh viện tư nhân cũng có những tác động nhất định đến việc đánh giá và sử dụng dịch vụ của bệnh viện.
Theo nghiên cứu Evaluating supplier selection criteria for oil and gas projects in UAE using AHP and Delphi (Đánh giá các tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp cho các dự án dầu khí ở UAE sử dụng AHP và Delphi) của Bushra Luzon & Sameh M. El-Sayegh (2016) có nhận định rằng việc lựa chọn nhà cung cấp vật liệu phù hợp là điều tối quan trọng đối với sự thành công của dự án xây dựng và cho tổ chức nói chung. Mục tiêu của bài báo này là xác định và đánh giá các tiêu chí chính để lựa chọn nhà cung cấp cho các dự án dầu khí ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Một cuộc khảo sát gồm 23 yếu tố được phát triển và phân phối cho các chuyên gia trong các công ty EPC dầu khí ở UAE.
Trong đó, 10 tiêu chí hàng đầu được gom thành 2 nhóm chính - mỗi nhóm 5 yếu tố lựa chọn. Nhóm bao gồm các khía cạnh kỹ thuật và thương mại: chất lượng, giá 14 cả, giao hàng, dịch vụ, bảo hành và yêu cầu bồi thường; và nhóm các khía cạnh liên quan đến công ty: năng lực kỹ thuật, cơ sở sản xuất và năng lực, tài chính, lịch sử hoạt động và vị trí địa lý. Phương pháp phân tích thứ bậc (AHP) và phương pháp Delphi được sử dụng để đánh giá và xác định trọng số, thứ tự cho 10 tiêu chí đã chọn nêu trên. Kết quả được tính toán bằng phương pháp sử dụng lý thuyết AHP chỉ ra rằng chất lượng và giá cả là những yếu tố quan trọng nhất, có trọng số lần lượt là 0,376 và 0,228.
Theo các tác giả Fatma Sonmez Cakir & Mehmet Pekkaya trong nghiên cứu Determination of Interaction Between Criteria and the Criteria Priorities in Laptop Selection Problem (Xác định sự liên quan giữa tiêu chí và mức độ ưu tiên của các tiêu chí trong vấn đề lựa chọn máy tính xách tay), 2020 cho biết số liệu thống kê về lô hàng máy tính xách tay toàn cầu được bán ra là 161,6 triệu - nhiều hơn 65,23% so với máy tính để bàn và gần bằng số lượng máy tính bảng trong năm 2017. Do đó, nhu cầu mua máy tính xách tay khá cao và cần được nghiên cứu nhu cầu mua sắm dựa trên tiêu chí hay thuộc tính nào là điều cần thiết. Vì có nhiều hơn 1 tiêu chí, nghiên cứu này tập trung vào phương pháp quyết định đa tiêu chí (MCDM) trong việc lựa chọn máy tính xách tay nhằm xác định sự tương tác giữa các tiêu chí, các tiêu chí ưu tiên trong vấn đề lựa chọn máy có thể được bổ sung/ thay đổi các tính năng mới hàng ngày. Bên cạnh đó, trình bày các phát hiện/ kết quả cho nhà nghiên cứu/ người ra quyết định.
Phương pháp DEMATEL được sử dụng để xác định các tương tác không được quan sát trong tài liệu về máy tính xách tay và ứng dụng AHP cho các tiêu chí. Từ đó, giá cả và hình ảnh thương hiệu của một chiếc máy tính xách tay có nhiều tác động qua lại hơn các tiêu chí chính khác. Theo kết quả, giá cả bên cạnh thương hiệu có mức độ ưu tiên ⅔ trong số 6 tiêu chí chính. Hình ảnh thương hiệu và giá có ảnh hưởng chi phối đến các tiêu chí khác theo sơ đồ/ ma trận tương tác.
Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng kết quả ưu tiên tiêu chí cần được xem xét cùng ma trận tương tác để tạo ra các thông tin như: tốc độ, lưu trữ, màn hình và các thuộc tính/ tiêu chí ngoại vi khác có tính năng hiệu quả tổng thể nhưng không mạnh bằng phương pháp AHP. Trong nghiên cứu Combining the AHP and TOPSIS to evaluate car selection (Kết hợp AHP và TOPSIS để đánh giá lựa chọn ô tô) của các tác giả M. Mujiya Ulkhaq, Wismar R. Syarifudin Zain, Elan Baskara, Widya Leonita (2018) cho biết, sản xuất ô tô gần đây đang phát triển nhanh chóng cùng với sự phát triển của công nghệ 15 và khoa học.
Do đó, các nhà sản xuất phải liên tục cải tiến sản phẩm của mình - tức là ô tô, để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Nghiên cứu này đã cố gắng đánh giá việc lựa chọn ô tô bằng cách sử dụng 9 tiêu chí được khách hàng cân nhắc khi họ sẵn sàng mua ô tô, bao gồm: ngoại thất, tiện nghi, hiệu suất, an toàn, giá cả, tiết kiệm nhiên liệu, bán lại, bảo hành phụ tùng và điểm phân phối. Quy trình phân cấp phân tích AHP và kỹ thuật khảo sát tương tự giải pháp lý tưởng TOPSIS đã được kết hợp để hoàn thành mục tiêu của nghiên cứu này. Thứ nhất, AHP được sử dụng để xác định trọng số của từng tiêu chí, sau đó được sử dụng để lựa chọn phương án thay thế tốt nhất bằng TOPSIS.
Dữ liệu được thu thập và tổng hợp từ 3 chuyên gia: chủ cho thuê ô tô, chủ xưởng ô tô và nhân viên đại lý ô tô. Kết quả AHP cho thấy giá cả được coi là tiêu chí quan trọng nhất với trọng số là 0,182, tìm ra được dòng xe thích hợp nhờ vào tính toán TOPSIS. Phát hiện của nghiên cứu này có thể cung cấp cho các nhà sản xuất ô tô cái nhìn sâu sắc về các tiêu chí phản ánh đánh giá của khách hàng trong việc lựa chọn ô tô, đặc biệt là về giá cả bằng phương pháp AHP và TOPSIS.