mở đầu ngày hội bao giờ cũng mang tính tưởng niệm lịch sử, hướng về một sự kiện lịch sử trọng đại, một vị anh hùng dân tộc có ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội. Nghi thức tế lễ nhằm tỏ lòng tôn kính với các bậc thánh hiền và thần linh, cầu mong được thiên thời, địa lợi, nhân hoà. Nghi lễ tạo thành nền móng vững chắc, tạo một yếu tố văn hoá thiêng liêng, một giá trị thẩm mỹ đối với toàn thể cộng đồng người đi hội trước khi chuyển sang phần xem hội. Là phần có tổ chức những trò chơi, thi đấu, biểu diễn.
mang bản sắc văn hoá dân gian. Mặc dù cũng hàm chứa những yếu tố văn hoá truyền thống, nhưng phạm vi nội dung của nó thường không khuôn cứng mà hết sức linh hoạt, luôn luôn được bổ sung bởi những yếu tố văn hoá mới. Tuy nhiên những nơi nào bảo tồn và phát triển được những nét truyền thống trong phần hội với những trò chơi mang tính dân gian thì lễ hội nơi đó có giá trị cao và có sức hấp dẫn du khách. Thông thường phần hội gắn với tình yêu, giao duyên nam nữ (hội Lim.
Cũng có những lễ hội ở đó cả phần lễ và phần hội hoà quyện vào nhau, trong đó trọng tâm là phần hội, nhưng bản thân phần hội mang tính tâm linh của phần lễ (hội chọi trâu ở Đồ Sơn. Hội làng của người Việt ở đồng bằng sông Hồng là loại lễ hội truyền thống rất tiêu biểu cho xã hội nông thôn Việt Nam. Có quan điểm cho rằng đồng bằng sông Hồng là quê hương của văn hoá lúa nước, Sinh viªn: Hoµng ThÞ Minh 14 Líp : VHL301 Thùc tr¹ng khai th¸c tµi nguyªn du lÞch nh©n v¨n t¹i H¶i Phßng của hội làng. Như vậy để tìm hiểu văn hoá Việt Nam, văn hoá làng xã cũng như văn hoá lúa nước, người ta có thể tìm hiểu qua lễ hội, hoặc trực tiếp tham gia vào lễ hội.
Từ đó có thể thấy lễ hội là một dạng tài nguyên du lịch nhân văn độc đáo. Ở nước ta trong một năm có nhiều lễ hội, tập trung chủ yếu vào mùa xuân, ngoài ra còn có hội thu. Các lễ hội thường gắn với sinh hoạt văn hoá dân gian như hát đối đáp của dân tộc Mường; ném cò, múa xoè của người Thái; hát Sli, hát lượn, hát then của người Nùng; lễ đâm trâu, hát trường ca thần thoại của các dân tộc Tây Nguyên. Về quy mô, có những lễ hội diễn ra trên một vùng rộng lớn, ngược lại có lễ hội chỉ bó hẹp trong vài (thậm chí một) làng (xã).
Có lễ hội kéo dài tới 3 tháng (như lễ hội chùa Hương), nhưng có lễ hội chỉ một vài ba ngày. Một số lễ hội tiêu biểu thu hút đông đảo du khách và người hành hương từ nhiều vùng tới: hội Đền Hùng (Phú Thọ), lễ hội chùa Hương (Hà Tây), hội Đền Bà (Tây Ninh).Khách du lịch thường có nhu cầu tham gia các lễ hội này. Họ thường thấy một sự hoà đồng mãnh liệt, say mê nhập cuộc. Những hội hè như vậy gắn kết vào kết cấu của đời sống khu vực hay quốc gia và chính tại đây tình cảm cộng đồng, sự hiểu biết về dân tộc được bộc lộ mạnh mẽ.
• Các đối tƣợng du lịch gắn với dân tộc học. Mỗi một dân tộc có những điều kiện sinh sống, những đặc điểm văn hoá, phong tục tập quán, hoạt động sản xuất mang những sắc thái riêng của mình và có những địa bàn cư trú nhất định. Những đặc thù của từng dân tộc có sức hấp dẫn riêng đối với khách du lịch. Các đối tượng du lịch gắn với dân tộc học có ý nghĩa với du lịch là các tập tục lạ về cư trú, về tổ chức xã hội, về thói quen ăn uống, sinh hoạt, kiến tróc, trang phục, ca múa nhạc.
Việt Nam có 54 dân tộc. Nhiều dân tộc vẫn giữ được phong tục tập quán của mình. Nước ta còn có hàng trăm làng nghề thủ công truyền thống với những sản phẩm nổi tiếng, độc đáo thể hiện tư duy triết học, tâm tư tình cảm của con người, đặc biệt là các nghề chạm khắc, nghề gốm, nghề mộc, đúc đồng, nghề Sinh viªn: Hoµng ThÞ Minh 15 Líp : VHL301 Thùc tr¹ng khai th¸c tµi nguyªn du lÞch nh©n v¨n t¹i H¶i Phßng dệt, nghề mây tre đan, nghề thêu. Các món ăn dân tộc độc đáo với nghệ thuật cao về chế biến và nấu nướng.
Nhiều kiến trúc có bố cục theo thuyết phong thuỷ của triết học phương Đông, những kiến trúc tôn giáo (nhất là kiến trúc Chăm).có giá trị, hấp dẫn du khách. •Các đối tƣợng văn hoá - thể thao và hoạt động nhận thức khác. Những đối tượng văn hoá như các trung tâm khoa học, các trường đại học, các thư viện lớn, bảo tàng. đều có sức hấp dẫn rất lớn du khách tới tham quan và nghiên cứu.
Những hoạt động mang tính sự kiện: các giải thể thao lớn, các cuộc triển lãm thành tựu kinh tế quốc dân, các hội chợ, liên hoan phim ảnh quốc tế, ca nhạc quốc tế. cũng là đối tượng hấp dẫn khách du lịch. Thông thường những đối tượng văn hoá tập trung ở các thủ đô và các thành phố lớn. Vì vậy những thành phố lớn đương nhiên trở thành những trung tâm du lịch văn hoá của các quốc gia, vùng và khu vực và là hạt nhân của các trung tâm du lịch.
Vai trò của tài nguyên du lịch nhân văn đối với việc phát triển du lịch. Cho đến nay, hầu hết các nước trên thế giới đã coi du lịch như một ngành kinh tế không thể thiếu được trong đời sống xã hội; một phương tiện trao đổi văn hoá, tình cảm và một biện pháp để tăng cường tình đoàn kết, hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc; ở các nước xã hội chủ nghĩa, du lịch còn được sử dụng như một phương tiện để tuyên truyền lối sống xã hội chủ nghĩa và công cụ phục vụ cho đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước. Cùng trong xu hướng của thế giới, Việt Nam có vị trí địa lý kinh tế và giao lưu quốc tế thuận lợi, lại có nhiều cảnh quan đẹp và các giá trị nhân văn phong phú đã sớm hoà nhập với trào lưu phát triển du lịch của khu vực và trên thế giới. Với tài nguyên tự nhiên và nhân văn phong phú đa dạng với bề dày lịch sử ngàn năm du lÞch nh©n v¨n đã trở thành ngµnh du lịch hấp dẫn đối với du khách trong nước và ngoài nước.
Vai trò của tài nguyên du lịch nhân văn trong ®ời sống kinh tế - văn hóa - xã hội. Từ xa xưa trong lịch sử nhân loại, du lịch đã được ghi nhận như một sở Sinh viªn: Hoµng ThÞ Minh 16 Líp : VHL301 Thùc tr¹ng khai th¸c tµi nguyªn du lÞch nh©n v¨n t¹i H¶i Phßng thích, một hoạt động nghỉ ngơi tích cực của con người. Ngày nay, du lịch đã trở thành nhu cầu không thể thiếu được trong đời sống kinh tế - văn hoá - xã hội. Du lịch đã được coi là ngành “công nghiệp không khói”.
Vai trò của ngành du lịch được đánh giá rất quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội. Thành công của ngành du lịch ở nhiều quốc gia đã đóng góp tích cực vào tốc độ tăng trưởng kinh tế. Tầm quan trọng của ngành du lịch không chỉ đối với nền kinh tế, mà nó còn mang tính xã hội, thể hiện ở chỗ tạo thêm nhiều việc làm (hơn 234 triệu việc làm, chiếm tỷ lệ 1/11,5 công việc trên toàn cầu), thông qua nhiều ngành khác nhau như vận tải, lưu trú, bán lẻ, dịch vụ ăn uống, dịch vụ tài chính. Nhiều khu vực khác cũng được hưởng lợi thông qua hỗ trợ các sản phẩm và dịch vụ hỗ trợ các doanh nghiệp du lịch, như xây dựng, in ấn và xuất bản, sản xuất, bảo hiểm.
Việt Nam có đủ các yếu tố để phát triển ngành du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Du lịch là một ngành kinh doanh, dễ làm, đem lại lợi nhuận to lớn. Vì vậy xu hướng chuyển đổi hay chuyển hướng sang kinh doanh du lịch là một động cơ tốt để mọi người trau dồi, bổ sung các kiến thức cần thiết như ngoại ngữ, giao tiếp, văn hoá. Theo dự báo của Tổng cục du lịch Việt Nam, năm 2015 ngành du lịch Việt Nam sẽ thu hút 7-8 triệu lượt khách quốc tế, 32-35 triệu khách nội địa, con số tương ứng năm 2020 là 11-12 triệu khách quốc tế; 45-48 triệu khách nội địa.
Doanh thu từ du lịch sẽ đạt 18-19 tỷ USD năm 2020. Đối với xã hội du lịch có vai trò giữ gìn, phục hồi sức khoẻ và tăng cường sức sống cho người dân. Trong một chừng mực nào đó du lịch có tác dụng h¹n chế bệnh tật, kéo dài tuổi thọ và khả năng lao động của con người. Khi đi du lịch mọi người có điều kiện tiếp xúc với nhau, gần gũi nhau hơn.
Những đức tính tốt như hay giúp đỡ, chân thành.mới có dịp được thể hiện rõ nét. Du lịch là điều kiện để mọi người xích lại gần nhau hơn. Như vậy, qua du lịch mọi người hiểu nhau hơn, tăng thêm tình đoàn kết cộng đồng. Những chuyến du lịch, tham quan tại các di tích lịch sử, các công trình văn hoá có tác dụng giáo dục tinh thần yêu nước, khơi dậy lòng tự hào dân tộc.
Trong mỗi chuyến du lịch thường để lại cho du khách một số kinh nghiệm, tăng Sinh viªn: Hoµng ThÞ Minh 17 Líp : VHL301 Thùc tr¹ng khai th¸c tµi nguyªn du lÞch nh©n v¨n t¹i H¶i Phßng thêm hiểu biết và vốn sống. Hiểu biết thêm về lịch sử, “khám phá” mới về địa lý có thêm kinh nghiệm trong cuộc sống, mở mang kiến thức văn hoá.là kết quả thu được sau mỗi chuyến đi. Một trong những ý nghĩa của du lịch là góp phần cho việc kh«i phục, b¶o tån và phát triển truyền thống văn hoá dân tộc. Nhu cầu về nâng cao nhận thức văn hoá trong chuyến đi của du khách thúc đẩy các nhà cung ứng chú ý yểm trợ cho việc khôi phục, duy trì các di tích, lễ hội, làng nghề.
Nhờ hoạt động du lịch cuộc sống của cộng đồng trở nên sôi động hơn, các nền văn hoá có điều kiện hoà nhập với nhau, làm cho đời sống văn hoá tinh thần của con người trở nên phong phú hơn. Ngày nay, việc phát huy các thế mạnh về tiềm năng du lịch nhân văn để phát triển du lịch được Nhà nước quan tâm ngay Điều 1 (luật du lịch Việt Nam, 2006) chỉ rõ: “Nhà nước Việt Nam xác định du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, quan trọng, mang nội dung văn hoá s©u sắc.