CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ HỆ THỐNG PHANH, LÁI, TREO XE BUS SAMCO CITY I4.1 Các thông số kỹ thuật chính của xe Bus Samco City I4.1 Các thông số kỹ thuật của xe Bus Samco City I4.0 STT Tên gọi Giá trị Đơn vị 1 Kiểu động cơ 4 xy lanh thẳng hàng 2 Nhiên liệu sử dụng Diesel 3 Dung tích xy lanh 2999 CC 4 Tỷ số nén 17,5:1 5 Đường kính x Hành 95,4 x 104,9 mm trình piston 6 Công suất tối đa 91/2600 KW/vòng/phút 7 Momen xoắn cực 354/1500 Nm/vòng/phút đại 8 Dung tích bình 90 Lít nhiên liệu 9 Dài x Rộng x Cao 7770 x 2150 x 3020 mm 10 Chiều dài cơ sở 3845 mm 11 Bán kính vòng quay 7060 mm nhỏ nhất 12 Trọng lượng không 4700 Kg tải 13 Trọng lượng toàn tải 7300 Kg 14 Số chỗ 40 chỗ (21 chỗ ngồi, 19 chỗ đứng) 15 Cỡ lốp 7.50 R16 14PR 16 Hệ thống phanh Tang trống, mạch kép thủy lực,trợ chính lực chân không 17 Hệ thống lái Trục vít Ecu-bi, trợ lực thủy lực 18 Hệ thống treo Nhíp lá, thanh cân bằng, giảm chấn bằng ống thủy lực hình trụ. 1 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Phún Chí Vinh 1.2 Giới thiệu chung về hệ thống phanh xe Bus Samco City I4.0 Hệ thống phanh đóng vai trò cực kỳ quan trọng trên xe đảm bảo an toàn khi di chuyển. Giúp xe ổn định khi di chuyển ở tốc độ từ thấp đến cao và ngược lại. Giúp nâng cao tuổi thọ của xe và các bộ phận khác trên xe.
Người điều khiển xe có thể điều chỉnh tốc độ di chuyển một cách cân bằng tránh gây các thiệt hại về người và phương tiện, nâng cao khả năng luân chuyển, làm việc của xe.1 Công dụng Hệ thống phanh có vai trò cực kì quan trọng của xe. Hệ thống phanh có công dụng giúp xe giảm tốc độ hoặc dừng lại ở vị trí mong muốn của người lái, giữ cho xe đứng yên trên đoạn đường dốc và ổn định khi di chuyển trên các con đường. Hệ thống phanh đảm bảo an toàn khi di chuyển ở tốc độ cao, tránh thiệt hại về người và phương tiện khi tham gia giao thông. Nhờ đó nâng cao cho việc vận chuyển, tăng tuổi thọ cho phương tiện.
Giúp cho ngành vận tải phát triển và đáp ứng nhu cầu của cộng đồng, doanh nghiệp và đất nước. Hệ thống phanh xe Bus Samco City I4.0 gồm phanh chính và phanh tay. Hệ thống phanh chính sử dụng loại tang trống mạch kép thủy lực, trợ lực chân không. Còn ở phanh tay thì tang trống dẫn động cơ khí, tác động lên trục thứ cấp hộp số.2 Yêu cầu Hệ thống phanh trên xe Bus Samco City phải đảm bảo cho xe dừng khi người lái đạp bàn chân phanh.
Dễ chẩn đoán các dạng hư hỏng của phanh. Hành trình phanh ngắn nhất khi thực hiện phanh bất ngờ. Phải giữ xe khi phanh ở đoạn đường dốc ở thời gian lâu không bị trôi dốc. Các phanh ở tất cả các bánh xe phải có hiệu quả cao an toàn.
Phanh nhẹ nhàng êm dịu đảm bảo ổn định khi di chuyển. Các má phanh phải ăn khớp hoàn toàn với tang trống khi đạp phanh. Các phanh không tự xiết, thoát nhiệt tốt, dẫn động phanh có độ nhạy cao. Đảm bảo tránh trượt lết bánh xe trên đường.
2 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Phún Chí Vinh Các đường ống dẫn dầu phải đảm bảo bền bỉ không rò rỉ đầy đủ nhiên liệu dầu. Độ tin cậy cao ở tất cả các môi trường khí hậu nhiệt đới và trong môi trường ngập nước ngắn. Các xy lanh phanh đảm bảo, không được hư hỏng các vòng cao su và thoát dầu ra bên ngoài.3 Sơ đồ động học và nguyên lý hoạt động phanh chính xe Bus Samco City I4.1 Sơ đồ động học Hình 1.1 Sơ đồ hệ thống phanh của xe Bus Samco City I4.2 Nguyên lý hoạt động Khi không phanh các guốc phanh sẽ bị các lò xo hồi vị kéo vào để không bị ép vào tang trống. Khi đạp bàn đạp phanh cơ cấu đòn bẩy tại bàn đạp phanh sẽ khuếch đại lực đạp của người điều khiển cùng với bầu trợ lực phanh sẽ tác động vào 2 xy lanh chính riêng biệt và sinh áp suất thủy lực.
Lúc này dầu sẽ bị ép và đi vào các đường ống dẫn dầu đi về 1 bánh phía trước và 1 bánh phía sau đối lập nhau đường dẫn còn lại cũng hoạt động như vậy. Và lực áp suất trong dầu là khoảng 5 đến 8 Mpa tác dụng vào các pit tông trong xy lanh bánh xe và pit tông ở các cụm má phanh. Hai pit tông sẽ đẩy guốc phanh ra làm cho má phanh ép sát vào tang trống khi thực hiện phanh. Và sau khi thực hiện quá trình phanh chấm dứt các lò xo hồi vị sẽ kéo các guốc phanh về vị trí van đầu, không 3 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Phún Chí Vinh cho má phanh bám vào tang trống và cũng đồng thời đưa dầu từ xy lanh bánh xe về lại van.
Quy luật làm việc của dẫn động bằng thủy lực mach kép. Khi áp suất trong sơ đồ dẫn động được truyền đến các xy lanh phanh bánh xe là như nhau. Lực sinh ra ở các guốc phanh là tùy thuộc vào pit tông xy lanh công tác ở bánh xe. Khi thực hiện phanh ở lực lớn thì lực tác dụng lên xy lanh chính sẽ tăng đồng thời tạo áp suất lớn và làm cho lực đẩy lên má phanh cũng sẽ lớn.
Nhờ đó mà dẫn động phanh thủy lực làm việc đồng nhất, bảo đảm được tỷ lệ giữa lực tác dụng lên bàn đạp phanh và lực lên guốc phanh. Phân tích ưu nhược điểm a) Ưu điểm - Tạo hiệu suất cao, độ nhạy tốt nâng tính an toàn cao. - Kết cấu đơn giản, chi phí sửa chữa thay thế thấp. - Khả năng tránh bẩn ở các địa hình bẩn tốt.
b) Nhược điểm - Khả năng tản nhiệt thấp, trọng lượng chi tiết lớn. - Các má phanh chịu nhiệt giản nợ làm hao mòn các má phanh không đồng đều. - Dễ hư các vòng cao su ở các xy lanh bánh xe làm rò rỉ dầu ra bên ngoài.3 Giới thiệu chung về hệ thống lái xe Bus Samco City I4.0 Hệ thống lái của xe có vai trò rất quan trọng, dùng để chuyển hưởng và điều khiển theo hướng mong muốn của người điều khiển nhờ quay vòng của các bánh xe dẫn hướng có thể di chuyển thẳng hoặc di chuyển cong rẽ trái, rẽ phải. Để thực hiện điều khiển hướng chuyển động thì người điều khiển tác động lực lên vô lăng và truyền lực đến hệ thống lái và làm cho các thanh dẫn động truyền lực đến bánh xe và làm cho bánh dẫn hướng đi thẳng hoặc cong theo mong muốn người điều khiển.
Hệ thống lái được sử dụng trên xe Bus samco City I4.0 là trục vít Ecu-bi, trợ lực thủy lực.1 Công dụng Giữ phương hướng hoặc thay đổi phương hướng chuyển động của xe. Tránh được các chướng ngại vật và các sự cố trên đường. 4 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Phún Chí Vinh Thay đổi momen xoắn của bánh sau khi chuyển hướng.2 Yêu cầu Một hệ thống lái an toàn khi di chuyển cần đảm bảo tính năng vận hành khi đánh lái quay vòng, rẽ trái và rẽ phải. Vô lăng lái phải nằm ở vị trí tiện lợi thích hợp cho người điều khiển, lực của người điều khiển tác động lên vô lăng nhẹ.
Đảm bảo được động học quay vòng đúng của các bánh xe để tránh các hiện tượng trượt lết bánh xe khi quay vòng. Phải được bố trí một cách thuận lợi dễ sửa chữa thay thế, bảo dưỡng. Giữ chuyển động thẳng ổn định. Giảm va đập từ mặt đường đến bánh xe lên vô lăng.
Đảm bảo ma sát sinh ra không quá cao ổn định khi làm việc trong thời gian dài.3 Sơ đồ và nguyên lý hoạt động của hệ thống lái xe Bus Samco City I4.2 Sơ đồ hệ thống lái xe Bus Samco City I4.0 1-Vành lái, 2-Trụ lái, 3-Cơ cấu lái, 4-Đòn quay đứng, 5-Thanh kéo dọc, 6-Đòn quay ngang, 7-Trụ xoay đứng, 8-10-Đòn bên, 9-Đòn ngang, 11-Trục quay bánh xe, 12-Dầm cầu 5 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Phún Chí Vinh 1.2 Nguyên lý hoạt động Khi người điều khiển thay đổi hướng di chuyển và tác động 1 lực vào vô lăng, trục vít xoay làm cho ecu có các răng di chuyển lên xuống nhờ các bi lăn bên trong trục vít tác động ăn khớp các bánh răng đòn kéo đứng làm dẫn động đòn kéo dọc và tới các đòn bên các đòn kéo ngang và làm các bánh xe chuyển hướng theo mong muốn. Và khi người điều khiển chuyển hướng di chuyển và tác động lực vào vô lăng làm cho ecu bi bên trong xy lanh lái dịch chuyển và nhiên liệu dầu được đưa vào bên trong xy lanh để trợ lực lái cho hệ thống lái. Phân tích ưu nhược điểm a) Ưu điểm - Lực tác động lên vô lăng không cần quá lớn. - Điều chỉnh hướng đi thuận tiện, dễ dàng chính xác hơn.
- Hệ thống hoạt động đơn giản. - Khó hư hỏng và tuổi thọ cao. - Dễ sửa chữa, chi phí thay thế thấp. - Giảm ma sát, độ rơ các chi tiết bên trong pit tông cơ cấu lái.
b) Nhược điểm - Các rô tuyn lái dễ hư hỏng làm cho việc chuyển hướng không chính xác hoặc không thể chuyển hướng. - Các trụ xoay đứng làm việc thời gian dài dễ bị rơ làm cho các bánh xe bị ảnh hưởng và chuyển hướng không hoàn toàn chính xác. Cần bảo dưỡng, kiểm tra thường xuyên.4 Giới thiệu chung về hệ thống treo xe Bus Samco City I4.0 Hệ thống treo trên xe Bus Samco City I4.0 phụ thuộc lá nhíp và ống thủy lực hình trụ. Giúp giảm chấn hấp thụ dao động từ mặt đường với thân xe, giúp xe di chuyển êm dịu và an toàn hơn khi qua các đoạn đường không được bằng phẳng.
Hệ thống treo giúp cố định thân xe với cầu xe và các bánh xe, tạo sự cân bằng cho thân xe cũng như khoan xe khi di chuyển. Giúp cho hệ thống lái làm việc thống nhất đạt hiệu quả chính xác cao hơn. Nâng cao tuổi thọ, khả năng làm việc cho xe giúp cho ngành vận tải phát triển hơn.1 Công dụng Truyền lực giữa bánh xe tới thân xe ở lực thẳng đứng và lực dọc. 6 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Phún Chí Vinh Giúp giảm chấn, chống rung cho xe khi di chuyển, hấp thụ lực sinh ra từ mặt đường lên thân xe và khoan xe.
Đảm bảo an toàn điều khiển và ổn định khi di chuyển ở tốc độ từ thấp đến cao và ngược lại. Giúp xe nâng cao tuổi thọ và khả năng làm việc cao. Tránh được các tai nạn lật xe khi thực hiện chuyển hướng ở tốc độ cao.