Chương 1: Khái Niệm và Phân Loại Doanh Nghiệp Trong Quản Trị Kinh Doanh

Khái niệm doanh nghiệp là một đơn vị kinh tế có tư cách pháp nhân, quy tụ các phương tiện tài chính, vật chất và… 102 trang · Đại học kinh tế quốc dân · 2013.

• Tác giả: PGS.TS Nguyễn Ngọc Huyền
• Người hướng dẫn: Giảng viên: Nguyễn Thị Tuyết Mai
• Trường học: Đại học kinh tế quốc dân
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Khái Niệm và Phân Loại Doanh Nghiệp Trong Quản Trị Kinh Doanh
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI LƯỢC VỀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
• 1.1. Doanh nghiệp
• 1.1.1. Phân loại doanh nghiệp
• 1.1.1.1. Phân loại theo hình thức pháp lý
• 1.1.1.2. Phân loại theo hình thức sở hữu
• 1.1.1.3. Phân loại theo bản chất kinh tế của chủ sở hữu
• 1.1.1.4. Phân loại theo ngành và ngành kinh tế kỹ thuật
• 1.1.1.5. Phân loại theo mục tiêu hoạt động chủ yếu
• 1.1.1.6. Phân loại theo chức năng hoạt động
• 1.1.1.7. Phân loại theo loại hình sản xuất
• 1.1.1.8. Phân loại theo trình độ kỹ thuật
• 1.1.2. Doanh nghiệp nhà nước
• 1.1.3. Doanh nghiệp tư nhân
• 1.1.4. Công ty
• 1.1.4.1. Khái niệm
• 1.1.4.2. Đặc điểm công ty
• 1.1.4.3. Các loại công ty ở Việt Nam
• 1.1.4.3.1. Công ty hợp danh
• 1.1.4.3.2. Công ty trách nhiệm hữu hạn
• 1.1.4.3.3. Công ty cổ phần
• 1.1.5. Hợp tác xã
• 1.1.5.1. Khái niệm
• 1.1.5.2. Đặc điểm
• 1.1.5.3. Nguyên tắc
• 1.2. Môi trường kinh doanh
• 1.2.1. Khái niệm về môi trường kinh doanh
• 1.2.2. Đặc trưng cơ bản của môi trường kinh doanh hiện nay
• 1.2.3. Phạm vi môi trường kinh doanh
• 1.2.3.1. Môi trường kinh tế quốc dân (vĩ mô)
• 1.2.3.1.1. Bối cảnh kinh tế
• 1.2.3.1.2. Bối cảnh chính trị và pháp lý
• 1.2.3.1.3. Bối cảnh xã hội
• 1.2.3.1.4. Bối cảnh đạo đức
• 1.2.3.1.5. Bối cảnh công nghệ
• 1.2.3.1.6. Bối cảnh quốc tế
• 1.2.3.1.7. Những đối tác bên ngoài có liên quan
• 1.2.3.2. Môi trường ngành (vi mô)
• 1.2.3.3. Môi trường nội bộ DN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khái Niệm Doanh Nghiệp Trong Quản Trị Kinh Doanh

Khái niệm doanh nghiệp là một đơn vị kinh tế có tư cách pháp nhân, quy tụ các phương tiện tài chính, vật chất và con người nhằm thực hiện các hoạt động sản xuất, cung ứng, tiêu thụ sản phẩm hoặc dịch vụ. Doanh nghiệp không chỉ tối đa hóa lợi ích của người tiêu dùng mà còn kết hợp các mục tiêu xã hội. Theo Luật Doanh nghiệp 2013, doanh nghiệp được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau.

1.1. Định Nghĩa Doanh Nghiệp Trong Quản Trị Kinh Doanh

Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân, thực hiện các hoạt động sản xuất và kinh doanh. Đặc điểm chính của doanh nghiệp là khả năng huy động vốn và tổ chức sản xuất nhằm tối đa hóa lợi nhuận.

1.2. Vai Trò Của Doanh Nghiệp Trong Kinh Tế

Doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm, thúc đẩy phát triển kinh tế và cải thiện đời sống xã hội. Chúng cũng là nguồn thu ngân sách cho nhà nước thông qua thuế.

II. Phân Loại Doanh Nghiệp Theo Hình Thức Pháp Lý Và Sở Hữu

Phân loại doanh nghiệp theo hình thức pháp lý và sở hữu giúp xác định quyền và nghĩa vụ của từng loại hình. Các loại hình doanh nghiệp phổ biến bao gồm doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần và hợp tác xã. Mỗi loại hình có đặc điểm và quy định riêng, ảnh hưởng đến cách thức hoạt động và quản lý.

2.1. Phân Loại Theo Hình Thức Pháp Lý

Doanh nghiệp được phân loại thành doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần và hợp tác xã. Mỗi loại hình có đặc điểm pháp lý riêng, ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn và trách nhiệm pháp lý.

2.2. Phân Loại Theo Hình Thức Sở Hữu

Phân loại theo hình thức sở hữu bao gồm doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp liên doanh. Mỗi loại hình có cách thức quản lý và hoạt động khác nhau, ảnh hưởng đến chiến lược kinh doanh.

III. Những Thách Thức Trong Quản Trị Doanh Nghiệp Hiện Nay

Quản trị doanh nghiệp hiện nay đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh gay gắt, thay đổi nhanh chóng của công nghệ và yêu cầu ngày càng cao từ khách hàng. Các doanh nghiệp cần có chiến lược linh hoạt để thích ứng với môi trường kinh doanh biến đổi.

3.1. Cạnh Tranh Trong Thị Trường

Cạnh tranh ngày càng gia tăng trong các lĩnh vực kinh doanh, yêu cầu doanh nghiệp phải cải tiến sản phẩm và dịch vụ để giữ vững thị phần. Việc phân tích đối thủ cạnh tranh là rất cần thiết.

3.2. Thay Đổi Công Nghệ

Công nghệ phát triển nhanh chóng, doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ mới để nâng cao hiệu quả sản xuất và quản lý. Việc không theo kịp công nghệ có thể dẫn đến thất bại.

IV. Phương Pháp Quản Trị Doanh Nghiệp Hiệu Quả

Để quản trị doanh nghiệp hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại như quản lý theo mục tiêu, quản lý chất lượng toàn diện và quản lý dự án. Những phương pháp này giúp tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu suất làm việc.

4.1. Quản Lý Theo Mục Tiêu

Quản lý theo mục tiêu giúp doanh nghiệp xác định rõ ràng các mục tiêu cần đạt được và phân bổ nguồn lực hợp lý để thực hiện. Điều này tạo động lực cho nhân viên và tăng cường hiệu quả công việc.

4.2. Quản Lý Chất Lượng Toàn Diện

Quản lý chất lượng toàn diện tập trung vào việc cải tiến liên tục chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Điều này không chỉ nâng cao sự hài lòng của khách hàng mà còn giảm thiểu chi phí sản xuất.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Các Loại Hình Doanh Nghiệp

Mỗi loại hình doanh nghiệp có ứng dụng thực tiễn khác nhau trong nền kinh tế. Doanh nghiệp tư nhân thường linh hoạt hơn trong việc thích ứng với thị trường, trong khi doanh nghiệp nhà nước có vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chính sách kinh tế xã hội.

5.1. Doanh Nghiệp Tư Nhân

Doanh nghiệp tư nhân thường có khả năng phản ứng nhanh với thay đổi của thị trường, giúp tối ưu hóa lợi nhuận. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế.

5.2. Doanh Nghiệp Nhà Nước

Doanh nghiệp nhà nước thực hiện các chức năng công ích và đảm bảo an sinh xã hội. Chúng cũng đóng góp vào ngân sách nhà nước và thực hiện các chính sách phát triển kinh tế.

VI. Kết Luận Về Tương Lai Của Doanh Nghiệp Trong Quản Trị Kinh Doanh

Tương lai của doanh nghiệp trong quản trị kinh doanh sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thay đổi và đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ và phát triển nguồn nhân lực để duy trì vị thế cạnh tranh.

6.1. Đổi Mới Sáng Tạo

Đổi mới sáng tạo là yếu tố sống còn giúp doanh nghiệp phát triển bền vững. Các doanh nghiệp cần khuyến khích tư duy sáng tạo và áp dụng công nghệ mới.

6.2. Phát Triển Nguồn Nhân Lực

Phát triển nguồn nhân lực là chìa khóa để doanh nghiệp thành công. Đào tạo và phát triển kỹ năng cho nhân viên sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Quản trị kinh doanh (Chủ biên: PGS.TS. Nguyễn Ngọc Huyền, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân, 2013) cùng tài liệu giảng dạy do giảng viên Nguyễn Thị Tuyết Mai biên soạn là học liệu thuộc khối kiến thức cơ sở ngành trong chương trình đào tạo trình độ đại học các khối ngành Kinh tế và Quản trị kinh doanh. Môn học giữ vị trí nền tảng, thiết lập các khái niệm cơ bản về chủ thể kinh doanh, cấu trúc tổ chức và các tương tác của tổ chức với môi trường vận hành.

Mục tiêu học tập của học phần hướng đến việc trang bị cho người học hệ thống lý thuyết về bản chất kinh tế - pháp lý của doanh nghiệp, các tiêu thức phân loại tổ chức kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, và phương pháp phân tích môi trường kinh doanh đa cấp độ. Sau khi hoàn thành học phần, người học có khả năng nhận diện hình thức pháp lý phù hợp cho từng loại hình tổ chức, xác định các lực lượng cạnh tranh trong ngành và đánh giá tác động từ các yếu tố vĩ mô đến quyết định quản trị.

Cấu trúc giáo trình được xây dựng theo phương pháp tiếp cận hệ thống, thiết lập mối liên kết chặt chẽ giữa ba cấu phần trọng tâm: Doanh nghiệp (chủ thể vận hành), Môi trường kinh doanh (không gian hoạt động) và Quản trị (phương thức điều phối và thích ứng).

Điểm đặc sắc của tài liệu là sự kết hợp giữa khung lý thuyết kinh tế học pháp lý chuẩn mực (trích dẫn định nghĩa công ty của Kubler, hệ thống hóa theo Luật Doanh nghiệp và Nghị định 56/2009/NĐ-CP) với các bài học tình huống ngụ ngôn mang tính ẩn dụ quản trị, giúp minh họa trực quan các quy luật vận động của thị trường và hành vi tổ chức.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung trọng tâm được triển khai theo tiến trình logic từ việc định vị chủ thể kinh doanh đến việc khảo sát không gian hoạt động đa chiều của tổ chức:

1. Khái lược về Quản trị kinh doanh và chủ thể Doanh nghiệp:

   • Định nghĩa doanh nghiệp: Là đơn vị kinh tế có tư cách pháp nhân, quy tụ các phương tiện tài chính, vật chất và con người nhằm sản xuất, cung ứng, tiêu thụ sản phẩm/dịch vụ; tối đa hóa lợi ích người tiêu dùng, tối đa hóa lợi ích chủ sở hữu và kết hợp các mục tiêu xã hội.
   • Hệ thống hóa phân loại doanh nghiệp theo các tiêu thức:
     • Hình thức pháp lý (theo Luật Doanh nghiệp 2005/2013): Doanh nghiệp tư nhân, Công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH), Công ty hợp danh, Công ty cổ phần và Hợp tác xã.
     • Hình thức sở hữu: Doanh nghiệp nhà nước, Doanh nghiệp tư nhân trong và ngoài nước, Công ty, Hợp tác xã.
     • Bản chất kinh tế của chủ sở hữu: Doanh nghiệp một chủ (Proprietorship), Hợp danh (Partnership) và Tổ chức công ty (Corporation).
   • Chi tiết các loại hình tổ chức kinh tế:
     • Doanh nghiệp nhà nước (DNNN): Đơn vị kinh tế do Nhà nước đầu tư vốn thành lập, quản lý hoạt động kinh doanh hoặc công ích; quyền sở hữu tư liệu sản xuất thuộc về Nhà nước.
     • Doanh nghiệp tư nhân: Đơn vị kinh doanh do một cá nhân làm chủ, tự chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản cá nhân.
     • Khái niệm công ty (theo Kubler): Sự liên kết của 2 hoặc nhiều cá nhân/pháp nhân bằng sự kiện pháp lý nhằm đạt mục tiêu chung và phân chia lợi nhuận.
     • Công ty hợp danh: Tối thiểu 2 thành viên hợp danh (chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản) và có thể có thành viên góp vốn (chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi phần vốn cam kết).
     • Công ty TNHH: Thành viên góp vốn cùng chia sẻ lợi nhuận, chịu lỗ và chịu trách nhiệm về các khoản nợ trong phạm vi phần vốn góp.
     • Công ty cổ phần: Tối thiểu 3 cổ đông, vốn điều lệ chia thành các cổ phần bằng nhau thể hiện qua cổ phiếu; có quyền phát hành chứng khoán (cổ phiếu, trái phiếu) ra công chúng; cổ đông sáng lập ký tối thiểu 20% số cổ phần dự tính phát hành khi thành lập.
     • Hợp tác xã (HTX): Tổ chức kinh tế tập thể vận hành theo 5 nguyên tắc: Tự nguyện gia nhập/ra khỏi HTX; Tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi; Quản lý dân chủ và bình đẳng; Phân phối bảo đảm lợi ích xã viên và sự phát triển của HTX; Hợp tác và phát triển cộng đồng.
   • Phân loại doanh nghiệp theo ngành kinh tế - kỹ thuật: Doanh nghiệp nông nghiệp (phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, sản xuất cây/con), Doanh nghiệp công nghiệp (sử dụng máy móc khai thác, chế biến, xây dựng, chế tạo, điện tử), Doanh nghiệp thương mại (phân phối buôn sỉ, bán lẻ, xuất nhập khẩu) và Doanh nghiệp dịch vụ (ngân hàng, tài chính, bảo hiểm, viễn thông, vận tải, y tế, du lịch).
   • Phân loại theo quy mô: Tiêu chuẩn vốn, lao động, doanh thu, lợi nhuận; phân loại thành Doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ, vừa và lớn theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP.

2. Cấu trúc và Phân tích Môi trường kinh doanh:

   • Khái niệm môi trường kinh doanh: Tổng thể các yếu tố, nhân tố bên trong và bên ngoài vận động tương tác lẫn nhau, tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Đặc trưng cốt lõi là tính tương tác đa chiều và biến đổi liên tục, đòi hỏi nhà quản trị phải dự báo nhạy bén.
   • Ba cấp độ môi trường kinh doanh:
     • Môi trường kinh tế quốc dân (Môi trường Vĩ mô): Khảo sát 7 bối cảnh thành phần:
       1. Bối cảnh kinh tế: Tình hình kinh tế thế giới, khu vực, trong nước qua các chỉ tiêu GDP, chỉ số giá cả, việc làm/thất nghiệp, tiền lương, cán cân thương mại, lãi suất, lạm phát, thị trường tài chính, tỷ giá và chi tiêu đầu tư.
       2. Bối cảnh chính trị và pháp lý: Sự ổn định chính trị; hệ thống chính sách (tiền tệ, thuế, đầu tư, vùng miền); năng lực, đạo đức công quyền và chỉ số thuận lợi kinh doanh.
       3. Bối cảnh xã hội: Cơ cấu dân số (tỷ lệ sinh, tháp tuổi), giai tầng xã hội, các giá trị văn hóa ảnh hưởng đến nhu cầu thị trường và tác phong người lao động/nhà quản trị.
       4. Bối cảnh đạo đức: Chuẩn mực đạo đức cá nhân và doanh nghiệp trong việc ra quyết định (cân đối giữa lợi ích cá nhân, doanh nghiệp và lợi ích xã hội; thái độ phục vụ; chất lượng sản phẩm công bố trên bao bì; vệ sinh môi trường).
       5. Bối cảnh công nghệ: Trình độ công nghệ, hoạt động chuyển giao công nghệ, tác động trực tiếp đến năng suất, chất lượng và việc hình thành mô hình kinh doanh mới.
       6. Bối cảnh quốc tế: Tiến trình toàn cầu hóa, thiết lập sân chơi chung, gia tăng sức ép cạnh tranh và yêu cầu đổi mới tư duy quản trị.
       7. Đối tác bên ngoài có liên quan (Stakeholders bên ngoài): Cộng đồng, tổ chức hành pháp, hiệp hội nghề nghiệp, nhóm bảo vệ quyền lợi đặc biệt, cơ quan truyền thông, tổ chức tôn giáo, nhóm dân tộc.
     • Môi trường ngành (Môi trường Vi mô): Khung phân tích 5 lực lượng cạnh tranh:
       1. Các đối thủ cạnh tranh hiện tại trong ngành.
       2. Các đối thủ cạnh tranh tiềm ẩn.
       3. Nhà cung cấp.
       4. Khách hàng / Người tiêu dùng.
       5. Sản phẩm thay thế.
     • Môi trường nội bộ doanh nghiệp: Các nhóm liên quan bên trong (Internal stakeholders) bao gồm: Cổ đông, Ban lãnh đạo doanh nghiệp, Người làm công, Tổ chức Công đoàn, Các nhà khoa học/chuyên gia và Các nhà tài trợ vốn.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết tổ chức và pháp lý kinh doanh: Thiết lập định nghĩa học thuật về công ty theo luật gia Kubler, làm rõ ranh giới giữa chế độ trách nhiệm tài sản vô hạn (Doanh nghiệp tư nhân, Thành viên hợp danh) và chế độ trách nhiệm tài sản hữu hạn (Công ty TNHH, Cổ đông công ty cổ phần).
• Nguyên tắc quản trị kinh tế tập thể: 5 nguyên tắc chuẩn mực chi phối tổ chức hợp tác xã, xác định bản chất kép của HTX: vừa là tổ chức kinh tế tạo hiệu quả kinh doanh, vừa là tổ chức xã hội tương trợ cộng đồng.
• Khung phân tích môi trường ba tầng: Mô hình hóa không gian quản trị từ cấp độ vĩ mô (7 bối cảnh kinh tế quốc dân), cấp độ vi mô (5 lực lượng ngành) đến cấp độ vi cấu trúc nội bộ (bảng phân loại các nhóm liên quan bên trong và bên ngoài).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích pháp lý và lựa chọn mô hình doanh nghiệp: Đánh giá ưu thế và giới hạn của từng mô hình tổ chức kinh tế để xác định phương thức huy động vốn (như phát hành cổ phiếu/trái phiếu ở công ty cổ phần) và mức độ rủi ro trách nhiệm tài sản.
• Kỹ năng quét và đánh giá môi trường (Environmental Scanning): Nhận diện các biến số vĩ mô (lãi suất, lạm phát, chỉ số giá cả, chính sách thuế) và biến động ngành (sản phẩm thay thế, quyền lực nhà cung cấp/khách hàng) phục vụ công tác dự báo chiến lược.
• Kỹ năng quản trị quan hệ các bên liên quan (Stakeholder Management): Phân loại và điều hòa lợi ích giữa nhóm đối tác bên ngoài (cơ quan hành pháp, truyền thông, cộng đồng) và nhóm nhân tố bên trong (cổ đông, công đoàn, đội ngũ lao động).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tài liệu thể hiện phương pháp sư phạm kết hợp giữa diễn giải lý thuyết phân loại học thuật và phương pháp thảo luận tình huống thông qua các câu chuyện ngụ ngôn quản trị:

• Phương pháp giảng dạy qua ẩn dụ quản trị (Metaphorical Teaching):
  • Tình huống "Ngụ ngôn Thỏ và Rùa": Sử dụng để phân tích bài học về năng lực cạnh tranh, cảnh báo nguy cơ của việc tự mãn, ngủ quên trên lợi thế ban đầu dẫn đến thất bại trước đối thủ kiên trì.
  • Tình huống "Bầy cừu và những con sói": Minh họa cho quy luật vận động của môi trường kinh doanh; sự xuất hiện của các mối đe dọa (áp lực cạnh tranh, biến đổi môi trường) đóng vai trò là động lực thúc đẩy tổ chức vận động, loại bỏ sức ỳ để tồn tại và thích nghi.
• Hệ thống bài tập thực hành: Khai thác cuốn Bài tập hướng dẫn thực hành Quản trị kinh doanh (Chủ biên: PGS.TS. Nguyễn Ngọc Huyền, 2011) nhằm giúp người học thực hành tính toán quy mô, phân tích cơ cấu vốn và xử lý các bài tập tình huống về quản trị doanh nghiệp.
• Phương pháp đánh giá: Kiểm tra khả năng ghi nhớ và phân loại định lượng theo các tiêu thức pháp luật (Luật Doanh nghiệp, Nghị định 56/2009/NĐ-CP) kết hợp với các bài luận phân tích tác động của 7 yếu tố vĩ mô lên một ngành kinh tế kỹ thuật cụ thể.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên sử dụng slide bài giảng để nắm khung cấu trúc, đối chiếu chi tiết với giáo trình chuẩn năm 2013 và liên hệ bảng phân loại nhóm liên quan với các doanh nghiệp thực tế trên thị trường.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính chuẩn hóa theo khung pháp lý Việt Nam: Giáo trình cập nhật và đối chiếu trực tiếp các quy định từ Luật Doanh nghiệp (2005/2013) cùng các văn bản hướng dẫn như Nghị định 56/2009/NĐ-CP về phân loại doanh nghiệp theo tiêu chí quy mô (siêu nhỏ, nhỏ, vừa, lớn).
• Tích hợp khía cạnh đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội: Tài liệu không giới hạn quản trị ở bài toán tối đa hóa lợi nhuận đơn thuần mà đưa "Bối cảnh đạo đức" thành một nhánh cấu thành độc lập của môi trường vĩ mô; phân tích chuẩn mực ra quyết định dựa trên tính trung thực trong công bố chất lượng và bảo vệ môi trường sinh thái.
• Mở rộng chiều kích toàn cầu hóa và công nghệ: Đưa bối cảnh quốc tế và bối cảnh công nghệ vào hệ thống phân tích, định vị toàn cầu hóa là yếu tố thiết lập "sân chơi chung", tạo cả cơ hội lẫn áp lực thay đổi phương thức quản trị truyền thống.
• Bao quát toàn diện các ngành kinh tế: Khảo sát đầy đủ 4 nhóm ngành kinh tế - kỹ thuật: nông nghiệp, công nghiệp, thương mại và các phân ngành dịch vụ đang tăng trưởng nhanh (ngân hàng, bảo hiểm, viễn thông, y tế, du lịch).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học: Giáo trình phục vụ trực tiếp cho sinh viên năm thứ nhất và năm thứ hai theo học các ngành Quản trị kinh doanh, Kinh tế quốc tế, Tài chính - Ngân hàng, Kế toán, Thương mại.
• Điều kiện tiên quyết: Người học cần có kiến thức nền tảng từ học phần Kinh tế học vi mô, Kinh tế học vĩ mô và Pháp luật đại cương để tiếp thu các khái niệm về thị trường, cơ chế giá cả và tư cách pháp nhân.
• Giảng viên đại học: Cung cấp khung đề cương chi tiết, cấu trúc bài giảng chuẩn mực và hệ thống tiêu chí phân loại tổ chức phục vụ công tác giảng dạy, xây dựng ngân hàng câu hỏi kiểm tra.
• Người tự học và nghiên cứu: Phù hợp cho các cá nhân khởi nghiệp, nhà quản trị cần tra cứu hệ thống phân loại pháp lý doanh nghiệp và khung phân tích các bên liên quan phục vụ thiết lập mô hình kinh doanh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Tài liệu được thiết kế cho sinh viên trình độ đại học khối ngành kinh tế - quản trị, giảng viên giảng dạy học phần Quản trị kinh doanh và những người làm công tác quản lý cần nắm vững kiến thức căn bản về tổ chức kinh tế và môi trường vận hành.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học giáo trình này?
Người học cần tích lũy các kiến thức cơ bản từ môn Kinh tế học vi mô (nguyên lý cung cầu, hành vi người tiêu dùng), Kinh tế học vĩ mô (các chỉ số GDP, lạm phát, chính sách tiền tệ) và kiến thức pháp lý căn bản về pháp nhân.

3. Điểm khác biệt cốt lõi của tài liệu so với các tài liệu quản trị khác là gì?
Tài liệu định hình kiến thức dựa trên hệ thống phân loại pháp lý chặt chẽ theo luật định Việt Nam (Luật Doanh nghiệp, Nghị định 56/2009/NĐ-CP, trích dẫn lý thuyết công ty của Kubler), đồng thời trực quan hóa các quy luật môi trường thông qua các tình huống ngụ ngôn quản trị cụ thể.

4. Phương pháp tự học giáo trình này như thế nào để đạt hiệu quả?
Người học nên bám sát sơ đồ phân nhánh của 3 cấp độ môi trường kinh doanh, vẽ lại bảng phân loại các nhóm bên liên quan (bên trong - bên ngoài), sau đó giải quyết các bài tập phân loại tình huống trong tài liệu thực hành kèm theo.

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ nào đi kèm?
Học phần có tài liệu bổ trợ chính thức là cuốn Bài tập hướng dẫn thực hành Quản trị kinh doanh (Chủ biên: PGS.TS. Nguyễn Ngọc Huyền, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân, 2011) cùng hệ thống slide bài giảng của giảng viên Nguyễn Thị Tuyết Mai.

---

Kết luận

Giáo trình Quản trị kinh doanh (Chủ biên: PGS.TS. Nguyễn Ngọc Huyền) cung cấp hệ thống tri thức chuẩn mực về phân loại hình thức tổ chức doanh nghiệp và cấu trúc môi trường kinh doanh đa cấp độ. Lộ trình học tập xuất phát từ việc nắm vững bản chất pháp lý của các loại hình kinh tế, tiến đến phân tích các lực lượng vĩ mô, vi mô và nội bộ. Để hoàn thiện khối lượng kiến thức của học phần, người học cần kết hợp nghiên cứu giáo trình lý thuyết với cuốn Bài tập hướng dẫn thực hành Quản trị kinh doanh (2011) và các văn bản quy phạm pháp luật doanh nghiệp hiện hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 KHÁI LƯỢC VỀ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGỤ NGÔN THỎ VÀ RÙA Ngày xửa ngày xưa, có một con rùa và một con thỏ cãi nhau xem ai nhanh hơn. Chúng quyết định giải quyết việc tranh luận bằng một cuộc thi chạy đua. Chúng đồng ý lộ trình và bắt đầu cuộc đua. Thỏ xuất phát nhanh như như bắn và chạy thục mạng một hồi, và sau khi thấy rằng đã bỏ khá xa bạn rùa, thỏ nghĩ nó nên nghỉ mệt dưới một tán cây bên đường và thư giãn trước khi tiếp tục cuộc đua.

Thỏ ngồi dưới bóng cây và nhanh chóng ngủ thiếp đi. Rùa từ từ vượt qua thỏ và sớm kết thúc đường đua, dành chiến thắng. Thỏ giật mình tỉnh giấc và nhận ra rằng nó đã bị thua 3 vấn đề cần quan tâm QUẢN TRỊ MÔI KINH TRƯỜNG DOANH KINH DOANH DOANH NGHIỆP I Doanh nghiệp 1. Phân loại doanh nghiệp Company Logo 1.

Khái niệm doanh nghiệp Doanh nghiệp  là đơn vị kinh tế có tư cách pháp nhân,  quy tụ các phương tiện tài chính, vật chất và con người  nhằm thực hiện các hoạt động sản xuất, cung ứng, tiêu thụ sản phẩm hoặc dịch vụ,  trên cơ sở tối đa hóa lợi ích của người tiêu dùng, thông qua đó tối đa hóa lợi ích của chủ sở hữu, đồng thời kết hợp một cách hợp lý các mục tiêu xã hội. Phân loại doanh nghiệp - Phân loại theo hình thức pháp lý DN tư nhân, Công ty trách nhiệm hữu hạn Công ty hợp danh Công ty cổ phần Hợp tác xã (HTX) (2013) Luật Doanh nghiệp (2005) – 5 loại hình doanh nghiệp với các đặc trưng pháp lý, hình thức tổ chức và khả năng huy động vốn khác nhau (DN tư nhân, Cty TNHH, Công ty hợp danh và Cty cổ phần) Company Logo 2. Phân loại doanh nghiệp - Phân loại theo hình thức sở hữu DN nhà nước DN tư nhân trong và ngoài nước, Công ty Hợp tác xã (HTX) Company Logo www. Phân loại doanh nghiệp - Theo bản chất kinh tế của của chủ sở hữu chúng ta sẽ có 3 loại hình doanh nghiệp là: Doanh nghiệp tư nhân (Proprietorship).

Doanh nghiệp hợp danh (Partnership). Doanh nghiệp trách nhiệm hữu hạn (Corporation). Company Logo Doanh nghiệp nhà nước Khái niệm DNNN là tổ chức kinh tế do Nhà nước đầu tư vốn thành lập và tổ chức quản lý hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động công ích nhằm thực hiện mục tiêu kinh tế xã hội Nhà nước quy định. Doanh nghiệp có tư cách hợp pháp, có cách pháp nhân, có các quyền và nghĩa vụ dân sự, chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động kinh doanh.

Đặc điểm - Quyền sở hữu tư liệu sản xuất thuộc về Nhà nước - Hoạt động kinh doanh là đặc điểm phân biệt DNNN với các tổ chức, cơ quan khác của Chính phủ. Company Logo www.com Doanh nghiệp tư nhân Định nghĩa: Doanh nghiệp tư nhân (DNTN) là đơn vị kinh doanh có mức vốn không thấp hơn vốn đăng ký, do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Company Logo www.com Công ty Khái niệm “Công ty được hiểu là sự liên kết của 2 hoặc nhiều cá nhân hoặc pháp nhân bằng sự kiện pháp lý, nhằm tiến hành để đạt được mục tiêu chung nào đó" (theo KUBLER). Company Logo www.com Công ty Đặc điểm công ty: - Phải do hai người trở lên góp vốn để thành lập, những người này phải độc lập với nhau về mặt tài sản.