Kết Nối Chính Trị và Hiệu Quả Hoạt Động Của Doanh Nghiệp Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích mối liên hệ giữa chính trị và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Phan Thị Ngọc Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hữu Huy Nhựt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Kết Nối Chính Trị và Hiệu Quả Hoạt Động Của Công Ty Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN BÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Tổng quát các nghiên cứu thực nghiệm
• DANH MỤC VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kết Nối Chính Trị Và Doanh Nghiệp Tại Việt Nam

Kết nối chính trị đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp tại Việt Nam. Thị trường Việt Nam, với sự phát triển nhanh chóng, đã thu hút nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước. Sự kết nối này không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn mà còn tạo ra nhiều cơ hội kinh doanh. Theo nghiên cứu của Phan Thị Ngọc Linh (2019), các công ty có mối quan hệ chính trị thường có khả năng nắm giữ tiền mặt cao hơn và chi phí tài chính thấp hơn.

1.1. Định Nghĩa Kết Nối Chính Trị Trong Doanh Nghiệp

Kết nối chính trị được hiểu là mối quan hệ giữa doanh nghiệp và các cơ quan chính phủ, giúp doanh nghiệp có được lợi thế trong việc tiếp cận các nguồn lực và chính sách ưu đãi. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những doanh nghiệp có sự kết nối chính trị mạnh mẽ thường có hiệu quả hoạt động tốt hơn.

1.2. Tình Hình Kinh Tế Việt Nam Hiện Nay

Việt Nam hiện đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ với nhiều chính sách khuyến khích đầu tư. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào các mối quan hệ chính trị vẫn là một thách thức lớn cho các doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Kết Nối Chính Trị

Mặc dù kết nối chính trị mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Các doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc duy trì mối quan hệ này, đặc biệt là trong bối cảnh thay đổi chính sách và quy định. Nghiên cứu cho thấy rằng sự biến động trong chính sách có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

2.1. Rủi Ro Từ Việc Phụ Thuộc Vào Chính Trị

Sự phụ thuộc vào các mối quan hệ chính trị có thể dẫn đến rủi ro lớn cho doanh nghiệp, đặc biệt là khi có sự thay đổi trong chính quyền hoặc chính sách. Điều này có thể làm giảm giá trị doanh nghiệp và ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh.

2.2. Thách Thức Trong Việc Duy Trì Mối Quan Hệ

Việc duy trì mối quan hệ chính trị không chỉ đòi hỏi thời gian và nguồn lực mà còn cần sự khéo léo trong việc quản lý các mối quan hệ này. Doanh nghiệp cần có chiến lược rõ ràng để tận dụng tối đa lợi ích từ các kết nối chính trị.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Doanh Nghiệp

Để nâng cao hiệu quả hoạt động, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp quản lý và chiến lược kinh doanh phù hợp. Việc tối ưu hóa các kết nối chính trị có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn và giảm chi phí tài chính.

3.1. Chiến Lược Tối Ưu Hóa Kết Nối Chính Trị

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược rõ ràng để tối ưu hóa các kết nối chính trị. Điều này bao gồm việc xác định các đối tác chính trị quan trọng và phát triển mối quan hệ bền vững với họ.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Quản Lý Kết Nối

Công nghệ có thể giúp doanh nghiệp quản lý các mối quan hệ chính trị hiệu quả hơn. Việc sử dụng phần mềm quản lý quan hệ khách hàng (CRM) có thể giúp theo dõi và phát triển các mối quan hệ này.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kết Nối Chính Trị

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp có kết nối chính trị mạnh mẽ thường có hiệu quả hoạt động tốt hơn. Các công ty này có khả năng nắm giữ tiền mặt cao hơn và chi phí tài chính thấp hơn, từ đó tạo ra lợi nhuận lớn hơn.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Các Doanh Nghiệp Niêm Yết

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE có mối quan hệ chính trị tốt thường có hiệu quả hoạt động cao hơn. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng mối quan hệ chính trị trong kinh doanh.

4.2. Các Mô Hình Thành Công Từ Kết Nối Chính Trị

Một số doanh nghiệp đã thành công trong việc tận dụng các kết nối chính trị để nâng cao hiệu quả hoạt động. Họ đã áp dụng các chiến lược phù hợp để tối ưu hóa lợi ích từ các mối quan hệ này.

V. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Kết nối chính trị có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp tại Việt Nam. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này và tìm ra các phương pháp tối ưu để tận dụng lợi ích từ các kết nối chính trị.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Về Kết Nối Chính Trị

Nghiên cứu về kết nối chính trị không chỉ giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về môi trường kinh doanh mà còn cung cấp thông tin quý giá cho các nhà đầu tư và các bên liên quan.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Trong Tương Lai

Cần mở rộng nghiên cứu để bao quát nhiều khía cạnh khác nhau của kết nối chính trị và hiệu quả hoạt động. Việc kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau sẽ giúp đưa ra những kết luận chính xác hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam là một trong những nền kinh tế mới nổi có tốc độ tăng trưởng ấn tượng nhưng cấu trúc thị trường vẫn mang đậm tính đặc thù khi tỷ lệ sở hữu nhà nước tại các doanh nghiệp niêm yết chiếm tỷ trọng lớn. Trong bối cảnh thể chế kinh tế đang trong quá trình hoàn thiện và hệ thống tài chính chịu sự chi phối đáng kể của khu vực ngân hàng quốc doanh, mối liên hệ chính trị trở thành nguồn lực phi thị trường quan trọng tác động trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Đề tài luận văn thạc sĩ kinh tế tập trung làm rõ mối quan hệ giữa kết nối chính trị và hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam.

Nghiên cứu được triển khai trên tập dữ liệu bảng gồm 180 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn 10 năm liên tục từ 2009 đến 2018, tương ứng với 1.800 quan sát. Kết quả thống kê sơ bộ cho thấy có khoảng 37,78% doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu sở hữu các mối liên hệ chính trị từ cấp quản lý hoặc hội đồng quản trị. Mục tiêu chính của luận văn là kiểm định thực nghiệm mức độ ảnh hưởng của yếu tố kết nối chính trị đến 4 khía cạnh trọng yếu: quy mô nắm giữ tiền mặt, hiệu quả hoạt động kinh doanh (ROA và Tobin’s Q), khả năng tiếp cận tín dụng dài hạn kèm chi phí tài chính, và tác động điều tiết đối với các giao dịch giữa các bên liên quan (RPTs). Đề tài mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho các nhà quản trị trong việc tối ưu hóa cấu trúc vốn và xây dựng chiến lược cạnh tranh bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng phân tích dựa trên sự kết hợp của 4 lý thuyết tài chính và quản trị kinh điển:

• Lý thuyết dựa trên nguồn lực (Resource-Based View - RBV): Vốn chính trị được xem là nguồn lực vô hình độc thái giúp công ty chiếm lĩnh lợi thế cạnh tranh thông qua việc tiếp cận thông tin chính sách sớm và nhận được sự ưu tiên phân bổ tài nguyên.
• Lý thuyết chi phí đại diện (Agency Theory của Jensen, 1986): Phân tích hành vi nắm giữ tài sản thanh khoản cao và các giao dịch nội bộ giữa cổ đông kiểm soát với cổ đông thiểu số.
• Lý thuyết tìm kiếm đặc quyền (Rent-Seeking Theory của Krueger, 1974): Giải thích động cơ xây dựng mối quan hệ gần gũi với giới hữu trách để hưởng lợi ích kinh tế như ưu đãi thuế, hợp đồng công và cứu trợ tài chính.
• Mô hình động cơ nắm giữ tiền mặt (Opler và cộng sự, 1999): Xác định việc dự trữ tiền mặt nhằm phục vụ nhu cầu giao dịch và phòng ngừa rủi ro tài chính.

Các khái niệm trọng tâm bao gồm: biến kết nối chính trị (POLCON) – xác định bằng 1 nếu thành viên Hội đồng quản trị hoặc Ban Giám đốc từng giữ chức vụ trong cơ quan nhà nước, quân đội; hiệu quả hoạt động được đo lường qua chỉ số kế toán ROA (Lợi nhuận ròng trước chi phí tài chính trên Tổng tài sản) và chỉ số thị trường Tobin’s Q; giao dịch bên liên quan (RPTs) với giá trị trung bình mẫu là 0,01909 và biên độ dao động từ 0 đến 6,91484.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán độc lập và báo cáo thường niên của 180 công ty niêm yết trên sàn HOSE giai đoạn 2009 - 2018. Mẫu nghiên cứu đã loại trừ các tổ chức tài chính, ngân hàng, bảo hiểm và công ty bất động sản do có sự khác biệt lớn về quy chế lập báo cáo tài chính và cấu trúc đòn bẩy.

Về mặt kỹ thuật định lượng, ban đầu mô hình được ước lượng bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất gộp (Pooled OLS). Tuy nhiên, các kiểm định chẩn đoán sau hồi quy cho thấy mô hình xuất hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan bậc nhất. Để khắc phục triệt để các khuyết tật này và tránh ước lượng chệch, tác giả áp dụng phương pháp Bình phương tối thiểu tổng quát (GLS - Generalized Least Squares). Phương pháp GLS kiểm soát hiệu quả tính không đồng nhất không quan sát được theo thời gian và giữa các doanh nghiệp, mang lại hệ số ước lượng vững và đáng tin cậy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích hồi quy dữ liệu bảng bằng phương pháp GLS đã mang lại các phát hiện thực nghiệm mang tính bước ngoặt:

1. Nắm giữ tiền mặt: Biến kết nối chính trị POLCON có tương quan dương mạnh mẽ với tỷ lệ nắm giữ tiền mặt ở mức ý nghĩa 1% (hệ số beta = 0,014). Tỷ lệ tiền mặt trung bình toàn mẫu ghi nhận ở mức 9,79% tổng tài sản thuần.
2. Hiệu quả hoạt động doanh nghiệp: Kết nối chính trị thúc đẩy vượt bậc cả hiệu quả kế toán và giá trị thị trường. Cụ thể, POLCON tác động tích cực đến ROA với hệ số 0,065 (p < 0,05) và tác động tích cực đến Tobin’s Q với hệ số 0,010 (p < 0,01).
3. Lợi thế tín dụng và chi phí vận hành: Doanh nghiệp có kết nối chính trị tiếp cận khoản vay dài hạn tốt hơn (hệ số = 0,240, p < 0,01), đồng thời giảm đáng kể chi phí lãi vay với hệ số chi phí tài chính đạt -0,310 (p < 0,10). Ngoài ra, doanh thu thuần (LnSales) tăng trưởng tích cực (hệ số = 0,200, p < 0,01) trong khi chi phí bán hàng trên một đơn vị sản phẩm giảm -0,006 (p < 0,05).
4. Tác động điều tiết đối với giao dịch bên liên quan: Mặc dù RPTs đơn lẻ làm sụt giảm giá trị doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán (hệ số tác động lên Tobin’s Q là -0,290), biến tương tác giữa RPT và POLCON mang dấu dương đạt 0,250, chứng minh kết nối chính trị giúp hấp thu và làm dịu bớt các tổn hại từ giao dịch nội bộ.

Thảo luận kết quả

Các kết quả thực nghiệm phản ánh trung thực thực trạng vận hành của thị trường vốn tại Việt Nam. Vốn chính trị cho phép các nhà điều hành nắm bắt nhanh chóng các định hướng quy hoạch từ trên xuống của Chính phủ, từ đó chủ động tích lũy nguồn tiền mặt sẵn sàng giải ngân vào các dự án sinh lời cao. Đồ thị phân tích từ Hình 3.3 đến Hình 3.17 trong luận văn minh họa rõ nét sự biến thiên đồng điệu giữa mức độ tích lũy tài sản thanh khoản và tỷ suất sinh lời vượt trội qua từng năm của nhóm doanh nghiệp có liên hệ thể chế.

Bên cạnh đó, thị trường tín dụng Việt Nam vốn phụ thuộc lớn vào nhóm 4 ngân hàng thương mại cổ phần gốc quốc doanh lớn. Mối quan hệ chính trị hoạt động như một cơ chế bảo lãnh ngầm, làm giảm thiểu tình trạng bất cân xứng thông tin, giúp công ty dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay dài hạn với mức lãi suất ưu đãi hơn khoảng 0,31 điểm phần trăm so với các đối thủ cạnh tranh. Đối với giao dịch các bên liên quan (RPTs), uy tín chính trị đóng vai trò như một tấm đệm niềm tin đối với nhà đầu tư đại chúng, làm giảm lo ngại về hành vi chiếm dụng tài sản của nhóm cổ đông kiểm soát.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược khả thi:

• Tối ưu hóa quản trị thanh khoản tại doanh nghiệp: Ban điều hành các công ty niêm yết cần chủ động xây dựng hạn mức dự trữ tiền mặt linh hoạt trong khoảng 8% - 12% tổng tài sản thuần nhằm kịp thời đón đầu các gói kích cầu và cơ hội đầu tư công trong giai đoạn 2024 - 2026.
• Chuyên nghiệp hóa quản trị quan hệ thể chế: Doanh nghiệp khối tư nhân cần thiết lập bộ phận chuyên trách về tuân thủ pháp lý và nghiên cứu chính sách vĩ mô, nhằm cắt giảm chi phí trung gian và tối ưu hóa chi phí bán hàng từ 0,05% đến 0,10% trên mỗi đơn vị doanh thu.
• Tăng cường minh bạch thông tin giao dịch bên liên quan: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán cần ban hành hướng dẫn kiểm toán bắt buộc đối với các hợp đồng RPTs có giá trị vượt quá 5% tổng tài sản doanh nghiệp, hạn chế nguy cơ chuyển giá và bòn rút tài sản của cổ đông thiểu số trước năm 2025.
• Cải cách hệ thống xếp hạng tín nhiệm ngân hàng: Các ngân hàng thương mại cần áp dụng mô hình định lượng rủi ro độc lập dựa trên dòng tiền thực tế thay vì dựa vào các mối quan hệ sở hữu, hướng tới mục tiêu duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng 2,0% theo chuẩn mực Basel II và Basel III.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Học viên cao học và nghiên cứu sinh: Bổ sung phương pháp luận xử lý dữ liệu bảng (Panel Data) với kỹ thuật hồi quy GLS để giải quyết triệt để khuyết tật tự tương quan và phương sai thay đổi trong nghiên cứu tài chính công ty.
2. Giám đốc tài chính (CFO) và Nhà quản trị cấp cao: Nắm bắt cơ chế tác động của vốn chính trị lên chi phí vốn vay, từ đó tái cấu trúc kỳ hạn nợ và thiết lập chính sách nắm giữ tiền mặt tối ưu.
3. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Cung cấp lăng kính đánh giá toàn diện giá trị nội tại và rủi ro quản trị công ty khi phân tích các doanh nghiệp có yếu tố vốn nhà nước hoặc lãnh đạo có nguồn gốc công quyền.
4. Cơ quan hoạch định chính sách kinh tế: Tham khảo số liệu thực chứng để hoàn thiện khung pháp lý về quản trị công ty niêm yết và nâng cao tính minh bạch cho thị trường chứng khoán Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến kết nối chính trị (POLCON) được định nghĩa và đo lường như thế nào trong luận văn? Biến POLCON được lượng hóa dưới dạng biến giả nhị phân (dummy variable), nhận giá trị bằng 1 nếu thành viên Hội đồng quản trị hoặc Ban Giám đốc từng hoặc đang giữ các vị trí lãnh đạo từ cấp phòng, ban, quận/huyện, tỉnh/thành phố, trung ương hoặc trong quân đội; nhận giá trị bằng 0 cho các trường hợp còn lại. Tỷ lệ này chiếm 37,78% trong toàn mẫu khảo sát.

2. Tại sao doanh nghiệp có kết nối chính trị lại có xu hướng nắm giữ nhiều tiền mặt hơn? Doanh nghiệp có kết nối chính trị nắm bắt thông tin dự án sớm hơn nên cần lượng tiền mặt sẵn có cao hơn (hệ số tương quan dương 0,014, p < 0,01) để giải ngân chớp nhoáng các cơ hội sinh lời, đồng thời họ dễ dàng bù đắp thanh khoản từ ngân hàng nên ít chịu rủi ro kiệt quệ tài chính.

3. Kết nối chính trị giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí tài chính như thế nào? Kết quả hồi quy mô hình GLS chỉ ra rằng POLCON có mối quan hệ nghịch biến với tỷ lệ chi phí tài chính với hệ số -0,310 (p < 0,10). Doanh nghiệp tận dụng uy tín thể chế để tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi dài hạn (hệ số 0,240) với lãi suất vay thấp hơn các đối thủ.

4. Giao dịch các bên liên quan (RPTs) tác động thế nào đến giá trị thị trường của doanh nghiệp? Các giao dịch bên liên quan thuần túy làm giảm giá trị doanh nghiệp (Tobin’s Q giảm với hệ số -0,290). Tuy nhiên, khi doanh nghiệp có kết nối chính trị, hệ số tương tác RPT*POLCON đạt giá trị dương 0,250, giúp giảm thiểu đáng kể ảnh hưởng tiêu cực từ các giao dịch nội bộ này.

5. Vì sao nghiên cứu sử dụng phương pháp GLS thay cho phương pháp Pooled OLS? Phương pháp hồi quy Pooled OLS trên dữ liệu 1.800 quan sát vi phạm các giả định hồi quy cổ điển do tồn tại phương sai thay đổi và tự tương quan. Mô hình GLS được lựa chọn để hiệu chỉnh sai số chuẩn, đảm bảo kết quả kiểm định giả thuyết chính xác và có ý nghĩa thống kê cao.

Kết luận

• Nghiên cứu khẳng định vốn chính trị là tài sản chiến lược giúp gia tăng đáng kể tỷ suất sinh lời ROA và giá trị thị trường Tobin’s Q của doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam.
• Mối liên hệ chính trị mở rộng khả năng tiếp cận các khoản vay dài hạn (hệ số 0,240) và giảm thiểu gánh nặng chi phí lãi vay (hệ số -0,310) trong cơ cấu nguồn vốn.
• Chính sách dự trữ tiền mặt ở mức 9,79% tổng tài sản thuần là bước đệm tài chính hiệu quả để các doanh nghiệp có kết nối chính trị chuyển hóa cơ hội chính sách thành lợi nhuận thực tế.
• Kết nối thể chế đóng vai trò như cơ chế bảo hộ, làm giảm nhẹ tác động phá hủy giá trị từ các giao dịch giữa các bên liên quan (RPTs).
• Đóng góp học thuật quan trọng của luận văn là hoàn thiện mô hình thực nghiệm về kinh tế học thể chế trong môi trường thị trường mới nổi giai đoạn 2009 - 2018.

Để mở rộng hàm ý nghiên cứu trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2024 trở đi, các học giả có thể bổ sung các biến kiểm soát về chuyển đổi số và mở rộng tập mẫu sang sàn HNX và UPCoM. Quý độc giả, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm có thể khai thác chi tiết các bảng dữ liệu hồi quy và ma trận tương quan trong toàn văn luận văn để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn quản trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu. Trong chương này, tác giả sẽ làm rõ lý do chọn đề tài nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, các vấn đề nghiên cứu đồng thời giới thiệu tổng quan về phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa khi thực hiện đề tài. Chương 2: Cơ sỡ lý luận khoa học và nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới và Việt Nam về sự liên quan chính trị. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu.

Nội dung chính của chương này tác giả sẽ trình bày phương pháp nghiên cứu, giải thích các biến độc lập và biến phụ thuộc trong mô hình, mô tả các đặc điểm của mô hình thực nghiệm, các giả định đặt ra. Chương 4: Kết quả nghiên cứu trong chương này, tác giả trình bày kết quả nghiên cứu. Chương 5: Kết luận. Ở chương này, tác giả tổng kết các vấn đề nghiên cứu, kết luận lại kết quả thực nghiệm từ mô hình nghiên cứu, nêu lên những hạn chế của đề tài và hướng mở rộng đề tài.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 CHƯƠNG 2. TỔNG QUÁT CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM Trước khi bước vào tìm hiểu các nghiên cứu thực nghiệm của từng phần khung lý thuyết liên quan đến mục tiêu nghiên cứu, ta cần tồng quát các nghiên cứu về sự liên quan chính trị đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.1 Cơ sỡ lý thuyết nắm giữ tiền mặt Chính sách nắm giữ tiền mặt của công ty là một phần quan trọng trong chiến lược tài chính của một công ty. Phần lớn các tài liệu liên quan đến quản trị doanh nghiệp tập trung vào động cơ để các công ty nắm giữ tiền mặt. Jensen (1986) cho rằng các khoản tiền mặt lớn có thể ám chỉ một vấn đề chi phí đại diện, do sự tách biệt của chủ sở hữu và người quản lý trong bối cảnh của Mỹ.

Vấn đề đại diện luôn luôn tồn tại ở các công ty cổ phần, khi quyền sỡ hữu và quyền quản lý hoặc vấn đề bất cân xứng thông tin được tách bạch với nhau thành viên nội bộ bên trong (thành viên kiểm soát và ban quản lý) và các nhà đầu tư bên ngoài (cổ đông thiểu số). Loại vấn đề chi phí đại diện này dường như không đáng kể ở Việt Nam vì sự hiện diện điển hình của một cổ đông lớn kiểm soát công ty. Vì vậy, lý do nắm giữ tiền mặt ở Việt Nam có thể xuất phát từ các yếu tố khác. Có rất ít nghiên cứu về mối liên hệ giữa nắm giữ tiền mặt của công ty và các kết nối chính trị.

Tuy nhiên, Opler et al. (1999) khám phá những lợi ích cho một công ty có tài sản thanh khoản như tiền mặt. Họ cung cấp một khuôn khổ khái niệm và thực nghiệm cho các yếu tố quyết định của nắm giữ tiền mặt của công ty, tài liệu hỗ trợ theo kinh nghiệm cho cả giao dịch và động cơ phòng ngừa cho việc nắm giữ tiền mặt. Việc nắm giữ tiền mặt là đặc biệt quan trọng ở Việt Nam vì thị trường tài chính kém phát triển với các ràng buộc tài chính ép buộc.

Thật vậy, Allen và cộng sự. (2005) cho rằng Trung Quốc có một thị trường tài chính hạn chế và một hệ thống pháp luật kém phát triển. Vì vậy, Trung Quốc đã hạn chế các kênh thay thế để tăng cường tài chính ngoài việc sử dụng danh tiếng và các mối quan hệ hoặc kết nối để đối phó với những hạn chế tài chính. Các nghiên cứu của Opler et al.

(1999) và Allen et al. (2005) cho rằng các hạn chế tài chính là nguyên nhân chính khiến các công ty niêm yết của Trung Quốc nắm giữ tiền mặt. Các công ty được kết nối chính trị có khả năng nắm giữ tiền mặt mạnh hơn, như LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 được chứng minh trong tài liệu, bởi vì tiền mặt có thể đến từ những người cho vay ủng hộ các công ty được kết nối chính trị. Ví dụ, Johnson và Mitton (2003) báo cáo rằng các công ty được kết nối chính trị ở Malaysia có quyền tiếp cận tài chính nợ lớn hơn, trong khi Khwaja và Mian (2005) cho thấy một kết quả tương tự ở Pakistan.

Leuz và Oberholzer- Gee (2006) chỉ ra rằng các doanh nghiệp ở Indonesia có ít kết nối chính trị có nhiều khả năng tìm kiếm tiền ngoài nước, ngụ ý rằng các công ty được kết nối chính trị có thể tiếp cận dễ dàng hơn với thị trường tài chính trong nước. Claessens et al. (2008) cho thấy rằng các công ty kết nối chính trị sự hỗ trợ tài chính của Ngân hàng so với các đối tác không được kết nối chính trị. Khả năng vay vốn cũng đồng nghĩa với việc nắm giữ tiền mặt nhiều hơn.

Các công ty được kết nối chính trị với số tiền nắm giữ tiền mặt lớn hơn có khả năng tận dụng tốt hơn các cơ hội đầu tư do họ tiếp cận tốt hơn với thông tin về các chính sách ở nơi đó. Bởi vì nền kinh tế Việt Nam chủ yếu nằm trong sự kiểm soát của chính phủ, chính sách kinh chủ yếu là từ trên xuống, và do đó, chính sách của chính phủ thường bao phủ chiến lược của công ty. Kết quả là, nắm giữ tiền mặt là một lựa chọn chiến lược quan trọng đối với các công ty được kết nối chính trị của Việt Nam để tận dụng các dự án có khả năng sinh lời ngay lập tức lập luận của chúng tôi cho rằng các công ty Việt Nam nắm giữ nhiều tiền mặt hơn để tạo thuận lợi cho việc nắm bắt cơ hội đầu tư. Opler et al.

(1999) tài liệu rằng cơ hội tăng trưởng thúc đẩy các công ty nắm giữ nhiều tiền hơn; Simutin (2010) cũng chứng minh rằng các công ty có lượng tiền mặt lớn hơn có nhiều cơ hội tăng trưởng hơn. Trong thị trường tài chính hạn chế của tại Việt Nam việc kết nối chính trị là cực kỳ quan trọng để thu được tiền đầu tư và tiếp cận thông tin khi Chính phủ Việt Nam lệnh cho sự ưu tiên phát triển tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, chúng tôi hy vọng rằng các công ty được kết nối chính trị này sẽ nắm giữ nhiều tiền hơn cho các cơ hội đầu tư, dẫn đến giả thuyết sau đây. Các công ty Việt Nam kết nối chính trị sẽ chọn nắm giữ tiền mặt cao hơn các công ty không kết nối.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Hiệu quả hoạt động của công ty: Các giả thuyết hiệu quả: Theo lý thuyết cơ bản, lợi thế cạnh tranh của một công ty nằm ở các nguồn hữu hình và vô hình. Sự độc quyền của Chính phủ Việt Nam về phân bổ nguồn lực đại diện cho một trở ngại về cấu trúc sở hữu và là một cơ hội. Do đó, các công ty được chính trị kết nối có thể đảm bảo các nguồn lực chính bằng cách thu hút sự ủng hộ từ chính phủ. Các nghiên cứu trước đây đã chứng minh lợi ích kinh tế từ các kết nối chính trị, bao gồm: (i) tiếp cận ưu đãi với thị trường tín dụng; (ii) bảo đảm các hợp đồng quản trị; (iii) nhận được sự giải quyết thuận lợi; (iv) có được sự cứu trợ của chính phủ trong các trường hợp khủng hoảng tài chính; (v) trả thuế thấp hơn; (vi) bảo vệ quyền bảo vệ quyền sở hữu; và (vii) cải thiện hiệu suất tài chính và tài khoản.

Cụ thể, Fisman (2001) ước tính giá trị của các kết nối chính trị ở Indonesia và thấy rằng các kết nối chính trị quyết định giá trị của các công ty, trong khi Johnson và Mitton (2003) chứng minh rằng các công ty được kết nối chính trị với Thủ tướng Mahathir Mohamad ở Malaysia có lợi nhuận cao hơn đáng kể. Ferguson và Voth (2008) theo dõi các kết nối chính trị của các công ty Đức đối với Đảng phát xít vào đầu năm 1933 và thấy rằng các công ty kết nối có kinh nghiệm cao bất thường sau khi quốc xã Đức tăng quyền lực. Goldman et al. (2009) thấy rằng giá trị thị trường của các công ty S & P500 kết nối với Đảng Cộng hòa ở Hoa Kỳ tăng lên để đáp ứng với chiến thắng của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2000.

Cooper et al. (2010) cho thấy rằng những đóng góp chính trị của công ty có tương quan thuận và tương quan đáng kể với lợi nhuận cổ phiếu trong tương lai. Những các nghiên cứu cho thấy các công ty kết nối chính trị có giá trị thị trường cao hơn. Trong các cuộc thảo luận trên, chúng tôi đề xuất giả thuyết sau.

Các công ty kết nối chính trị sẽ có tài chính tốt hơn các công ty không kết nối 2.3 Lợi ích của công ty: Tiếp cận vào giả thuyết mở rộng tín dụng và bán hàng Theo các lợi ích của các kết nối chính trị về ROA và TobinQ’s cao hơn, chúng tôi điều tra thêm các cơ chế có thể thực hiện tốt hơn thông qua hai tuyến đường: Tiếp cận tín LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 dụng dễ dàng hơn và doanh thu cao hơn. Allen et al. (2005) tài liệu rằng Trung Quốc thiếu các tổ chức kinh tế phát triển tốt và có những thay đổi đáng kể trong khu vực. Việt Nam không có hệ thống luật pháp minh bạch, hợp lý và hệ thống thực thi pháp luật hiệu quả, trong khi hệ thống tài chính ngân hàng của nó bị chi phối bởi bốn ngân hàng quốc doanh lớn cung cấp các khoản vay ngân hàng cho các công ty lớn của Việt Nam.

Những trở ngại của việc tiếp cận tín dụng của các công ty bị giới hạn thị trường tài chính của Việt Nam và do đó hạn chế khả năng mở rộng của họ. Điều thú vị là Johnson và Mitton (2003) và Khwaja và Mian (2005) đã ghi nhận rằng các công ty được chính trị kết nối ở các quốc gia khác có thể tiếp cận tài chính nợ tốt hơn. Nó không phải là đáng ngạc nhiên rằng các kết nối chính trị sẽ cho phép các công ty để có thể tiếp cận tốt hơn với các khoản vay ngân hàng. Tuy nhiên, các khoản vay dài hạn lớn hơn không nhất thiết ngụ ý một thỏa thuận tốt hơn cho công ty nếu khoản vay này mang lại lãi suất cao.

Vì vậy, điều quan trọng là phải kiểm tra xem các công ty Việt Nam có liên quan về mặt chính trị này có được hưởng lợi từ lãi suất thấp hơn hay không. Giả thuyết sau đây được đề xuất: H3. Các công ty kết nối chính trị sẽ nhận được các khoản vay ngân hàng dài hạn hơn và chi phí tài chính thấp hơn các công ty không liên kết.