CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TIÊU THỤ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TIÊU THỤ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Tiêu thụ sản phẩm Là khâu cuối cùng của quá trình luân chuyển hàng hóa, trực tiếp thực hiện chức năng lưu thông phục vụ sản xuất và đời sống xã hội.
Đó là việc cung cấp cho khách hàng loại sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra hoặc các loại hàng hóa, dịch vụ (doanh nghiệp thương mại, dịch vụ), đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán Thông qua quá trình tiêu thụ hàng hóa chuyển từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị. Và khi kết thúc quá trình tiêu thụ doanh nghiệp sẽ thu được doanh thu từ hoạt động bán hàng. Các phương thức tiêu thụ - Phương thức trực tiếp Là phương thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho của doanh nghiệp. Sản phẩm, hàng hóa khi giao cho khách hàng được chính thức xem như là tiêu thụ và người bán mất quyền sở hữu về số hàng này.
Người mua thanh toán hay chấp nhận thanh toán số hàng mà người bán đã giao.TS Ngô Thế Chi) - Phương thức chuyển hàng Theo phương thức này, doanh nghiệp gửi hàng tại địa điểm đã quy ước trong hợp đồng. Hàng hóa trong quá trình chuyển đi vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Thời điểm khách hàng đã trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán thì khi ấy sản phẩm được xem là đã tiêu thụ và doanh nghiệp ghi nhận doanh thu bán hàng. (Nguyên lý kế toán, TS Phạm Ngọc Toàn) - Phương thức bán hàng qua đại lý, ký gửi Đây là phương thức doanh nghiệp giao hàng cho các đại lý ký gửi để các đại lý này bán hàng trực tiếp.
khoản tiền hoa hồng hoặc chênh lệch giá bán mà bên đại SVTH: Nguyễn Minh Trí Trang 2 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Giao lý nhận được ghi nhận là doanh thu. Số hàng chuyển giao cho đại lý ký gửi vẫn thuộc quền sở hữu của doanh nghiệp. Khi đại lý ký gửi thông báo về số hàng bán được, chấp nhận thanh toán hoặc đã thanh toán thì số hàng coi như đã tiêu thụ.TS Võ Văn Nhị) - Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp Là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần và chấp nhận thanh toán trả dần cho các kỳ tiếp.
Một phần người mua sẽ thanh toán ngay tại thời điểm mua hàng, phần còn lại người mua chấp nhận thanh toán trả dần cho các kỳ tiếp theo và phải chịu một tỉ lệ lãi suất nhất định. Số tiền trả ở các kỳ tiếp theo thông thường bằng nhau, trong đó bao gồm doanh thu gốc và một phần lãi trả chậm.TS Ngô Thế Chi) 1. Các phương thức thanh toán Có 2 phương thức thanh toán cơ bản: - Thanh toán bằng tiền mặt Đây là hình thức thanh toán thông qua việc nhập hoặc xuất quỹ tiền mặt của doanh nghiệp không qua nghiệp vụ thanh toán của ngân hàng. - Thanh toán không dùng tiền mặt Là hình thức thanh toán được thực hiện thông qua việc chuyển bút toán trên tài khoản tiền gửi ngân hàng của các đơn vị, các doanh nghiệp.
Có nhiều hình thức thanh toán không dùng tiền mặt khác nhau tùy thuộc vào từng thương vụ, từng loại khách hàng nà việc thanh toán có thể thực hiện theo một số hình thức như: Thanh toán theo hình thức chuyển tiền; Thanh toán bằng sec; Thanh toán bằng ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi; Thanh toán bằng thư tín dụng, bằng thẻ thanh toán. Kết quả kinh doanh Là số chênh lệch giữa tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ thuần, doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác với giá trị vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí khác. LN kế toán trước thuế TNDN = LN thuần từ hoạt HĐKD + LN khác LN sau thuế TNDN = LN kế toán trước thuế - CP thuế TNDN LN thuần từ HĐKD = [DT thuần + DTTC] - [GVHB + CPBH + CPQLDN] SVTH: Nguyễn Minh Trí Trang 3 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Giao LN khác = Thu nhập khác – Chi phí khác 1.
Vai trò của quá trình tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh Trong nền kinh tế hiện nay, khi mà sự cạnh tranh thị trường giữa các doanh nghiệp đang diễn ra gay gắt, vấn đề đặt lên hàng đầu đối với các doanh nghiệp là làm sao cho việc kinh doanh đạt hiệu quả, lợi nhuận đạt tối đa. Điều đó đồng nghĩa với việc doanh nghiệp cần phải thường xuyên kiểm tra, theo dõi, cũng như đánh giá tình hình tiêu thụ trong từng thời kì, từng khách hàng, từng hoạt động kinh tế thông qua số liệu của kế toán tiêu thụ. Đối với doanh nghiệp: Thông qua tiêu thụ sẽ thu hồi được vốn, tiếp tục quá trình tái sản xuất. Tiêu thụ tốt sẽ làm cho quy mô lớn hơn và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.
Đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân: Thực hiện tốt khâu tiêu thụ thành phẩm là cơ sở cho sự điều hòa giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa tiền và hàng, bảo đảm sự phát triển cân đối trong từng ngành hoặc giữa các ngành với nhau. Thông qua kết quả sản xuất kinh doanh giúp Nhà nước thu đúng, thu đủ Thuế và các nguồn lợi khác để đảm bảo công bằng xã hội, đồng thời Nhà nước có thể nắm bắt được khả năng cũng như xu thế phát triển của từng ngành, từng địa bàn để có những chính sách khuyến khích hay hạn chế đầu tư một cách hợp lý, đảm bảo cho sư phát triển đồng đều và vững mạnh của nền kinh tế, phát triển đất nước. Nhiệm vụ và ý nghĩa của quá trình tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh Nhiệm vụ quan trọng và bao trùm nhất của kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh là cung cấp một cách kịp thời, chính xác cho nhà quản lý và những người quan tâm đến hoạt động của doanh nghiệp thông tin về hoạt động kinh doanh, lợi nhuận đạt được của doanh nghiệp. Từ đó có thể phân tích đánh giá và đưa ra những quyết định kinh doanh đúng đắn cho doanh nghiệp.
Nhiệm vụ cụ thể của kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh bao gồm: - Theo dõi và phản ánh kịp thời, chính xác tình hình biến động hàng hóa ở tất cả các trạng thái: hàng trong kho, hàng gửi bán, hàng đang đi đường…, để đảm bảo tính đầy đủ cho hàng hóa ở tất cả các chỉ tiêu hiện vật và giá trị. SVTH: Nguyễn Minh Trí Trang 4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Giao - Phản ánh chính xác số lượng hàng bán, doanh thu thuần để xác định chính xác kết quả kinh doanh đôn đốc, đảm bảo thu đủ, thu nhanh tiền bán hành tránh bị chiếm dụng vốn bất hợp pháp. - Phản ánh chính xác, đầy đủ, trung thực các khoản chi phí bán hàng chi phí quản lý phát sinh nhằm xác định kết quả kinh doanh cuối kỳ.
- Phản ánh, giám sát, đôn đốc tình hình thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch về tiêu thụ, lợi nhuận. Cung cấp đầy đủ số liệu lập quyết toán kịp thời thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với nhà nước. Hoạt động tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh mang ý nghĩa sống còn, quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Tổ chức tốt công tác tiêu thụ sản phẩm là một trong những điều kiện để doanh nghiệp đa dạng hóa các mặt hàng cũng như hạn chế các loại sản không đem lại lợi ích nhằm đạt được mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận khai thác triệt để nhu cầu thị trường đáp ứng kịp thời nhu cầu tiêu đủng của xã hội.
Quá trình tiêu thụ là cơ sở để đảm bảo cho sự tồn tại và tiếp tục hoạt động của doanh nghiệp. Chỉ qua tiêu thụ tính chất hữu ích của sản phẩm hàng hóa mới được xác định rõ. Doanh nghiệp tiêu thụ càng nhanh thì tốc độ vòng quay vòng vốn càng lớn, lợi nhuận doanh nghiệp thu được càng cao. Trong nền kinh tế quốc dân hoạt động tiêu thụ góp phần khuyến khích tiêu dùng để đạt được sự thích ứng tối ưu giữa cung cầu trên thị trường.
Bên cạnh đó tiêu thụ cũng góp phần giúp phát triển cân đối giữa các ngành nghề khu vực trong toàn nền kinh tế. Kết quả tiêu thụ của mỗi doanh nghiệp chính là biểu hiện cho sự tăng trưởng kinh tế là nhân tố tích cực tạo nên bộ mặt của nền kinh tế quốc dân. KẾ TOÁN TIÊU THỤ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1.
Một số khái niệm Theo chuẩn mực số 14 (VAS 14) về doanh thu và thu nhập khác ban hành ngày 31/12/2007 của Bộ Tài chính SVTH: Nguyễn Minh Trí Trang 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Giao “Doanh thu là giá trị gộp của các lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp đạt được trong kỳ kế toán phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.” Doanh thu = Số lượng hàng hóa sản phẩm tiêu thụ trong kỳ x Đơn giá Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ là số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ với các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, doanh thu của số hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp. Các loại danh thu gồm: - Doanh thu bán hàng - Doanh thu cung cấp dịch vụ - Tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia 1. Chứng từ, sổ sách sử dụng - Hóa đơn bán hàng: Dùng trong các doanh nghiệp áp dụng tính thuế theo PPTT hoặc những mặt hàng không chịu thuế GTGT.
- Hóa đơn GTGT: Dùng trong các doanh nghiệp áp dụng tính thuế theo PPKT - Hợp đồng kinh tế, đơn đặt hàng, biên bản giao nhận, bảng kê hàng hóa gửi bán đã tiêu thụ, phiếu xuất kho hoặc hóa đơn kiểm phiếu xuất kho. - Các chứng từ thanh toán: Phiếu thu, Séc, giấy báo có của ngân hàng,. - Sổ sách sử dụng: Sổ chi tiết thanh toán; Sổ nhật ký bán hàng, thu tiền, chi tiền: Các sổ kế toán chi tiết khác và một số loại sổ liên quan. Tài khoản sử dụng Theo thông tư số 200/2014/TT-BTC ban hành ngày 22/12/2014 của Bộ Tài Chính, kế toán sử dụng: TK 511 - “ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ ”.