PHẦN I LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG I. NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC THANH VỚI CÁN BỘ CÔNG NHÂN VIÊN. KHÁI NIỆM VỀ TIỀN LƢƠNG. Nền sản xuất xã hội đƣợc cấu thành từ ba yếu tố cơ bản đó là lao động, đối tƣợng lao động, tƣ liêu lao động trong đó lao động là yếu tố quan trọng nhất bởi nó mang tính chủ động và quyết định, Ngƣời lao động bỏ sức lao động của mình để kết hợp với tƣ liệu lao động lênn đối tƣợng lao động để tạo ra của cải vật chất cho xã hội.
Khi đó họ sẽ nhận đƣợc ở gnƣời củ của mình một khoản thù lao để tái sản xuất sức lao động. Khoản thù lao này chính là tiền lƣơng. Tuy nhiên dƣớu mỗi chế độ chính trị xã hội thì có những quan điểm khác nhau về tiền lƣơng. Dƣới chế độ xã hội chủ nghĩa, sở hữu toàn dân do vậy quy luật cung cầu thị trƣờng không còn tồn tại, tiền lƣơng đƣợc hiểu nhƣ một phần thu nhập quốc dân biểu hiện dƣới hình thức tiền tệ đƣợc nhà nƣớc phân phối có kế hoạch cho ngƣời lao động phù hợp với số lƣợng và chất lƣợng của mỗi ngƣời nhƣ vây tiền lƣơng không còn giá trị cảu sức lao động.
Trong nền kinh tế thị trƣờng, sức lao động đã trở thành hàng hoá, ngƣời có sức lao động có thể tự do thuê bán sức lao động của mình cho ngƣời sử dụng lao động: Nhà nƣớc, chủ doanh nghiệp.) thông qua các hợp đồng lao động. Sau quá trình làm việc chủ doanh nghiệp trả cho họ một khoản tiền lƣơng thƣờng xuyên liên quan chặt chẽ với kết quả lao động của ngƣời đó. Do đó tiền lƣơng thƣờng xuyên biến động xoay quanh giá trị sức lao động, là giá cả của yếu tố sức lao động mà ngƣời sử dụng lao động trả 1 UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.co cho ngƣời cung ứng lao động tuân theo quy luật cung cầu của thị trƣờng và pháp luật của nhà nƣớc. Ở Việt Nam, trong suốt giai đoạn dài cơ chế bao cấp, tiền lƣơng không đƣợc coi là giá trị của sức lao động.
Từ khi chúgn ta đổi mới sang cơ chế kinh tế thị trƣờng nhiều thành phần, sức lao động mới đƣợc coi là hàng hoá và tiền lƣơng đƣợc hiểu đƣợc hiểu theo đúng với bản chất của nó. VAI TRÒ CỦA TIÊN LƢƠNG. Quá trình sản xuất là quá trình kết hợp đồng thời cũng là quá trình tiêu hao các yếu tố cơ bản (lao động, đối tƣợng lao động, tƣ liệu lao động) trong đó yếu tố lao động với tƣ cách là hoạt động chân tay và trí óc của con ngƣời, sử dụng các tƣ liệu lao động tác động vào đối tƣợng lao động biến các đối tƣợng lao động thành các vật phẩm có ích cho nhu cầu của con ngƣời. Để đảm bảo quá trình tái sản xuất trƣớc hết phải đảm bảo tái sản xuất sức lao động.
Nghĩa là sức lao động mà con ngƣời bỏ ra phải đƣợc bù đắp dƣới dạng thù lao lao động. Tiên lƣơng (Tiền công) chính là phần thù lao lao động đƣợc thể hiện bằng tiền mà doanh nghiệp trả cho ngƣời lao động căn cứ vào thời gian, khối lƣợng, chất lƣợng công việc của họ. Về bản chất tiên lƣơng chính là biểu hiện bằng tiền của giá cả sức lao động. Mặt khác, tiên lƣơng còn là đòn bẩy kinh tế đê khuyến khích tinh thần hăng hái lao động kích thích ngƣời lao động quan tâm đến kết quả lao động của họ.
Nói cách khác tiên lƣơng chính là nhân tố thúc đẩy năng suất lao động. Tiên lƣơng đóng vai trò quyết định trong việc ổn định và phát triển kinh tế gia đình. Ngƣời lao động dùng tiên lƣơng để trang chải và tích luỹ sẽ tạo điều kiện cho ngƣời lao động trong doanh nghiệp yên tâm phấn khởi 2 UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.co làm việc, thực hiện dân giầu nƣớc mạnh. Ngƣợc lại, sẽ làm cho mức sống của họ giảm sút kinh tế gặp khó khăn.
Tiên lƣơng không chỉ ảnh hƣởng đến tâm tƣ của ngƣời lao động với doanh nghiệp mà còn đối với xã hội. Nếu tiền lƣơng cao sẽ ảnh hƣởng tích cực ngƣợc lại họ sẽ không tha thiết với doanh nghiệp chán nản công việc, có thể nói tiền lƣơng là một nhân tố động nhất, cách mạng nhất. Vai trò của tiền lƣơng còn đƣợc thể hiện thông qua việc thực hiện chức năng của tiền lƣơng, tiền lƣơng nhằm bảo đảm đủ chi phí để tái sản xuất sức lao động đây cũng là yêu cầu thấp nhất của tiền lƣơng phải nuôi sống ngƣời lao động duy trì sức lao động của họ. Bảo đảm vai trò kích thích của tiền lƣơng vì sự thúc ép của tiền lƣơng khiến ngƣời lao động phải say mê nghề nghiệp.
Vì đƣợc lĩnh đồng lƣơng ngƣời lao động tự thấy phải không ngừng bồi dƣỡng nâng cao trình độ về mọi mặt cả về kiến thức lý luận kỹ năng kỹ xảo chịu khó tìm tòi học hỏi và rút kinh nghiệp. Bảo đảm vai trò điều phối lao động tiền lƣơng, với tiền lƣơng lao động thoả đáng ngƣời lao động tự nguyện nhận mọi công việc đƣợc giao dù ở đâu làm gì (Công việc độc hại, nguy hiểm khó khăn) hay bất kỳ khi nào (đầu giờ, giữa giờ, cuối giờ thậm chí ngƣời giờ làm việc. Vai trò quản lý lao động của tiền lƣơng , doanh nghiệp sử dụng công cụ tiền lƣơng không chỉ với mục đích tạo điều kiện vật chất chi ngƣời lao động mà với mục đích thông qua việc trả lƣơng để kiểm tra theo dõi giám sát ngƣời lao động làm việc theo ý đồ của mình, bảo đảm tiền lƣơng chi ra phải đem lại kết quả và hiệu quả rõ rệt. PHÂN LOẠI TIỀN LƢƠNG.
Theo chế độ hiện nay quỹ lƣơng của các xí nghiệp là toàn bộ tiền lƣơng phải trả cho tất cả các loại lao động trong biên chế và lao động ngoài biên chế. Về hạch toán quỹ tiền lƣơng đƣợc chia thành hai loại: 3 UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.co + Tiền lƣơng chính: Là tiền lƣơng trả cho cán bộ công nhân viên trong thời gian thực tế có làm việc theo nghĩa vụ quy định nhƣ tiền lƣơng cấp bậc,c ác khoản phụ câps kèm theo lƣơng nhƣ( phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp độc hại.) + Tiền lƣơng lƣơng phụ: Là tiền thƣởng trả cho cán bộ công nhân viên trong thời gian làm nhiệm vụ chíh nhƣng vẫn đƣợc hƣởng theo chế độ quy định nhƣ tiền lƣơng nghỉ phép, tiền thƣởng trong thời gian ngừng việc hoặc huy động nghĩa vụ xã hội nhƣ rèn luyện tập quân sự, học tập. Việc phân chia quỹ tiền lƣơng nhƣ trên có ý nghĩa quan trọng đối với công tác kế toán và phân tích tiền lƣơng trong giá thành sản phẩm. Tiền lƣơng chính của công nhân viên sản xuất gắn liền với quá trình sản xuất ra sản phẩm và hạch toán trực tiếp vào chi phí sản xuất từng loại sản phẩm.
Tiền lƣơng phụ của họ không gắn liền với từng loại sản phẩm nên đƣợc hạc toán tập hợp chi phí sản xuất trên cơ sở đó đẻ xác định và tính toán chính xác chi phí tiền lƣơng trong giá thành sản phẩm, trong chi phí quản lý. CÁC HÌNH THỨC TRẢ TIỀN LƢƠNG. Mục đích của chế độ tiền lƣơng là nhằm quán triệt nguyên tắc phân phối theo lao động. Trên thực tế các doanh nghiệp thƣờng áp dụng các chế độ ( hình thức) tiền lƣơng theo thời gian tiền lƣơng theo sản phẩm và tiền lƣơng khoán.
TRẢ TIỀN LƢƠNG THEO THỜI GIAN - Trả lƣơng theo thời gian là hình thức chi trả lƣơng cho ngƣời lao động căn cứ vào thời gian làm việc thực tế. - Tiền lƣơng theo thời gian đƣợc chia ra: + Tiền lƣơng tháng: Là tiền lƣơng trả cố định hàng tháng trên cơ sở hợp đồng lao động. 4 UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.co + Tiền lƣơng tuần: Là tiền lƣơng trả cho một tuần làm việc đƣợc xác định trên cơ sở bằng tiền lƣơng tháng nhân với 12tháng chia cho 52. + Tiền lƣơng ngày là tiền lƣơng trả cho một ngày làm việc đƣợc xác định bằng cách lấy tiền lƣơng tháng chia cho 22 ngày.
+ Tiền lƣơng giờ là tiền lƣơng trả cho một giờ làm việc đƣợc xác định bằng cách lấy tiền lƣơng ngày chia cho số giờ tiêu chuẩn của bộ luật lao động ( không quá 8h/ngày hoặc không quá 40h/tuần). - Hình thức tiền lƣơng thời gian có ƣu điểm là rễ tính toán dễ áp dụng. Tuy nhiên có những hạn chế là mang tính bình quân chƣa gắn với kết quả sản xuất. Chính vì vậy việc trả lƣơng theo thời gian có thể kết hợp chế độ tiền thƣởng để khuyến khích ngƣời lao động hăng hái làm việc.
-Đối tƣợng áp dụng: Phù hợp với những lao động làm công tác văn phòngnhƣ hành chính, quản trị, tổ chức lao động, thống kê tài vụ kế toán 2. TRẢ TIỀN LƢƠNG THEO SẢN PHẨM. -Tiền lƣơng theo sản phẩm là hình thức trả lƣơng cho ngƣời lao động căn cứ vào số lƣợng chất lƣợng sản phẩm mà họ làm ra. -Trả lƣơng theo sản phẩm có thể tiến hành theo nhiều hình thức khác nhau nhƣ: +Trả lƣơng theo sản phẩm trực tiếp không hạn chế +Trả lƣơng theo sản phẩm có thƣởng +Trả lƣơng theo sản phẩm luỹ tiến -Hình thức trả lƣơng sản phẩm có ƣu điểm là đảm bảo đƣợc nguyên tắc phân phối theo lao động, tiền lƣơng gắn chặt với số lƣợng và chất lƣợng lao động mà ngƣời lao động bỏ ra,do đó kích thích ngƣời lao động quan tâm đến kết quả lao động của mình, thúc đẩy tăng năng suất lao động,tăng sản phẩm xã hội.
5 UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.co -Đối tƣợng áp dụng :phù hợp với những lao động trực tiếp sản xuất hoặc với những loại công việc có thể lƣợng hoá đƣợc khối lƣợng chất lƣợng, có hệ thống định mức lao động, đơn giá tiền lƣơng đầy đủ chính xác. TRẢ TIỀN LƢƠNG KHOÁN. Tiền lƣơng khoán là hình thức trả lƣơng cho ngƣời lao động theo khối lƣợng,chất lƣợng công việc mà họ đã hoàn thành(có thể khoán việc, hay khoán gọn hoặc khoán sản phẩm cuối cùng). Ngoài chế độ tiền lƣơng các doanh nghiệp còn tiến hành xây dựng chế độ tiền thƣởng cho cá nhân, tập thể có thành tích trong trong hoạt động sản xuất kinh doanh .Tiền thƣởng bao gồm thƣởng thi đua (lấy từ quỹ khen thƣởng) và thƣởng trong sản xuất kinh doanh (do nang cao chất lƣợng sản phẩm, tiết kiệm vật tƣ, phát minh sáng kiến.) Bên cạnh đó chế độ tiền lƣơng tiền thƣởng đƣợc hƣởng trong quá trình sản xuất kinh doanh ,ngƣời lao động còn đƣợc hƣởng các khoản trợ cấp thuộc quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm y tế trong các trƣờng hợp ốm đau, thai sản, tai nạn lao động.