lời mở đầu và kết luận, kết cấu của luận văn gồm 04 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về kế toán hoạt động thu - chi trong đơn vị sự nghiệp có thu. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng hoạt động kế toán thu - chi tại Trƣờng Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kế toán thu - chi tại Trƣờng Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN HOẠT ĐỘNG THU, CHI TRONG ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU 1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu « Ở nƣớc ta hiện nay, hệ thống các đơn vị hành chính sự nghiệp trực thuộc Chính phủ, các cơ quan có thẩm quyền tƣơng đối lớn.
Mọi hoạt động của các đơn vị hành chính sƣ nghiệp này sẽ có tác động đến toàn bộ nền kinh tế của đất nƣớc. Chính vì vậy quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng kinh phí của các đơn vị hành chính sự nghiệp là một yêu cầu vô cùng cấp thiết đƣợc đặt ra đối với các đơn vị hành chính sự nghiệp nói riêng và Việt Nam nói chung. Để làm đƣợc điều này thì việc nâng cao hiệu quả hoạt động của kế toán thu - chi đóng vai trò rất quan trọng. Trong các phần hành kế toán tại các đơn vị hành chính sự nghiệp công lập có thu thì kế toán hoạt động thu - chi là một phần hành quan trọng.
Thực tế đã có một số tác giả thấy đƣợc tầm quan trọng của Kế toán hoạt động thu chi trong đơn vị sự nghiệp và có những công trình nghiên cứu về công tác Kế toán thu - chi của từng ngành, từng đơn vị cụ thể nhƣ sau: » « Trong bài nghiên cứu của Ths. Nguyễn Thị Minh Phƣơng (2014) bàn về “Vai trò của Kế toán hành chính sự nghiệp trong quản lý ngân sách”. Bài viết đã đề cập đến vai trò của công tác kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp đối với việc đổi mới phát triển và nâng cao vai trò của Kinh tế Nhà nƣớc đồng thời đƣa ra những nhiệm vụ của công tác kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp. Luận văn thạc sĩ kinh tế của Nguyễn Thị Khánh (2017) “Kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp thể thao trên địa bàn thành phố Hải Dƣơng”.
Luận văn khái quát nội dung kế toán hoạt động thu chi tại các đơn vị sự nghiệp thể thao trên địa bàn TP. Hải Dƣơng theo 3 loại hoạt động thu chi ngân sách nhà nƣớc (NSNN) cấp, thu chi sự nghiệp và thu chi sản xuất kinh doanh (SXKD). Qua đó, luận văn đã đề xuất đƣợc 2 nhóm giải pháp hoàn thiện kế toán hoạt động thu, chi đó 5 là: hoàn thiện nội dung hoạt động thu, chi và hoàn thiện kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị sự nghiệp thể thao trên địa bàn TP. Luận văn thạc sĩ kinh tế của Trần Thị Lan (2018) “Kế toán hoạt động thu, chi tại các Viện nghiên cứu trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng”.
Luận văn đã trình bày đƣợc những lý luận chung và thực trạng kế toán hoạt động thu, chi từ nguồn kinh phí NSNN; sự nghiệp; kế toán thu, chi hoạt động SXKD và hoạt động khác tại các Viện nghiên cứu trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng trong điều kiện thực hiện tự chủ tài chính. Luận văn đã chỉ ra đƣợc một số kết quả đạt đƣợc và những vấn đề còn tồn tại trong kế toán hoạt động thu, chi tại các Viện nghiên cứu trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng và đề xuất đƣợc các giải pháp hoàn thiện kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị khảo sát đó là: hoàn thiện xác định giao dịch thu - chi; hoàn thiện công tác kế toán. Tuy nhiên do nguồn số liệu minh chứng tác giả mới chỉ khảo sát tại các đơn vị hiện đang áp dụng theo QĐ 19/2006/QĐ- BTC mà chƣa chuyển sang thực hiện theo TT107/2017/TT-BTC. Luận văn thạc sĩ kế toán của Nguyễn Thị Minh Trang (2019) “Kế toán hoạt động thu, chi tại trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội”.
Luận văn đã trình bày những lý luận chung về kế toán hoạt động thu, chi tại các đơn vị SNCL, từ đó phân tích, đánh giá thực trạng công tác kế toán 4 hoạt động thu, chi tại Trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội và đề xuất các giải pháp hoàn thiện kế toán hoạt động thu, chi mang tính khả thi trên cả khía cạnh kế toán tài chính (KTTC) và kế toán quản trị. Luận văn của Ngô Thu Hƣơng (2021), “Kế toán thu, chi và kết quả các hoạt động tại Học viện Y - Dƣợc Học cổ truyền Việt Nam”. Tác giả đã có những so sánh, đánh giá và tìm ra đƣợc những hạn chế để có căn cứ hoàn thiện các giải pháp về kế toán thu chi và hoạt động tại Học viện trong cơ chế tự chủ nhằm cung cấp thông tin hữu ích cho nhà quản lý để quản lý tài chính cho đơn vị trong cơ chế tự chủ tiến tới hội nhập quốc tế. Khoảng trống nghiên cứu Các nghiên cứu trong nƣớc chỉ ra rằng các vấn đề từ kế toán thu chi với các đơn vị hành chính sự nghiệp đƣợc phân tích khá kỹ, đánh giá đƣợc thực trạng kế 6 toán hoạt động thu, chi tại đơn vị đó trên cơ sở việc vận dụng chế độ kế toán để hạch toán các khoản thu, chi trong đơn vị để từ đó đƣa ra những giải pháp hoàn thiện kế toán hoạt động thu chi tại các đơn vị.
Tuy nhiên, việc đi sâu phân tích về kế toán thu chi cụ thể là các trƣờng cao đẳng nghề tự chủ tài chính còn chƣa có nhiều nghiên cứu, trong khi vấn đề thực hiện hoàn thiện hoạt động thu chi trong thời gian tới là vô cùng cấp thiết. Vì vậy tác giả cho rằng đây chính là khoảng trống chƣa đƣợc đề cập đến trong các công trình nghiên cứu về kế toán hoạt động thu chi trong đơn vị sự nghiệp có thu nói chung và tại Trƣờng cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội nói riêng. Tổng quan chung về đơn vị hành chính sự nghiệp có thu 1. Khái niệm, phân loại đơn vị sự nghiệp có thu a.
Khái niệm Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nƣớc, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tƣ cách pháp nhân bao gồm các đơn vị trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo, y tế, thể thao, thuỷ lợi, sự nghiệp kinh tế khác…nhằm cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nƣớc. (Theo khoản 1 Điều 9 Luật Viên chức 2010) Đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu là các đơn vị đƣợc ngân sách nhà nƣớc đảm bảo toàn bộ nguồn kinh phí hoạt động thƣờng xuyên. Đơn vị sự nghiệp có thu là đơn vị do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền thành lập, có tƣ cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng, phục vụ chức năng quản lý nhà nƣớc hoặc cung cấp dịch vụ công trong các ngành lĩnh vực theo quy định của pháp luật nhƣ giáo dục đào tạo, y tế, thể dục thể thao và khoa học công nghệ…Các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục đích lợi nhuận, phục vụ cho các nhu cầu, lợi ích chung thiết yếu, cung cấp những sản phẩm mang lại lợi ích chung, lâu dài và bền vững cho xã hội. Có hai loại đơn vị sự nghiệp có thu là đơn vị sự nghiệp có thu đảm bảo một phần chi thƣờng xuyên và đơn vị có thu đảm bảo toàn bộ chi thƣờng xuyên.
7 Từ khái niệm về đơn vị sự nghiệp và cơ quan hành chính ta thấy sự khác nhau giữa hai đơn vị trên và cũng thấy rõ đƣợc đối tƣợng mà đề tài hƣớng tới nghiên cứu là đơn vị sự nghiệp có thu b. Phân loại đơn vị sự nghiệp có thu - Theo lĩnh vực hoạt động Giáo dục đào tạo Y tế Khoa học công nghệ Văn hoá, thể thao Kinh tế - Theo mức độ tự chủ tài chính Đơn vị sự nghiệp đảm bảo chi hoạt động Đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động Đơn vị sự nghiệp do NSNN đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động - Theo phân cấp quản lý ngân sách Đơn vị dự toán cấp 1 Đơn vị dự toán cấp 2 Đơn vị dự toán cấp 3 (*) Theo lĩnh vực hoạt động thì đơn vị SNCL đƣợc chia thành: - Đơn vị sự nghiệp có thu công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo bao gồm: Các cơ sở giáo dục công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân nhƣ các trƣờng mầm non, trƣờng tiểu học, trƣờng trung học cơ sở, trƣờng phổ thông, trƣờng trung học chuyên nghiệp, các trƣờng cao đẳng, đại học và học viện…Đây là các đơn vị sự nghiệp có nguồn thu chủ yếu từ học phí, các nguồn thu khác từ hoạt động dịch vụ liên kết đào tạo với các cơ sở trong nƣớc và ngoài nƣớc. - Đơn vị sự nghiệp có thu công lập hoạt động trong lĩnh vực khoa học và công nghệ gồm: Các đơn vị thuộc Tổng cục tiêu chuẩn đo lƣờng chất lƣợng, Quỹ phát triển khoa học và công nghệ, các Trƣờng tin học, Viện chiến lƣợc và chính sách khoa học…; 8 - Đơn vị sự nghiệp có thu công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế gồm các cơ sở khám chữa bệnh nhƣ các bệnh viện, phòng khám, Trƣờng y tế thuộc các Bộ, ngành và địa phƣơng; Các cơ sở khám chữa bệnh thuộc trƣờng đào tạo y dƣợc, viện nghiên cứu, các cơ sở điều dƣỡng. Nguồn thu chủ yếu của các đơn vị này ngoài viện phí theo quy định của Nhà nƣớc còn có các nguồn thu dịch vụ khác theo quy định của từng đơn vị; - Đơn vị sự nghiệp có thu công lập hoạt động trong lĩnh vực văn hóa thông tin nghệ thuật gồm: Các đoàn nghệ thuật, bảo tàng triển lãm, nhà văn hóa thông tin, thƣ viện công cộng, đài phát thanh và truyền hình…Các đơn vị sự nghiệp này có nhiệm vụ phục vụ nhu cầu giải trí về mặt tinh thần cho xã hội.
Nguồn thu của các đơn vị này chủ yếu từ dịch vụ chiếu phim, quảng cáo, bản quyền phát thanh và truyền hình, xuất bán thông tin…Ngoài ra có các nguồn thu khác theo quy định của pháp luật.