CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN SVTH: Phạm Đăng Duy 3 Lớp 06CDKT3A Báo cáo thực tập GVHD: Đỗ Thị Hải 1.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, YÊU CẦU QUẢN LÝ VÀ NHIỆM VỤ KẾ TOÁN NVL – CCDC.1 Khái niệm, đặc điểm, yêu cầu quản lý NLVL. Nguyên liệu vật liệu của doanh nghiệp là đối tượng lao động mua ngoài hoặc tự chế biến dùng chủ yếu cho quá trình chế tạo ra sản phẩm. Giá trị nguyên liệu vật liệu thường chiếm tỷ lệ cao trong giá thành sản phẩm. Chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh, trong quá trình tham gia vào hoạt động kinh doanh bị tiêu hao toàn bộ, biến đổi hình thái vật chất ban đầu để cấu thành nên thực thể sản phẩm.
Nguyên vật liệu khi tham gia vào quá trình sản xuất, giá trị vật liệu sẽ chuyển dịch hết một lần vào giá trị sản phẩm làm ra. Nguyên vật liệu không hao mòn dần như tài sản cố định. Nguyên vật liệu được xếp vào tài sản lưu động, giá trị vật liệu thuộc vốn lưu động dự trữ. Trong các doanh nghiệp sản xuất, nguyên vật liệu thường chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.
Nguyên vật liệu có nhiều loại khác nhau, bảo quản phức tạp. Nguyên vật liệu thừờng được nhập xuất hàng ngày do đó nếu không tổ chức tốt công tác quản lý và hạch toán vật liệu sẽ gây ra lãng phí và mất mát.3 Yêu cầu quản lý NLVL. Phải căn cứ vào chứng từ, vào các loại sổ sách chi tiết, từ các thời điểm nhập xuất tồn kho. Tăng cường công tác đối chiếu, kiểm tra, xác định số liệu trên sổ kế toán và trên thực tế nhằm ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực.
Định kỳ phải kiểm tra sổ tồn kho trong các kho hàng, trong phân xưởng sản xuất nhằm điều chỉnh kịp thời tình hình nhập xuất, để cung cấp nguyên vật liệu ngay khi cần.2 Khái niệm, đặc điểm, yêu cầu quản lý CCDC. Công cụ dụng cụ là những tư liệu lao động không đủ về giá trị và thời gian sử dụng quy định cho tài sản cố định. Công cụ dụng cụ tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất nhưng vẫn giữ hình thái vật chất ban đầu. Khi tham gia vào quá trình sản xuất, CCDC bị hao mòn dần, giá trị của CCDC được chuyển dịch dần vào chi phí sản xuất kinh doanh.
Do đó cần phân bổ dần giá trị của CCDC vào chi phí sản xuất kinh doanh.3 Yêu cầu quản lý CCDC. Công cụ dụng cụ có nhiều thứ, nhiều loại ở trong kho hay đang dùng ở các bộ phận phân xưởng, nếu không theo dõi quản lý chặt chẽ CCDC sẽ gây thất thoát, SVTH: Phạm Đăng Duy 4 Lớp 06CDKT3A Báo cáo thực tập GVHD: Đỗ Thị Hải lãng phí. Công cụ dụng cụ dùng cho sản xuất kinh doanh, cho thuê… phải được theo dõi về cả hiện vật và giá trị trên sổ kế toán chi tiết theo đối tượng sử dụng. Để tổ chức tốt việc quản lý công cụ dụng cụ cần phải có kho tàng để bảo quản các công cụ dụng cụ cần thiết để cân, đo, đong, đếm được chính xác.
Xây dựng định mức dự trữ cho từng laọi CCDC trong kho cho từng mức tối đa và tối thiểu để đảm bảo cho sản xuất. Tránh tình trạng thừa thiếu vật tư xác định rõ CCDC trong các khâu thu mua, dự trữ và sử dụng.3 Nhiệm vụ kế toán NVL – CCDC.1 Nhiệm vụ của kế toán NVL. Tổ chức ghi chép, phản ánh tổng hợp số liệu về tình hình thu mua vận chuyển, bảo quản, nhập, xuất, tồn kho nguyên vật liệu về số lượng, chất lượng, chủng loại, giá cả, thời hạn nhằm cung cấp kịp thời và đầy đủ cho quá trình sản xuất kinh doanh. Áp dụng đúng đắn phương pháp hạch toán.
Kiểm tra việc chấp hành chế độ bảo quản, nhập – xuất kho nguyên vật liệu các định mức tiêu hao. Áp dụng ngững biện pháp cụ thể nhằm theo dõi kịp thời biến động của NVL trong kho để doanh nghiệp tránh bị động trong quá trình cung cấp NVL cho sản xuất kinh doanh.2 Nhiệm vụ kế toán CCDC Phản ánh chính xác, trung thực tình hình công cụ dụng cụ hiện có và sự biến động tăng giảm các loại CCDC trong đơn vị. Xuất dùng cho các đối tượng sử dụng để có kế hoạch phân bổ chi phí hợp lý. Thường xuyên kiểm tra việc quản lý và sử dụng công cụ dụng cụ trong đơn vị nhằm kéo dài thời gian sử dụng, tiết kiệm chi phí và tránh mất mát.2 PHÂN LOẠI VÀ ĐÁNH GIÁ NVL – CCDC.
Nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ có nhiều loại khác nhau và thường xuyên biến động. Mỗi loại có tính chất lý hóa khác nhau, mục đích sử dụng, cách bảo quản khác nhau. Vì vậy để quản lý chặt chẽ NVL, CCDC đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh ổn định và liên tục thì cần phải phân loại chúng.1 Phân loại NVL – CCDC.1 Phân loại NVL. Hiện nay có nhiều cách phân loại nguyên vật liệu mà cách chủ yếu là phân loại theo tác dụng của nó đối với quá trình sản xuất.
Theo cách phân loại này thì NVL được phân loại như sau: - Nguyên vật liệu chính: là loại vật liệu bị biến biến đổi hình dạng và tính chất của chúng sau sản xuất. Trong quá trình chế biến sản xuất để cấu thành thực thể sản phẩm. Vật liệu chính cũng có thể là những sản phẩm của công nghiệp hoặc nông nghiệp khai thác từ trong tự nhiên chưa qua khâu chế biến công nghiệp như: sắt, thép, cát, đá…. SVTH: Phạm Đăng Duy 5 Lớp 06CDKT3A Báo cáo thực tập GVHD: Đỗ Thị Hải - Vật liệu phụ: là loại vật liệu có tác dụng phụ trong quá trình sản xuất.
Chủ yếu được sử dụng kết hợp với vật liệu chính để nâng cao chất lượng sản phẩm hoặc để đảm bảo cho tư liệu lao động hoạt động được bình thường. Căn cứ vào vai trò và tác dụng của vật liệu phụ trong quá trình sản xuất. Vật liệu phụ có ba loại: Vật liệu phụ kết hợp với vật liệu chính để cấu thành thực thể của sản phẩm như vecni để đánh bóng đồ gỗ, thuốc nhuộm để nhuộm vải… Vật liệu phụ làm thay đổi chất lượng của vật liệu chính như sut để tẩy trắng bột giấy… Vật liệu phụ sử dụng để đảm bảo cho quá trình sản xuất dược thuận tiện và liên tục như dầu mỡ tra vào máy… - Nhiên liệu: là những thứ tạo ra nhiệt năng như than, củi gỗ, xăng, dầu… Phụ tùng thay thế: là những phụ tùng cần dự trữ để sửa chữa, thay thế các phụ tùng của máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải, công cụ, dụng cụ sản xuất. Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản: là loại vật liệu, thiết bị phục vụ cho việc lắp đặt các công trình xây dựng cơ bản bao gồm: thiết bị cần lắp, không cần lắp, công cụ, khí cụ và kết cấu.
- Phế liệu: bao gồm các vật liệu bị loại ra từ quá trình sản xuất và thanh lý tài sản cố định, công cụ dụng cụ… nhưng cũng có thể bán ra ngoài để thu hồi vốn. Để thuận tiện và tránh nhầm lẫn trong công tác quản lý và kế toán vật liệu về số lượng giá trị của từng loại vật liệu, thì trên cơ sở phân loại từng nhóm, từng thứ, xác định thống nhất tên gọi của từng loại vật liệu, nhãn hiệu, quy cách vật liệu, đơn vị đo lường, giá hạch toán của từng loại vật liệu. SỔ DANH ĐIỂM VẬT TƯ Loại vật tư: Ký hiệu: 152… KÝ HIỆU Tên nhãn Đơn giá Danh điểm hiệu, quy Đơn vị tính Ghi chú Nhóm hạch toán NVL cách NVL 1 2 3 4 5 6 1.2 Phân loại CCDC. - Căn cứ vào mục đích, công dụng của công cụ dụng cụ + Công cụ dụng cụ lưu động + Dụng cụ đồ nghề.
+ Dụng cụ quản lý. SVTH: Phạm Đăng Duy 6 Lớp 06CDKT3A Báo cáo thực tập GVHD: Đỗ Thị Hải + Dụng cụ quản lý, bảo hộ lao động. + Lán trại tạm thời. - Các bao bì dùng để đựng hàng hóa, vật liệu trong công tác quản lý, công cụ dụng cụ được chia: + Công cụ dụng cụ.
+ Bao bì luân chuyển. + Đồ dùng cho thuê. Ngoài ra, có thể chia CCDC đang dùng và CCDC trong kho 1.2 Đánh giá NVL – CCDC. Tính giá nguyên vật liệu là dùng tiền biểu thị giá trị của vật liệu theo những nguyên tắc nhất định.
Một trong những nguyên tắc cơ bản của hạch toán vật liệu là phải ghi sổ vật liệu theo giá thực tế.1 Đánh giá NVL – CCDC nhập kho. Tùy theo từng trường hợp nhập kho mà giá thực tế của NVL – CCDC được xác định: Trường hợp NVL – CCDC mua ngoài Giá thực Giá mua Chi phí Thuế nhập Các khoản tế nhập = ghi trên + thu + khẩu (nếu - giảm giá kho hóa đơn mua có) (nếu có) Trường hợp NVL – CCDC tự chế biến Giá thực tế Giá thực tế NVL – Các chi phí chế biến = + nhập kho CCDC xuất chế biến phát sinh Trường hợp NVL – CCDC thuê ngoài gia công chế biến Giá thực tế Giá thực tế Chi phí vận Chi phí gia = + + nhập kho xuất kho chuyển công Trường hợp NVL – CCDC góp vốn liên doanh Giá thống nhất giữa Giá thực tế nhập kho = hai bên góp vốn Trường hợp NVL – CCDC do ngân sách nhà nước cấp Giá trên thị trường tại thời Giá thực tế nhập kho = điểm giao nhận SVTH: Phạm Đăng Duy 7 Lớp 06CDKT3A Báo cáo thực tập GVHD: Đỗ Thị Hải Trường hợp NVL – CCDC thu nhặt từ phế liệu thu hồi thì được đánh giá theo giá thực tế (giá có thuế tiêu thụ hoặc giá ước tính).2 Đánh giá NVL – CCDC xuất kho. Để tính giá vật liệu xuất kho sử dụng, kế toán có thể sử dụng một trong bốn cách sau đây: - Phương pháp 1: Phương pháp bình quân gia quyền. Có thể tính theo giá thực tế bình quân cuối tháng hoặc giá thực tế bình quân sau mỗi lần nhập.
Trị giá thực tế vật tư Tổng giá thực tế vật tư + tồn đầu kỳ nhập trong kỳ Số lượng vật tư tồn Tổng số lượng vật tư nhập + đầu kỳ trong kỳ Do đó: Giá trị thực tế Đơn giá thực tế Số lượng xuất = x xuất kho bình quân trong kỳ - Phương pháp 2: Phương pháp nhập trước xuất trước (FIFO). Theo phương pháp này, khi xuất kho, tính theo đơn giá của vật liệu tồn kho đầu kỳ, sau đó đến đơn giá của lần nhập trước xong mới tính theo đơn giá của lần nhập sau. Do đó đơn giá của vật liệu trong kho cuối kỳ sẽ là đơn giá vật liệu nhập ở những lần nhập cuối cùng.