Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH SX – TM – DV và XD Thành Nhân Hoà

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định KQKD tại Công ty TNHH Thành Nhân Hoà

• Tác giả: Bùi Thị Thảo Như
• Người hướng dẫn: ThS. Phan Xuân Quang Minh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH SX – TM – DV và XD Thành Nhân Hoà
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2026
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan doanh thu và xác định KQKD tại Công ty Thành Nhân Hoà

Công ty TNHH SX – TM – DV và XD Thành Nhân Hoà hoạt động đa ngành nghề. Doanh nghiệp thực hiện sản xuất, thương mại dịch vụ và thi công xây dựng. Đặc thù này tạo ra các nguồn doanh thu phong phú. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ giữ vai trò trụ cột. Công tác kế toán doanh thu đòi hỏi tính chuẩn xác cao. Mọi nghiệp vụ phát sinh đều được chứng từ hóa kịp thời. Doanh nghiệp áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC trong tổ chức hạch toán. Các tài khoản doanh thu phản ánh trung thực kết quả kinh doanh định kỳ. Việc xác định kết quả kinh doanh gắn liền với công tác tập hợp chi phí. Giá vốn hàng bán chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí hoạt động. Chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí bán hàng được hạch toán minh bạch. Kế toán tiến hành kết chuyển số liệu cuối kỳ theo trình tự luật định. Lợi nhuận gộp phản ánh năng lực cạnh tranh thực tế của các dòng sản phẩm. Kết quả kinh doanh là thước đo sức khỏe tài chính của toàn đơn vị. Số liệu kế toán chính xác hỗ trợ ban giám đốc đưa ra chính sách quản trị đúng đắn.

1.1. Cơ cấu doanh thu và phạm vi hoạt động của doanh nghiệp

Công ty Thành Nhân Hoà phát triển hoạt động trên ba lĩnh vực nòng cốt. Các mảng này bao gồm gia công sản xuất, cung cấp vật tư thương mại và dịch vụ xây dựng. Doanh thu bán hàng thương mại đem lại nguồn thu tức thời và đều đặn. Doanh thu từ dịch vụ thi công lại mang tính chất chu kỳ dài hạn. Kế toán phân loại doanh thu rõ ràng theo từng hợp đồng kinh tế. Việc phân bổ chi tiết giúp theo dõi biên lợi nhuận của từng bộ phận. Chứng từ bán hàng gồm hóa đơn giá trị gia tăng và biên bản nghiệm thu bàn giao. Bộ phận kế toán kiểm tra tính hợp lệ trước khi vào sổ nhật ký chung. Quy trình này bảo đảm sự an toàn tài chính cho doanh nghiệp.

1.2. Nguyên tắc xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133

Doanh nghiệp áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC trong công tác hạch toán tài chính. Tài khoản 511 ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phát sinh. Doanh thu thuần được xác định sau khi trừ các khoản giảm trừ doanh thu hợp lệ. Bên cạnh đó, tài khoản 632 phản ánh toàn bộ giá vốn hàng bán trong kỳ. Kế toán kết chuyển doanh thu và chi phí sang tài khoản 911 vào ngày kết thúc kỳ kế toán. Số dư bên Có của tài khoản 911 thể hiện khoản lợi nhuận kế toán trước thuế. Ngược lại, số dư bên Nợ phản ánh kết quả thua lỗ của hoạt động sản xuất kinh doanh. Quy trình kết chuyển tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí.

II. Thực trạng doanh thu và xác định KQKD tại Công ty Thành Nhân Hoà

Giai đoạn 2022-2024 ghi nhận nhiều biến động trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Nền kinh tế đối mặt nhiều khó khăn ảnh hưởng trực tiếp đến sức tiêu thụ sản phẩm. Doanh thu bán hàng có xu hướng dao động theo từng quý. Giá vốn hàng bán chiếm tỷ lệ tương đối cao trên tổng doanh thu thuần. Điều này thu hẹp đáng kể biên lợi nhuận gộp của công ty. Ngoài ra, chi phí quản lý doanh nghiệp còn phân bổ chưa thực sự tối ưu. Một số khoản mục chi phí phát sinh đột biến làm suy giảm hiệu quả sinh lời cuối cùng. Bên cạnh biến động thị trường, công tác kế toán tại đơn vị vẫn tồn tại bất cập. Việc luân chuyển chứng từ giữa các bộ phận kinh doanh và phòng kế toán đôi lúc bị chậm trễ. Tình trạng này làm giảm tính kịp thời khi ghi nhận doanh thu và giá vốn. Quá trình đối chiếu công nợ khách hàng gặp trở ngại do đặc thù thi công dài ngày. Số liệu hàng tồn kho biến động mạnh cũng gây áp lực lên việc tính giá vốn hàng xuất kho. Những hạn chế này đòi hỏi doanh nghiệp phải có nhìn nhận thấu đáo.

2.1. Biến động doanh thu thuần và tỷ trọng giá vốn hàng bán

Doanh thu thuần chịu tác động mạnh từ biến động giá vật tư đầu vào trên thị trường. Năm 2023, doanh thu có sự chững lại do thị trường xây dựng suy giảm nhu cầu. Bước sang năm 2024, doanh thu phục hồi nhờ vào các hợp đồng thương mại mới. Tuy nhiên, giá vốn hàng bán trên tài khoản 632 vẫn chiếm trên 80% doanh thu thuần. Tỷ trọng giá vốn cao làm lợi nhuận gộp duy trì ở mức mỏng. Việc quản lý định mức tiêu hao nguyên vật liệu tại xưởng sản xuất chưa thực sự chặt chẽ. Kế toán chưa thể phân tích chi tiết giá vốn theo từng nhóm đơn hàng cụ thể. Điều này hạn chế khả năng kiểm soát chi phí thực tế của ban lãnh đạo.

2.2. Khó khăn trong quản lý công nợ và chu chuyển chứng từ

Công nợ phải thu khách hàng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản ngắn hạn. Khách hàng chậm thanh toán gây ứ đọng vốn lưu động của doanh nghiệp. Đội ngũ kế toán mất nhiều thời gian cho việc rà soát và gửi biên bản đối chiếu công nợ. Thủ tục bàn giao hồ sơ nghiệm thu từ hiện trường về văn phòng đôi khi thiếu đồng bộ. Một số hóa đơn bán hàng phát sinh nhưng chứng từ xuất kho chưa về kịp. Sự chậm trễ này dẫn đến việc ghi nhận doanh thu và giá vốn chưa song hành trong cùng kỳ. Công ty đối mặt nguy cơ sai lệch thời điểm xác định kết quả kinh doanh. Rủi ro nợ khó đòi cũng gia tăng đáng kể.

III. Giải pháp doanh thu và xác định KQKD tại Công ty Thành Nhân Hoà

Hoàn thiện tổ chức hạch toán doanh thu đóng vai trò sống còn đối với công ty. Doanh nghiệp cần chuẩn hóa toàn bộ quy trình kế toán từ khâu lập chứng từ ban đầu. Mọi nghiệp vụ kinh tế phải được cập nhật ngay khi bàn giao hàng hóa hoặc dịch vụ. Ban giám đốc nên ban hành quy chế phối hợp cụ thể giữa bộ phận kinh doanh và bộ phận tài chính. Kế toán cần xây dựng hạn mức tín dụng thương mại cho từng nhóm đối tác. Biện pháp này giúp giảm thiểu rủi ro nợ quá hạn và tăng cường thu hồi dòng tiền mặt. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin là giải pháp then chốt. Doanh nghiệp cần nâng cấp phần mềm kế toán chuyên dụng tích hợp quản lý kho và bán hàng. Hệ thống tự động liên kết dữ liệu giúp hạn chế tối đa sai sót thủ công. Kế toán chi phí cần theo dõi sát sao định mức tiêu hao nguyên vật liệu tại từng công trình. Việc phân tích biến động giá vốn theo thời gian thực giúp kiểm soát tốt chi phí biên. Kết quả kinh doanh phản ánh minh bạch sẽ tạo tiền đề vững chắc cho việc lập ngân sách kinh doanh.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và quy trình ghi nhận doanh thu

Doanh nghiệp cần thiết lập quy trình luân chuyển chứng từ khoa học và khép kín. Hóa đơn điện tử phải được xuất ngay khi chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa. Biên bản nghiệm thu công trình cần hoàn thiện đúng thời điểm hoàn tất dịch vụ. Kế toán quy định thời hạn nộp chứng từ từ các công trường về phòng tài vụ trong vòng 24 giờ. Bộ phận kế toán kiểm tra tính hợp pháp của hóa đơn trước khi hạch toán vào tài khoản 511. Việc lưu trữ hồ sơ kế toán cần phân loại theo hợp đồng và khách hàng. Quy trình chặt chẽ giúp ngăn chặn thất thoát chứng từ kế toán. Thông tin doanh thu được cập nhật đầy đủ và kịp thời.

3.2. Ứng dụng phần mềm kế toán và kiểm soát giá vốn hàng bán

Công ty cần đầu tư phần mềm quản trị doanh nghiệp hiện đại. Phần mềm mới giúp tự động hóa việc tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền. Hệ thống liên kết trực tiếp giữa phân hệ kho, bán hàng và sổ cái tổng hợp. Dữ liệu giá vốn trên tài khoản 632 được hạch toán đồng thời cùng doanh thu tài khoản 511. Sự đồng bộ này loại bỏ độ trễ thông tin tài chính giữa các bộ phận. Ngoài ra, phần mềm cung cấp báo cáo phân tích tỷ suất lợi nhuận tức thời. Cán bộ quản lý dễ dàng phát hiện các khoản chi phí phát sinh vượt định mức. Việc kiểm soát chặt chẽ giá vốn giúp gia tăng lợi nhuận sau thuế.

IV. Ứng dụng về doanh thu và xác định KQKD tại Công ty Thành Nhân Hoà

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là khâu trung tâm của hệ thống tài chính. Một hệ thống kế toán hoàn chỉnh cung cấp bức tranh chân thực về năng lực hoạt động. Công ty Thành Nhân Hoà cần tiếp tục duy trì kỷ luật kế toán nghiêm túc. Việc áp dụng đúng chuẩn mực kế toán giúp bảo đảm tính tuân thủ pháp luật thuế. Số liệu doanh thu và chi phí chuẩn xác bảo vệ công ty trước các rủi ro pháp lý. Lãnh đạo doanh nghiệp có được căn cứ khoa học để đưa ra quyết định sản xuất kinh doanh tối ưu. Thực tiễn tại đơn vị chứng minh tầm quan trọng của việc quản trị kết quả kinh doanh. Thông tin tài chính minh bạch gia tăng niềm tin đối với các tổ chức tín dụng và đối tác. Khả năng tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng được mở rộng với chi phí vốn cạnh tranh hơn. Doanh nghiệp cần định kỳ đào tạo nâng cao chuyên môn cho đội ngũ nhân viên kế toán. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa công nghệ hiện đại và nhân lực chất lượng cao tạo ra lợi thế bền vững. Thành Nhân Hoà sẽ nâng cao hiệu quả sinh lời và phát triển vững mạnh.

4.1. Ứng dụng số liệu kế toán vào hoạch định chiến lược kinh doanh

Dữ liệu doanh thu và kết quả kinh doanh là cơ sở hoạch định chiến lược dài hạn. Ban điều hành sử dụng báo cáo kết quả hoạt động để phân tích xu hướng thị trường. Những nhóm sản phẩm hoặc dịch vụ có biên lợi nhuận thấp sẽ được tái cơ cấu. Doanh nghiệp chủ động tập trung nguồn lực vào các dự án mang lại dòng tiền lành mạnh. Kế toán quản trị cung cấp số liệu dự báo doanh thu cho năm tài chính tiếp theo. Báo cáo phân tích điểm hòa vốn hỗ trợ thiết lập chính sách giá bán hợp lý. Nhờ vậy, công ty nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm thiểu rủi ro thua lỗ.

4.2. Bài học kinh nghiệm phát triển cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Thực tiễn từ Thành Nhân Hoà mang lại bài học giá trị cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc ghi nhận doanh thu phải gắn liền với giám sát dòng tiền thực tế. Các đơn vị không nên chạy theo doanh số mà xem nhẹ công tác thu hồi nợ. Hệ thống kiểm soát nội bộ cần được xây dựng đồng bộ ngay từ giai đoạn đầu. Đội ngũ kế toán cần cập nhật liên tục các văn bản pháp luật kế toán mới. Việc tách bạch giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị là xu thế tất yếu. Ứng dụng công nghệ kế toán số giúp tiết kiệm thời gian và tối ưu hóa chi phí vận hành.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế và sự phát triển mạnh mẽ của quá trình chuyển đổi số, các doanh nghiệp tại Việt Nam đối mặt với yêu cầu liên tục hoàn thiện công tác quản lý tài chính – kế toán. Việc thu thập, xử lý và phản ánh chính xác thông tin kế toán là tiền đề quan trọng giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, bảo toàn vốn, đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh và thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước.

Công ty Trách nhiệm hữu hạn Sản xuất – Thương mại – Dịch vụ và Xây dựng Thành Nhân Hoà là đơn vị hoạt động đa ngành tại thành phố Đà Nẵng, bao gồm: sản xuất vật liệu phục vụ xây dựng (như thạch cao), kinh doanh vật liệu và thiết bị lắp đặt, thi công xây lắp công trình dân dụng, cùng các dịch vụ hỗ trợ và vận tải. Do tính chất kinh doanh đa dạng, các nghiệp vụ bán hàng và cung cấp dịch vụ tại doanh nghiệp phát sinh phong phú về phương thức thanh toán, đối tượng khách hàng và hình thức nghiệm thu. Điều này đặt ra yêu cầu phức tạp đối với công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh, đặc biệt là khâu xác định thời điểm ghi nhận doanh thu, phương thức phân bổ chi phí và nghiệm thu hợp đồng. Thực tế tại đơn vị cho thấy, nhiều năm qua chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu nào đánh giá toàn diện mảng kế toán này. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện là yêu cầu cần thiết đối với doanh nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Nghiên cứu thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH SX – TM – DV và XD Thành Nhân Hoà; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán, khắc phục các mặt hạn chế và nâng cao hiệu quả quản lý tài chính của công ty.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Trình bày, tổng hợp và hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp theo các quy định kế toán hiện hành.
   • Khảo sát và phân tích thực trạng quy trình hạch toán, lưu chuyển chứng từ, vận dụng tài khoản và sổ kế toán liên quan đến doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty.
   • Đánh giá những ưu điểm, hạn chế và làm rõ nguyên nhân của các tồn tại trong công tác kế toán tại đơn vị.
   • Đề xuất các giải pháp khả thi, phù hợp với đặc thù kinh doanh của công ty nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu (doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính, thu nhập khác), kế toán chi phí (giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp) và công tác kết chuyển xác định kết quả kinh doanh, bao gồm hệ thống chứng từ, tài khoản và sổ sách kế toán liên quan.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Công ty TNHH SX – TM – DV và XD Thành Nhân Hoà (địa chỉ: 806 Trần Cao Vân, Phường Thanh Khê Đông, Quận Thanh Khê, Thành phố Đà Nẵng), sử dụng tài liệu và số liệu do Phòng Kế toán và Phòng Hành chính – Nhân sự cung cấp.
• Phạm vi thời gian: Số liệu phân tích tổng hợp về tình hình lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh được thu thập trong giai đoạn 3 năm từ 2022 đến 2024; các nghiệp vụ kinh tế và chứng từ minh họa quy trình hạch toán kế toán được thu thập từ 6 tháng đầu năm 2025.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào thực trạng tổ chức hạch toán doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh và đề xuất giải pháp hoàn thiện tại đơn vị thực tập.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật và chuẩn mực kế toán hiện hành:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) – "Doanh thu và thu nhập khác" ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 17 (VAS 17) – "Thuế thu nhập doanh nghiệp" ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
• Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính, bao gồm quy định về nguyên tắc ghi nhận doanh thu (Điều 56), kết cấu các tài khoản doanh thu (Tài khoản 511, 515), tài khoản chi phí (Tài khoản 632, 635, 642, 811, 821) và tài khoản xác định kết quả kinh doanh (Tài khoản 911).

Công thức xác định kết quả kinh doanh áp dụng trong nghiên cứu:

• Doanh thu thuần = Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ - Các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại).
• Lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ = Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ - Giá vốn hàng bán.
• Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh = Lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ + (Doanh thu hoạt động tài chính - Chi phí hoạt động tài chính) - Chi phí quản lý kinh doanh.
• Lợi nhuận khác = Thu nhập khác - Chi phí khác.
• Lợi nhuận kế toán trước thuế = Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh + Lợi nhuận khác.
• Lợi nhuận sau thuế TNDN = Lợi nhuận trước thuế - Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai gồm hai nhóm:

• Nhóm phương pháp thu thập số liệu:
  • Phương pháp quan sát: Quan sát quy trình làm việc thực tế tại phòng kế toán, từ khâu tiếp nhận, kiểm tra, luân chuyển chứng từ đến khâu vào sổ kế toán và lập báo cáo tài chính; quan sát tác phong làm việc và cơ cấu phối hợp giữa các phần hành kế toán.
  • Phương pháp phỏng vấn: Trực tiếp trao đổi với Kế toán trưởng và các nhân viên phụ trách kế toán doanh thu, thanh toán, công nợ, kho để nắm bắt các quy định nghiệp vụ và cách xử lý tình huống thực tế phát sinh tại công ty.
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập và nghiên cứu giáo trình kế toán tài chính, các văn bản pháp luật, thông tư, tài liệu nội bộ, báo cáo tài chính, chứng từ kế toán của đơn vị thực tập.
• Nhóm phương pháp xử lý số liệu:
  • Phương pháp so sánh: So sánh số tuyệt đối và số tương đối của các chỉ tiêu tài chính, nguồn vốn, tài sản, lao động qua các năm 2022, 2023, 2024 nhằm đánh giá xu hướng và mức độ tăng giảm.
  • Phương pháp phân tích số liệu: Phân tích cơ cấu và bóc tách từng nhân tố ảnh hưởng đến doanh thu, chi phí, lợi nhuận và tình hình tài sản.
  • Phương pháp đánh giá và tổng hợp: Lượng hóa các chỉ tiêu bằng thước đo tiền tệ, từ đó rút ra các nhận định tổng quát và chi tiết làm cơ sở khoa học cho việc đề xuất giải pháp.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu: Dữ liệu thứ cấp gồm hệ thống báo cáo tài chính, bảng cân đối kế toán, bảng kết quả hoạt động kinh doanh, sổ cái, sổ chi tiết các tài khoản và chứng từ gốc (hóa đơn GTGT, phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, giấy báo nợ, giấy báo có, sao kê ngân hàng) được lưu trữ tại phòng Kế toán và phòng Hành chính – Nhân sự của công ty.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Khái niệm và nguyên tắc ghi nhận: Trình bày định nghĩa doanh thu theo VAS 14 và Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC; làm rõ điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và doanh thu cung cấp dịch vụ. Phân tích nguyên tắc phản ánh các khoản giảm trừ doanh thu: theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh nghiệp không sử dụng Tài khoản 521 riêng biệt mà hạch toán trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511.
• Hệ thống tài khoản kế toán doanh thu và thu nhập: Phân tích kết cấu và phương pháp hạch toán của Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ) với 4 tài khoản cấp 2 (TK 5111 - Doanh thu bán hàng hóa, TK 5112 - Doanh thu bán thành phẩm, TK 5113 - Doanh thu cung cấp dịch vụ, TK 5118 - Doanh thu khác); Tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính); Tài khoản 711 (Thu nhập khác).
• Hệ thống tài khoản kế toán chi phí:
  • Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán): Trình bày kết cấu và sơ đồ hạch toán giá vốn theo hai phương pháp kế toán hàng tồn kho là phương pháp kê khai thường xuyên và phương pháp kiểm kê định kỳ.
  • Tài khoản 635 (Chi phí tài chính): Phản ánh chi phí lãi vay, lỗ tỷ giá hối đoái, chiết khấu thanh toán cho người mua và các khoản trích lập dự phòng tài chính.
  • Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh): Theo chế độ Thông tư 133/2016/TT-BTC, tài khoản này gồm 2 tài khoản cấp 2 là TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp).
  • Tài khoản 811 (Chi phí khác) và Tài khoản 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp, gồm TK 8211 hiện hành và TK 8212 hoãn lại).
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Mô tả trình tự kết chuyển doanh thu thuần, thu nhập thuần từ TK 511, 515, 711 sang bên Có TK 911; kết chuyển các khoản chi phí từ TK 632, 635, 642, 811, 821 sang bên Nợ TK 911; và kết chuyển số chênh lệch lãi/lỗ cuối kỳ sang Tài khoản 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối).

Chương 2: Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH SX – TM – DV và XD Thành Nhân Hoà

Chương 2 trình bày tổng quan về đơn vị thực tập và đi sâu phản ánh thực trạng hạch toán nghiệp vụ tại công ty:

• Khái quát doanh nghiệp: Công ty thành lập ngày 06/10/2011, mã số thuế 0401448208, do ông Phạm Văn Sơn làm người đại diện theo pháp luật, chịu sự quản lý của Chi cục Thuế khu vực Thanh Khê - Liên Chiểu. Cơ cấu tổ chức gồm: Giám đốc, Phó Giám đốc, Phòng Hành chính – Nhân sự, Phòng Kinh doanh, Phòng Kế toán, Bộ phận Kho và Bộ phận Giao hàng. Bộ máy kế toán tổ chức theo hình thức tập trung, gồm: Kế toán trưởng, Kế toán xử lý đơn đặt hàng, Kế toán công nợ – thuế, Kế toán thanh toán – doanh thu, Thủ quỹ và Thủ kho.
• Chính sách kế toán áp dụng: Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, niên độ kế toán từ ngày 01/01 đến 31/12, tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, trích khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng, tính giá trị hàng tồn kho theo phương pháp bình quân gia quyền, hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, ghi sổ kế toán trên phần mềm máy tính Việt Đà.
• Phân tích tình hình nguồn lực lao động (2022–2024):

Chỉ tiêu	Năm 2022 (Người)	Cơ cấu 2022 (%)	Năm 2023 (Người)	Cơ cấu 2023 (%)	Năm 2024 (Người)	Cơ cấu 2024 (%)	So sánh 2023/2022 (+/- Người)	So sánh 2023/2022 (%)	So sánh 2024/2023 (+/- Người)	So sánh 2024/2023 (%)
Tổng số lao động	50	100,00	52	100,00	55	100,00	+2	+4,00	+3	+5,77
1. Theo trình độ
- Đại học, cao đẳng, trung cấp	38	76,00	40	76,92	43	78,18	+2	+5,26	+3	+7,50
- Lao động phổ thông	12	24,00	12	23,08	12	21,82	0	0,00	0	0,00
2. Theo giới tính
- Nam	22	44,00	24	46,15	25	45,45	+2	+9,09	+1	+4,17
- Nữ	28	56,00	28	53,85	30	54,55	0	0,00	+2	+7,14

Số liệu cho thấy quy mô lao động tăng từ 50 lên 55 người. Lao động có trình độ chuyên môn chiếm ưu thế và tăng dần từ 76,00% lên 78,18%, lao động phổ thông duy trì 12 người. Lao động nữ chiếm trên 53% tổng số nhân sự qua các năm.

• Phân tích tình hình tài sản và nguồn vốn (2022–2024):
  • Quy mô tổng tài sản suy giảm liên tục: từ mức trên 34 tỷ đồng năm 2022 xuống còn 30,47 tỷ đồng năm 2023 (giảm 11,99%), và tiếp tục giảm xuống còn 29,55 tỷ đồng năm 2024 (giảm 2,99%). Cơ cấu tài sản ngắn hạn chiếm tỷ trọng áp đảo (90% - 99% tổng tài sản), phản ánh đặc thù doanh nghiệp thương mại - dịch vụ xây lắp ít đầu tư tài sản dài hạn.
  • Tiền và các khoản tương đương tiền: Năm 2023 giảm 7,24% (chủ yếu do tiền gửi ngân hàng giảm 85,29 triệu đồng); năm 2024 tăng mạnh 47,00% (tăng 297,32 triệu đồng, trong đó tiền gửi ngân hàng tăng 334,14 triệu đồng, tiền mặt giảm 36,83 triệu đồng).
  • Các khoản phải thu: Năm 2023 giảm 3,31% (phải thu khách hàng giảm 13,91%, trả trước người bán giảm 100%); năm 2024 tiếp tục giảm 12,37% (phải thu khách hàng giảm 7,02%, phải thu khác giảm 66,32%). Điều này chứng minh công ty tăng cường kiểm soát công nợ, hạn chế bán chịu để tránh bị chiếm dụng vốn.
  • Hàng tồn kho: Năm 2023 giảm 21,46% do giải phóng hàng tồn để thu hồi dòng tiền; năm 2024 tăng nhẹ 9,69% để dự trữ phục vụ các hợp đồng mới.
  • Tài sản cố định: Giá trị còn lại giảm liên tục do không đầu tư mới trong khi giá trị hao mòn lũy kế tăng đều (năm 2023 tăng 14,17%, năm 2024 tăng 8,71%).
  • Tài sản khác: Năm 2023 giảm 87,91% do thuế GTGT được khấu trừ giảm mạnh.
• Thực trạng công tác kế toán tại đơn vị:
  • Phân tích quy trình luân chuyển chứng từ và hạch toán thực tế trên phần mềm Việt Đà: tác giả dẫn chứng các chứng từ phát sinh cụ thể trong 6 tháng đầu năm 2025 như Phiếu xuất kho, Hóa đơn GTGT (số 00000004, 00000027, 00000028), Phiếu nhập kho, Bảng sao kê tài khoản ngân hàng, Phiếu kế toán khác.
  • Trích xuất số liệu từ Sổ chi tiết TK 511 (Doanh thu bán hàng và CCDV), TK 515 (Doanh thu tài chính), TK 632 (Giá vốn hàng bán), TK 635 (Chi phí tài chính), TK 642 (Chi phí quản lý kinh doanh), và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh để minh họa quá trình ghi sổ, khóa sổ và xác định kết quả kinh doanh tại công ty.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH SX – TM – DV và XD Thành Nhân Hoà

Chương 3 tập trung vào công tác đánh giá và đề xuất giải pháp:

• Đánh giá thực trạng công tác kế toán:
  • Đánh giá tổng quát: Nêu rõ ưu điểm trong việc tuân thủ chế độ kế toán Thông tư 133/2016/TT-BTC, ứng dụng phần mềm Việt Đà giúp giảm thiểu thời gian tính toán và đối chiếu tự động. Chỉ rõ các nhược điểm trong khâu phân loại chi phí và quản lý luân chuyển chứng từ.
  • Đánh giá chi tiết theo 4 nội dung chuyên môn (vận dụng chứng từ, vận dụng hệ thống tài khoản, phương pháp hạch toán, sổ kế toán và trình tự ghi sổ) đối với từng phần hành: kế toán doanh thu, kế toán chi phí và kế toán xác định kết quả kinh doanh.
• Các giải pháp hoàn thiện do tác giả đề xuất:
  • Hoàn thiện khâu lập, luân chuyển và lưu trữ chứng từ kế toán nhằm bảo đảm tính kịp thời trong ghi nhận doanh thu và chi phí hợp lý.
  • Hoàn thiện việc mở và vận dụng hệ thống tài khoản chi tiết: phân tách chi tiết tài khoản phản ánh doanh thu và giá vốn cho từng mảng hoạt động kinh doanh đặc thù (sản xuất vật liệu thạch cao, thi công xây lắp công trình, bán buôn thiết bị vật tư).
  • Tối ưu hóa việc ghi chép, trích xuất sổ kế toán và phân bổ chi phí quản lý kinh doanh trên phần mềm kế toán Việt Đà, hỗ trợ công tác quản trị nội bộ và xác định chính xác lãi lỗ từng mảng hoạt động.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính:

• Khóa luận đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, làm rõ các điểm đặc thù của chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa so với các quy định trước đây (như việc ghi nhận trực tiếp giảm trừ doanh thu vào TK 511 hay tích hợp chi phí bán hàng và quản lý vào TK 642).
• Khóa luận cung cấp bức tranh chi tiết về tình hình tài chính và lao động của Công ty Thành Nhân Hoà trong giai đoạn 2022–2024:
  • Nguồn nhân lực tăng từ 50 lên 55 người, trong đó lao động có trình độ chuyên môn đạt 78,18% năm 2024.
  • Quy mô tài sản giảm từ trên 34 tỷ đồng năm 2022 xuống 30,47 tỷ đồng năm 2023 (giảm 11,99%) và đạt 29,55 tỷ đồng năm 2024 (giảm 2,99%).
  • Cơ cấu tài sản ngắn hạn chiếm 90% - 99% tổng tài sản; các khoản phải thu giảm liên tục (năm 2023 giảm 3,31%, năm 2024 giảm 12,37%), phản ánh nỗ lực thu hồi công nợ hiệu quả của doanh nghiệp.
  • Lượng tiền và tương đương tiền phục hồi tích cực trong năm 2024 khi tăng 47,00% sau khi sụt giảm 7,24% trong năm 2023.
• Minh họa rõ nét quá trình ứng dụng phần mềm kế toán Việt Đà trong việc tiếp nhận chứng từ thực tế (Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho, Sao kê ngân hàng 6 tháng đầu năm 2025) để hạch toán vào các tài khoản doanh thu (TK 511, 515), tài khoản chi phí (TK 632, 635, 642) và kết chuyển xác định kết quả kinh doanh qua TK 911.

Giải pháp và kiến nghị đề xuất:

• Hoàn thiện quy trình kiểm tra, đối soát và lưu chuyển chứng từ kế toán giữa bộ phận bán hàng, kho và phòng kế toán.
• Đề xuất mở rộng chi tiết các tiểu khoản thuộc TK 511 và TK 632 nhằm theo dõi riêng biệt kết quả kinh doanh của từng mảng: sản xuất thạch cao, xây lắp công trình và thương mại vật liệu xây dựng.
• Chuẩn hóa tiêu thức phân bổ chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) nhằm nâng cao độ chính xác của chỉ tiêu lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh.

Đóng góp của khóa luận:

• Theo tác giả tự khẳng định trong phần đặt vấn đề, tại Công ty TNHH SX – TM – DV và XD Thành Nhân Hoà trong những năm gần đây chưa từng có công trình nghiên cứu chuyên sâu nào về công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh.
• Đề tài là công trình nghiên cứu toàn diện đầu tiên tại công ty kết hợp giữa việc khảo sát thực tiễn công tác kế toán máy trên phần mềm Việt Đà với việc phân tích các chỉ tiêu biến động tài chính 3 năm (2022–2024), đưa ra các đề xuất gắn liền với đặc thù kinh doanh đa ngành của doanh nghiệp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận:

• Khóa luận là nghiên cứu tình huống điển hình (case study) tại một đơn vị duy nhất là Công ty TNHH SX – TM – DV và XD Thành Nhân Hoà tại Đà Nẵng, do đó phạm vi áp dụng thực tiễn của một số giải pháp chủ yếu phù hợp với quy mô và đặc thù riêng của doanh nghiệp này, chưa mở rộng so sánh với các doanh nghiệp cùng ngành xây dựng - thương mại trên địa bàn.
• Về phạm vi thời gian, các phân tích biến động tài sản, nguồn vốn và lao động mới bao quát giai đoạn 2022–2024, trong khi các nghiệp vụ kế toán và chứng từ thực tế minh họa chỉ dừng lại ở phạm vi 6 tháng đầu năm 2025.
• Tác giả khóa luận tự nhận định do hạn chế về kinh nghiệm thực tế và thời gian thực tập nên bài khóa luận khó tránh khỏi những thiếu sót nhất định trong quá trình phân tích chuyên sâu.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng phạm vi khảo sát số liệu tài chính trọn vẹn của cả năm tài chính 2025 và các năm tiếp theo để đánh giá đầy đủ tính chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp.
• Nghiên cứu chuyên sâu về kế toán quản trị chi phí và định giá sản phẩm cho mảng sản xuất thạch cao và mảng thi công công trình dân dụng, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa biên lợi nhuận gộp trong từng dự án cụ thể.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề thực tập về đề tài kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Nhân viên kế toán và nhà quản lý tại các doanh nghiệp hoạt động kết hợp đa lĩnh vực (sản xuất, xây dựng, thương mại và dịch vụ) có nhu cầu tìm hiểu về mô hình tổ chức bộ máy kế toán tập trung và quy trình vận hành phần mềm kế toán Việt Đà.

Các nội dung có giá trị tham khảo nổi bật:

• Hệ thống hóa lý luận về hạch toán kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, đặc biệt là quy định ghi giảm doanh thu trực tiếp vào TK 511 và theo dõi chi phí bán hàng, chi phí quản lý qua tài khoản 642 (6421, 6422).
• Phương pháp phân tích tài chính thông qua việc đánh giá cơ cấu lao động và cơ cấu tài sản - nguồn vốn giai đoạn 2022–2024 bằng các bảng biểu so sánh cụ thể.
• Hệ thống trích dẫn biểu mẫu chứng từ và sổ kế toán chi tiết (Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho, Phiếu nhập kho, Sổ chi tiết TK 511, 515, 632, 635, 642, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh).

Câu hỏi thường gặp

Công ty TNHH SX – TM – DV và XD Thành Nhân Hoà áp dụng chế độ kế toán và phần mềm kế toán nào?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, tính khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng, tính giá hàng tồn kho theo phương pháp bình quân gia quyền, hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên và thực hiện ghi sổ trên phần mềm kế toán Việt Đà.

Quy mô và cơ cấu lao động của công ty biến động như thế nào trong giai đoạn 2022–2024?
Tổng số lao động của công ty tăng từ 50 người năm 2022 lên 52 người năm 2023 (tăng 4,00%) và đạt 55 người năm 2024 (tăng 5,77%). Lao động có trình độ chuyên môn (đại học, cao đẳng, trung cấp) tăng đều từ 38 người (76,00%) lên 43 người (78,18%), trong khi lao động phổ thông duy trì cố định 12 người. Lao động nữ luôn chiếm tỷ trọng cao hơn nam giới, dao động từ 53,85% đến 56,00%.

Quy mô tổng tài sản của công ty diễn biến ra sao trong giai đoạn 2022–2024?
Tổng tài sản của công ty giảm liên tục qua 3 năm: từ mức trên 34 tỷ đồng năm 2022 giảm xuống còn 30,47 tỷ đồng năm 2023 (giảm 11,99%), và tiếp tục giảm xuống còn 29,55 tỷ đồng năm 2024 (giảm 2,99%). Cơ cấu tài sản ngắn hạn chiếm tỷ trọng áp đảo từ 90% đến 99% tổng tài sản, trong đó công ty tích cực thu hồi công nợ làm các khoản phải thu giảm 3,31% năm 2023 và giảm 12,37% năm 2024.

Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC được trình bày trong khóa luận, các khoản giảm trừ doanh thu được hạch toán vào tài khoản nào?
Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh nghiệp không sử dụng tài khoản giảm trừ doanh thu riêng (như TK 521 ở Thông tư 200) mà các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại phát sinh trong kỳ được hạch toán trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511 "Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ".

Chứng từ và nghiệp vụ minh họa trong khóa luận được thu thập vào thời gian nào?
Các số liệu tổng hợp về lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh được phân tích trong chu kỳ 3 năm từ 2022 đến 2024; riêng các chứng từ thực tế (Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho, Phiếu nhập kho, Sao kê ngân hàng) và nghiệp vụ hạch toán chi tiết được thu thập từ 6 tháng đầu năm 2025.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Bùi Thị Thảo Như đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Công trình phản ánh trung thực thực trạng tổ chức công tác kế toán cũng như bức tranh tài chính và biến động nhân sự giai đoạn 2022–2024 tại Công ty TNHH SX – TM – DV và XD Thành Nhân Hoà. Dựa trên việc phân tích chi tiết quy trình xử lý chứng từ và dữ liệu ghi sổ trên phần mềm kế toán Việt Đà, tác giả đã đánh giá khách quan các ưu nhược điểm và đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh 1. Những khái niệm cơ bản về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh a) Khái niệm về doanh thu Theo chuẩn mực số 14 (VAS) – Doanh thu và thu nhập khác ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sỡ hữu, không bao gồm khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu” Theo khoản 1 Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền.” Như vậy, có thể hiểu đơn giản doanh thu là toàn bộ khoản thu (Tiền mặt, tài sản) từ quá trình buôn bán, trao đổi hàng hoá, cung cấp sản phẩm, dịch vụ.

Doanh thu thuần là khoản tiền doanh nghiệp nhận về từ việc bán hàng hóa và dịch vụ được khấu trừ các loại thuế và các khoản giảm trừ (bao gồm: thuế xuất nhập khẩu, doanh thu bị trả lại, giảm giá bán hàng, chiết khấu thương mại…). Doanh thu thuần có ý nghĩa vô cùng quan trọng với hoạt động của doanh nghiệp. b) Khái niệm về kết quả kinh doanh Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, kết quả hoạt động kinh doanh là kết quả cuối cùng của một kỳ nhất định, thể hiện sự chênh lệch giữa tổng thu nhập và tổng chi phí từ các hoạt động sản xuất kinh doanh, tài chính và hoạt động khác. Kết quả này được thể hiện dưới dạng số lãi (nếu doanh thu lớn hơn chi phí) hoặc lỗ (nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí).

Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả hoạt động kinh doanh chính: Là số chênh lệch giữa doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ với giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp; Kết quả hoạt động tài chính: Là số chênh lệch giữa thu nhập và chi phí hoạt động tài chính; 6 Kết quả hoạt động khác: Là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác và các khoản chi phí khác (bao gồm cả chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp). Công thức xác định kết quả kinh doanh: Kết quả kinh doanh = Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh + Kết quả hoạt tài chính + Kết quả hoạt động khác Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh = Doanh thu thuần về bán hàng – Giá vốn hàng bán – Chi phí quản lý kinh doanh Doanh thu thuần về bán hàng và CCDV = Doanh thu bán hàng và CCDV – Chiết khấu các khoản gảm trừ (CK thương mại, hàng bán bị trả lại, giảm giá hàng bán) Kết quả hoạt động tài chính = Doanh thu thuần hoạt động tài chính – Chi phí hoạt động tài chính Kết quả kinh doanh từ hoạt động khác = Thu nhập khác – Chi phí khác 1. Nhiệm vụ của kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh a) Nhiệm vụ của kế toán doanh thu - Tính toán và ghi chép đầy đủ, chính xác, kịp thời, tình hình biến động về mặt khối lượng, chất lượng, chủng loại, giá trị cụ thể của từng sản phẩm, hàng hoá và dịch vụ tiêu thụ. - Mở sổ chi tiết để theo dõi từng khoản doanh thu theo yêu cầu của từng đơn vị.

- Cung cấp thông tin về doanh thu một cách chính xác, trung thực để lập báo cáo tài chính và đánh giá đúng về thu nhập trong kỳ. b) Nhiệm vụ của kế toán xác định kết quả kinh doanh - Xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong lĩnh vực hoạt động kinh doanh trong từng thời kỳ. - Tính toán, kết chuyển chính xác doanh thu thuần, chi phí nhằm xác định kết quả kinh doanh đúng đắn đồng thời theo dõi tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước của doanh nghiệp. - Hoạch toán chính xác, kịp thời kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

- Cung cấp thông tin về kết quả kinh doanh cho các nhà quản lý để từ đó đưa ra chiến lược đúng nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh. c) Nguyên tắc ghi nhận doanh thu Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, tùy thuộc theo từng lĩnh vực mà sẽ có nguyên tắc ghi nhận doanh thu khác nhau: 7 - Đối với hoạt động bán hàng, doanh thu được ghi nhận khi doanh nghiệp đã hoàn tất việc việc chuyển giao sản phẩm cho người mua. Doanh thu ghi nhận khi đã hoàn tất việc mua bán và không có sự hoàn trả nào. Doanh thu ghi nhận khi đã hoàn tất cung cấp dịch vụ và không có sự hoàn trả dịch vụ đã cung cấp - Đối với hoạt động cung cấp dịch vụ, doanh thu được ghi nhận khi doanh nghiệp thu được lợi ích kinh tế từ hoạt động cung cấp dịch vụ tới khách hàng.

Doanh thu ghi nhận khi đã hoàn tất cung cấp dịch vụ và không có sự hoàn trả dịch vụ đã cung cấp. Nội dung kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh 1. Kế toán doanh thu, thu nhập và xác định kết quả kinh doanh 1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ a) Khái niệm Theo điều 56 Nguyên tắc kế toán doanh thu – Thông tư 133/2016/TT-BTC, “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông.

Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu tiền”. b) Chứng từ và sổ sách sử dụng Chứng từ: - Hoá đơn GTGT đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ. - Hoá đơn bán hàng và CCDV đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp. - Các chứng từ thanh toán: Phiếu thu, ủy nhiệm chi, giấy báo có ngân hàng,…) - Chứng từ khác: Phiếu xuất kho bán hàng, hoá đơn vận chuyển, bốc dỡ, … Sổ sách: Sổ nhật ký chung, sổ cái, sổ chi tiết TK 511, … c) Tài khoản sử dụng Tài khoản 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, có 4 tài khoản cấp 2: - Tài khoản 5111 - Doanh thu bán hàng hóa: Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng hàng hóa được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán của doanh nghiệp.

Tài khoản này chủ yếu dùng cho các ngành kinh doanh hàng hóa, vật tư, lương thực,. 8 - Tài khoản 5112 - Doanh thu bán thành phẩm: Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng sản phẩm (thành phẩm, bán thành phẩm) được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán của doanh nghiệp. Tài khoản này chủ yếu dùng cho các ngành sản xuất vật chất như: Công nghiệp, nông nghiệp, xây lắp, ngư nghiệp, lâm nghiệp,. - Tài khoản 5113 - Doanh thu cung cấp dịch vụ: Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng dịch vụ đã hoàn thành, đã cung cấp cho khách hàng và được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán.

Tài khoản này chủ yếu dùng cho các ngành kinh doanh dịch vụ như: Giao thông vận tải, bưu điện, du lịch, dịch vụ công cộng, dịch vụ khoa học, kỹ thuật, dịch vụ kế toán, kiểm toán,. - Tài khoản 5118 - Doanh thu khác: Tài khoản này dùng để phản ánh về doanh thu nhượng bán, thanh lý bất động sản đầu tư, các khoản trợ cấp, trợ giá của Nhà nước… Kết cấu tài khoản 511 (Theo Điều 57 của thông tư 133/2016/TT-BTC) Bên Nợ: - Các khoản thuế gián thu phải nộp (GTGT, TTĐB, XK, BVMT); - Các khoản giảm trừ doanh thu; - Kết chuyển doanh thu thuần vào tài khoản 911 "Xác định kết quả kinh doanh". Bên Có: Doanh thu bán sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp thực hiện trong kỳ kế toán. Tài khoản 511 không có số dư cuối kỳ.

d) Phương pháp hạch toán Sơ đồ hoạch toán như sau: 9 TK 111,112,131… TK 511 TK111,112,131 Các khoản giảm trừ doanh thu Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ TK 333 Các khoản thuế phải nộp khi bán hàng, cung cấp dịch vụ ( trường hợp chưa tách ngay các khoản thuế phải nộp tại thời điểm ghi nhận doanh thu). Các khoản thuế phải nộp khi bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ (Trường hợp tách ngay các khoản thuế phải nộp tại thời điểm ghi nhận doanh thu). Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1. Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu a) Khái niệm Các khoản giảm trừ doanh thu là các khoản được điều chỉnh giảm trừ doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ phát sinh trong kỳ.

Theo đó, các khoản giảm trừ theo Thông tư 133/2016/TT-BTC bao gồm: Chiết khấu thương mại; giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại. Trong đó: - Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn. - Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua do sản phẩm, hàng hoá kém, mất phẩm chất hay không đúng quy cách theo quy định trong hợp đồng kinh tế. - Giá trị hàng bán bị trả lại: Là giá trị của số sản phẩm, hàng hóa bị khách hàng trả lại do các nguyên nhân: Vi phạm cam kết, vi phạm hợp đồng kinh tế, hàng bị kém, mất phẩm chất, không đúng chủng loại, quy cách.

10 b) Chứng từ và sổ sách sử dụng Chứng từ sử dụng: Hoá đơn GTGT, hoá đơn bán hàng, biên bản giao nhận hàng, biên bản kiểm tra, … Sổ sách: Sổ nhật ký chung, sổ cái, sổ chi tiết TK 521, … c) Tài khoản sử dụng Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, các khoản giảm trừ doanh thu được hạch toán vào bên Nợ của Tài khoản 511 “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ”. Tài khoản này dùng để phản ánh các khoản điều chỉnh giảm đối với doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phát sinh trong kỳ.