Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hồng Đức

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hồng Đức

• Tác giả: Võ Đăng Bảo Quý
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Phan Khánh Trang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kiểm toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hồng Đức
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại Công ty Hồng Đức

Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò nòng cốt trong quản trị doanh nghiệp. Công ty Cổ phần Hồng Đức hoạt động đa ngành nghề bao gồm phân phối xuất bản phẩm, văn phòng phẩm và dịch vụ đào tạo công nghệ. Đơn vị hiện áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Hệ thống kế toán thực hiện nhiệm vụ thu thập, phân loại và xử lý toàn bộ nghiệp vụ kinh tế phát sinh. Quy trình này cung cấp bức tranh tài chính trung thực cho ban giám đốc. Số liệu kế toán chuẩn xác giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt dòng tiền. Các quyết định phân bổ ngân sách thương mại cũng dựa vào hệ thống báo cáo này. Đơn vị tổ chức bộ máy kế toán theo mô hình tập trung. Mọi chứng từ từ các kênh bán buôn, bán lẻ và máy bán hàng tự động đều quy tụ về phòng tài chính kế toán. Kế toán viên đối chiếu hóa đơn điện tử với dữ liệu từ phần mềm KiotViet hàng ngày. Việc quản lý đồng bộ doanh thu và chi phí tạo nền tảng vững chắc để đo lường hiệu quả từng mảng hoạt động. Kết quả kinh doanh phản ánh chính xác năng lực tài chính và sức cạnh tranh của công ty trên thị trường.

1.1. Đặc điểm kinh doanh và tổ chức bộ máy kế toán

Công ty Cổ phần Hồng Đức vận hành đa dạng các lĩnh vực thương mại và dịch vụ. Doanh nghiệp phân phối các dòng sách thiếu nhi, sách Trí Việt, sách Kim Đồng cùng văn phòng phẩm. Bên cạnh đó, công ty phát triển hệ thống máy bán hàng tự động tiện ích. Mảng dịch vụ bao gồm kinh doanh phần mềm quản trị và tổ chức đào tạo kế toán tin học. Phòng tài chính kế toán điều hành công tác kế toán theo mô hình tập trung. Nhân sự phụ trách các phần hành từ bán hàng, quản lý kho đến kế toán tổng hợp. Quy trình luân chuyển chứng từ thực hiện khép kín qua phần mềm KiotViet. Cơ cấu này giúp lãnh đạo kiểm soát chặt chẽ doanh thu và công nợ khách hàng.

1.2. Chế độ kế toán và hệ thống tài khoản áp dụng

Công ty áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Niên độ kế toán bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 và kết thúc vào ngày 31 tháng 12. Đơn vị tiền tệ sử dụng là Đồng Việt Nam. Doanh nghiệp mở chi tiết tài khoản 511 để theo dõi từng nguồn thu. Tài khoản 5111 phản ánh doanh thu bán sách và văn phòng phẩm. Tài khoản 5113 ghi nhận doanh thu dịch vụ đào tạo cùng cung cấp phần mềm. Tài khoản 632 theo dõi toàn bộ giá vốn hàng bán trong kỳ. Chi phí quản lý và bán hàng tập trung trên tài khoản 642. Hệ thống tài khoản chi tiết này giúp phân loại số liệu rõ ràng và hỗ trợ lập báo cáo tài chính chuẩn xác.

II. Phân tích thực trạng kế toán doanh thu và chi phí tại Hồng Đức

Thực tế công tác kế toán tại Công ty Cổ phần Hồng Đức bộc lộ một số hạn chế nhất định. Việc kết chuyển doanh thu và giá vốn còn gặp độ trễ vào các đợt quyết toán cao điểm. Quy trình luân chuyển chứng từ giữa bộ phận kinh doanh và phòng kế toán chưa đạt mức tối ưu. Nhiều hóa đơn bán lẻ qua máy bán hàng tự động tập hợp chậm trễ gây áp lực đối chiếu số liệu. Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp đôi lúc phân bổ chưa thật sự bám sát thực tế từng mảng. Đơn vị hạch toán chung vào tài khoản 642 khiến việc bóc tách tỷ suất lợi nhuận giữa bán sách và dịch vụ đào tạo gặp khó khăn. Ngoài ra, sự đồng bộ giữa phần mềm quản lý KiotViet và phần mềm kế toán còn thiếu tính tự động. Nhân viên kế toán phải thực hiện nhập liệu thủ công nhiều lần. Thao tác lặp lại này làm tăng nguy cơ sai sót số liệu. Việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho đối với các đầu sách cũ chưa diễn ra thường xuyên. Doanh nghiệp cần nhìn nhận rõ những nút thắt này để nhanh chóng tinh gọn quy trình.

2.1. Vướng mắc trong quy trình ghi nhận doanh thu bán hàng

Hoạt động bán hàng của công ty diễn ra qua nhiều kênh khác nhau. Quy trình lập hóa đơn từ bảng kê bán buôn và đơn hàng lẻ đôi lúc bị dồn ứ cuối tháng. Kế toán bán hàng thường xuyên đối mặt với lượng chứng từ lớn. Việc kiểm tra và đối soát doanh thu giữa KiotViet với hóa đơn điện tử mất nhiều thời gian. Đối với máy bán hàng tự động, số liệu tiền mặt và hàng hóa thường cập nhật chậm so với chu kỳ xuất kho. Tình trạng này gây khó khăn khi chốt doanh thu tức thời. Hơn nữa, việc hạch toán chiết khấu thương mại chưa có biểu mẫu đồng bộ. Kế toán gặp áp lực lớn khi theo dõi chi tiết công nợ khách hàng.

2.2. Bất cập trong phân bổ chi phí và tính giá vốn

Công tác tập hợp và phân bổ chi phí tại công ty còn nhiều bất cập. Giá vốn hàng bán trên tài khoản 632 đôi lúc chưa kết chuyển kịp thời theo từng nghiệp vụ phát sinh. Điều này gây sai lệch báo cáo lợi nhuận gộp định kỳ. Đơn vị gộp chung chi phí bán hàng và quản lý vào tài khoản 642 mà chưa mở sổ chi tiết cụ thể. Chi phí vận chuyển và đóng gói thường phân bổ theo ước tính chủ quan. Tiêu thức phân bổ thiếu chặt chẽ làm giảm độ chuẩn xác của giá thành dịch vụ. Ngoài ra, việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho cho các đầu sách cũ chưa được thực hiện thường xuyên. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh cuối năm.

III. Giải pháp kế toán doanh thu chi phí tại Công ty Hồng Đức

Doanh nghiệp cần áp dụng đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác tài chính kế toán. Trước hết, ban giám đốc nên đầu tư nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán chuyên dụng. Việc thiết lập cơ chế kết nối dữ liệu tự động giữa phần mềm bán hàng KiotViet và hệ thống kế toán là rất cấp thiết. Giải pháp này giúp loại bỏ thao tác nhập liệu thủ công rườm rà. Nhân viên kế toán tiết kiệm thời gian xử lý và giảm thiểu sai sót số liệu. Tiếp theo, phòng kế toán cần chuẩn hóa quy trình lập và kiểm soát chứng từ. Mọi nghiệp vụ bán hàng qua máy tự động hay hợp đồng dịch vụ đào tạo phải có hóa đơn hợp lệ kèm theo. Kế toán trưởng cần quy định rõ hạn mức và tiêu thức phân bổ chi phí quản lý cho từng bộ phận. Việc hạch toán doanh thu và chi phí phải thực hiện định kỳ theo ngày hoặc tuần. Quy trình này đảm bảo tính kịp thời cho việc kết chuyển sang tài khoản 911 để xác định kết quả kinh doanh. Sự cải tiến này mang lại hiệu quả quản trị vượt trội.

3.1. Ứng dụng công nghệ và đồng bộ hệ thống dữ liệu

Công ty cần tích hợp giao diện lập trình giữa KiotViet và phần mềm kế toán. Dữ liệu bán lẻ từ các cửa hàng sách và máy bán hàng tự động sẽ tự động chuyển vào phần mềm kế toán mỗi ngày. Biện pháp này giúp nhân viên không cần gõ lại dữ liệu chứng từ bằng tay. Hệ thống kế toán tự động tạo phiếu xuất kho và hóa đơn điện tử tương ứng. Điều đó giảm thiểu nguy cơ sai sót số liệu công nợ và doanh thu. Ngoài ra, doanh nghiệp nên ứng dụng chữ ký số và lưu trữ chứng từ điện tử trên nền tảng đám mây. Ban lãnh đạo có thể xem báo cáo doanh thu theo thời gian thực từ xa. Dữ liệu tài chính minh bạch thúc đẩy tiến độ ra quyết định kinh doanh.

3.2. Hoàn thiện phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí

Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống tài khoản cấp ba chi tiết cho tài khoản 642. Kế toán cần chia tách rõ tài khoản chi phí bán hàng và tài khoản chi phí quản lý doanh nghiệp. Đơn vị cần lựa chọn tiêu thức phân bổ chi phí vận chuyển và lưu kho dựa trên doanh thu thực tế của từng ngành hàng. Đối với các sản phẩm sách tồn đọng nhiều kỳ, phòng kế toán cần phối hợp với thủ kho tiến hành kiểm kê định kỳ. Doanh nghiệp cần lập hội đồng đánh giá chất lượng sách và trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho theo đúng quy định. Việc tính đúng, tính đủ giá vốn vào tài khoản 632 giúp phản ánh chính xác kết quả kinh doanh cuối kỳ.

IV. Đánh giá hiệu quả kế toán KQKD tại Công ty Cổ phần Hồng Đức

Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò sống còn đối với sự phát triển của Công ty Cổ phần Hồng Đức. Hệ thống kế toán hoàn chỉnh cung cấp dữ liệu kịp thời cho việc đánh giá năng lực tài chính. Doanh nghiệp nắm bắt chính xác mức sinh lời của từng mặt hàng như sách, văn phòng phẩm hay dịch vụ tin học kế toán. Việc chuẩn hóa chứng từ và ứng dụng công nghệ giúp tinh gọn quy trình làm việc. Đội ngũ kế toán giảm tải áp lực đối soát số liệu mỗi kỳ quyết toán. Ban giám đốc chủ động kiểm soát chi phí hoạt động và hạn chế thất thoát ngân sách. Các báo cáo phân tích kết quả kinh doanh giúp đơn vị hoạch định chiến lược kinh doanh linh hoạt và mở rộng thị phần. Thực thi đồng bộ các biện pháp đổi mới sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh cho công ty. Đơn vị sẽ phát triển bền vững và khẳng định thương hiệu uy tín trong ngành phân phối xuất bản phẩm.

4.1. Ý nghĩa của việc xác định chuẩn xác kết quả kinh doanh

Xác định đúng kết quả kinh doanh giúp doanh nghiệp nhận diện rõ nguồn lợi nhuận thực tế. Lãnh đạo nắm được hiệu quả sinh lời của từng mảng phân phối sách và kinh doanh dịch vụ đào tạo. Thông tin tài chính chuẩn xác hỗ trợ công ty thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế với nhà nước. Doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý và các khoản phạt vi phạm hành chính về thuế. Báo cáo tài chính minh bạch cũng củng cố uy tín của công ty với các ngân hàng thương mại. Hồng Đức dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để mở rộng quy mô kinh doanh. Đây là cơ sở cốt lõi để nâng cao giá trị doanh nghiệp.

4.2. Bài học kinh nghiệm và định hướng phát triển tương lai

Từ thực tiễn tại Công ty Cổ phần Hồng Đức, bài học kinh nghiệm then chốt là không ngừng chuẩn hóa bộ máy kế toán. Doanh nghiệp thương mại dịch vụ cần chú trọng kiểm soát chi phí bán hàng và chi phí quản lý ngay từ khâu lập kế hoạch. Việc đào tạo nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ cho nhân sự kế toán là nhiệm vụ cấp bách. Định hướng tương lai của công ty là chuyển đổi số toàn diện công tác kế toán tài chính. Hệ thống hóa đơn điện tử kết nối máy bán hàng và website bán sách online cần được liên thông tự động. Quản trị tài chính hiện đại sẽ giúp công ty đón đầu xu hướng thị trường và tối ưu hóa lợi nhuận bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp được thực hiện bởi sinh viên Võ Đăng Bảo Quý (lớp K55 Kiểm toán, Khoa Kế toán – Tài chính, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) dưới sự hướng dẫn của ThS. Trần Phan Khánh Trang vào năm 2025. Đề tài nghiên cứu là: "Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hồng Đức".

Về lý do chọn đề tài, tác giả chỉ ra rằng trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh và hội nhập, các doanh nghiệp phải không ngừng gia tăng năng lực kinh doanh để tồn tại và phát triển. Việc quản trị doanh thu, kiểm soát chi phí và xác định kết quả kinh doanh là khâu trung tâm phản ánh hiệu quả chiến lược tài chính, cung cấp dữ liệu cho ban quản trị nhằm tối ưu hóa nguồn lực và phòng ngừa rủi ro. Đối với Công ty Cổ phần Hồng Đức—một đơn vị hoạt động đồng thời trong lĩnh vực thương mại (kinh doanh văn phòng phẩm, thiết bị giáo dục, chuỗi máy bán hàng tự động) và dịch vụ (đào tạo kế toán, đào tạo tin học, cung ứng phần mềm và dịch vụ kế toán - thuế)—việc nắm bắt đầy đủ chi phí phát sinh và doanh thu tiêu thụ từng nhóm mặt hàng, dịch vụ có vai trò then chốt để kiểm soát chi phí, định giá cạnh tranh và đảm bảo tính minh bạch tài chính.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể:

1. Mục tiêu chung: Nghiên cứu thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hồng Đức, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp theo các quy định hiện hành (khái niệm, nguyên tắc, tài khoản sử dụng, chứng từ sổ sách và quy trình hạch toán).
   • Phân tích tình hình các nguồn lực (lao động, tài sản, nguồn vốn) và kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty Cổ phần Hồng Đức giai đoạn 2021–2023; tìm hiểu thực trạng tổ chức hạch toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị.
   • Đánh giá ưu điểm, nhược điểm trong thực tiễn hạch toán tại doanh nghiệp và đưa ra các đề xuất, giải pháp hoàn thiện.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hồng Đức.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Công ty Cổ phần Hồng Đức (địa chỉ: số 05 Trần Thúc Nhẫn, phường Vĩnh Ninh, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế).
  • Về thời gian: Dữ liệu Báo cáo tài chính giai đoạn 2021, 2022 và 2023 được sử dụng để phân tích tình hình nguồn lực, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh; các nghiệp vụ kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh được thu thập và minh họa chi tiết theo số liệu phát sinh năm 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý của khóa luận được xây dựng dựa trên chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính:

• Kế toán doanh thu: Áp dụng Điều 56 và Điều 57 Thông tư 133/2016/TT-BTC. Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu không bao gồm vốn góp của cổ đông; được ghi nhận khi thỏa mãn các điều kiện về chuyển giao rủi ro, kiểm soát, xác định doanh thu và chi phí một cách đáng tin cậy. Nghiên cứu xác lập nguyên tắc hạch toán đối với Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ gồm các tài khoản cấp hai: 5111, 5112, 5113, 5118), Tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính), Tài khoản 711 (Thu nhập khác) và việc ghi nhận các khoản giảm trừ doanh thu theo Điều 81 Khoản 2 (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại).
• Kế toán chi phí: Áp dụng Điều 59 Thông tư 133/2016/TT-BTC. Chi phí phản ánh các khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận theo nguyên tắc phù hợp và nguyên tắc thận trọng. Khung lý thuyết bao gồm Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán, gắn với ba phương pháp tính giá xuất kho: nhập trước xuất trước - FIFO, giá đích danh, bình quân gia quyền cuối kỳ), Tài khoản 635 (Chi phí tài chính), Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh, mở chi tiết theo Tài khoản 6421 - Chi phí bán hàng và Tài khoản 6422 - Chi phí quản lý doanh nghiệp), Tài khoản 811 (Chi phí khác) và Tài khoản 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp theo Điều 67).
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Áp dụng Điều 68 Thông tư 133/2016/TT-BTC. Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh) được dùng để kết chuyển doanh thu thuần, thu nhập khác và các khoản chi phí nhằm xác định lợi nhuận kế toán trước thuế và lợi nhuận sau thuế chuyển sang Tài khoản 421.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu: Thu thập Báo cáo tài chính các năm 2021, 2022, 2023, bảng cân đối kế toán, hệ thống chứng từ kế toán (hóa đơn GTGT, phiếu thu, phiếu chi, phiếu xuất kho, phiếu định khoản), sổ chi tiết, sổ cái các tài khoản liên quan tại phòng Tài chính - Kế toán của đơn vị, kết hợp các văn bản quy phạm pháp luật kế toán hiện hành.
• Phương pháp so sánh, phân tích số liệu: Tính toán biến động tuyệt đối (+/-) và biến động tương đối (%) của các chỉ tiêu trên Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2021–2023; phân tích cơ cấu tài sản, nguồn vốn và tỷ trọng lao động.
• Phương pháp quan sát và phỏng vấn: Trực tiếp quan sát quy trình xử lý, luân chuyển chứng từ kế toán và phỏng vấn các nhân sự nghiệp vụ (Kế toán trưởng, nhân viên kế toán) về quy trình hạch toán và ghi chép thực tế.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu là số liệu kế toán thực tế do Phòng Tài chính – Kế toán Công ty Cổ phần Hồng Đức cung cấp kết hợp với quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp

Chương này trình bày hệ thống hóa khung pháp lý kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nội dung chương làm rõ:

• Khái niệm, nguyên tắc và thời điểm ghi nhận doanh thu, chi phí và kết quả hoạt động kinh doanh, nhấn mạnh mối quan hệ giữa nguyên tắc phù hợp và nguyên tắc thận trọng.
• Nội dung, kết cấu tài khoản và sơ đồ hạch toán tổng quát của các tài khoản doanh thu (TK 511, TK 515, TK 711) và các khoản giảm trừ doanh thu.
• Nội dung, kết cấu tài khoản và sơ đồ hạch toán tổng quát của các tài khoản chi phí (TK 632, TK 635, TK 642, TK 811, TK 821); phân tích ưu và nhược điểm của ba phương pháp tính giá vốn hàng xuất kho (nhập trước xuất trước, giá đích danh, bình quân gia quyền cuối kỳ).
• Phương pháp kế toán xác định kết quả kinh doanh qua Tài khoản 911, quy trình kết chuyển cuối kỳ để xác định lãi hoặc lỗ của hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và hoạt động khác.

Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hồng Đức

Chương 2 mô tả thực trạng tổ chức sản xuất kinh doanh và bộ máy kế toán tại đơn vị:

• Tổng quan doanh nghiệp: Tiền thân là Công ty TNHH Trần Đức thành lập tháng 9/2007, đổi tên thành Công ty Cổ phần Hồng Đức vào tháng 11/2008. Công ty mở Nhà sách Hồng Đức giai đoạn 2012–2016 và phát triển chuỗi máy bán hàng tự động từ năm 2017 (tính đến tháng 10/2022 đã đầu tư nâng quy mô lên 40 máy). Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc (Giám đốc, Phó Giám đốc) và ba phòng chức năng: Phòng Đào tạo, Phòng Kinh doanh, Phòng Tài chính - Kế toán. Bộ phận kế toán tổ chức theo mô hình tập trung gồm Kế toán trưởng, Thủ quỹ, Kế toán bán hàng kiêm Kế toán Thuế, Kế toán Doanh thu - Chi phí, Kế toán Công nợ và Kế toán Lương.
• Chính sách kế toán áp dụng: Đơn vị áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC; niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; đơn vị tiền tệ VNĐ; hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; tính giá vốn xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền cuối kỳ; tính khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng; nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; thực hiện ghi chép sổ sách theo hình thức Chứng từ ghi sổ trên máy tính bằng phần mềm Kế toán Việt Nam kết hợp phần mềm quản lý bán hàng KiotViet.
• Phân tích nguồn lực giai đoạn 2021–2023:
  • Về lao động: Quy mô lao động biến động nhẹ (21 người năm 2021 tăng lên 26 người năm 2022, sau đó giảm về 21 người năm 2023). Lao động nữ chiếm tỷ trọng trên 70% (năm 2021: 81%, năm 2022: 77%, năm 2023: 76%). Tỷ lệ nhân sự có trình độ đại học chiếm từ 90% trở lên (năm 2021: 90%, năm 2022: 92%, năm 2023: 95%).
  • Về tài sản và nguồn vốn: Tổng tài sản tăng từ 7,22 tỷ đồng (2021) lên 10,23 tỷ đồng (2022, tăng 41,68%) và đạt 12,07 tỷ đồng (2023, tăng 17,96%). Hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn nhất (trên 60% tổng tài sản), tài sản cố định chiếm từ 15% trở lên. Nợ phải trả chiếm trên 60% tổng nguồn vốn, trong đó vay và nợ thuê tài chính là cấu phần lớn nhất. Vốn chủ sở hữu tăng liên tục nhờ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối được tích lũy tái đầu tư.
  • Về kết quả kinh doanh: Doanh thu thuần và lợi nhuận gộp tăng trưởng qua các năm; chi phí tài chính tăng nhanh (năm 2022 tăng 44,21%, năm 2023 tăng 63,91% do áp lực lãi vay); lợi nhuận sau thuế TNDN đạt mức tăng trưởng dương qua từng năm.
• Thực trạng công tác kế toán:
  • Thị trường và thanh toán: Thị trường chính tại thành phố Huế; áp dụng hai phương thức thanh toán là thanh toán trực tiếp (tiền mặt/chuyển khoản) và thanh toán trả sau (thời hạn 7–12 ngày đối với khách hàng thân thiết hoặc đơn hàng lớn).
  • Kế toán doanh thu: Doanh nghiệp chi tiết Tài khoản 511 thành các tài khoản cấp con: TK 5111 (51111 đến 51119 phản ánh doanh thu sách chính trị, sách tham khảo, tập vở, văn phòng phẩm, sách thiếu nhi, máy bán hàng tự động, sách Kim Đồng), TK 5112 (doanh thu thành phẩm), TK 5113 (51131 bán phần mềm, 51132 đào tạo kế toán, 51133 đào tạo tin học, 51134 tập huấn, 51138 dịch vụ khác), TK 5114 (chiết khấu hàng bán) và TK 5119 (doanh thu máy bán hàng tự động). Kế toán phản ánh đồng thời doanh thu tài chính (TK 515) và thu nhập khác (TK 711).
  • Kế toán chi phí: Theo dõi giá vốn hàng bán qua TK 632 từ các phiếu xuất kho giá vốn; chi phí tài chính qua TK 635; chi phí quản lý kinh doanh qua TK 642; chi phí khác qua TK 811; chi phí thuế TNDN qua TK 821.
  • Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Cuối kỳ, kế toán thực hiện kết chuyển doanh thu, chi phí sang TK 911 để lập Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và Báo cáo tài chính.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả hoạt động kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hồng Đức

Chương 3 tổng kết các nhận định thực tế tại doanh nghiệp:

• Nhận xét chung: Đánh giá ưu điểm của đơn vị trong việc tuân thủ Thông tư 133/2016/TT-BTC, xây dựng hệ thống tài khoản chi tiết bám sát các mảng hoạt động (bán lẻ văn phòng phẩm, máy bán hàng tự động, dịch vụ đào tạo) và áp dụng phần mềm kế toán hỗ trợ công tác xử lý số liệu. Bên cạnh đó, tác giả phân tích các nhược điểm còn tồn tại trong tổ chức luân chuyển chứng từ, quản lý công nợ khách hàng và kiểm soát chi phí bán hàng, chi phí quản lý.
• Đề xuất giải pháp: Tác giả đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy trình lập và kiểm soát chứng từ doanh thu, hoàn thiện công tác phân bổ và theo dõi chi phí, tăng cường quản lý nợ phải thu từ phương thức thanh toán trả sau và hoàn thiện quy trình kết chuyển xác định kết quả kinh doanh trên phần mềm kế toán.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đưa ra các kết quả cụ thể về tình hình tài chính và thực trạng kế toán tại đơn vị thông qua các dữ liệu được tổng hợp:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)
Tổng tài sản (tỷ đồng)	7,22	10,23	12,07	+41,68%	+17,96%
Hàng tồn kho biến động (+/-)	-	+1,967 tỷ đồng	+1,192 tỷ đồng	+40,11%	+17,35%
Tài sản cố định biến động (+/-)	-	+531 triệu đồng	+963 triệu đồng	+48,70%	+59,34%
Vay và nợ thuê tài chính (+/-)	-	+1,806 tỷ đồng	+1,058 tỷ đồng	+48,13%	+19,03%
Doanh thu bán hàng và CCDV (+/-)	-	+4,599 tỷ đồng	+3,396 tỷ đồng	+86,32%	+34,21%
Giá vốn hàng bán biến động (+/-)	-	+3,841 tỷ đồng	+2,824 tỷ đồng	+161,37%	+45,40%
Chi phí tài chính biến động (+/-)	-	+131 triệu đồng	+274 triệu đồng	+44,21%	+63,91%
Chi phí quản lý kinh doanh (+/-)	-	+577 triệu đồng	+155 triệu đồng	+26,06%	+5,58%
Lợi nhuận sau thuế TNDN (+/-)	-	+125 triệu đồng	+24 triệu đồng	+34,41%	+5,07%

Về mặt đóng góp chuyên môn, khóa luận làm rõ việc thiết lập hệ thống tài khoản kế toán chi tiết cấp hai và cấp ba cho một doanh nghiệp quy mô nhỏ nhưng hoạt động đa ngành (kết hợp bán lẻ sách, văn phòng phẩm, quản lý doanh thu chuỗi 40 máy bán hàng tự động công cộng và cung ứng dịch vụ đào tạo kế toán, tin học). Công trình cũng mô tả quy trình luân chuyển chứng từ thực tế giữa phần mềm bán hàng KiotViet và phần mềm Kế toán Việt Nam theo hình thức Chứng từ ghi sổ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có các giới hạn nghiên cứu được xác định từ phạm vi khảo sát:

• Hạn chế: Nghiên cứu giới hạn trong phạm vi một doanh nghiệp thương mại - dịch vụ quy mô nhỏ tại địa bàn thành phố Huế; dữ liệu phân tích tài chính chỉ tập trung trong 3 năm (2021–2023) và các nghiệp vụ minh họa thuộc năm 2024. Do thời gian thực tập có hạn, tác giả chưa đi sâu phân tích chi tiết biến động chi phí theo từng máy bán hàng tự động riêng lẻ.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục theo dõi và đánh giá hiệu quả hạch toán chi phí và doanh thu trong các năm tài chính tiếp theo sau năm 2024; mở rộng phân tích các chỉ tiêu kiểm soát chi phí hoạt động cho chuỗi máy bán hàng tự động khi công ty tiếp tục tăng số lượng máy trên địa bàn.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn đối với:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp về đề tài kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại và dịch vụ.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC: Công trình cung cấp phương pháp mở tài khoản chi tiết doanh thu (TK 51111 đến 51119, TK 51131 đến 51138) phù hợp với mô hình kinh doanh kết hợp giữa thương mại bán lẻ và dịch vụ đào tạo/phần mềm.
• Phần đáng tham khảo nhất trong khóa luận là hệ thống danh mục biểu mẫu chứng từ thực tế năm 2024 (phiếu thu, phiếu xuất kho giá vốn 1170XK, phiếu định khoản chứng từ) và quy trình kết nối dữ liệu đơn hàng từ phần mềm bán hàng KiotViet sang phần mềm kế toán.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Hồng Đức đang áp dụng chế độ và hình thức kế toán nào?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC. Niên độ kế toán bắt đầu từ 01/01 và kết thúc ngày 31/12 năm dương lịch. Đơn vị thực hiện ghi sổ kế toán trên máy vi tính theo hình thức Chứng từ ghi sổ, sử dụng phần mềm Kế toán Việt Nam và phần mềm quản lý bán hàng KiotViet.

2. Chính sách tính giá hàng tồn kho xuất kho và khấu hao tài sản cố định của công ty là gì?
Doanh nghiệp áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên đối với hàng tồn kho và tính giá vốn hàng xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền cuối kỳ. Tài sản cố định được ghi nhận theo nguyên giá và trích khấu hao theo phương pháp đường thẳng.

3. Tài khoản doanh thu bán hàng và cung ứng dịch vụ (TK 511) được công ty chi tiết như thế nào?
TK 511 được chi tiết thành: TK 5111 (gồm 9 tiểu khoản từ TK 51111 đến TK 51119 để theo dõi các mặt hàng sách chính trị, sách tham khảo, tập vở, văn phòng phẩm, sách thiếu nhi, sách Kim Đồng và doanh thu máy bán hàng tự động), TK 5112 (doanh thu bán thành phẩm), TK 5113 (gồm các tiểu khoản 51131 đến 51138 để theo dõi dịch vụ bán phần mềm, đào tạo kế toán, đào tạo tin học, tập huấn và dịch vụ khác), TK 5114 (chiết khấu hàng bán) và TK 5119 (doanh thu máy bán hàng tự động).

4. Cơ cấu tài sản của công ty có đặc điểm gì qua giai đoạn 2021–2023?
Tổng tài sản của công ty tăng trưởng từ 7,22 tỷ đồng năm 2021 lên 10,23 tỷ đồng năm 2022 (tăng 41,68%) và 12,07 tỷ đồng năm 2023 (tăng 17,96%). Trong cơ cấu tài sản, hàng tồn kho là khoản mục lớn nhất, luôn chiếm trên 60% tổng tài sản; tài sản cố định là khoản mục lớn thứ hai, chiếm từ 15% trở lên trong tổng tài sản.

5. Lợi nhuận sau thuế của công ty biến động như thế nào trong giai đoạn 2021–2023?
Lợi nhuận sau thuế TNDN của công ty tăng trưởng liên tục: năm 2022 tăng 125 triệu đồng so với năm 2021 (tương ứng mức tăng 34,41%), năm 2023 tiếp tục tăng 24 triệu đồng so với năm 2022 (tương ứng mức tăng 5,07%). Toàn bộ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối được giữ lại bổ sung vào vốn chủ sở hữu nhằm tái đầu tư cho hoạt động kinh doanh.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Võ Đăng Bảo Quý đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Nghiên cứu phản ánh chi tiết thực trạng tài chính và quy trình hạch toán kế toán tại Công ty Cổ phần Hồng Đức giai đoạn 2021–2023 và nghiệp vụ phát sinh năm 2024. Trên cơ sở phân tích thực tế tổ chức chứng từ, tài khoản và phần mềm ghi sổ, công trình đã đề xuất các giải pháp có tính ứng dụng nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm cơ bản về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh.1 Kế toán doanh thu 1.1 Khái niệm Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC điều 56 khoản 1 khái niệm về doanh thu như sau “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền” 1.2 Nguyên tắc ghi nhận doanh thu Theo thông tư 133/2016/TT-BTC điều 56 khoản 2, khoản 3 Nguyên tắc ghi nhận doanh thu như sau “Doanh thu và các chi phí phát sinh liên quan đến doanh thu đó phải được ghi nhận đồng thời, tuân theo nguyên tắc phù hợp. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nguyên tắc phù hợp có thể mâu thuẫn với nguyên tắc thận trọng trong kế toán, lúc này, kế toán cần căn cứ vào bản chất của giao dịch để phản ánh một cách trung thực và hợp lý. Một hợp đồng kinh tế có thể bao gồm nhiều giao dịch khác nhau, vì vậy kế toán phải nhận diện từng giao dịch cụ thể để áp dụng các điều kiện ghi nhận doanh thu phù hợp.

Doanh thu cần được ghi nhận dựa trên bản chất của giao dịch thay vì chỉ căn cứ vào hình thức hay tên gọi, và phải được phân bổ dựa trên nghĩa vụ cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Đối với các giao dịch phát sinh nghĩa vụ của người bán trong hiện tại và tương lai, doanh thu phải được phân bổ theo giá trị hợp lý của từng nghĩa vụ và chỉ được ghi nhận khi nghĩa vụ đó đã được hoàn thành.3 Thời điểm ghi nhận doanh thu Theo quy định tại Điều 59, Khoản 2 của Thông tư 133/2016/TT-BTC, thời điểm ghi nhận chi phí được quy định như sau: Chi phí cần được ghi nhận ngay cả khi chưa đến kỳ thanh toán, nhưng phải có khả năng chắc chắn phát sinh chi phí đó, nhằm đảm bảo tuân thủ nguyên tắc thận trọng và bảo vệ vốn. Đồng thời, chi phí và khoản doanh thu do chi phí đó tạo ra phải được ghi nhận đồng thời theo nguyên tắc phù hợp. Trong một số trường hợp, nguyên tắc phù hợp có thể xung đột với nguyên tắc thận trọng 4 trong kế toán, và trong trường hợp này, kế toán phải căn cứ vào bản chất của giao dịch để phản ánh một cách trung thực và hợp lý.2 Kế toán chi phí 1.1 Khái niệm Theo quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC, điều 59, khoản 1, chi phí được hiểu là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế của doanh nghiệp.

Các khoản này được ghi nhận tại thời điểm phát sinh giao dịch hoặc khi có đủ cơ sở để xác định khả năng phát sinh trong tương lai, không phụ thuộc vào việc đã chi tiền hay chưa.2 Nguyên tắc ghi nhận chi phí Theo thông tư 133/2016/TT-BTC điều 59 khoản 3 và khoản 4, nguyên tắc ghi nhận chi phí như sau” Kế toán phải theo dõi chi tiết các khoản chi phí phát sinh theo yếu tố, tiền lương nguyên vật liệu, chi phí mua ngoài, khấu hao TSCĐ.Các khoản chi phí không được coi là chi phí được trừ theo quy định của Luật thuế TNDN nhưng có đầy đủ hóa đơn, chứng từ và đã hạch toán đúng theo Chế độ kế toán thì không được ghi giảm chi phí kế toán mà chỉ điều chỉnh trong quyết toán thuế TNDN để làm tăng số thuế TNDN phải nộp.3 Thời điểm ghi nhận chi phí Theo thông tư 133/2016/TT-BTC điều 59 khoản 2 thời điểm ghi nhận chi phí được quy định như sau “Việc ghi nhận chi phí ngay cả khi chưa đến kỳ thanh toán nhưng có khả năng chắc chắn sẽ phát sinh nhằm đảm bảo nguyên tắc thận trọng và bảo toàn vốn. Chi phí và khoản doanh thu do nó tạo ra phải được ghi nhận đồng thời theo nguyên tắc phù hợp. Ngoài ra trong một số trường hợp nguyên tắc phù hợp có thể xung đột với nguyên tắc thận trọng trong kế toán thì kế toán phải căn cứ vào bản chất của giao dịch để phản ánh một cách trung thực và hợp lý.3 Xác định kết quả kinh doanh 1.1 Khái niệm Theo quy định tại Điều 68 của Thông tư 133/2016/TT-BTC, kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm ba yếu tố chính: kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác. Kết quả hoạt động kinh doanh được xác định bằng chênh lệch giữa doanh thu thuần và giá trị vốn hàng bán, bao gồm các chi phí liên quan đến sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư và dịch vụ, chi phí sản xuất của sản phẩm xây lắp, chi phí bán hàng và chi phí quản lý 5 doanh nghiệp.

Kết quả hoạt động tài chính là chênh lệch giữa thu nhập và chi phí tài chính. Kết quả hoạt động khác là chênh lệch giữa các khoản thu nhập và chi phí khác, bao gồm chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.2 Nguyên tắc xác định kết quả hoạt động kinh doanh Theo quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC, điều 68, việc xác định kết quả hoạt động kinh doanh cần đảm bảo phản ánh đầy đủ và chính xác hiệu quả của các hoạt động sản xuất kinh doanh trong một kỳ kế toán. Kết quả này phải được phân tích và hạch toán chi tiết theo từng loại hình hoạt động, bao gồm sản xuất, chế biến, kinh doanh thương mại, dịch vụ, cũng như hoạt động tài chính. Trong mỗi loại hình, có thể cần tiếp tục chi tiết hóa theo từng loại sản phẩm hoặc dịch vụ cụ thể.

Các khoản doanh thu và thu nhập được chuyển sang tài khoản xác định kết quả kinh doanh phải là doanh thu thuần và thu nhập thuần. Tổng quan về kế toán doanh thu 1. Kế toán doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ và các khoản giảm trừ doanh thu 1.1 Nguyên tắc kế toán Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC điều 57 khoản 1.1, khoản 2 quy định cụ thể như sau: Tài khoản 511 dùng để phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán của hoạt động sản xuất, kinh doanh từ các giao dịch và các nghiệp vụ sau: Thứ nhất là bán hàng hóa: Bán các sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra, bán hàng hóa mua vào và bán bất động sản đầu tư. Thứ hai là cung cấp dịch vụ: Thực hiện các công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng trong một hoặc nhiều kỳ kế toán như cung cấp dịch vụ vận tải, du lịch, cho thuê TSCĐ theo phương thức cho thuê hoạt động, doanh thu và hợp đồng xây dựng.

Thứ ba là doanh thu khác. Trong đó bao gồm: Doanh thu bán hàng (TK 5111) Phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng hàng hóa được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán của doanh nghiệp. Tài khoản này chủ yếu dùng cho các ngành kinh doanh hàng hóa, vật tư, lương thực,.Doanh thu bán thành phẩm (TK 5112) Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng sản phẩm (Thành phẩm, bán thành phẩm) được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán của doanh nghiệp. Tài khoản này chủ yếu dùng cho các ngành sản xuất vật chất 6 như: Công nghiệp, nông nghiệp, xây lắp, ngư nghiệp, lâm nghiệp.Doanh thu cung cấp dịch vụ (TK 5113) Phản ánh doanh thu và doanh thu thuần của khối lượng dịch vụ đã hoàn thành, đã cung cấp cho khách hàng và được xác định là đã bán trong một kỳ kế toán.

Tài khoản này chủ yếu dùng cho các ngành kinh doanh dịch vụ như: giao thông vận tải, bưu điện, du lịch, dịch vụ công cộng, dịch vụ khoa học, kỹ thuật, dịch vụ kế toán, kiểm toán.Doanh thu khác (TK 5118) Tài khoản này dùng để phản ánh về doanh thu nhượng bán, thanh lý bất động sản đầu tư, các khoản trợ cấp, trợ giá của Nhà nước,. Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC Điều 81 khoản 2 quy đinh như sau: Chỉ tiêu này phản ánh tổng hợp các khoản được ghi giảm trừ vào tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong năm, bao gồm: Các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại trong kỳ báo cáo. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này là tổng số phát sinh bên Nợ TK 511 đối ứng với bên Có các TK 111, 112, 131, trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này không bao gồm các khoản thuế gián thu, phí mà doanh nghiệp không được hưởng phải nộp NSNN (được kế toán ghi giảm doanh thu trên sổ kế toán TK 511) do các khoản này về bản chất là các khoản thu hộ Nhà nước, không thuộc doanh thu nên không được coi là khoản giảm trừ doanh thu.

Điều kiện ghi nhận doanh thu Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC điều 57 khoản 1.2 quy định điều kiện ghi nhận doanh thu như sau: Thứ nhất doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu bán hàng khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau: Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua; Doanh nghiệp không còn nắm quyền sở hữu hàng hóa như quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa (Trừ trường hợp khách hàng có quyền trả lại hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa, dịch vụ khác); Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng: Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.