Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và KQKD tại Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh

• Tác giả: Phạm Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán doanh thu chi phí và KQKD Công ty Tâm Anh

Công tác kế toán doanh thu, chi phí và KQKD tại Công ty Xây dựng Tâm Anh giữ vai trò then chốt trong quản trị tài chính. Doanh nghiệp hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực thi công xây dựng công trình dân dụng và hạ tầng kỹ thuật. Đặc thù ngành xây dựng đòi hỏi quy trình kế toán phải bám sát tiến độ nghiệm thu từng hạng mục công trình. Hiện nay, đơn vị đang áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Hệ thống tài khoản và mẫu biểu chứng từ được thiết lập thống nhất theo quy định hiện hành. Kế toán doanh thu ghi nhận giá trị khối lượng xây lắp hoàn thành bàn giao cho chủ đầu tư. Song song đó, kế toán chi phí tập hợp toàn bộ chi phí vật liệu, nhân công, máy thi công và chi phí quản lý. Việc đối trừ doanh thu và chi phí hợp lý giúp xác định chính xác lợi nhuận ròng trong từng kỳ kinh doanh. Dữ liệu kế toán minh bạch là cơ sở để ban giám đốc đưa ra các quyết định đấu thầu và tối ưu hóa nguồn lực. Hệ thống kế toán hoàn chỉnh cũng hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về thuế.

1.1. Khái niệm và nguyên tắc kế toán trong ngành xây dựng

Kế toán ngành xây lắp sở hữu những đặc trưng riêng biệt so với sản xuất công nghiệp thông thường. Thời gian thi công công trình thường kéo dài qua nhiều kỳ kế toán. Địa điểm thi công phân tán và giá trị công trình rất lớn. Kế toán doanh thu và chi phí phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc phù hợp. Doanh thu được ghi nhận theo biên bản nghiệm thu khối lượng hoàn thành. Chứng từ pháp lý này phản ánh chính xác quyền lợi và nghĩa vụ các bên. Đồng thời, toàn bộ chi phí vật liệu, nhân công được tập hợp theo từng mã công trình. Nguyên tắc thận trọng luôn được áp dụng khi trích lập dự phòng bảo hành. Việc ghi nhận đúng thời điểm bảo đảm số liệu tài chính phản ánh trung thực kết quả kinh doanh.

1.2. Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty Tâm Anh

Bộ máy kế toán tại Công ty Xây dựng Tâm Anh được xây dựng theo mô hình tập trung. Cơ cấu này phù hợp với quy mô và đặc thù doanh nghiệp vừa và nhỏ. Kế toán trưởng đóng vai trò chỉ đạo toàn diện công tác tài chính của đơn vị. Các nhân viên đảm nhận từng nghiệp vụ chuyên biệt như thanh toán, vật tư và tổng hợp. Quy trình luân chuyển chứng từ diễn ra khép kín từ công trường về văn phòng. Các đội thi công lập bảng kê chi phí vật tư kèm hóa đơn gốc định kỳ. Phòng kế toán kiểm tra tính hợp pháp của chứng từ trước khi nhập liệu. Mô hình tập trung giúp tối ưu chi phí nhân sự và tăng tốc độ lập báo cáo.

II. Phân tích kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại Công ty Tâm Anh

Thực tế công tác kế toán tại Công ty Xây dựng Tâm Anh bộc lộ nhiều điểm sáng song cũng đối mặt không ít vướng mắc. Doanh thu xây lắp được ghi nhận trên tài khoản 511 dựa vào biên bản nghiệm thu bàn giao. Tuy nhiên, thời điểm xuất hóa đơn đôi khi bị chậm trễ so với ngày nghiệm thu thực tế tại hiện trường. Khoản mục chi phí sản xuất kinh doanh được tập hợp trên tài khoản 154 theo quy định Thông tư 133. Dẫu vậy, việc phân bổ chi phí chung và khấu hao máy thi công còn mang tính ước lượng tương đối. Tỷ trọng chi phí nguyên vật liệu trực tiếp luôn chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu giá thành công trình. Kết quả kinh doanh phụ thuộc rất lớn vào tiến độ thanh quyết toán từ các chủ đầu tư. Số liệu giai đoạn 2021 - 2023 cho thấy nợ phải trả biến động mạnh, gây áp lực lên chi phí tài chính và lãi vay. Biên lợi nhuận ròng của doanh nghiệp duy trì ở mức khiêm tốn trước biến động giá vật liệu thị trường. Sự chênh lệch giữa dòng tiền và lợi nhuận kế toán tạo ra rủi ro thanh khoản tiềm ẩn cho doanh nghiệp.

2.1. Thực trạng hạch toán doanh thu và chi phí xây lắp

Đơn vị áp dụng tài khoản 511 để phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ xây dựng. Doanh thu tài chính được ghi nhận vào tài khoản 515 phản ánh lãi tiền gửi ngân hàng. Bên cạnh đó, kế toán sử dụng tài khoản 154 để tập hợp chi phí sản xuất kinh doanh dở dang. Chi phí nguyên vật liệu được xuất kho dựa trên định mức dự toán của từng gói thầu. Chi phí nhân công trực tiếp căn cứ vào hợp đồng giao khoán và bảng chấm công thực tế. Tuy vậy, các khoản chi phí máy thi công thường dồn vào cuối kỳ mới phân bổ. Điều này khiến giá thành giữa kỳ chưa phản ánh kịp thời chi phí thực tế. Công tác kiểm kê khối lượng dở dang cuối kỳ đôi khi còn mang tính hình thức.

2.2. Những tồn tại trong xác định kết quả kinh doanh

Quy trình xác định kết quả kinh doanh thông qua tài khoản 911 vẫn tồn tại những hạn chế nhất định. Doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào vốn vay dẫn đến chi phí lãi vay tăng cao trong năm 2023. Các khoản nợ phải trả tăng mạnh gây áp lực dòng tiền chi trả lãi định kỳ. Khoản mục chi phí quản lý doanh nghiệp chưa được kiểm soát chặt chẽ theo từng khoản mục chi tiết. Việc thu hồi công nợ từ các chủ đầu tư thường xuyên bị dây dưa, chậm trễ. Tình trạng nợ đọng kéo dài làm tăng rủi ro phát sinh nợ khó đòi cho đơn vị. Lợi nhuận kế toán trước thuế ghi nhận trên sổ sách chưa phản ánh đầy đủ dòng tiền thực tế về quỹ. Doanh nghiệp cũng chưa trích lập đầy đủ quỹ dự phòng rủi ro bảo hành công trình.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu chi phí và KQKD Tâm Anh

Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD là yêu cầu bức thiết tại Công ty Tâm Anh. Doanh nghiệp cần chuẩn hóa toàn diện quy trình ghi nhận doanh thu theo tiến độ xây dựng nghiệm thu. Mọi biên bản nghiệm thu kỹ thuật phải gắn liền với thời điểm lập hóa đơn giá trị gia tăng. Về mặt chi phí, công ty nên xây dựng hệ thống định mức tiêu hao nguyên vật liệu chi tiết cho từng hạng mục công trình. Kế toán vật tư cần đối chiếu nghiêm ngặt số lượng xuất kho thực tế với dự toán được duyệt. Chi phí máy thi công và chi phí quản lý cần được phân bổ tiêu thức rõ ràng theo giờ máy hoặc tỷ lệ nhân công. Doanh nghiệp nên đẩy mạnh ứng dụng phần mềm kế toán chuyên sâu ngành xây lắp nhằm tự động hóa luồng dữ liệu. Đồng thời, ban lãnh đạo cần thắt chặt chính sách tín dụng thương mại để giảm thiểu công nợ tồn đọng. Công tác trích lập dự phòng phải thu khó đòi và dự phòng bảo hành cần được thực hiện đúng niên độ kế toán. Những cải tiến này giúp tăng tính chính xác của chỉ tiêu lợi nhuận.

3.1. Phương pháp hoàn thiện kế toán doanh thu và chi phí

Công ty cần ban hành quy chế phối hợp chặt chẽ giữa hiện trường và phòng kế toán. Kỹ sư chuyển biên bản nghiệm thu khối lượng về phòng kế toán trong vòng 24 giờ. Kế toán lập tức xuất hóa đơn điện tử theo đúng quy định tại Nghị định 123/2020/NĐ-CP. Đối với chi phí nguyên vật liệu, doanh nghiệp cần áp dụng thẻ kho điện tử và phiếu xuất kho theo định mức. Thủ kho tuyệt đối không cấp phát vật tư vượt định mức khi chưa có phê duyệt. Khoản mục chi phí máy thi công cần theo dõi riêng nhật trình hoạt động từng thiết bị. Phương pháp khấu hao theo sản lượng nên được nghiên cứu áp dụng cho máy móc thi công lớn. Giải pháp này giúp xác định giá thành sản phẩm xây dựng chính xác hơn.

3.2. Nâng cao hiệu quả quản trị và xác định kết quả kinh doanh

Doanh nghiệp cần tái cơ cấu nguồn vốn nhằm giảm bớt tỷ lệ nợ vay ngân hàng. Kế toán tài chính chủ động theo dõi thời hạn thu hồi công nợ từng đối tác. Đơn vị nên áp dụng chiết khấu thanh toán để khuyến khích chủ đầu tư trả tiền sớm. Đồng thời, kế toán trưởng cần lập kế hoạch dòng tiền hàng tuần nhằm bảo đảm khả năng chi trả. Chi phí quản lý doanh nghiệp cần được xây dựng hạn mức cụ thể cho từng phòng ban. Hàng tháng, kế toán thực hiện khóa sổ và phân tích biến động lợi nhuận gộp từng công trình. Doanh nghiệp cần trích lập quỹ bảo hành công trình theo đúng tỷ lệ hợp đồng cam kết. Việc xác định kết quả kinh doanh minh bạch giúp bảo vệ quyền lợi cổ đông và nâng cao uy tín đấu thầu.

IV. Kết luận và ứng dụng kế toán doanh thu chi phí KQKD Tâm Anh

Kế toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD là trụ cột tài chính thiết yếu của Công ty Xây dựng Tâm Anh. Việc tổ chức công tác kế toán khoa học giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ giá thành xây dựng. Số liệu kế toán đáng tin cậy phản ánh trung thực năng lực sinh lời của các dự án xây lắp. Hoàn thiện hệ thống chứng từ và quy trình hạch toán giúp loại bỏ các sai sót trong kê khai thuế. Doanh nghiệp cần coi trọng việc số hóa công tác kế toán để kết nối dữ liệu giữa hiện trường và văn phòng. Ứng dụng công nghệ phần mềm giúp đẩy nhanh tốc độ lập báo cáo tài chính định kỳ. Ban điều hành có thể dựa vào báo cáo phân tích chi phí để điều chỉnh chiến lược bỏ giá thầu linh hoạt. Quản trị tốt doanh thu và công nợ bảo đảm an toàn thanh khoản dài hạn cho công ty. Đây là nền tảng vững chắc để Công ty Tâm Anh nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường xây dựng. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp kế toán mang lại hiệu quả kinh tế bền vững cho đơn vị.

4.1. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp xây dựng quy mô vừa

Mô hình hạch toán tại Công ty Xây dựng Tâm Anh mang lại nhiều kinh nghiệm thực tiễn quý giá cho các nhà quản lý. Thứ nhất, doanh nghiệp xây dựng phải đồng bộ hóa dữ liệu hiện trường và phòng kế toán. Sự chậm trễ trong luân chuyển chứng từ sẽ dẫn đến rủi ro trễ hạn xuất hóa đơn và bị phạt thuế. Thứ hai, việc kiểm soát chi phí thi công phải gắn liền với bảng dự toán định mức chi tiết. Kế toán cần thường xuyên theo dõi biến động giá vật tư để có giải pháp mua hàng tối ưu. Thứ ba, doanh nghiệp cần chú trọng kiểm soát dòng tiền thay vì chỉ nhìn vào chỉ tiêu lợi nhuận. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa kỹ thuật và kế toán là chìa khóa thành công.

4.2. Khuyến nghị ứng dụng thực tế trong quản trị tài chính

Ban điều hành Công ty Tâm Anh cần sớm trang bị hệ thống phần mềm kế toán xây dựng chuyên biệt. Nền tảng số này hỗ trợ bóc tách chi phí tự động theo từng hạng mục và hợp đồng công trình. Doanh nghiệp cần định kỳ đào tạo chuyên môn cho đội ngũ kế toán viên về hóa đơn điện tử và luật thuế. Kế toán trưởng nên tham mưu cho ban giám đốc xây dựng chính sách thu hồi nợ nghiêm ngặt và quyết liệt. Các điều khoản thanh toán trong hợp đồng kinh tế cần quy định rõ tiến độ giải ngân theo từng đợt nghiệm thu. Đơn vị cần chủ động cân đối nguồn vốn và hạn chế nợ vay ngắn hạn. Công tác dự báo dòng tiền phải được tiến hành định kỳ nhằm bảo đảm tính thanh khoản ổn định. Việc vận dụng đồng bộ các giải pháp này giúp tối đa hóa lợi nhuận ròng của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường chuyển dịch theo hướng kinh tế tri thức và hội nhập sâu rộng, sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng trở nên gay gắt. Để tồn tại, khẳng định vị thế và phát triển bền vững, các đơn vị sản xuất kinh doanh buộc phải thiết lập chiến lược quản trị kinh tế - tài chính hiệu quả, trong đó công tác kế toán đóng vai trò là công cụ quản lý thiết yếu. Đối với mọi loại hình doanh nghiệp, doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là ba phạm trù trung tâm chi phối toàn bộ bức tranh tài chính. Doanh thu phản ánh năng lực tạo lập giá trị và nguồn tài chính duy trì hoạt động; chi phí đại diện cho các nguồn lực tiêu hao trong quá trình tạo ra sản phẩm, dịch vụ; và kết quả kinh doanh là thước đo tổng hợp hiệu quả điều hành, cung cấp căn cứ ra quyết định chiến lược cho ban lãnh đạo.

Xuất phát từ quá trình thực tập thực tế tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh – một doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình với ngành nghề cốt lõi là xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng kết hợp mở rộng dịch vụ du lịch, thương mại – tác giả Phạm Thị Hồng Nhung đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện phần hành kế toán trọng yếu này.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể:

1. Mục tiêu chung: Trên cơ sở tổng hợp các vấn đề lý luận, tiến hành đánh giá thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện phần hành kế toán này tại doanh nghiệp.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận liên quan đến kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
   • Phản ánh trung thực thực trạng tổ chức hạch toán kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh.
   • Đánh giá ưu điểm, hạn chế và đề xuất các giải pháp khả thi, phù hợp với đặc thù kinh doanh của công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được triển khai tại trụ sở Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh (thôn Mỹ Duyệt, xã Cam Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình).
• Phạm vi thời gian: Số liệu phân tích, đánh giá nguồn lực (lao động, tài sản, nguồn vốn) và bức tranh hoạt động kinh doanh tổng hợp được thu thập trong giai đoạn 3 năm (2021, 2022 và 2023); các số liệu hạch toán chi tiết nghiệp vụ kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh được tập trung minh họa trong năm tài chính 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản pháp lý và chuẩn mực kế toán hiện hành của Việt Nam áp dụng cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, bao gồm:

• Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các điều khoản định khung được trích dẫn gồm: Điều 56 (Khái niệm và phân loại doanh thu), Điều 57 (Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, điều kiện ghi nhận doanh thu và hợp đồng xây dựng), Điều 58 (Doanh thu hoạt động tài chính), Điều 59 (Nguyên tắc kế toán chi phí), Điều 62 (Kế toán giá vốn hàng bán), Điều 63 (Kế toán chi phí tài chính), Điều 64 (Chi phí quản lý kinh doanh), Điều 65 (Kế toán thu nhập khác), Điều 66 (Kế toán chi phí khác), Điều 67 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp), và Điều 68 (Kế toán xác định kết quả kinh doanh).
• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) – “Doanh thu và thu nhập khác”.
• Các quy định của Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và Luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT).

Về mặt khái niệm và nguyên tắc hạch toán, tác giả hệ thống hóa các tiêu chuẩn:

• Doanh thu: Lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu không bao gồm phần vốn góp thêm của chủ sở hữu và các khoản thu hộ bên thứ ba (thuế gián thu như GTGT, tiêu thụ đặc biệt, bảo vệ môi trường...). Ghi nhận doanh thu hợp đồng xây dựng căn cứ vào phần công việc đã hoàn thành được khách hàng xác nhận nghiệm thu.
• Chi phí: Các khoản làm giảm lợi ích kinh tế phát sinh trong kỳ hoặc có khả năng chắc chắn phát sinh trong tương lai; tuân thủ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí, đồng thời tôn trọng nguyên tắc thận trọng.
• Xác định kết quả kinh doanh: Phản ánh tổng hợp kết quả của ba mảng hoạt động: hoạt động sản xuất kinh doanh (chênh lệch giữa doanh thu thuần với giá vốn, chi phí bán hàng, chi phí quản lý), hoạt động tài chính (thu nhập tài chính trừ chi phí tài chính) và hoạt động khác (thu nhập khác trừ chi phí khác và chi phí thuế TNDN).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả vận dụng gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Nghiên cứu tài liệu: Tham khảo giáo trình chuyên ngành kế toán tài chính, hệ thống văn bản pháp luật, thông tư, nghị định và tài liệu thư viện.
  • Quan sát và phỏng vấn: Trực tiếp quan sát trình tự luân chuyển chứng từ, quy trình nhập liệu tại phòng Kế toán; phỏng vấn kế toán viên và kế toán trưởng về phương pháp tập hợp chi phí, ghi nhận doanh thu xây lắp và kết chuyển số liệu.
  • Thu thập số liệu thực tế: Trích xuất chứng từ gốc (hóa đơn GTGT, phiếu thu, phiếu chi, giấy báo nợ, giấy báo có, biên bản nghiệm thu khối lượng hoàn thành), bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh từ hệ thống máy tính của công ty.
• Phương pháp xử lý dữ liệu:
  • Phương pháp so sánh: So sánh tuyệt đối và tương đối các chỉ tiêu lao động, biến động cơ cấu tài sản, nguồn vốn và các chỉ tiêu trên Báo cáo kết quả kinh doanh giai đoạn 2021 - 2023.
  • Phương pháp phân tích và tổng hợp: Tổng hợp số liệu kế toán phát sinh để đánh giá tính tuân thủ quy định và hiệu quả kinh doanh của đơn vị.

Nguồn dữ liệu sử dụng hoàn toàn là nguồn số liệu thứ cấp và sơ cấp được cung cấp hợp pháp từ Phòng Kế toán của Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương này trình bày toàn diện khung lý thuyết chuyên ngành kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Định nghĩa, phân loại và điều kiện ghi nhận doanh thu (doanh thu bán hàng, doanh thu cung cấp dịch vụ, hợp đồng xây dựng) và các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại).
• Phân loại chi phí theo nội dung kinh tế (nguyên vật liệu, nhân công, khấu hao tài sản cố định, dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác) và theo mối quan hệ với mức độ hoạt động (chi phí biến đổi, chi phí cố định); nguyên tắc ghi nhận chi phí kế toán và điều chỉnh chênh lệch theo Luật Thuế TNDN.
• Khái niệm, nguyên tắc và nhiệm vụ của kế toán xác định kết quả kinh doanh.
• Trình bày hệ thống tài khoản và phương pháp hạch toán chi tiết cho từng phần hành:
  • Kế toán doanh thu: TK 511 (với 4 tài khoản cấp hai: TK 5111, 5112, 5113, 5118), TK 515 (doanh thu hoạt động tài chính), TK 711 (thu nhập khác).
  • Kế toán chi phí: TK 632 (giá vốn hàng bán - hạch toán theo phương pháp kê khai thường xuyên, tập hợp giá thành sản phẩm xây lắp dở dang từ TK 154), TK 635 (chi phí tài chính), TK 642 (chi phí quản lý kinh doanh gồm TK 6421 - chi phí bán hàng và TK 6422 - chi phí quản lý doanh nghiệp), TK 811 (chi phí khác), TK 821 (chi phí thuế TNDN).
  • Kế toán xác định kết quả: TK 911 (kết chuyển doanh thu thuần, thu nhập thuần bên Có; kết chuyển chi phí bên Nợ; kết chuyển lãi/lỗ sang TK 421).
• Trình bày hệ thống chứng từ kế toán và sơ đồ tài khoản chữ T mô tả luồng luân chuyển kế toán từ khâu phát sinh nghiệp vụ đến khi khóa sổ cuối kỳ.

Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh

Chương 2 phản ánh thực tế tổ chức công tác kế toán tại đơn vị khảo sát:

• Tổng quan doanh nghiệp: Tiền thân từ một xưởng cơ khí nhỏ chuyên chế tạo máy phát điện tại xã Cam Thủy, thành lập pháp nhân chính thức ngày 07/02/2009 với mã số thuế 3100469464, do ông Lê Văn Đàn làm đại diện pháp luật. Hoạt động chủ đạo là xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng, giao thông, thủy lợi, san lấp mặt bằng; từ năm 2017 phát triển thêm mảng du lịch, nghỉ dưỡng và ăn uống tại vùng cát phía Đông Lệ Thủy.
• Bộ máy quản lý: Vận hành theo mô hình trực tuyến - chức năng, gồm Giám đốc, Phó Giám đốc, Phòng Kế toán, Phòng Kỹ thuật và Tổ xe máy.
• Bộ máy kế toán: Tổ chức tinh gọn với 3 nhân sự gồm Kế toán trưởng (phụ trách chung, báo cáo tài chính, thuế, TSCĐ), Kế toán tiền lương và Thủ quỹ.
• Chế độ và chính sách kế toán áp dụng:
  • Chế độ kế toán: Thông tư số 133/2016/TT-BTC.
  • Niên độ kế toán: 01/01 đến 31/12 hàng năm; đơn vị tiền tệ: Đồng Việt Nam (VND).
  • Phương pháp kê khai hàng tồn kho: Kê khai thường xuyên; phương pháp xuất kho: Nhập trước - xuất trước (FIFO).
  • Phương pháp trích khấu hao TSCĐ: Đường thẳng; phương pháp tính thuế GTGT: Khấu trừ.
  • Hình thức kế toán: Kế toán trên máy tính, sử dụng kết hợp phần mềm kế toán Việt Đà và bảng tính Excel.

Đánh giá nguồn lực và kết quả kinh doanh giai đoạn 2021 - 2023:

• Về lao động: Quy mô lao động biến động nhẹ, từ 15 người (năm 2021) giảm xuống 14 người (năm 2022) và tăng lên 17 người (năm 2023). Lao động nam chiếm ưu thế tuyệt đối (dao động từ 64,29% đến 73,33%) do đặc thù ngành xây dựng. Về trình độ, lao động phổ thông chiếm tỷ trọng cao hơn (53,33% năm 2021 lên 58,82% năm 2023), lao động có trình độ đại học, cao đẳng chiếm từ 41,18% đến 46,67%.

Chỉ tiêu	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)
Tổng số lao động (người)	15	14	17	-6,67	+21,43
1. Theo giới tính:
- Nam	11	9	12	-18,18	+33,33
- Nữ	4	5	5	+25,00	0,00
2. Theo trình độ:
- Đại học, cao đẳng	7	6	7	-14,29	+16,67
- Lao động phổ thông	8	8	10	0,00	+25,00

• Về tài sản và nguồn vốn: Tài sản biến động mạnh qua các năm; năm 2022 giảm 28,67% so với năm 2021 chủ yếu do giảm các khoản phải thu (giảm 52,84%). Năm 2023, tài sản phục hồi mạnh (tăng 65,96% so với 2021), tuy nhiên tiền và các khoản tương đương tiền năm 2023 giảm 56,27%, trong khi các khoản phải thu tăng vọt 172,41%, tiềm ẩn rủi ro nợ khó đòi. Nguồn vốn biến động không ổn định khi nợ phải trả năm 2022 giảm 60,53% nhưng năm 2023 tăng mạnh tới 251,11% do đẩy mạnh vay nợ tài trợ kinh doanh; vốn chủ sở hữu tăng trưởng rất chậm (chỉ tăng 0,12% năm 2022 và 0,03% năm 2023).
• Về kết quả hoạt động kinh doanh: Doanh thu thuần chủ yếu đến từ hoạt động xây lắp công trình và một phần cung ứng dịch vụ. Các khoản giảm trừ doanh thu trong các năm đều bằng 0. Hoạt động tài chính có phát sinh doanh thu từ lãi tiền gửi và chi phí lãi vay; chi phí tài chính năm 2022 tăng 15,76% so với 2021. Lợi nhuận trước thuế và sau thuế duy trì ở mức dương qua các năm nhưng tỷ suất sinh lời trên vốn còn khiêm tốn.

Thực tế hạch toán các nghiệp vụ năm 2023:

• Kế toán doanh thu: Ghi nhận trên TK 511 khi có biên bản nghiệm thu khối lượng hoàn thành bàn giao cho chủ đầu tư và xuất hóa đơn GTGT. Doanh thu tài chính (TK 515) phản ánh lãi tiền gửi ngân hàng. Công ty không phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu.
• Kế toán chi phí: Giá vốn hàng bán (TK 632) được xác định bằng cách kết chuyển từ chi phí sản xuất kinh doanh dở dang xây lắp (TK 154) theo từng công trình hoàn thành. Chi phí tài chính (TK 635) ghi nhận chi phí trả lãi vay ngân hàng. Chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) phản ánh chi phí lương bộ phận quản lý, tiền điện, phí thẩm định hồ sơ, công cụ dụng cụ... Chi phí khác (TK 811) và thu nhập khác (TK 711) hạch toán các khoản phát sinh ngoài hoạt động chính.
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Cuối kỳ, kế toán trưởng thực hiện các bút toán kết chuyển doanh thu (từ TK 511, 515, 711 sang bên Có TK 911), kết chuyển chi phí (từ TK 632, 635, 642, 811, 821 sang bên Nợ TK 911), từ đó xác định lợi nhuận sau thuế và kết chuyển vào TK 421.

Chương 3: Giải pháp góp phần hoàn thiện thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh

Trên cơ sở phân tích thực trạng tại đơn vị, tác giả đưa ra các đánh giá:

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán gọn nhẹ, tuân thủ đúng định hướng Thông tư 133/2016/TT-BTC; áp dụng phần mềm kế toán Việt Đà giúp giảm tải công tác thủ công và lưu trữ chứng từ tương đối khoa học.
• Nhược điểm: Việc kiêm nhiệm của Kế toán trưởng còn quá nhiều đầu việc dẫn đến chậm trễ trong khâu đối chiếu; việc theo dõi chi phí công trình dở dang trên TK 154 đôi lúc chưa chi tiết hóa triệt để cho từng hạng mục công trình; công tác quản trị công nợ phải thu khách hàng còn lỏng lẻo khiến tỷ trọng phải thu tăng cao năm 2023; chưa trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi đầy đủ theo nguyên tắc thận trọng.
• 05 nhóm giải pháp hoàn thiện được tác giả đề xuất:
  1. Hoàn thiện về tổ chức nhân sự kế toán: Phân định rõ trách nhiệm, bổ sung hoặc bố trí nhân lực hỗ trợ kế toán công nợ và vật tư nhằm giảm tải áp lực cho Kế toán trưởng.
  2. Hoàn thiện quy trình mua hàng và kiểm soát vật tư: Chuẩn hóa khâu lập phiếu xuất - nhập vật tư cho các công trình thi công, đối chiếu hóa đơn nhà cung cấp chặt chẽ.
  3. Hoàn thiện hệ thống tài khoản kế toán: Mở các tài khoản chi tiết cấp 2, cấp 3 cho TK 154, TK 642 và theo dõi chi tiết công nợ khách hàng trên TK 131 theo từng hợp đồng công trình xây dựng.
  4. Nâng cao hiệu quả quản lý doanh thu: Kiểm soát chặt tiến độ nghiệm thu kỹ thuật và thủ tục thanh quyết toán khối lượng xây dựng hoàn thành để ghi nhận doanh thu kịp thời, hạn chế chiếm dụng vốn.
  5. Tăng cường quản lý và kiểm soát chi phí: Thiết lập định mức tiêu hao nguyên vật liệu thi công sát thực tế, kiểm soát chặt chi phí lãi vay và chi phí quản lý doanh nghiệp phát sinh bằng tiền mặt.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính:

• Hệ thống hóa toàn bộ căn cứ pháp lý và hạch toán thực tế theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại một doanh nghiệp xây dựng quy mô nhỏ.
• Phản ánh trung thực các chỉ số tài chính, nhân sự trong 3 năm (2021 - 2023): sự gia tăng quy mô lao động từ 15 lên 17 người; tình trạng suy giảm tiền mặt (-56,27% năm 2023) đi kèm mức tăng đột biến của các khoản phải thu (+172,41%) và nợ phải trả (+251,11%).
• Minh họa rõ nét quy trình kế toán số liệu năm 2023 thông qua chứng từ thực tế (hóa đơn, biên bản nghiệm thu, phiếu chi CM004/12, CM005/12) và quy trình kết chuyển tài khoản trên phần mềm kế toán Việt Đà.

Đóng góp của khóa luận:

• Về mặt lý luận: Tổng kết có hệ thống các quy định kế toán doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133 gắn liền với đặc điểm sản phẩm xây lắp (chu kỳ sản xuất dài, thanh toán theo khối lượng hoàn thành, giá thành tính riêng cho từng công trình).
• Về mặt thực tiễn: Chỉ ra những lỗ hổng trong kiểm soát chi phí, công nợ và tổ chức lao động kế toán tại Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh, đồng thời đưa ra 5 nhóm giải pháp xuất phát từ chính thực trạng vận hành của công ty.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn tồn tại một số hạn chế do tác giả tự nhận định:

• Thời gian thực tập có hạn và kinh nghiệm thực tế của sinh viên còn hạn chế, khiến một số phân tích sâu về quản trị giá thành chi tiết cho từng loại hình công trình và mảng dịch vụ du lịch chưa thực sự bao quát hết mọi khía cạnh.
• Phạm vi khảo sát chi tiết chứng từ và quy trình hạch toán chỉ giới hạn trong phạm vi số liệu năm 2023 của một doanh nghiệp duy nhất tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi phân tích so sánh kế toán quản trị chi phí - giá thành xây lắp giữa các năm tài chính tiếp theo khi công ty đẩy mạnh mảng kinh doanh du lịch sinh thái cát.
• Nghiên cứu khả năng chuyển đổi hoặc vận dụng linh hoạt các chuẩn mực kế toán cao hơn khi doanh nghiệp gia tăng quy mô vốn và doanh thu trong tương lai.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện đồ án hoặc khóa luận tốt nghiệp về đề tài doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp xây dựng, thương mại dịch vụ quy mô vừa và nhỏ.
• Kế toán viên và cán bộ quản lý tài chính tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa đang áp dụng Thông tư số 133/2016/TT-BTC: Cung cấp tài liệu tham khảo về danh mục tài khoản, quy trình hạch toán từ TK 154 sang TK 632 và thao tác trên phần mềm kế toán máy (phần mềm Việt Đà kết hợp Excel).
• Phần đáng tham khảo nhất trong khóa luận là hệ thống sơ đồ hạch toán chuẩn hóa, quy trình luân chuyển chứng từ nghiệm thu công trình xây dựng gắn với hóa đơn GTGT và phương pháp phân tích biến động các chỉ tiêu tài chính, lao động giai đoạn 2021 - 2023.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh áp dụng chế độ và chính sách kế toán nào? Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính. Niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12, đơn vị tiền tệ là VND. Phương pháp hạch toán hàng tồn kho là kê khai thường xuyên, tính giá xuất kho theo phương pháp nhập trước - xuất trước (FIFO), trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng, tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và sử dụng hình thức kế toán máy qua phần mềm kế toán Việt Đà kết hợp Excel.

2. Cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán tại công ty được phân nhiệm ra sao? Bộ máy kế toán của công ty gồm 3 nhân sự: Kế toán trưởng phụ trách điều hành chung, lập báo cáo tài chính, quyết toán thuế, tính khấu hao TSCĐ và hạch toán doanh thu, chi phí; Kế toán tiền lương phụ trách chấm công, bảng lương và các khoản trích theo lương; Thủ quỹ chịu trách nhiệm thu - chi tiền mặt căn cứ trên chứng từ hợp lệ và quản lý quỹ tiền mặt hàng ngày.

3. Cơ cấu lao động của công ty biến động như thế nào trong giai đoạn 2021 - 2023? Tổng số lao động của công ty là 15 người (năm 2021), giảm xuống 14 người (năm 2022) và tăng lên 17 người (năm 2023). Lao động nam luôn chiếm đa số (11 người năm 2021, 9 người năm 2022 và 12 người năm 2023, tương ứng 70,59% tổng số). Về trình độ, lao động phổ thông chiếm tỷ trọng lớn hơn (từ 53,33% năm 2021 lên 58,82% năm 2023), trong khi lao động trình độ đại học, cao đẳng dao động từ 6 đến 7 người (chiếm 41,18% - 46,67%).

4. Điểm đặc thù trong ghi nhận doanh thu và giá vốn xây dựng tại công ty là gì? Doanh thu xây dựng chỉ được ghi nhận khi công trình hoặc hạng mục công trình hoàn thành, có biên bản nghiệm thu khối lượng hoàn thành được chủ đầu tư xác nhận và hóa đơn GTGT đã xuất (ghi nhận vào TK 511). Đồng thời, giá vốn tương ứng được kết chuyển trực tiếp từ chi phí sản xuất kinh doanh dở dang công trình (TK 154) sang giá vốn hàng bán (TK 632) theo phương pháp kê khai thường xuyên.

5. Khóa luận đề xuất những nhóm giải pháp nào để hoàn thiện công tác kế toán tại công ty? Tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp: (1) Hoàn thiện tổ chức nhân sự kế toán; (2) Hoàn thiện quy trình mua hàng và kiểm soát vật tư; (3) Hoàn thiện hệ thống tài khoản kế toán; (4) Tăng cường quản lý doanh thu và thu hồi nợ; (5) Tối ưu hóa công tác quản lý và kiểm soát chi phí.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phạm Thị Hồng Nhung đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Công trình phản ánh chi tiết thực trạng hạch toán, biến động nguồn lực lao động và tài chính giai đoạn 2021 - 2023 tại Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tâm Anh, chỉ ra các ưu điểm cùng những hạn chế điển hình của công tác kế toán trong doanh nghiệp xây lắp quy mô vừa và nhỏ. Trên cơ sở đó, năm nhóm giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ, thiết thực, đóng góp định hướng hữu ích giúp doanh nghiệp hoàn thiện quy trình quản trị tài chính và kế toán trong thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Những vấn đề liên quan đến doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Tổng quan về doanh thu 1. Khái niệm - Theo khoản 1 điều 56 thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông.

Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền”. - Theo khoản 4 điều 56 thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính: Doanh thu không bao gồm các khoản thu hộ bên thứ ba, ví dụ; + Các loại thuế gián thu (thuế GTGT, thuế xuất khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường) phải nộp; + Số tiền người bán hàng đại lý thu hộ bên chủ hàng do bán hàng đại lý; + Các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán đơn vị không được hưởng; + Các trường hợp khác. - Theo điều 4 chuẩn mực kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhập khác”: Doanh thu chỉ bao gồm tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được. Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu.

Các khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu làm tăng vốn chủ sở hữu nhưng không là doanh thu 1. Phân loại Theo thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính doanh thu được phân loại bao gồm: Doanh thu bán hàng: Là doanh thu bán sản phẩm mà doanh nghiệp sản xuất ra, bán hàng hóa mua vào và bán bất động sản đầu tư. 5 Doanh thu cung cấp dịch vụ: Là doanh thu thực hiện công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng trong một hay nhiều kỳ kế toán như cung cấp dịch vụ vận tải, du lịch, cho thuê tài sản cố định theo phương thức cho thuê hoạt động… Doanh thu hoạt động tài chính: Là doanh thu tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức, lợi nhuận được chia và doanh thu hoạt động tài chính khác của doanh nghiệp. Điều kiện ghi nhận doanh thu  Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau căn cứ vào điều 57 thông tư 133/2016 TT/BTC: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua; - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.

Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa, đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa (trừ trường hợp khách hàng có quyền trả lại hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa, dịch vụ khác); - Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; - Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.  Điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau căn cứ vào điều 57 thông tư 133/2016 TT/BTC: - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại dịch vụ đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại dịch vụ đã cung cấp; - Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó; 6 - Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào thời điểm báo cáo; - Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó.  Ghi nhận doanh thu của hợp đồng xây dựng - Khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được xác định một cách đáng tin cậy và được khách hàng xác nhận, thì doanh thu và chi phí liên quan đến hợp đồng được ghi nhận tương ứng với phần công việc đã hoàn thành được khách hàng xác nhận trong kỳ phản ánh trên hóa đơn đã lập.

- Khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng không thể ước tính được một cách đáng tin cậy, thì: + Doanh thu chỉ được ghi nhận tương đương với chi phí của hợp đồng đã phát sinh mà việc được hoàn trả là tương đối chắc chắn; + Chi phí của hợp đồng chỉ được ghi nhận là chi phí trong kỳ khi các chi phí này đã phát sinh. Tổng quan về chi phí 1. Khái niệm Căn cứ khoản 1 điều 59 Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài Chính quy định: “Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai không phân biệt đã chi tiền hay chưa. Phân loại  Phân loại theo nội dung kinh tế - Chi phí nguyên liệu, vật liệu: Bao gồm toàn bộ chi phí về các loại nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế dùng cho sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

- Chi phí công nhân: Bao gồm toàn bộ số tiền công phải trả cho nhân viên, tiền trích bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội và kinh phí công đoàn của nhân viên. - Chi phí khấu hao tài sản cố định: Bao gồm toàn bộ số trích khấu hao của những tài sản cố định dùng cho sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. 7 - Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm toàn bộ số tiền trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp như tiền điện, nước… - Chi phí khác bằng tiền: Là toàn bộ chi phí khác dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh ngoài bốn yếu tố chi phí nói trên.  Phân loại theo mối quan hệ với mức độ hoạt động - Chi phí biến đổi (biến phí): Là những chi phí có sự thay đổi về lượng tương quan tỉ lệ thuận với sự thay đổi của khối lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ.

- Chi phí cố định (định phí): Là những chi phí không thay đổi về tổng số khi có sự thay đổi khối lượng sản phẩm sản xuất trong mức độ nhất định. Nguyên tắc ghi nhận chi phí Theo điều 59 của Thông tư 133/2016/TT-BTC, quy định kế toán các khoản chi phí cụ thể như sau: - Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai không phân biệt đã chi tiền hay chưa. - Việc ghi nhận chi phí ngay cả khi chưa đến kỳ hạn thanh toán nhưng có khả năng chắc chắn sẽ phát sinh nhằm đảm bảo nguyên tắc thận trọng và bảo toàn vốn. Chi phí và khoản doanh thu do nó tạo ra phải được ghi nhận đồng thời theo nguyên tắc phù hợp.

Tuy nhiên trong một số trường hợp, nguyên tắc phù hợp có thể xung đột với nguyên tắc thận trọng trong kế toán, thì kế toán phải căn cứ vào bản chất của giao dịch để phản ánh một cách trung thực, hợp lý. - Kế toán phải theo dõi chi tiết các khoản chi phí phát sinh theo yếu tố, tiền lương, nguyên vật liệu, chi phí mua ngoài, khấu hao TSCĐ. - Các khoản chi phí không được coi là chi phí được trừ theo quy định của Luật thuế TNDN nhưng có đầy đủ hóa đơn chứng từ và đã hạch toán đúng theo Chế độ kế toán thì không được ghi giảm chi phí kế toán mà chỉ điều chỉnh trong quyết toán thuế TNDN để làm tăng số thuế TNDN phải nộp. - Các tài khoản phản ánh chi phí không có số dư, cuối kỳ kế toán phải kết chuyển tất cả các khoản chi phí phát sinh trong kỳ để xác định kết quả kinh doanh.

Tổng quan về xác định kết quả kinh doanh 1. Khái niệm Theo điều 68 của Thông tư 133/2016/TT-BTC: Xác định kết quả kinh doanh dùng để xác định và phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán, biểu hiện bằng số tiền lãi hay lỗ. Phân loại Căn cứ theo điểm a khoản 1 điều 68 Thông tư 133/2016/TT-BTC: Kết quả hoạt động kinh doanh bao gồm 3 nhóm: - Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán (gồm cả sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư và dịch vụ, giá thành sản xuất của sản phẩm xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư, như: chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, nâng cấp, chi phí cho thuê hoạt động, chi phí thanh lý, nhượng bán bất động sản đầu tư), chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. - Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa thu nhập của hoạt động tài chính và chi phí hoạt động tài chính.

- Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác và các khoản chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp. Nguyên tắc xác định kết quả kinh doanh Căn cứ theo điểm b và c khoản 1 điều 68 Thông tư 133/2016/TT-BTC nguyên tắc xác định kết quả kinh doanh như sau: - Phải phản ánh đầy đủ, chính xác kết quả hoạt động kinh doanh theo đúng quy định hiện hành. - Kết quả hoạt động kinh doanh phải được hạch toán chi tiết theo từng loại hoạt động (hoạt động sản xuất, chế biến, hoạt động kinh doanh thương mại, dịch vụ, hoạt động tài chính. Trong từng loại hoạt động kinh doanh có thể cần hạch toán chi tiết cho từng loại sản phẩm, từng ngành hàng, từng loại dịch vụ.

- Các khoản doanh thu và thu nhập được kết chuyển vào tài khoản này là số doanh thu thuần và thu nhập thuần.