Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và KQKD tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc - ĐH Kinh tế Huế

Nghiên cứu tác động của mạng xã hội Facebook đến ý định lựa chọn đăng ký khóa học hành chính nhân sự tại Công ty Cổ phần Phát triển Nguồn nhân lực BVA.

• Tác giả: Nguyễn Trần Thị Phương
• Người hướng dẫn: ThS. Phan Xuân Quang Minh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán – Tài chính
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Hoàng Ngọc
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2026
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu và chi phí Công ty TNHH Hoàng Ngọc

Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò cốt lõi trong quản trị doanh nghiệp. Tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc, bộ phận kế toán vận hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Đơn vị hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực thi công xây lắp và cung cấp vật liệu xây dựng. Kế toán phản ánh kịp thời các nghiệp vụ phát sinh hàng ngày. Mọi khoản thu từ hợp đồng thầu được ghi nhận đầy đủ. Chi phí thi công được tập hợp theo từng hạng mục công trình cụ thể. Thông tin tài chính cung cấp cơ sở để ban giám đốc đưa ra quyết định sản xuất kinh doanh. Quy trình hạch toán rõ ràng giúp hạn chế tình trạng thất thoát vốn. Dữ liệu kế toán minh bạch tạo niềm tin vững chắc cho đối tác và chủ đầu tư. Đồng thời, doanh nghiệp chủ động theo dõi biến động tài chính theo từng thời kỳ. Việc tổng hợp số liệu chuẩn xác hỗ trợ tối ưu hóa nghĩa vụ thuế. Đây là nền tảng quan trọng giúp công ty nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường xây dựng miền Trung. Hệ thống chứng từ được lưu trữ khoa học phục vụ thanh tra và kiểm toán độc lập.

1.1. Đặc điểm hoạt động và mô hình tổ chức kế toán

Công ty TNHH Hoàng Ngọc chuyên nhận thầu thi công các công trình dân dụng và giao thông. Đặc thù ngành xây lắp yêu cầu chu kỳ sản xuất kéo dài qua nhiều kỳ kế toán. Bộ máy kế toán của công ty áp dụng mô hình tập trung. Đội ngũ nhân sự gồm một kế toán trưởng và các kế toán viên phụ trách từng mảng việc. Kế toán vật tư theo dõi sát sao nguồn nhập xuất cát, đá, xi măng. Kế toán thanh toán kiểm soát các khoản tạm ứng công trình và tiền lương nhân công. Mọi chứng từ gốc từ công trường được chuyển về phòng kế toán để xử lý kịp thời. Phần mềm kế toán hỗ trợ liên kết dữ liệu giữa các bộ phận. Mô hình này đảm bảo tính thống nhất trong quản lý tài chính doanh nghiệp.

1.2. Nhiệm vụ của kế toán doanh thu và xác định kết quả

Kế toán doanh thu có nhiệm vụ ghi chép đầy đủ các khoản thu theo tiến độ nghiệm thu hợp đồng. Cán bộ kế toán đối chiếu biên bản bàn giao công trình với hóa đơn phát hành. Việc theo dõi công nợ khách hàng diễn ra thường xuyên nhằm tránh ứ đọng vốn. Đối với chi phí, kế toán tập hợp chính xác giá vốn xây lắp, chi phí quản lý và bán hàng. Từng khoản chi phí phải có hóa đơn hợp lệ và chứng từ thanh toán rõ ràng. Cuối kỳ, kế toán tiến hành kết chuyển doanh thu và chi phí vào tài khoản xác định kết quả kinh doanh. Số liệu lợi nhuận thuần phản ánh hiệu quả vận hành của doanh nghiệp xây lắp. Báo cáo tài chính hoàn chỉnh giúp giám đốc định hướng hoạt động đầu tư tiếp theo.

II. Phân tích thực trạng kế toán doanh thu chi phí tại Hoàng Ngọc

Thực tế hạch toán tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc cho thấy nhiều điểm tích cực lẫn bất cập. Doanh thu xây lắp chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu thu nhập của đơn vị. Việc ghi nhận doanh thu dựa trên biên bản nghiệm thu khối lượng hoàn thành. Tuy nhiên, thời điểm xuất hóa đơn còn phụ thuộc tiến độ giải ngân của chủ đầu tư. Điều này dẫn tới sự chênh lệch thời gian giữa phát sinh chi phí và ghi nhận doanh thu. Về chi phí sản xuất, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ lệ cao nhất. Đơn vị đã kiểm soát khá tốt định mức xuất kho vật tư tại các công trường. Tuy vậy, chi phí dở dang cuối kỳ đôi khi còn bị dồn ứ do chậm bàn giao hạng mục. Các khoản tạm ứng cho đội thi công tăng mạnh gây áp lực lên thanh khoản. Công nợ phải thu khách hàng có xu hướng kéo dài trong giai đoạn kinh tế biến động. Việc trích lập dự phòng nợ khó đòi chưa được thực hiện đầy đủ theo quy định. Kế toán cần phân tích sâu hơn các nhân tố ảnh hưởng tới biên lợi nhuận ròng. Đánh giá đúng thực trạng giúp doanh nghiệp chủ động điều tiết ngân sách thi công.

2.1. Thực trạng hạch toán doanh thu và nợ phải thu

Doanh thu tại đơn vị được phản ánh qua tài khoản 511 chi tiết theo công trình. Kế toán ghi nhận giá trị sau khi có biên bản xác nhận khối lượng từ tư vấn giám sát. Dù vậy, tiến độ thanh toán của đối tác thường bị trễ hạn so với cam kết. Nợ phải thu ngắn hạn vì thế duy trì ở mức cao qua các năm. Việc này làm phát sinh nguy cơ nợ xấu và thâm hụt dòng tiền hoạt động. Đơn vị chưa có quy chế phạt trả chậm đủ nghiêm khắc trong hợp đồng kinh tế. Nhân viên kế toán chủ yếu theo dõi công nợ trên bảng tính tổng hợp. Hoạt động đôn đốc thu hồi nợ chưa có sự phối hợp nhịp nhàng với ban điều hành công trường. Tình trạng này cản trở việc luân chuyển vốn nhanh chóng.

2.2. Khó khăn trong tập hợp chi phí và tính giá thành

Kế toán tập hợp chi phí qua tài khoản 154 theo từng hạng mục xây dựng. Chi phí nhân công trực tiếp thường biến động lớn theo mùa vụ. Hóa đơn chứng từ thuê khoán nhân công ngoài đôi khi hoàn thiện chưa kịp thời. Chi phí máy thi công phát sinh rải rác tại nhiều địa bàn khác nhau. Kế toán gặp khó khăn trong việc phân bổ chi phí chung một cách chuẩn xác. Chi phí dở dang cuối kỳ phản ánh giá trị vật liệu và công việc chưa bàn giao. Năm 2024, khoản mục hàng tồn kho giảm mạnh khi công ty nghiệm thu xong nhiều công trình. Song, công tác quyết toán công trình dở dang vẫn còn kéo dài qua nhiều tháng. Sự chậm trễ làm sai lệch bức tranh lợi nhuận trong từng báo cáo quý.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu và KQKD ở Hoàng Ngọc

Để khắc phục hạn chế, Công ty TNHH Hoàng Ngọc cần áp dụng đồng bộ các giải pháp kế toán hiện đại. Doanh nghiệp cần hoàn thiện quy trình kiểm soát chứng từ đầu vào và đầu ra. Mỗi hóa đơn vật tư cần được đối chiếu ngay với lệnh xuất kho thực tế. Phòng kế toán phải áp dụng tiêu chí phân loại chi phí chi tiết hơn cho từng dự án. Việc ghi nhận doanh thu cần tuân thủ nghiêm ngặt tiến độ bàn giao biên bản nghiệm thu kỹ thuật. Công ty nên xây dựng chính sách quản lý công nợ chặt chẽ và phân quyền rõ ràng. Bộ phận kế toán cần gửi thông báo nhắc nợ định kỳ trước hạn thanh toán. Doanh nghiệp cần đẩy mạnh ứng dụng phần mềm ERP chuyên dụng cho ngành xây lắp. Hệ thống mới giúp cập nhật tức thời chi phí nhân công và máy thi công tại công trường. Đồng thời, công ty cần xây dựng quy chế trích lập dự phòng tổn thất tài chính minh bạch. Việc bồi dưỡng nghiệp vụ cho nhân sự kế toán cũng là yếu tố tiên quyết. Những cải tiến này giúp đảm bảo kết quả kinh doanh được phản ánh trung thực.

3.1. Tối ưu hóa quy trình kiểm soát chi phí thi công

Hoàng Ngọc cần ban hành định mức dự toán chi phí nguyên vật liệu cho từng công trình. Kế toán vật tư chỉ duyệt xuất kho khi có chữ ký của chỉ huy trưởng công trường. Mọi khoản hao hụt vật liệu vượt quá định mức phải được lập biên bản giải trình nguyên nhân. Doanh nghiệp cần đàm phán hợp đồng cung ứng dài hạn để giữ giá nguyên liệu ổn định. Đối với nhân công, công ty nên áp dụng hình thức khoán việc theo khối lượng cụ thể. Bảng chấm công điện tử giúp kế toán tiền lương loại bỏ sai sót tính toán thủ công. Quy trình kiểm soát chặt chẽ giúp hạn chế lãng phí ngân sách và giảm thiểu giá thành công trình.

3.2. Đẩy nhanh thu hồi nợ và ứng dụng công nghệ số

Doanh nghiệp cần áp dụng chính sách chiết khấu thanh toán để khuyến khích đối tác trả tiền sớm. Kế toán công nợ phải phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro tín dụng. Các khoản nợ quá hạn cần được chuyển sang bộ phận pháp chế xử lý kịp thời. Doanh nghiệp nên đầu tư nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán đám mây. Dữ liệu công trường sẽ được đồng bộ hóa trực tiếp về máy chủ trung tâm. Ban lãnh đạo có thể theo dõi doanh thu và chi phí theo thời gian thực. Báo cáo dòng tiền tự động giúp đưa ra quyết định điều chuyển vốn linh hoạt. Chuyển đổi số kế toán là bước đi tất yếu để duy trì năng lực cạnh tranh bền vững.

IV. Kết luận và định hướng kế toán tài chính cho TNHH Hoàng Ngọc

Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò then chốt tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc. Hệ thống kế toán hoàn chỉnh đảm bảo tính chính xác cho các chỉ tiêu tài chính. Việc kiểm soát dòng tiền và chi phí sản xuất xây lắp tạo tiền đề gia tăng lợi nhuận. Doanh nghiệp cần tiếp tục chuẩn hóa hệ thống chứng từ kế toán theo quy định hiện hành. Sự kết hợp giữa quy chế tài chính chặt chẽ và công nghệ số giúp giảm thiểu rủi ro vận hành. Ban lãnh đạo có được nguồn dữ liệu tin cậy để đưa ra các quyết định thầu dự án hiệu quả. Định hướng hoàn thiện kế toán không chỉ giúp tối ưu hóa chi phí mà còn nâng tầm uy tín doanh nghiệp. Minh bạch số liệu tài chính thu hút thêm nhiều nhà đầu tư và đối tác chiến lược. Đội ngũ kế toán cần chủ động cập nhật các thay đổi của chuẩn mực kế toán Việt Nam. Việc thực thi đồng bộ các giải pháp sẽ thúc đẩy công ty phát triển ổn định trong tương lai.

4.1. Ứng dụng thực tiễn trong công tác quản trị doanh nghiệp

Kết quả kế toán cung cấp thước đo chuẩn xác về sức khỏe tài chính doanh nghiệp. Ban giám đốc dựa vào báo cáo chi phí để đàm phán hợp đồng thầu có lợi nhất. Việc phân tích tỷ suất sinh lời theo từng công trình giúp loại bỏ các hạng mục kém hiệu quả. Số liệu doanh thu chi tiết hỗ trợ lập kế hoạch ngân sách cho năm tài chính tiếp theo. Doanh nghiệp dễ dàng điều hòa dòng tiền giữa các dự án đang thi công đồng thời. Báo cáo tài chính chuẩn mực giúp công ty chứng minh năng lực tài chính khi tham gia đấu thầu lớn. Hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động hiệu quả hơn nhờ số liệu kế toán minh bạch.

4.2. Kiến nghị nâng cao hiệu quả tài chính dài hạn

Công ty Hoàng Ngọc cần tái cấu trúc danh mục đầu tư để giải phóng nguồn vốn ứ đọng. Việc theo dõi chặt chẽ khoản mục bất động sản đầu tư giúp tối ưu hóa lợi suất tài sản dài hạn. Doanh nghiệp cần duy trì tỷ lệ nợ phải trả ở mức an toàn nhằm giảm thiểu chi phí lãi vay. Bộ phận kế toán nên tổ chức các buổi hội thảo nội bộ cập nhật luật thuế mới. Sự phối hợp thường xuyên giữa kế toán và các đội thi công là yêu cầu bắt buộc. Định kỳ hàng tháng, kế toán cần đối chiếu công nợ trực tiếp với từng chủ đầu tư. Những hành động này sẽ bảo toàn nguồn vốn và thúc đẩy doanh nghiệp tăng trưởng bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đẩy mạnh phát triển và các doanh nghiệp vừa và nhỏ nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ các chính sách quản lý kinh tế của Nhà nước, việc nâng cao năng lực quản trị tài chính trở thành yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Để vận hành hiệu quả nguồn vốn, kiểm soát chi phí và tối ưu hóa lợi nhuận, tổ chức công tác kế toán nói chung, đặc biệt là kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh, giữ vai trò then chốt trong việc cung cấp thông tin minh bạch cho ban quản trị.

Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp và kinh doanh vật liệu xây dựng, công tác kế toán chịu sự chi phối trực tiếp từ các đặc thù ngành nghề: quy trình thi công kéo dài qua nhiều kỳ kế toán, quy mô giá trị hợp đồng nhận thầu lớn, kết cấu chi phí phức tạp và rải rác ở nhiều công trình khác nhau. Việc ghi nhận doanh thu và tập hợp chi phí kịp thời, chính xác giúp doanh nghiệp tính đúng giá thành, quản lý tiến độ bàn giao, kiểm soát lãng phí nguồn lực và hạn chế các rủi ro tài chính phát sinh từ việc chiếm dụng vốn. Đồng thời, xu hướng hiện đại hóa với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu mới đối với bộ máy kế toán: không chỉ dừng lại ở phản ánh nghiệp vụ phát sinh mà còn hỗ trợ xây dựng kế hoạch tài chính chiến lược. Xuất phát từ thực tiễn hoạt động tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Tìm hiểu công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc để nhận diện các vấn đề tồn tại trong hoạt động sản xuất kinh doanh, từ đó đề xuất giải pháp cải thiện và hỗ trợ ra quyết định kinh doanh hiệu quả hơn.
2. Mục tiêu cụ thể:

• Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận về ghi nhận doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp theo quy định hiện hành.
• Thứ hai, tìm hiểu và phản ánh thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc.
• Thứ ba, đề xuất một số giải pháp nhằm cải thiện và nâng cao hiệu quả công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc.
• Phạm vi nội dung: Tập trung phân tích chuyên sâu thực trạng kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu tài chính, thu nhập khác; kế toán giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp và quy trình xác định kết quả kinh doanh.
• Phạm vi không gian: Thực hiện tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc (trụ sở tại 133 Bùi Thị Xuân, Phường Đúc/Phường Thuận Hóa, Thành phố Huế).
• Phạm vi thời gian: Thời gian thực tập thu thập thông tin diễn ra từ ngày 22/09/2025 đến ngày 28/12/2025. Dữ liệu tổng hợp phân tích về tình hình lao động, tài sản và nguồn vốn của công ty được thu thập trong giai đoạn 3 năm (2022–2024). Các nghiệp vụ kinh tế cụ thể phản ánh thực trạng quy trình hạch toán kế toán được trích xuất từ dữ liệu thực tế 3 quý đầu năm 2025 của đơn vị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chuẩn mực kế toán và văn bản pháp lý hiện hành tại Việt Nam áp dụng cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa:

• Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính: Hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa, quy định cụ thể về nguyên tắc ghi nhận, hệ thống chứng từ, sổ sách và phương pháp định khoản các tài khoản: Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, gồm 4 tài khoản cấp hai: 5111, 5112, 5113, 5118); Tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính); Tài khoản 711 (Thu nhập khác); Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán); Tài khoản 635 (Chi phí tài chính); Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh, gồm hai tài khoản cấp hai: 6421 – Chi phí bán hàng, 6422 – Chi phí quản lý doanh nghiệp); Tài khoản 811 (Chi phí khác); Tài khoản 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp); và Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh).
• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) – “Doanh thu và thu nhập khác” ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC: Xác định các tiêu chuẩn ghi nhận doanh thu bán hàng khi chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu, không còn nắm giữ quyền kiểm soát, doanh thu được đo lường chắc chắn và thu được lợi ích kinh tế.
• Chuẩn mực Kế toán chung (VAS 01) ban hành năm 2002: Đưa ra khái niệm chi phí và nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí trong kỳ kế toán.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả kết hợp giữa phương pháp thu thập dữ liệu và phương pháp xử lý dữ liệu thực nghiệm:

• Phương pháp điều tra, phỏng vấn: Trực tiếp trao đổi, phỏng vấn Kế toán trưởng (bà Hoàng Lê Thái Ngọc) cùng các nhân viên phòng kế toán để nắm rõ quy trình luân chuyển chứng từ, phương pháp ghi nhận doanh thu, tập hợp chi phí thi công và xác định kết quả kinh doanh thực tế.
• Phương pháp quan sát, mô tả và ghi chép: Trực tiếp theo dõi các thao tác nghiệp vụ hàng ngày và cuối quý tại phòng Kế toán, ghi chép trình tự xử lý hóa đơn, chứng từ gốc trên giấy tờ và luồng thao tác trên phần mềm kế toán.
• Phương pháp mô tả số liệu: Phản ánh có hệ thống các thông tin tài chính, sơ đồ luân chuyển chứng từ và phương pháp hạch toán theo quy chuẩn Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Phương pháp so sánh số liệu: Đánh giá tỷ lệ tăng giảm tương đối (%) và giá trị tuyệt đối giữa các năm 2022, 2023, 2024 đối với các chỉ tiêu lao động, quy mô tài sản và nguồn vốn.
• Phương pháp phân tích, đánh giá: Sử dụng các quan hệ cân đối kế toán để phân tích tình hình tài chính, chỉ ra ưu điểm và các điểm còn hạn chế tại đơn vị.

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu sơ cấp (thông tin thu thập qua phỏng vấn và biên bản quan sát) và dữ liệu thứ cấp (báo cáo tài chính giai đoạn 2022–2024, hệ thống sổ chi tiết, sổ cái, chứng từ kế toán thực tế như hóa đơn GTGT số 00000006, 00000036, 00000151, 113; giấy báo Có của VietinBank; sao kê thanh toán lãi vay Vietcombank; phiếu xuất kho; phiếu chi trong năm 2025) kết hợp dữ liệu hạch toán từ phần mềm kế toán MISA AMIS.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Nội dung chương 1 hệ thống hóa toàn bộ khung lý luận về kế toán trong doanh nghiệp vừa và nhỏ:

• Khái niệm và điều kiện ghi nhận doanh thu: Trích dẫn Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC và Chuẩn mực VAS 14, làm rõ bản chất doanh thu là tổng lợi ích kinh tế làm gia tăng vốn chủ sở hữu không bao gồm phần vốn góp của cổ đông. Trình bày chi tiết 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ (xác định phần công việc hoàn thành và chi phí phát sinh).
• Phân loại doanh thu và các khoản giảm trừ: Phân loại theo tính chất hoạt động (chính, phụ, tài chính), nguồn gốc (nội địa, xuất khẩu), thời điểm ghi nhận (đã thực hiện, chưa thực hiện), đối tượng khách hàng (cá nhân, doanh nghiệp), phương thức thanh toán và tần suất phát sinh. Các khoản giảm trừ gồm chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại được hạch toán trực tiếp vào bên Nợ TK 511 (theo quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC, không sử dụng tài khoản 521 riêng biệt như Thông tư 200/2014/TT-BTC).
• Khái niệm và phân loại chi phí: Căn cứ Điều 57 Thông tư 133/2016/TT-BTC và VAS 01, phân loại chi phí theo đối tượng chịu chi phí (trực tiếp, gián tiếp), công dụng kinh tế (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, sản xuất chung, bán hàng, quản lý doanh nghiệp) và mối quan hệ với mức độ hoạt động (biến phí, định phí, chi phí hỗn hợp).
• Phương pháp xác định kết quả kinh doanh: Thiết lập công thức tính toán kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và hoạt động khác theo Điều 68 Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Hệ thống tài khoản và sơ đồ hạch toán kế toán: Trình bày chi tiết chứng từ, sổ sách và sơ đồ hạch toán tài khoản 511, 515, 711, 632, 635, 642, 811, 821 và tài khoản trung gian 911 kết chuyển sang tài khoản 421.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Hoàng Ngọc

Chương 2 phản ánh toàn diện bức tranh tổ chức sản xuất và công tác kế toán tại đơn vị thực tập:

• Tổng quan doanh nghiệp: Công ty thành lập ngày 05/04/2001 (mã số thuế 3300329802) do ông Hoàng Xuân Hiến làm đại diện pháp luật; hoạt động đa ngành với các lĩnh vực trọng tâm: xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng, thủy lợi, giao thông, san lấp mặt bằng, buôn bán vật liệu thiết bị xây dựng và kinh doanh bất động sản. Sau 9 lần thay đổi đăng ký kinh doanh, đến ngày 05/01/2025 vốn điều lệ được nâng lên 36 tỷ đồng.
• Cơ cấu bộ máy quản trị và bộ máy kế toán: Bộ máy quản lý theo mô hình trực tuyến chức năng gồm Ban Giám đốc (Giám đốc, Phó Giám đốc Tài chính, Phó Giám đốc Kỹ thuật) và 6 phòng ban chức năng cùng Ban chỉ huy công trình. Bộ máy kế toán gồm 4 nhân sự chuyên trách: Kế toán trưởng (Hoàng Lê Thái Ngọc), Kế toán TSCĐ và mua hàng (Lê Thị Khánh Thủy), Kế toán bán hàng và công nợ (Trần Thị Ngọc Hà), Kế toán tiền lương và thanh toán (Lê Hải Anh).
• Thực trạng lao động giai đoạn 2022–2024: Số liệu phân tích cho thấy sự tăng trưởng quy mô gắn với mở rộng hoạt động thi công:

Chỉ tiêu phân loại	Năm 2022 (Người)	Năm 2023 (Người)	Năm 2024 (Người)	So sánh 2023/2022 (%)	So sánh 2024/2023 (%)
Tổng số lao động	42	71	71	+69,05	0,00
Theo giới tính:
- Nam	21	28	23	+33,33	-17,86
- Nữ	21	43	48	+104,76	+11,63
Theo tính chất công việc:
- Lao động trực tiếp	15	25	25	+66,67	0,00
- Lao động gián tiếp	27	46	46	+70,37	0,00
Theo trình độ chuyên môn:
- Đại học, cao đẳng	8	10	12	+25,00	+20,00
- Trung cấp nghề, kỹ thuật	5	12	10	+140,00	-16,67
- Lao động phổ thông	29	49	49	+68,97	0,00

• Tình hình tài sản và nguồn vốn (2022–2024):
  • Tiền và các khoản tương đương tiền: Biến động mạnh, tăng 371,68% trong năm 2023 nhờ các khoản tiền tạm ứng lớn từ chủ đầu tư và vốn giải ngân công trình sau đại dịch; sang năm 2024 giảm 52,51% do công ty giải ngân thanh toán cho nhà cung cấp vật tư, chi trả nhân công và chi phí vận hành công trình.
  • Phải thu ngắn hạn khác: Tăng liên tục, năm 2023 tăng hơn 2 lần và tiếp tục tăng 83,46% năm 2024, vượt mức 35,7 tỷ đồng do phát sinh tiền đặt cọc dự thầu và tạm ứng cho các tổ đội thi công công trình xây dựng.
  • Hàng tồn kho: Chủ yếu là chi phí sản xuất kinh doanh dở dang tại các dự án xây lắp. Chỉ tiêu này tăng 173,04% trong năm 2023 khi khởi công hàng loạt dự án mới, sau đó giảm sâu 62,02% trong năm 2024 khi các hạng mục công trình hoàn thành được nghiệm thu và bàn giao cho chủ đầu tư.
  • Bất động sản đầu tư: Mở rộng quy mô thêm 74,24% trong năm 2023 và duy trì giá trị ổn định hơn 16 tỷ đồng suốt năm 2024 nhằm tạo nguồn thu dài hạn.
• Thực hành kế toán trên phần mềm MISA AMIS: Trình bày quy trình nhập liệu chứng từ gốc, ghi chép sổ kế toán và lập báo cáo tài chính đối với các phân hệ bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, chiết khấu thương mại, lãi tiền gửi ngân hàng VietinBank (TK 515), lãi vay ngân hàng Vietcombank (TK 635), giá vốn hàng xuất kho (TK 632), chi phí tiền lương và quản lý (TK 642), chi phí phạt và thanh lý (TK 811), chi phí thuế TNDN (TK 821) và quy trình kết chuyển cuối kỳ trên TK 911.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc

Chương 3 tổng hợp các đánh giá thực tiễn và đưa ra các kiến nghị hoàn thiện:

• Đánh giá công tác kế toán: Doanh nghiệp đã thiết lập bộ máy kế toán tinh gọn 4 người với chức năng cụ thể, ứng dụng hiệu quả phần mềm kế toán MISA AMIS giúp giảm tải thao tác thủ công, tuân thủ đúng chế độ kế toán Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Nhược điểm còn tồn tại: Quá trình luân chuyển chứng từ từ công trường về phòng kế toán đôi lúc chưa kịp thời; công tác theo dõi các khoản tạm ứng thi công và nợ phải thu ngắn hạn khác còn cao (>35,7 tỷ đồng), tiềm ẩn nguy cơ chiếm dụng vốn và rủi ro thanh khoản; việc phân bổ chi phí sản xuất chung cho từng hạng mục công trình dở dang đôi khi mang tính ước lượng; quy trình trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi chưa được thực hiện triệt để theo chu kỳ.
• Đề xuất giải pháp:
  • Hoàn thiện quy chế quản lý và kiểm soát công nợ tạm ứng đội thi công, rút ngắn thời gian hoàn ứng chứng từ.
  • Tối ưu hóa phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung và chi phí thi công theo sát khối lượng nghiệm thu thực tế của từng gói thầu.
  • Tăng cường khai thác triệt để các tiện ích phân tích tự động trên phần mềm MISA AMIS phục vụ công tác kế toán quản trị.
  • Bồi dưỡng, cập nhật thường xuyên kiến thức pháp lý thuế và chuẩn mực kế toán cho cán bộ kế toán.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính của khóa luận được thể hiện qua hệ thống số liệu thực nghiệm:

• Phản ánh rõ nét bức tranh quy mô và cơ cấu nhân sự: Số lượng lao động tăng 69,05% từ 42 người năm 2022 lên 71 người năm 2023, giữ vững 71 người năm 2024. Đội ngũ có trình độ chuyên môn đại học, cao đẳng tăng trưởng đều đặn (tăng 25% năm 2023 và 20% năm 2024, đạt 12 người), đáp ứng yêu cầu quản lý kỹ thuật và tài chính.
• Phân tích sự chuyển dịch cơ cấu tài sản đặc thù xây lắp: Minh chứng sự biến động của khoản mục Tiền (tăng 371,68% năm 2023 và giảm 52,51% năm 2024), tỷ trọng Hàng tồn kho dở dang giảm mạnh 62,02% vào năm 2024 thể hiện hiệu quả bàn giao công trình; đồng thời chỉ rõ nguy cơ ứ đọng vốn tại khoản mục Phải thu ngắn hạn khác khi tăng 83,46% năm 2024 lên mức hơn 35,7 tỷ đồng.
• Về mặt thực hành kế toán: Khóa luận mô tả quy trình hạch toán chi tiết trên phần mềm MISA AMIS từ các chứng từ thực tế (hóa đơn thương mại, bảng tính lãi vay ngân hàng Vietcombank, giấy báo Có trả lãi của VietinBank, phiếu xuất kho, phiếu chi 05367 ngày 02/09/2025).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả: Đưa ra các giải pháp khả thi gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp xây lắp như: quy chuẩn hóa luồng luân chuyển chứng từ công trường, nâng cao hiệu quả thu hồi nợ tạm ứng dự thầu, xây dựng định mức chi phí chặt chẽ và tận dụng các công cụ phần mềm số hóa để hỗ trợ lập kế hoạch dòng tiền.

Đóng góp của nghiên cứu: Đề tài cung cấp tư liệu thực tế có giá trị về việc vận dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC trong loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ ngành xây dựng - vật liệu; làm rõ mối quan hệ giữa đặc thù thi công công trình kéo dài với kỹ thuật hạch toán doanh thu và giá vốn tương ứng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ rõ các giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu thực tế:

• Về phạm vi thời gian và số liệu: Do thời gian thực tập của sinh viên diễn ra vào giai đoạn cuối năm (từ 22/09/2025 đến 28/12/2025), trùng với thời điểm các doanh nghiệp đang tập trung quyết toán và lập báo cáo tài chính, nên các nghiệp vụ kinh tế phản ánh công tác hạch toán chi tiết về doanh thu, chi phí chỉ mới thu thập được trong phạm vi 3 quý đầu năm 2025. Số liệu báo cáo tài chính tổng hợp phân tích tài sản và nguồn vốn dừng lại ở giai đoạn 2022–2024.
• Về nội dung phân tích: Đề tài chủ yếu tập trung vào mảng kế toán tài chính phục vụ báo cáo và lập sổ theo chế độ Thông tư 133/2016/TT-BTC, chưa đi sâu phân tích toàn diện mảng kế toán quản trị phân tích điểm hòa vốn hay định mức chi phí kỹ thuật cho từng công trình cụ thể.

Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng việc thu thập và phân tích trọn vẹn số liệu cả năm tài chính 2025 và các năm kế tiếp; đồng thời phát triển đề tài theo hướng ứng dụng các mô hình kế toán quản trị chi phí chuyên sâu nhằm tối ưu hóa giá thành công trình xây lắp trong điều kiện biến động giá nguyên vật liệu.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho các đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Cung cấp nguồn tư liệu học thuật thực tế về cách thức triển khai chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC trong doanh nghiệp thực tế.
• Kế toán viên và nhà quản lý tại các doanh nghiệp xây dựng, thương mại vật liệu vừa và nhỏ: Cung cấp tài liệu tham khảo về mô hình tổ chức bộ máy kế toán 4 người, cách thức kiểm soát dòng tiền tạm ứng dự thầu và quản lý chi phí thi công dở dang.
• Nội dung đáng tham khảo nhất: Phần hệ thống hóa sơ đồ định khoản kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại Chương 1; bảng tổng hợp phân tích biến động lao động - tài sản tại Chương 2; và các minh họa hạch toán thực tế trên phần mềm MISA AMIS gắn với các hóa đơn, chứng từ ngân hàng cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

1. Chế độ kế toán và phần mềm kế toán hiện tại đang được áp dụng tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc là gì?
Công ty áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính và sử dụng phần mềm kế toán MISA AMIS để thực hiện các phân hệ hạch toán, quản lý chứng từ và kết chuyển số liệu lên báo cáo tài chính.

2. Cơ cấu bộ máy kế toán tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc được tổ chức như thế nào và gồm bao nhiêu người?
Bộ máy kế toán của công ty gồm 4 thành viên: Bà Hoàng Lê Thái Ngọc đảm nhiệm vị trí Kế toán trưởng; Bà Lê Thị Khánh Thủy phụ trách Kế toán TSCĐ và Kế toán mua hàng; Bà Trần Thị Ngọc Hà phụ trách Kế toán bán hàng và Kế toán công nợ; Bà Lê Hải Anh phụ trách Kế toán tiền lương và Kế toán thanh toán.

3. Tình hình tài sản của công ty trong giai đoạn 2022–2024 có những biến động nổi bật nào ở khoản mục tiền và phải thu ngắn hạn?
Khoản mục tiền và tương đương tiền tăng đột biến 371,68% vào năm 2023 nhờ nguồn tạm ứng công trình và giải ngân của Nhà nước, sau đó giảm 52,51% trong năm 2024 do thanh toán chi phí thi công. Khoản mục Phải thu ngắn hạn khác tăng liên tục, năm 2023 tăng hơn gấp đôi và năm 2024 tiếp tục tăng 83,46%, đạt trên 35,7 tỷ đồng do phát sinh tiền ký quỹ dự thầu và tạm ứng cho các tổ đội thi công.

4. Vì sao khoản mục Hàng tồn kho của công ty lại giảm sâu 62,02% trong năm 2024?
Hàng tồn kho của công ty phần lớn là chi phí sản xuất kinh doanh dở dang tại các công trình xây lắp. Sau khi tăng 173,04% vào năm 2023 do thi công nhiều hạng mục mới, chỉ tiêu này giảm mạnh trong năm 2024 vì công ty đã hoàn tất việc nghiệm thu và bàn giao khối lượng lớn các hạng mục hoàn thành cho chủ đầu tư.

5. Phạm vi số liệu thực nghiệm được tác giả sử dụng trong khóa luận được giới hạn như thế nào?
Dữ liệu phân tích tổng hợp tình hình lao động, tài sản và nguồn vốn được thu thập trọn vẹn trong 3 năm tài chính (2022–2024). Các nghiệp vụ kinh tế cụ thể minh họa cho thực trạng hạch toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh được giới hạn trong 3 quý đầu năm 2025 do thời gian thực tập kết thúc vào tháng 12/2025.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Trần Thị Phương đã phản ánh một cách có hệ thống, khách quan thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Ngọc trên nền tảng Thông tư 133/2016/TT-BTC và phần mềm MISA AMIS. Thông qua việc phân tích chuỗi số liệu tài chính và lao động giai đoạn 2022–2024 kết hợp các chứng từ thực tế 3 quý đầu năm 2025, công trình đã làm nổi bật các đặc trưng tài chính của một doanh nghiệp xây lắp vừa và nhỏ. Trên cơ sở chỉ ra những tồn tại trong quản lý công nợ tạm ứng và phân bổ chi phí, tác giả đã đề xuất các giải pháp hoàn thiện có giá trị ứng dụng thực tiễn cho đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh 1. Doanh thu và xác định điều kiện ghi nhận doanh thu 1.

Khái niệm về doanh thu Doanh thu không chỉ là nguồn tạo ra lợi nhuận mà còn là nguồn tiền chủ yếu để doanh nghiệp chi trả cho các khoản chi phí, trả lương cho nhân viên, nộp thuế cho nhà nước và đặc biệt thực hiện tái đầu tư cho sự phát triển mới của công ty trong tương lai. Ngoài ra, doanh thu còn là thước đo quan trọng để các nhà đầu tư nhìn nhận và đánh giá mức độ hiệu quả, năng lực cạnh tranh cũng như tiềm năng của doanh nghiệp. Doanh nghiệp muốn tồn tại và bền vững đều phải duy trì và tăng trưởng chỉ tiêu này một cách ổn định. Theo Điều 56 (Thông tư 133/2016/TT-BTC, 2016), doanh thu được định nghĩa như sau: “Doanh thu được xác định là tổng lợi ích kinh tế mà đơn vị nhận được, làm gia tăng vốn chủ sở hữu, trừ đi phần tăng vốn do các cổ đông đóng góp.

Doanh thu phải được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, với điều kiện chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, và được đo lường dựa trên giá trị hợp lý của các khoản đối ứng mà doanh nghiệp có quyền nhận, không phụ thuộc vào việc đã nhận tiền hay chưa.” Theo (Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14, 2001) – “Doanh thu và thu nhập khác” được ban hành và công bố theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2021 của Bộ trưởng Bộ tài chính, doanh thu được định nghĩa như sau: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ phát sinh kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Các điều kiện ghi nhận doanh thu Theo Điều 57 (Thông tư 133/2016/TT-BTC, 2016) điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ vào TK 511 áp dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa cụ thể như sau: Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu bán hàng khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã thực hiện chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua; 5 - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa cụ thể là người được sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; - Doanh thu được xác định một cách tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại sản phẩm và hàng hóa, đã được mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa (trừ trường hợp khách hàng có quyền trả lại hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa, dịch vụ khác); - Doanh nghiệp đã hoặc sắp thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; - Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau: - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.

Khi hợp đồng có quy định người mua được quyền trả lại dịch vụ đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi các điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại dịch vụ đã cung cấp. - Doanh nghiệp đã hoặc sẽ tiếp tục thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó. - Xác định phần công việc đã hoàn thành vào thời điểm báo cáo. - Xác định chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí sẽ hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó.

Phân loại doanh thu Theo (Thông tư 133/2016/TT-BTC), trong công tác quản lý và hạch toán, việc phân loại doanh thu một cách khoa học giúp các doanh nghiệp đánh giá chính xác hiệu quả từ từng mảng hoạt động. Thông thường, doanh thu được hệ thống hóa theo các tiêu chí chủ yếu như sau: - Căn cứ theo tính chất hoạt động kinh doanh: + Doanh thu từ hoạt động chính: Đây là dòng tiền phát sinh từ việc tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ kinh doanh chính của đơn vị. Đây là chỉ tiêu quan trọng nhất, phản ánh nguồn thu nhập và chiếm tỷ trọng lớn nhất. 6 + Doanh thu từ hoạt động phụ: Bao gồm các khoản thu từ những lĩnh vực hoạt động phụ có tác dụng hỗ trợ hoặc tận dụng nguồn lực sẵn có, chẳng hạn như cho thuê kho bãi, máy móc thiết bị dư thừa.

+ Doanh thu từ hoạt động tài chính: Phản ánh các lợi ích kinh tế thu được từ việc sử dụng vốn và đầu tư tài chính, tiêu biểu như: tiền lãi gửi ngân hàng, lãi cho vay, cổ tức được chia, lợi nhuận từ kinh doanh chứng khoán hoặc chênh lệch tỷ giá hối đoái. - Theo nguồn gốc phát sinh: + Doanh thu trong nước: Các khoản thu phát sinh từ giao dịch với các đối tác, khách hàng trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. + Doanh thu xuất khẩu: Các khoản thu thu được thông qua việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ cho các đối tác ngoài biên giới, thường gắn liền với quy trình thủ tục hải quan và biến động tỷ giá. - Theo thời điểm ghi nhận: + Doanh thu đã thực hiện: Khoản doanh thu được ghi nhận chính thức vào sổ sách khi doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro, lợi ích gắn liền với hàng hóa hoặc hoàn tất nghĩa vụ cung cấp dịch vụ cho khách hàng.

+ Doanh thu chưa thực hiện: Phản ánh số tiền doanh nghiệp đã thu trước từ khách hàng nhưng chưa thực hiện nghĩa vụ bàn giao sản phẩm hay dịch vụ tương ứng tại thời điểm báo cáo. - Theo đối tượng khách hàng: + Doanh thu từ khách hàng cá nhân: Nguồn thu từ việc phục vụ nhu cầu tiêu dùng trực tiếp của các cá nhân riêng lẻ. + Doanh thu từ khách hàng doanh nghiệp: Nguồn thu phát sinh từ các hợp đồng kinh tế ký kết với các pháp nhân, doanh nghiệp hoặc cơ quan nhà nước (đặc biệt quan trọng đối với các đơn vị xây lắp). - Căn cứ theo phương thức thanh toán: + Doanh thu tiền mặt: Các giao dịch được tất toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản ngay tại thời điểm xác lập doanh thu.

+ Doanh thu trả góp hoặc tín dụng: Giao dịch phát sinh doanh thu nhưng cho phép khách hàng chậm thanh toán hoặc trả góp theo kỳ hạn thỏa thuận, gắn liền với việc quản lý công nợ phải thu. - Căn cứ theo tần suất phát sinh: 7 + Doanh thu định kỳ: Các nguồn thu mang tính chất lặp lại đều đặn theo chu kỳ (tháng, quý, năm) như phí thuê bao, phí bảo trì trọn gói. + Doanh thu không định kỳ: Phát sinh theo từng thương vụ hoặc đơn đặt hàng riêng lẻ, không mang tính quy luật ổn định về thời gian. Các khoản giảm trừ doanh thu Theo (Thông tư 133/2016/TT-BTC), các khoản giảm trừ doanh thu được quy định như sau: - Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá trên giá đã niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn.

- Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua hàng do những hàng hoá đó kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu. - Giá trị hàng bán bị trả lại: Là giá trị khối lượng hàng bán được xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán. Chi phí và điều kiện xác định chi phí 1. Khái niệm về chi phí Tương tự như doanh thu, chi phí giữ vai trò không kém phần quan trọng trong mọi doanh nghiệp.

Chi phí ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận việc kiểm soát chi phí hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp tăng năng lực cạnh tranh mà còn tính đúng giá thành đưa ra mức giá hợp lý để có thể tối đa hoá lợi nhuận của công ty. Vì thế, một doanh nghiệp sẽ hạn chế lãng phí cũng như tăng hiệu quả hoạt động nếu biết cách quản lý chi phí tốt. Dưới đây là một số khái niệm để hiểu rõ hơn về chi phí: Theo (Thông tư 133/2016/TT-BTC, 2016), chi phí được định nghĩa như sau: “Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai và không phân biệt đã chi tiền hay chưa.” Theo (Chuẩn mực Kế toán chung VAS 01, 2002): “Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm trị lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu”. Điều kiện ghi nhận chi phí Theo (Chuẩn mực Kế toán chung VAS 01, 2002), doanh nghiệp chỉ ghi nhận chi phí khi đồng thời thoả mãn các điều kiện sau: 8 - Chi phí sản xuất, kinh doanh và chi phí khác được ghi nhận trong báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh khi những khoản chi phí này làm bớt lợi ích kinh tế trong tương lai có liên quan đến việc giảm bớt tài sản hoặc tăng nợ phải trả và chi phí này phải xác định được một cách đáng tin cậy.

- Các chi phí được ghi nhận trong Báo cáo kết quả kinh doanh phải tuân thủ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí. - Khi lợi ích kinh tế dự kiến thu được trong nhiều kỳ kế toán có liên quan đến doanh thu và thu nhập khác được xác định một cách gián tiếp thì các chi phí liên quan được ghi nhận trong Báo cáo kết quả kinh doanh trên cơ sở phân bổ theo hệ thống hoặc theo tỷ lệ. Phân loại chi phí Theo (Thông tư 133/2016/TT-BTC), việc hệ thống hóa chi phí đóng vai trò then chốt giúp nhà quản lý nắm bắt cấu trúc tài chính, từ đó thực hiện các biện pháp tối ưu hóa nguồn lực. Phân loại chi phí chính xác là cơ sở để kiểm soát ngân sách, cải thiện hiệu quả vận hành và xây dựng các chiến lược phát triển dài hạn.

- Phân loại theo đối tượng chịu chi phí: + Chi phí trực tiếp: Là những khoản chi có thể xác định một cách rõ ràng và tách biệt cho từng đối tượng cụ thể.