Kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả cho người bán và tình hình công nợ tại Công ty TNHH Phát Đạt

Khóa luận kế toán công nợ và phân tích tình hình công nợ tại Công ty TNHH Phát Đạt - ĐH Kinh tế Huế

• Tác giả: Đoàn Thị Liên Sương
• Người hướng dẫn: ThS. Hoàng Thị Kim Thoa
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kiểm toán
• Đề tài: Kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả cho người bán và tình hình công nợ tại Công ty TNHH Phát Đạt
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán công nợ tại Công ty TNHH Phát Đạt

Kế toán công nợ giữ vai trò nòng cốt trong hệ thống tài chính của doanh nghiệp thương mại. Tại Công ty TNHH Phát Đạt, công tác này bao gồm quản lý các khoản phải thu khách hàng và các khoản phải trả người bán. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh đều được ghi nhận vào phần mềm kế toán chuyên dụng. Việc hạch toán chính xác giúp ban giám đốc nắm bắt lưu chuyển tiền tệ kịp thời. Hệ thống tài khoản sử dụng chủ yếu gồm tài khoản 131 và tài khoản 331. Mỗi đối tượng công nợ đều có mã quản lý chi tiết riêng biệt. Quy trình kiểm soát bắt đầu từ khâu đối chiếu hợp đồng mua bán đến khi xuất hóa đơn hợp lệ. Kế toán viên theo dõi sát sao từng hóa đơn chưa thanh toán. Định kỳ hàng tháng, bộ phận tài chính thực hiện lập biên bản đối chiếu số dư nợ. Hoạt động này đảm bảo tính minh bạch, hạn chế thất thoát tài sản và nâng cao uy tín giao dịch với đối tác. Nhờ đó, doanh nghiệp duy trì mối quan hệ cung ứng bền vững và tối ưu hóa vòng quay vốn kinh doanh.

1.1. Thực trạng hạch toán khoản phải thu khách hàng TK 131

Tài khoản 131 phản ánh các giao dịch bán hàng chưa thu tiền tại Công ty Phát Đạt. Khi phát sinh đơn hàng, kế toán căn cứ vào biên bản giao nhận và hóa đơn giá trị gia tăng để ghi nhận doanh thu cùng thuế đầu ra. Số dư bên Nợ thể hiện số tiền khách hàng còn nợ doanh nghiệp. Ngược lại, số dư bên Có phản ánh khoản tiền người mua trả trước. Nhân viên kế toán mở sổ chi tiết cho từng khách hàng như Công ty Điện Việt Cường hay các đối tác bán buôn khác. Cuối mỗi kỳ, kế toán rà soát số dư trên sổ cái và sổ chi tiết nhằm bảo đảm tính khớp đúng. Chứng từ luân chuyển qua các bước kiểm duyệt chặt chẽ, tạo cơ sở pháp lý vững chắc khi thu hồi nợ.

1.2. Quy trình kế toán các khoản phải trả người bán TK 331

Tài khoản 331 được dùng để quản lý các nghĩa vụ tài chính đối với nhà cung cấp vật tư và hàng hóa. Khi nhập kho hàng hóa, kế toán lập phiếu nhập kho dựa trên hóa đơn điện tử cùng biên bản kiểm nghiệm chất lượng. Kế toán viên ghi nhận nợ phải trả tương ứng với giá trị lô hàng đã mua. Các chứng từ kế toán bao gồm phiếu chi, ủy nhiệm chi qua ngân hàng và giấy báo Nợ. Doanh nghiệp phân loại nhà cung cấp theo thời hạn nợ nhằm ưu tiên thanh toán các khoản đến hạn. Thao tác đối chiếu công nợ diễn ra thường xuyên vào cuối quý. Quy trình này bảo vệ quyền lợi thương mại, tránh phát sinh tranh chấp thanh toán và giúp doanh nghiệp đàm phán chính sách giá tốt hơn.

II. Phân tích tình hình công nợ tại Công ty TNHH Phát Đạt

Phân tích tài chính phản ánh năng lực quản trị vốn và mức độ an toàn tài sản của Công ty TNHH Phát Đạt. Giai đoạn 2021 - 2023 chứng kiến nhiều biến động trong cấu trúc công nợ của đơn vị. Các chỉ tiêu về vòng quay nợ phải thu và kỳ thu tiền bình quân cho thấy tốc độ luân chuyển vốn còn chậm. Khách hàng nợ đọng kéo dài làm giảm lượng tiền mặt sẵn sàng cho sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó, hệ số nợ trên tổng tài sản có xu hướng tăng cao qua các năm. Doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn tín dụng từ người bán để tài trợ hàng tồn kho. Chỉ số tự tài trợ suy giảm cảnh báo áp lực thanh toán trong ngắn hạn. Công tác phân loại tuổi nợ chưa thực sự chặt chẽ khiến nợ quá hạn tăng nhanh. Một số biên bản đối chiếu nợ chưa được ký xác nhận kịp thời từ phía đối tác. Tình trạng này tiềm ẩn nguy cơ thất thoát vốn và phát sinh chi phí trích lập dự phòng. Ban quản lý cần nhận diện rõ các điểm nghẽn để thiết lập kỷ luật tín dụng nghiêm ngặt.

2.1. Đánh giá tốc độ luân chuyển các khoản phải thu khách hàng

Tốc độ luân chuyển nợ phản ánh trực tiếp hiệu quả thu hồi tiền mặt của doanh nghiệp. Vòng quay nợ phải thu tại Phát Đạt biến động đáng kể theo từng chu kỳ kinh doanh. Kỳ thu tiền bình quân kéo dài trên 60 ngày gây ứ đọng vốn lưu động. Nguyên nhân xuất phát từ chính sách bán chịu lỏng lẻo nhằm cạnh tranh giành thị phần. Khách hàng chậm thanh toán khiến công ty thiếu hụt thanh khoản cục bộ. Đơn vị phải vay ngắn hạn ngân hàng để bù đắp chi phí vận hành thường xuyên. Chi phí lãi vay gia tăng làm giảm tỷ suất lợi nhuận ròng. Nếu tình trạng nợ đọng không cải thiện, nguy cơ phát sinh nợ xấu sẽ trực tiếp đe dọa an toàn tài chính doanh nghiệp.

2.2. Vấn đề chiếm dụng vốn và hệ số nợ phải trả người bán

Hệ số nợ phải trả cho thấy mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính tại Công ty Phát Đạt. Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản duy trì ở mức cao gây áp lực trả nợ định kỳ. Thời gian thanh toán cho nhà cung cấp thường xuyên vượt quá thỏa thuận ban đầu. Doanh nghiệp tận dụng vốn chiếm dụng của người bán nhằm trang trải thiếu hụt dòng tiền bán hàng. Hành động này tiềm ẩn rủi ro đánh mất chiết khấu thương mại và làm suy giảm xếp hạng tín nhiệm. Nhiều nhà cung cấp lớn bắt đầu siết chặt định mức giao hàng và rút ngắn kỳ hạn nợ. Việc thiếu hụt hàng hóa kịp thời có thể làm đình trệ hoạt động phân phối, giảm sút doanh thu bán hàng.

III. Giải pháp kế toán công nợ cho Công ty TNHH Phát Đạt

Hoàn thiện quản lý công nợ đòi hỏi các biện pháp đồng bộ từ ghi nhận sổ sách đến chính sách thương mại. Công ty TNHH Phát Đạt cần thiết lập quy chế tín dụng rõ ràng trước khi phê duyệt bán chịu. Doanh nghiệp nên phân nhóm đối tác dựa trên lịch sử thanh toán và năng lực tài chính thực tế. Chính sách chiết khấu thanh toán sớm đóng vai trò đòn bẩy khuyến khích khách hàng thanh toán đúng hạn. Đồng thời, kế toán cần đẩy mạnh tự động hóa quy trình quản trị qua phần mềm chuyên sâu. Việc tích hợp hóa đơn điện tử với sổ cái giúp phát hiện sai lệch công nợ ngay khi phát sinh. Bộ phận kế toán cũng cần lập bảng phân tích tuổi nợ định kỳ theo tuần. Bảng này hỗ trợ ban điều hành theo dõi các khoản nợ sắp đến hạn hoặc quá hạn nghiêm trọng. Đối với nợ phải trả, công ty cần chủ động thương lượng lại thời hạn thanh toán với nhà cung ứng chủ lực. Kế hoạch chi trả tiền mặt cần gắn chặt với dòng tiền thu về từ hoạt động kinh doanh để tránh mất cân đối tài chính.

3.1. Xây dựng chính sách tín dụng thương mại và tuổi nợ

Công ty cần phân loại khách hàng thành các nhóm rủi ro khác nhau để áp dụng hạn mức tín dụng phù hợp. Doanh nghiệp chỉ cấp tín dụng đối với các đơn vị có hồ sơ tài chính minh bạch và lịch sử trả nợ đúng hẹn. Bảng theo dõi tuổi nợ cần chia thành các khung thời gian: dưới 30 ngày, 30-60 ngày, 60-90 ngày và trên 90 ngày. Nhân viên thu hồi nợ phải gửi thông báo nhắc nợ tự động trước ngày đáo hạn 5 ngày. Khi nợ quá hạn vượt 30 ngày, hệ thống lập tức tạm khóa quyền mua chịu mới của khách hàng. Biện pháp này ngăn chặn thất thoát vốn lưu động và nâng cao ý thức thanh toán của đối tác.

3.2. Ứng dụng phần mềm kế toán và trích lập dự phòng nợ

Nâng cấp phần mềm kế toán giúp chuẩn hóa quy trình ghi nhận nợ phải thu và nợ phải trả. Dữ liệu từ phiếu xuất kho, hóa đơn điện tử và chứng từ ngân hàng cần được tự động đồng bộ hóa trên hệ thống. Nhờ đó, kế toán viên tiết kiệm thời gian xử lý thủ công và hạn chế sai sót số liệu. Doanh nghiệp cần nghiêm túc trích lập dự phòng phải thu khó đòi theo đúng quy định tài chính hiện hành. Việc lập dự phòng phản ánh trung thực giá trị tài sản trên bảng cân đối kế toán. Quỹ dự phòng giúp doanh nghiệp chủ động đối phó với rủi ro mất vốn đột ngột từ các khoản nợ khó thu hồi.

IV. Kết luận về quản trị công nợ tại Công ty TNHH Phát Đạt

Tổ chức công tác kế toán và phân tích công nợ đóng vai trò then chốt đối với sự tồn tại của Công ty TNHH Phát Đạt. Quá trình kiểm soát chặt chẽ công nợ phải thu và phải trả bảo vệ an toàn ngân quỹ cho doanh nghiệp. Việc duy trì vòng quay vốn nhịp nhàng giúp công ty thanh toán đúng hạn các cam kết kinh doanh. Đơn vị cần kết hợp nhịp nhàng giữa ghi chép kế toán chính xác và phân tích chỉ số tài chính định kỳ. Những số liệu về tuổi nợ cùng hệ số đòn bẩy cung cấp căn cứ ra quyết định điều hành xác đáng. Ban lãnh đạo nên áp dụng ngay các biện pháp kiểm soát tín dụng, siết chặt quy trình phê duyệt bán chịu và nâng cấp ứng dụng công nghệ. Một hệ thống kế toán công nợ minh bạch tạo dựng uy tín vững vàng với khách hàng và nhà cung cấp. Nền tảng tài chính lành mạnh sẽ mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ các định chế ngân hàng. Nhờ vậy, công ty củng cố vị thế cạnh tranh trên thị trường và đạt được mục tiêu tăng trưởng dài hạn.

4.1. Lợi ích từ việc chuẩn hóa hệ thống kế toán công nợ

Chuẩn hóa quy trình kế toán công nợ đem lại lợi thế kiểm soát tài sản vượt trội cho đơn vị. Số liệu hạch toán phản ánh trung thực biến động dòng tiền, loại bỏ sai sót trong quản lý chứng từ. Nhân sự kế toán giảm tải áp lực đối chiếu sổ sách vào mỗi kỳ quyết toán năm. Doanh nghiệp nắm rõ khả năng trả nợ thực tế của từng đối tác thương mại. Quá trình ra quyết định tài chính diễn ra nhanh chóng, chính xác và giảm thiểu rủi ro pháp lý. Sự minh bạch sổ sách củng cố niềm tin của các chủ nợ, ngân hàng và đối tác chiến lược. Đây là tiền đề nâng tầm uy tín doanh nghiệp trên thương trường cạnh tranh.

4.2. Định hướng ứng dụng mô hình quản trị công nợ hiện đại

Ứng dụng chuyển đổi số toàn diện là hướng đi tất yếu cho Công ty TNHH Phát Đạt. Doanh nghiệp cần triển khai các phân hệ cảnh báo tự động về giới hạn nợ và thời gian đáo hạn. Việc số hóa toàn bộ hóa đơn cùng biên bản đối chiếu rút ngắn thời gian thu tiền từ khách mua. Ngoài ra, ban giám đốc nên áp dụng các chỉ số đo lường hiệu suất (KPI) vào công tác thu nợ cho bộ phận kinh doanh. Sự phối hợp chặt chẽ giữa kế toán và nhân viên bán hàng đẩy nhanh quá trình thanh lý hợp đồng. Quản trị công nợ khoa học là đòn bẩy duy trì khả năng thanh khoản vững chắc và thúc đẩy phát triển quy mô kinh doanh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp thương mại, quan hệ thanh toán công nợ diễn ra thường xuyên và có tính chất phức tạp. Khoản phải thu khách hàng và phải trả cho người bán chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu tài sản và nguồn vốn, tác động trực tiếp đến khả năng thanh khoản, mức độ an toàn tài chính và hiệu quả luân chuyển vốn. Nếu quản trị công nợ không chặt chẽ, doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng bị chiếm dụng vốn, phát sinh nợ khó đòi hoặc mất khả năng thanh toán các nghĩa vụ đến hạn đối với nhà cung cấp. Đồng thời, thông tin công nợ là căn cứ để cơ quan quản lý và các đối tác đánh giá sức khỏe tài chính của đơn vị.

Công ty TNHH Phát Đạt là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực phân phối sỉ và lẻ các mặt hàng thiết bị điện, nước, nhà bếp, phòng tắm trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế và khu vực miền Trung. Do đặc thù ngành hàng thương mại với mạng lưới bạn hàng lớn gồm hơn 100 nhà cung cấp và hệ thống đại lý rộng khắp, việc hạch toán và theo dõi công nợ đòi hỏi tính liên tục và kiểm soát chặt chẽ. Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Đoàn Thị Liên Sương (ngành Kiểm toán, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) đã thực hiện đề tài "Kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả cho người bán và phân tích tình hình công nợ tại Công ty TNHH Phát Đạt".

Khóa luận giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

1. Cơ sở lý luận về kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và phân tích tình hình công nợ tại doanh nghiệp là gì?
2. Thực trạng công tác kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả cho người bán và phân tích tình hình công nợ tại công ty như thế nào?
3. Giải pháp nào góp phần hoàn thiện công tác kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả cho người bán và tình hình công nợ của công ty?

Mục tiêu chung của nghiên cứu là phát hiện những mặt tồn tại, hạn chế nhằm đề xuất các biện pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán công nợ và nâng cao hiệu quả quản trị công nợ tại doanh nghiệp. Các mục tiêu cụ thể gồm:

• Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và hệ thống chỉ tiêu phân tích tình hình công nợ trong doanh nghiệp.
• Thứ hai, tìm hiểu thực trạng tổ chức hạch toán kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và phân tích thực trạng công nợ tại Công ty TNHH Phát Đạt.
• Thứ ba, so sánh, đối chiếu và đánh giá ưu điểm, nhược điểm trong công tác kế toán công nợ và tình hình thanh toán của đơn vị, từ đó đưa ra các kiến nghị hoàn thiện.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả cho người bán và phân tích tình hình công nợ tại Công ty TNHH Phát Đạt.
• Phạm vi không gian: Phòng kế toán tại Công ty TNHH Phát Đạt (trụ sở tại 19 Trần Khánh Dư, phường Tây Lộc, thành phố Huế).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu dữ liệu tổng quát về lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động kinh doanh qua 3 năm giai đoạn 2020 – 2022; trong đó đi sâu khảo sát quy trình và số liệu kế toán chi tiết phần hành công nợ trong năm tài chính 2022.
• Phạm vi nội dung: Đánh giá thực trạng hạch toán nghiệp vụ trên tài khoản 131, tài khoản 331, hệ thống chứng từ, sổ sách kế toán liên quan và tính toán các chỉ số phản ánh tình hình công nợ, khả năng thanh toán của doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống khung pháp lý, chuẩn mực kế toán Việt Nam và các tài liệu chuyên ngành:

• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và chuẩn mực kế toán: Áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính, đặc biệt là Điều 17 quy định nguyên tắc kế toán tài khoản 131 ("Phải thu của khách hàng") và các quy định hạch toán tài khoản 331 ("Phải trả cho người bán"). Chuẩn mực kế toán số 01 – Chuẩn mực chung (ban hành năm 2002), cụ thể là đoạn 18 về định nghĩa nợ phải trả và đoạn 42 về điều kiện ghi nhận nợ phải trả trên Bảng cân đối kế toán.
• Khung lý thuyết kế toán và phân tích tài chính: Tác giả dẫn chiếu quan điểm của Nguyễn Tấn Bình về bản chất hạch toán nợ phải thu, nợ phải trả; quan điểm của Võ Văn Nhị về đặc điểm tài sản bị chiếm dụng tạm thời đối với các khoản phải thu. Khung lý thuyết phân tích công nợ và khả năng thanh toán vận dụng theo hệ thống phương pháp của PGS.TS Nguyễn Năng Phúc (2010).

Hệ thống chỉ tiêu phân tích tình hình công nợ và khả năng thanh toán được tác giả tổng hợp gồm 10 chỉ tiêu chính:

STT	Tên chỉ tiêu	Đơn vị tính	Công thức xác định	Nguồn dữ liệu BCTC
1	Tỷ lệ phải thu so với phải trả	Lần / %	Tổng các khoản phải thu / Tổng các khoản phải trả	Mã số 130 / Mã số 300
2	Hệ số vòng quay khoản phải thu	Vòng	Doanh thu thuần / Các khoản phải thu bình quân	Mã số 10 (BCKQKD) / Bình quân Mã 130 (BCTC)
3	Kỳ thu tiền bình quân	Ngày	360 / Hệ số vòng quay khoản phải thu	360 / Chỉ tiêu số 2
4	Hệ số vòng quay khoản phải trả	Vòng	(Giá vốn hàng bán + Chênh lệch HTK) / Các khoản phải trả bình quân	(Mã 11 + Biến động Mã 140) / Bình quân Mã 300
5	Thời gian quay vòng khoản phải trả	Ngày	360 / Hệ số vòng quay khoản phải trả	360 / Chỉ tiêu số 4
6	Hệ số nợ	Lần	Nợ phải trả / Tổng tài sản	Mã số 300 / Mã số 200
7	Hệ số tự tài trợ	Lần	Vốn chủ sở hữu / Tổng tài sản	Mã số 400 / Mã số 200
8	Hệ số thanh toán ngắn hạn ($H_{nh}$)	Lần	Tài sản ngắn hạn / Nợ ngắn hạn	Tổng (110+120+130+140) / Mã số 300
9	Hệ số thanh toán nhanh ($H_{nhanh}$)	Lần	(Tài sản ngắn hạn - Hàng tồn kho) / Nợ ngắn hạn	(TSNH - Mã số 140) / Mã số 300
10	Khả năng thanh toán tức thời ($H_{tt}$)	Lần	Tiền và tương đương tiền / Nợ ngắn hạn	Mã số 110 / Mã số 300

Phương pháp nghiên cứu thực tế được thực hiện gồm:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, tổng hợp và hệ thống hóa lý luận từ giáo trình, văn bản pháp luật, thông tư hướng dẫn và tài liệu học thuật về kế toán tài chính.
• Phương pháp quan sát: Theo dõi trực tiếp quy trình xử lý công việc, sự phối hợp giữa các vị trí trong phòng kế toán và quy trình luân chuyển chứng từ từ các bộ phận kho, bán hàng sang kế toán tại Công ty TNHH Phát Đạt trong thời gian thực tập 3 tháng.
• Phương pháp phỏng vấn: Đặt câu hỏi phỏng vấn trực tiếp nhân viên phòng kế toán để tìm hiểu chức năng nhiệm vụ, khối lượng nghiệp vụ và cách thức kiểm soát công nợ thực tế.
• Phương pháp so sánh: Sử dụng số liệu thô thu thập từ Báo cáo tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và sổ kế toán các năm 2020, 2021, 2022 để so sánh tuyệt đối, so sánh tương đối giữa các năm nhằm đánh giá xu hướng biến động của tài sản, nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận và các hệ số tài chính.

Nguồn dữ liệu sử dụng: Dữ liệu thứ cấp từ Báo cáo tài chính của Công ty TNHH Phát Đạt giai đoạn 2020 – 2022, hồ sơ pháp lý công ty, các chứng từ kế toán thực tế (Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho, Phiếu nhập kho, Phiếu thu, Phiếu chi, Giấy ủy nhiệm chi, Biên bản xác nhận công nợ) và hệ thống sổ kế toán (Sổ Cái, Sổ chi tiết tài khoản 131, 331, 511, Chứng từ ghi sổ) được xuất từ phần mềm MISA 2017.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và phân tích tình hình công nợ tại doanh nghiệp

Chương này trình bày toàn diện các nguyên lý kế toán và phân tích tài chính về công nợ trong doanh nghiệp theo chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành:

• Bản chất và nguyên tắc hạch toán: Nợ phải thu được xác định là bộ phận tài sản của doanh nghiệp bị khách hàng chiếm dụng tạm thời; nợ phải trả là nghĩa vụ phát sinh từ các giao dịch đã qua đòi hỏi doanh nghiệp phải dùng nguồn lực của mình để thanh toán. Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, nguyên tắc hạch toán bắt buộc là phải theo dõi chi tiết từng khoản nợ theo từng đối tượng, từng lần thanh toán và thời hạn thanh toán (trên 12 tháng hoặc không quá 12 tháng); định kỳ phải kiểm tra, đối chiếu số dư nợ; tuyệt đối không được bù trừ số dư Nợ và số dư Có của các tài khoản công nợ khi lập Bảng cân đối kế toán.
• Phương pháp kế toán: Mô tả kết cấu và nội dung kinh tế của Tài khoản 131 ("Phải thu của khách hàng") và Tài khoản 331 ("Phải trả cho người bán"). Cả hai tài khoản đều mang tính chất lưỡng tính (vừa có thể có số dư Nợ, vừa có thể có số dư Có). Trình bày hệ thống chứng từ kế toán bắt buộc, sơ đồ hạch toán tổng quát các nghiệp vụ phát sinh tăng, giảm nợ phải thu khách hàng và nợ phải trả người bán (bao gồm các trường hợp chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, trích lập và xử lý dự phòng nợ phải thu khó đòi).
• Phương pháp phân tích tài chính: Xác lập cơ sở lý thuyết cho việc đánh giá chất lượng công nợ và an ninh tài chính thông qua việc tính toán và giải thích ý nghĩa kinh tế của 10 chỉ tiêu định lượng (vòng quay, kỳ thu tiền bình quân, thời gian quay vòng nợ phải trả, hệ số nợ, hệ số tự tài trợ, các hệ số thanh toán ngắn hạn, nhanh và tức thời).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả cho người bán và phân tích tình hình công nợ tại Công ty TNHH Phát Đạt

Chương này tập trung vào số liệu thực tế và mô tả quy trình kế toán tại Công ty TNHH Phát Đạt:

• Khái quát về đơn vị: Tiền thân từ một cửa hàng nhỏ thành lập năm 1995; ngày 18/12/2003 thành lập Doanh nghiệp tư nhân Phát Đạt với vốn 400 triệu đồng; năm 2010 mở thêm showroom và kho 4.000 $m^2$ tại KCN làng nghề Hương Sơ (TP. Huế); ngày 07/01/2015 chuyển đổi thành Công ty TNHH Phát Đạt. Giấy phép ĐKKD số 3300362253 cấp ngày 02/06/2017, vốn điều lệ 10 tỷ đồng, do bà Dương Thị Kim Loan làm Giám đốc.
• Nguồn lực lao động: Tổng số lao động tăng qua các năm: năm 2020 có 85 người, năm 2021 tăng 23 người (+27,06%) lên 108 người, năm 2022 tăng thêm 27 người (+25,00%) lên 135 người. Về cơ cấu theo bộ phận năm 2022: Bán hàng chiếm tỷ trọng cao nhất với 54 người (40,00%), Tổ vận chuyển 36 người (26,27%), Phòng kinh doanh 29 người (21,48%), Kho 10 người (7,41%), Kế toán 5 người (3,70%), Bảo vệ 1 người (0,74%). Cơ cấu trình độ năm 2022: Lao động phổ thông 42 người (31,11%), Trung cấp 40 người (29,63%), Cao đẳng 33 người (24,44%), Đại học 20 người (14,81%). Cơ cấu giới tính năm 2022: Nữ 71 người (52,59%), Nam 64 người (47,41%).
• Tình hình tài chính và kết quả kinh doanh 2020 – 2022:
  • Tổng tài sản tăng trưởng liên tục: Năm 2020 đạt 111,44 tỷ đồng; năm 2021 đạt 114,32 tỷ đồng (+2,59%); năm 2022 tăng mạnh lên hơn 140,33 tỷ đồng (+22,75% so với năm 2021). Hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tài sản (năm 2020 là 68,11 tỷ đồng, chiếm 61,12% tổng tài sản; năm 2022 là 82,76 tỷ đồng, chiếm 59,98%). Tiền và tương đương tiền tăng mạnh: năm 2021 tăng 72,17% so với 2020; năm 2022 tăng 69,14% so với 2021. Phải thu ngắn hạn năm 2021 tăng 18,89%, năm 2022 tăng 32,47%. Tài sản cố định giảm dần qua các năm do trích khấu hao.
  • Về nguồn vốn: Nợ phải trả chiếm tỷ trọng áp đảo trên 90% tổng nguồn vốn, trong đó nợ ngắn hạn tăng từ 103,14 tỷ đồng (năm 2020) lên 130,04 tỷ đồng (năm 2022).
  • Về kinh doanh: Doanh thu thuần năm 2020 đạt 122 tỷ đồng; năm 2021 tăng thêm 75,29 tỷ đồng (+61,50%); năm 2022 tiếp tục tăng hơn 61,32 tỷ đồng (+31,01% so với năm 2021). Công ty không phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh chính bị âm qua các năm (chi phí bán hàng, quản lý và chi phí tài chính cao hơn lợi nhuận gộp). Tuy nhiên, tổng lợi nhuận sau thuế vẫn dương nhờ vào khoản lợi nhuận khác (năm 2020 là 2,96 tỷ đồng; năm 2021 là 7,55 tỷ đồng; năm 2022 tăng thêm 4,13 tỷ đồng), nguồn thu này chủ yếu đến từ tiền thưởng mua hàng đạt doanh số từ các nhà cung cấp và thanh lý TSCĐ.
• Tổ chức bộ máy kế toán: Gồm 4 nhân sự phân công nhiệm vụ cụ thể:
  1. Lê Thị Thu: Kế toán trưởng kiêm kế toán thuế và kế toán lương.
  2. Nguyễn Thị Tường Vy: Kế toán công nợ kiêm kế toán tiền gửi ngân hàng.
  3. Đặng Thị Thùy Nhung: Kế toán doanh thu kiêm viết hóa đơn.
  4. Nguyễn Thị Kim Chi: Thủ quỹ kiêm phụ việc kế toán doanh thu.
• Chính sách kế toán: Áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC; đơn vị tiền tệ VNĐ; thuế GTGT phương pháp khấu trừ; hàng tồn kho hạch toán theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính giá xuất kho theo phương pháp nhập trước xuất trước (FIFO); khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng; hình thức kế toán máy tính trên phần mềm MISA 2017 theo mô hình Chứng từ ghi sổ / Nhật ký chứng từ.
• Thực trạng luân chuyển chứng từ và hạch toán chi tiết:
  • Tác giả mô tả chi tiết quy trình ghi nhận nợ phải thu khách hàng thông qua nghiệp vụ thực tế ngày 16/11/2022: Xuất bán vật tư ống, phụ kiện thép cho Công ty TNHH MTV Điện Việt Cường (TP. Huế). Chứng từ gốc kèm theo gồm Hóa đơn GTGT số 00005842 (tiền hàng 48.069.501 đồng, thuế GTGT 10% là 4.407.xxx hoặc 4.806.950 đồng, tổng thanh toán 52.476.xxx đồng) và Phiếu xuất kho số 00005842.
  • Phản ánh đường đi của dữ liệu từ khâu nhập đơn đặt hàng, xuất hóa đơn trên MISA, tự động tạo phiếu xuất kho, hạch toán kép (Nợ TK 131 đối ứng Có TK 5111, Có TK 3331 và Nợ TK 632 / Có TK 1561) đến khâu tự động kết xuất dữ liệu vào Sổ chi tiết TK 131 của Công ty Điện Việt Cường, Sổ chi tiết các tài khoản, Sổ Cái TK 5111 và Sổ Cái TK 131. Đồng thời phân tích nghiệp vụ kế toán phải trả người bán trên TK 331 với nhà cung cấp (Công ty Cổ phần Thương mại Viglacera) qua Hóa đơn mua hàng, Phiếu nhập kho, Ủy nhiệm chi và Bảng đối chiếu xác nhận công nợ.

Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả người bán và tình hình công nợ tại Công ty TNHH Phát Đạt

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, tác giả chỉ ra các điểm tồn tại và đưa ra khuyến nghị:

• Đánh giá hạn chế:
  • Về bộ máy: Nhân sự phòng kế toán còn mỏng (4 người), nhiều vị trí kiêm nhiệm nhiều phần hành (kế toán trưởng kiêm thuế và lương; kế toán công nợ kiêm ngân hàng).
  • Về quản trị nợ phải thu: Tốc độ tăng các khoản phải thu ngắn hạn cao (tăng 32,47% trong năm 2022), doanh nghiệp bị khách hàng chiếm dụng vốn đáng kể; công tác phân loại tuổi nợ chưa chi tiết, chưa trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo đúng quy định.
  • Về quản trị nợ phải trả và tài trợ: Cơ cấu vốn phụ thuộc nặng nề vào nợ ngắn hạn (nợ phải trả chiếm hơn 90% tổng nguồn vốn, đạt 130,04 tỷ đồng năm 2022); lợi nhuận kinh doanh thuần âm, sự sống còn phụ thuộc nhiều vào tiền thưởng mua hàng của nhà cung cấp.
• Giải pháp đề xuất:
  • Hoàn thiện công tác kế toán: Hoàn thiện quy trình luân chuyển chứng từ; tách bạch chức năng kiểm soát; tăng cường kiểm tra, lập biên bản đối chiếu công nợ định kỳ vào cuối tháng/quý có ký nhận của khách hàng và người bán.
  • Quản trị nợ phải thu: Xây dựng chính sách tín dụng thương mại chặt chẽ hơn; phân loại khách hàng theo độ tín nhiệm; áp dụng chính sách chiết khấu thanh toán linh hoạt để kích thích khách hàng trả nợ sớm; quy định hạn mức tín dụng và thời hạn nợ tối đa; thực hiện trích lập quỹ dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định nhằm phản ánh chính xác rủi ro tài chính.
  • Quản trị nợ phải trả và an toàn thanh toán: Thương lượng với các nhà cung cấp lớn để giãn thời gian thanh toán nợ mà không làm giảm uy tín; quản lý chặt chẽ dòng tiền thu từ bán hàng nhằm bảo đảm thanh toán nợ đến hạn, giảm thiểu rủi ro mất cân đối thanh khoản ngắn hạn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được những kết quả và đóng góp cụ thể:

• Phản ánh bức tranh tài chính và công nợ thực tế: Minh chứng bằng số liệu BCTC giai đoạn 2020 – 2022 rằng Công ty TNHH Phát Đạt có quy mô doanh thu tăng trưởng cao (từ 122 tỷ đồng lên gần 258 tỷ đồng), tuy nhiên cấu trúc vốn có rủi ro tiềm ẩn do nợ phải trả chiếm tới trên 90% tổng nguồn vốn, trong đó nợ ngắn hạn năm 2022 lên tới 130,04 tỷ đồng. Tài sản của công ty tập trung chủ yếu ở hàng tồn kho (khoảng 60%) và các khoản phải thu ngắn hạn (tăng 32,47% trong năm 2022).
• Khảo sát thực tế quy trình kế toán máy: Làm rõ toàn bộ quy trình luân chuyển chứng từ và phương pháp hạch toán trên phần mềm MISA 2017 theo Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (Thông tư 133/2016/TT-BTC) tại một doanh nghiệp thương mại phân phối thiết bị điện nước.
• Phát hiện lỗ hổng kiểm soát: Chỉ ra thực trạng doanh nghiệp có lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh âm nhưng tổng lợi nhuận vẫn dương nhờ khoản thưởng mua hàng và thanh lý TSCĐ; đồng thời công ty chưa thực hiện trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi, gây rủi ro tiềm tàng cho tính an toàn vốn.
• Đóng góp so với nghiên cứu trước: Khóa luận tự xác định việc kết hợp đồng thời giữa mô tả chi tiết kỹ thuật hạch toán phần hành công nợ (chứng từ, sổ chi tiết, sổ cái trên phần mềm MISA) với việc phân tích định lượng 10 chỉ tiêu công nợ và khả năng thanh toán qua chuỗi dữ liệu 3 năm liên tục, đưa ra các đề xuất điều chỉnh chính sách tín dụng thương mại bám sát thực tế hoạt động phân phối tại miền Trung.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Khóa luận chỉ thực hiện nghiên cứu trường hợp (case study) tại một doanh nghiệp thương mại duy nhất là Công ty TNHH Phát Đạt tại địa bàn thành phố Huế, do đó kết luận mang tính đặc thù cao cho mô hình phân phối thiết bị điện nước, chưa thể khái quát hóa cho toàn bộ các ngành thương mại khác.
  • Thời gian khảo sát thực tế bị giới hạn trong 3 tháng thực tập; dữ liệu chi tiết chứng từ kế toán chỉ tập trung khai thác sâu trong năm tài chính 2022.
  • Phân tích chưa bao quát được toàn diện các yếu tố kinh tế vĩ mô, biến động giá vật tư ngành nước/điện xây dựng tác động đến khả năng thanh toán của các khách hàng là nhà thầu xây lắp.
• Hướng mở rộng nghiên cứu:
  • Nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát so sánh công tác quản trị công nợ giữa nhiều doanh nghiệp thương mại cùng ngành trong khu vực miền Trung.
  • Xây dựng mô hình định lượng đánh giá rủi ro tín dụng khách hàng hoặc xây dựng thang điểm xếp hạng tín dụng nội bộ nhằm nâng cao hiệu quả thu hồi nợ phải thu tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Tài liệu tham khảo hữu ích về cấu trúc một bài khóa luận tốt nghiệp thực nghiệm về phần hành công nợ kết hợp phân tích tài chính; cung cấp mẫu biểu trích xuất thực tế từ phần mềm MISA 2017 (hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, sổ chi tiết tài khoản 131, 331, chứng từ ghi sổ).
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Cung cấp quy trình tham chiếu trong việc tổ chức chứng từ, hạch toán đối ứng các nghiệp vụ bán hàng, mua hàng trả chậm, chiết khấu và theo dõi số dư lưỡng tính trên tài khoản 131 và 331 theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Cán bộ quản lý doanh nghiệp thương mại phân phối: Tham khảo phương pháp tính toán và theo dõi 10 chỉ tiêu công nợ, kỳ thu tiền, kỳ thanh toán và các hệ số thanh toán ngắn hạn để kiểm soát rủi ro đọng vốn và nợ xấu.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Phát Đạt áp dụng chế độ kế toán và phần mềm gì để quản lý nghiệp vụ công nợ?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính. Về hình thức ghi sổ, đơn vị áp dụng hình thức kế toán máy vi tính với sự hỗ trợ của phần mềm kế toán MISA (phiên bản MISA 2017) tổ chức theo hình thức Chứng từ ghi sổ / Nhật ký chứng từ.

2. Cơ cấu nhân sự phòng kế toán của công ty được phân công như thế nào và ai chịu trách nhiệm phần hành công nợ?
Phòng kế toán của công ty gồm 4 nhân sự:

• Lê Thị Thu: Kế toán trưởng kiêm kế toán thuế và kế toán tiền lương.
• Nguyễn Thị Tường Vy: Kế toán công nợ kiêm kế toán tiền gửi ngân hàng (trực tiếp theo dõi, đối chiếu và phản ánh công nợ).
• Đặng Thị Thùy Nhung: Kế toán doanh thu kiêm viết hóa đơn.
• Nguyễn Thị Kim Chi: Thủ quỹ kiêm phụ việc cho kế toán doanh thu.

3. Tình hình tài sản và nguồn vốn của công ty giai đoạn 2020 – 2022 có đặc điểm nổi bật nào?
Tổng tài sản tăng trưởng từ 111,44 tỷ đồng (năm 2020) lên 114,32 tỷ đồng (năm 2021) và đạt 140,33 tỷ đồng (năm 2022). Trong đó, hàng tồn kho luôn chiếm tỷ trọng chi phối (xấp xỉ 60% tổng tài sản, đạt 82,76 tỷ đồng năm 2022). Về nguồn vốn, nợ phải trả chiếm tỷ trọng áp đảo trên 90% tổng nguồn vốn và nợ ngắn hạn tăng từ 103,14 tỷ đồng lên 130,04 tỷ đồng, cho thấy doanh nghiệp phụ thuộc chủ yếu vào nguồn vốn bên ngoài (vốn vay ngân hàng và vốn chiếm dụng từ nhà cung cấp).

4. Điểm đặc thù trong kết quả hoạt động kinh doanh của công ty trong 3 năm là gì?
Doanh thu thuần tăng trưởng liên tục (từ 122 tỷ đồng năm 2020 lên 197,29 tỷ đồng năm 2021 và tiếp tục tăng 31,01% năm 2022). Tuy nhiên, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh chính luôn bị âm do lợi nhuận gộp không bù đắp được chi phí tài chính và chi phí bán hàng, quản lý. Tổng lợi nhuận trước thuế và sau thuế của doanh nghiệp vẫn duy trì được giá trị dương nhờ vào khoản lợi nhuận khác (chủ yếu từ tiền thưởng mua hàng đạt doanh số từ các nhà sản xuất và thanh lý tài sản cố định).

5. Nghiệp vụ xuất bán hàng ngày 16/11/2022 cho Công ty Điện Việt Cường được hạch toán ra sao?
Nghiệp vụ xuất bán ống và cút thép theo Hóa đơn GTGT số 00005842 (tiền hàng 48.069.501 đồng, thuế GTGT 10% là 4.407.xxx đồng, tổng giá trị thanh toán 52.476.xxx đồng) kèm Phiếu xuất kho số 00005842 được kế toán định khoản: ghi nhận giá vốn Nợ TK 632 / Có TK 1561; ghi nhận công nợ và doanh thu Nợ TK 131 (chi tiết Công ty TNHH MTV Điện Việt Cường) đối ứng Có TK 5111 (doanh thu bán hàng) và Có TK 33311 (thuế GTGT đầu ra phải nộp). Dữ liệu được nhập vào phân hệ Bán hàng trên phần mềm MISA 2017 và tự động liên kết sang Sổ chi tiết TK 131, Sổ chi tiết các tài khoản và Sổ Cái.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đoàn Thị Liên Sương đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán công nợ và khung phân tích tài chính theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và chuẩn mực kế toán Việt Nam. Công trình đã làm rõ thực trạng tổ chức hạch toán các tài khoản 131, 331 trên phần mềm kế toán MISA 2017, đồng thời phân tích chi tiết dữ liệu tài chính 3 năm (2020 – 2022) tại Công ty TNHH Phát Đạt. Bằng việc chỉ rõ những rủi ro về cơ cấu nợ ngắn hạn cao và hiện tượng bị chiếm dụng vốn qua các khoản phải thu, khóa luận đã cung cấp hệ thống giải pháp quản trị tín dụng và kiểm soát thanh toán có tính thực tiễn cho doanh nghiệp thương mại phân phối quy mô vừa và nhỏ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CÔNG NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG, PHẢI TRẢ NGƯỜI BÁN VÀ PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH CÔNG NỢ TẠI DOANH NGHIỆP 1. Một số lý luận chung về kế toán công nợ 1. Khái niệm về công nợ Theo Nguyến Tấn Bình cho rằng: “Kế toán công nợ là một phần hành kế toán có nhiệm vụ hạch toán các khoản nợ phải thu , nợ phải trả diễn ra liên tục trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Kế toán các khoản phải thu Theo Võ Văn Nhị cho rằng: “Nợ phải thu là một bộ phận quan trọng trong tài sản của doanh nghiệp, phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp khi thực hiện việc cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cũng như một số trường hợp khác khiến cho một bộ phận tài sản của doanh nghiệp bị chiếm dụng tạm thời.” [2] “Các khoản phải thu bao gồm: Phải thu khách hàng, phải thu nội bộ, phải thu khác, tạm ứng, thuế GTGT được khấu trừ,…Trong đó chiếm tỷ trọng lớn nhất là khoản phải thu khách hàng.

Trong các khoản nợ phải thu của Doanh Nghiệp, khoản phải thu của khách hàng thường được phát sinh nhiều nhất, chiếm tỷ trọng cao nhất và cũng chứa đựng nhiều rủi ro nhất. Kế toán các khoản phải trả a. Khái niệm Theo chuẩn mực Kế toán chung (2002) VAS 01 đoạn 18: “Nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh từ các giao dịch sự kiện đã qua như mua hàng hóa chưa trả tiền, sử dụng dịch vụ chưa thanh toán, vay nợ, cam kết bảo hành hàng hóa, cam kết kết nghĩa vụ hợp đồng, phải trả nhân viên, thuế phải nộp, phải trả khác mà doanh nghiệp phải thanh toán từ nguồn lực của mình. Tiêu chuẩn ghi nhận nợ phải trả Nợ phải trả được ghi nhận khi thỏa mãn được quy định ở chuẩn mực Kế toán chung (2002) đoạn 42 như sau: “Nợ phải trả được ghi nhận trong Bảng cân đối kế toán khi có đủ điều kiện chắc chắn là doanh nghiệp sẽ phải dùng một lượng tiền chi ra để trang trải cho những nghĩa 4 vụ hiện tại mà doanh nghiệp phải thanh toán, và khoản nợ phải trả đó phải xác định được một cách đáng tin cậy.

Phân loại Nợ: - Các khoản nợ phải trả trong doanh nghiệp bao gồm: Phải trả người bán, phải trả nội bộ, thuế và các khoản phải nộp Nhà nước, phải trả người lao động, phải trả khác,…Nợ phải trả được phân thành hai loại: nợ ngắn hạn và nợ dài hạn + Nợ ngắn hạn: Là nợ mà doanh nghiệp phải trả trong vòng một năm hoặc một chu kỳ sản xuất kinh doanh bình thường + Nợ dài hạn: Là nợ mà doanh nghiệp phải trả trong thời gian trên một năm. - Việc nghiên cứu về khái niệm giúp tôi hiểu rõ hơn về kế toán các khoản phải thu và các khoản phải trả của doanh nghiệp từ đó có cơ sở để phân tích và đánh giá tình hình công nợ của công ty một cách hiệu quả hơn. Nguyên tắc hạch toán kế toán công nợ Theo thông tư 133/2016/TT-BTC quy định hạch toán kế toán công nợ như sau: “- Kế toán theo dõi chi tiết từng khoản phải thu, phải trả theo từng đối tượng. - Kiểm tra, đối chiếu theo định kỳ hoặc cuối mỗi niên độ từng khoản phải thu, phải trả đặc biệt với các đối tượng có quan hệ giao dịch, mua bán thường xuyên, có số dư phải thu, phải trả lớn.

- Phân loại các khoản nợ phải thu, phải trả theo thời gian thanh toán cũng như từng đối tượng để có biện pháp thu hồi hay thanh toán - Căn cứ vào số dư chi tiết bên nợ hay bên có của các tài khoản phải thu, phải trả để lấy số liệu ghi vào các chỉ tiêu trên Bảng cân đối kế toán mà tuyệt đối không được bù trừ số dư giữa hai bên Nợ, Có với nhau. Vai trò của kế toán công nợ Kế toán công nợ là một bộ phận đóng vai trò vô cùng quan trọng trong công tác kế toán của doanh nghiệp. Việc theo dõi, kiểm tra chặt chẽ các khoản công nợ phải thu, phải trả giúp cho nhà quản lý có cơ sở định hướng hướng đi cho doanh nghiệp và giúp doanh nghiệp tránh được tình trạng bị chiếm dụng vốn, hạn chế tối đa các khoản nợ xấu, góp phần lành mạnh hóa tình hình tài chính của doanh nghiệp. Nhiệm vụ của kế toán công nợ Kế toán công nợ có nhiệm vụ theo dõi, ghi chép, đánh giá, đưa ra những định hướng và tham mưu để cấp quản lý định hình và ra quyết định đúng đắn cho các hoạt động của doanh nghiệp trong tương lai, cụ thể như sau: 5 - Phản ánh và ghi chép kịp thời, đầy đủ, chính xác thông tin các nghiệp vụ thanh toán phát sinh theo từng đối tượng, từng khoản thanh toán và thời hạn thanh toán tương ứng; kiểm tra, triển khai và đôn đốc khách hàng thanh toán đúng hạn, tránh tình trạng chiếm dụng vốn lẫn nhau.

- Đối với trường hợp những khách hàng nợ quen thuộc, có giao dịch mua bán thường xuyên hay khách hàng có số dự nợ lớn thì kế toán cần tiến hành kiểm tra đối chiếu từng khoản nợ phát sinh, khoản đã thanh toán và khoản còn nợ vào định kỳ hoặc cuối kỳ, kế toán có thể yêu cầu khách hàng xác nhận số dư nợ bằng văn bản tại thời điểm nếu cần. Nội dung công tác kế toán công nợ phải thu khách hàng, phải trả cho người bán trong doanh nghiệp. Kế toán công nợ phải thu khách hàng a. Khái niệm “Phải thu khách hàng là các khoản nợ phải thu về tiền bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ mà doanh nghiệp chưa thu.

Nguyên tắc hạch toán Theo điều 17, Thông tư 133/2016/TT-BTC quy định nguyên tắc kế toán của tài khoản “Phải thu của khách hàng” như sau: “- Tài khoản phải thu của khách hàng dùng để phản ánh các khoản nợ phải thu và tình hình thanh toán các khoản nợ phải thu của doanh nghiệp với khách hàng về tiền bán sản phẩm, hàng hóa, BĐSĐT, TSCĐ, các khoản đầu tư tài chính, cung cấp dịch vụ. Tài khoản này còn dùng để phản ánh các khoản phải thu của người nhận thầu XDCB với người giao thầu về khối lượng công tác XDCB đã hoàn thành. Không phản ánh vào tài khoản này các nghiệp vụ thu tiền ngay. - Khoản phải thu của khách hàng cần được hạch toán chi tiết cho từng đối tượng, từng nội dung phải thu, theo dõi chi tiết kỳ hạn thu hồi (trên 12 tháng hay không quá 12 tháng kể từ thời điểm lập báo cáo) và ghi chép theo từng lần thanh toán.

Đối tượng phải thu là các khách hàng có quan hệ kinh tế với doanh nghiệp về mua sản phẩm, hàng hóa, nhận cung cấp dịch vụ, kể cả TSCĐ, bất động sản đầu tư, các khoản đầu tư tài chính. 6 - Bên giao ủy thác xuất khẩu ghi nhận trong tài khoản này đối với các khoản phải thu từ bên nhận ủy thác xuất khẩu về tiền bán hàng xuất khẩu như các giao dịch bán hàng, cung cấp dịch vụ thông thường. - Trong hạch toán chi tiết tài khoản này, kế toán phải tiến hành phân loại các khoản nợ, loại nợ có thể trả đúng hạn, khoản nợ khó đòi hoặc có khả năng không thu hồi được, để có căn cứ xác định số trích lập dự phòng phải thu khó đòi hoặc có biện pháp xử lý đối với khoản nợ phải thu không đòi được. Khoản thiệt hại về nợ phải thu khó đòi sau khi trừ dự phòng đã trích lập được ghi nhận vào chi phí quản lý doanh nghiệp trong kỳ báo cáo.

Khoản nợ khó đòi đã xử lý khi đòi được, hạch toán vào thu nhập khác. - Trong quan hệ bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo thỏa thuận giữa doanh nghiệp với khách hàng, nếu sản phẩm, hàng hóa, TSCĐ, BĐSĐT đã giao, dịch vụ đã cung cấp không đúng theo thỏa thuận trong hợp đồng kinh tế thì người mua có thể yêu cầu doanh nghiệp giảm giá hàng bán hoặc trả lại số hàng đã giao. Chứng từ sử dụng Bao gồm các chứng từ sau: Hợp đồng kinh tế ( hợp đồng bán hàng), hóa đơn bán hàng, phiếu xuất kho, phiếu thu, biên bảng giao nhận hàng/ biên bảng nghiệm thu - thanh lý hợp đồng, giấy báo có của ngân hàng, biên bản bù trù công nợ. Tài khoản sử dụng Kế toán sử dụng tài khoản 131-“Phải thu khách hàng” để hạch toán các khoản phải thu khách hàng.

Sổ sách kế toán sử dụng: Sổ cái TK 131, sổ chi tiết bán hàng, sổ chi tiết các tài khoản, sổ chi tiết thanh toán người mua. Kết cấu tài khoản Bảng 1.1: Kết cấu tài khoản 131 TK 131 – Phải thu của khách hàng Bên Nợ Bên Có - Số tiền phải thu của khách hàng phát sinh- Số tiền khách hàng đã trả nợ trong kỳ khi bán sản phẩm, hàng hóa, BĐS- Số tiền đã nhận ứng trước, trả trước đầu tư, TSCĐ, dịch vụ, các khoản đầu tư tàicủa khách hàng chính - Khoản giảm giá hàng bán cho khách - Số tiền thừa trả lại cho khách hàng. hàng sau khi đã giao hàng và khách hàngcó - Đánh giá lại các khoản phải thu bằng khiếu nại 7 ngoại tệ (trường hợp tỷ giá ngoại tệ tăng so - Doanh thu của số hàng đã bán bị người với Đồng Việt Nam). mua trả lại (Có thuế GTGT hoặc không có thuế GTGT) - Số tiền chiết khấu thanh toán và chiết khấu thương mại cho người mua.

- Đánh giá lại các khoản phải thu bằng ngoại tệ (trường hợp tỷ giá ngoại tệ giảm so với Đồng Việt Nam). Số dư Nợ Số dư Có Số tiền còn phải thu của khách hàng. Số tiền khách hàng ứng trước hoặc số tiền khách hàng trả thừa g. Phương pháp hạch toán Sơ đồ 1.

Sơ đồ kế toán khoản phải thu khách hàng 8 1.2 Kế toán nợ phải trả a. Khái niệm Theo chuẩn mực số 01 – Chuẩn mực kế toán Việt Nam: Nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh từ các giao dịch và sự kiện đã qua mà doanh nghiệp phải thanh toán từ các nguồn lực của mình. Nợ phải trả phát sinh từ các giao dịch và sự kiện đã qua, như mua hàng chưa trả tiền, sử dụng dịch vụ chưa thanh toán, vay nợ, cam kết bảo hành hàng hóa, cam kết nghĩa vụ hợp đồng, phải trả nhân viên, thuế phải nộp, phải trả khác,… Nợ phải trả được phân thành hai loại: nợ ngắn hạn và nợ dài hạn b.