Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Một thành viên Xây lắp Trường Thịnh

Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty TNHH MTV Xây lắp Trường Thịnh

• Tác giả: Mai Thị Tiến
• Người hướng dẫn: Phan Nhật Quang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Một thành viên Xây lắp Trường Thịnh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán chi phí sản xuất tại Xây lắp Trường Thịnh

Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành giữ vị trí trung tâm trong hệ thống quản trị của Công ty TNHH MTV Xây lắp Trường Thịnh. Doanh nghiệp hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực thi công xây dựng dân dụng và công nghiệp. Sản phẩm xây lắp mang tính đơn chiếc, thời gian thi công kéo dài và địa bàn dàn trải. Quy trình tập hợp chi phí đòi hỏi tính chính xác, kịp thời và tuân thủ chặt chẽ định mức kinh tế kỹ thuật. Kế toán doanh nghiệp phân loại chi phí theo ba khoản mục chính. Đó là chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sử dụng máy thi công. Bên cạnh đó, chi phí sản xuất chung cũng được theo dõi sát sao theo từng công trình. Việc xác định đúng đối tượng tập hợp chi phí giúp đơn vị kiểm soát chặt chẽ ngân sách thi công. Đồng thời, số liệu kế toán minh bạch cung cấp cơ sở quan trọng để nghiệm thu khối lượng xây lắp hoàn thành với chủ đầu tư. Doanh nghiệp áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên để hạch toán hàng tồn kho. Toàn bộ chứng từ gốc phát sinh đều được kiểm tra trước khi ghi sổ nhật ký chung.

1.1. Đặc điểm tổ chức sản xuất ngành xây lắp tại đơn vị

Hoạt động xây lắp của Công ty Xây lắp Trường Thịnh mang tính chất lưu động cao. Địa điểm thi công thường xuyên thay đổi tùy thuộc vào vị trí trúng thầu dự án. Doanh nghiệp không tổ chức sản xuất hàng loạt trong nhà xưởng cố định. Mỗi công trình có thiết kế kỹ thuật, dự toán chi phí và tiến độ thi công riêng biệt. Thời gian xây dựng kéo dài từ nhiều tháng đến hàng năm. Yếu tố thời tiết và địa chất tác động trực tiếp đến tiến độ thi công thực tế. Lực lượng lao động bao gồm cả nhân sự dài hạn lẫn nhân công thuê ngoài thời vụ. Các máy móc thi công lớn thường được điều động linh hoạt giữa các công trường khác nhau. Kế toán phải theo dõi sát sao từng biến động này.

1.2. Đối tượng tập hợp chi phí và kỳ tính giá thành

Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất tại Trường Thịnh là từng công trình hoặc hạng mục công trình xây dựng cụ thể. Kế toán không tập hợp chi phí chung cho toàn doanh nghiệp rồi phân bổ cào bằng. Mọi chi phí vật tư, nhân công xuất dùng đều gắn mã công trình tương ứng. Về kỳ tính giá thành, doanh nghiệp xác định kỳ tính giá phụ thuộc vào tiến độ bàn giao sản phẩm. Do chu kỳ xây lắp thường kéo dài qua nhiều tháng hoặc nhiều năm, kỳ tính giá không nhất thiết trùng với tháng kế toán. Giá thành chỉ được tính toán khi công trình hoàn thành toàn bộ hoặc hoàn thành theo điểm dừng kỹ thuật quy ước. Cách làm này bảo đảm số liệu phản ánh đúng giá trị dự toán được phê duyệt.

II. Thực trạng chi phí sản xuất và tính giá thành Trường Thịnh

Quá trình khảo sát công tác kế toán tại Công ty Xây lắp Trường Thịnh chỉ ra nhiều điểm mạnh và một số hạn chế cốt lõi. Doanh nghiệp duy trì hệ thống sổ sách theo hình thức Nhật ký chung rõ ràng. Đội ngũ kế toán hạch toán chi tiết chi phí trực tiếp tương đối chính xác. Tuy nhiên, khâu ghi nhận chi phí thực tế vẫn còn phụ thuộc vào thời điểm nhà cung cấp gửi hóa đơn. Nhiều khoản vật liệu đưa vào thi công nhưng chậm nhận chứng từ gốc. Điều này gây khó khăn cho việc đối chiếu định mức vật tư từng kỳ. Ngoài ra, việc phân bổ chi phí sản xuất chung và chi phí máy thi công chưa thực sự khoa học. Doanh nghiệp áp dụng tiêu thức phân bổ theo chi phí nhân công trực tiếp cho mọi trường hợp. Tiêu thức này bộc lộ nhược điểm khi công trình sử dụng cơ giới hóa cao. Máy móc hiện đại thay thế lao động thủ công làm biến động tỷ trọng chi phí. Hậu quả là giá thành giữa các công trình dễ bị sai lệch. Kế toán chưa phản ánh đúng mức tiêu hao nguồn lực thực tế tại mỗi điểm thi công.

2.1. Hạn chế trong khâu hạch toán chi phí nguyên vật liệu

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí xây lắp tại Trường Thịnh. Tuy vậy, công tác quản lý và ghi nhận khoản mục này còn bộc lộ bất cập. Phiếu xuất kho thường được lập dồn vào cuối tháng thay vì lập theo từng lần xuất dùng thực tế. Việc đối chiếu giữa số lượng vật tư dự toán và số lượng tiêu hao ngoài hiện trường chưa diễn ra thường xuyên. Tại các công trình xa trụ sở, vật liệu mua về đưa thẳng vào thi công mà không qua kho bãi. Kế toán chỉ ghi sổ khi nhận đủ hóa đơn từ bên bán. Tình trạng này dẫn đến việc chậm trễ số liệu chi phí, làm sai lệch kết quả đánh giá hao phí vật tư công trình.

2.2. Vấn đề trong phân bổ chi phí chung và máy thi công

Chi phí sử dụng máy thi công và chi phí sản xuất chung chiếm tỷ lệ đáng kể trong dự toán công trình. Tuy nhiên, phương pháp phân bổ hiện tại của công ty còn mang tính bình quân. Doanh nghiệp phân bổ toàn bộ chi phí máy dựa theo tỷ lệ tiền lương nhân công trực tiếp. Cách thức này không hợp lý đối với những hạng mục đào móng hay san lấp mặt bằng. Các công việc cơ giới nặng cần nhiều máy móc nhưng rất ít nhân công. Việc phân bổ dựa vào tiền lương làm cho hạng mục cơ giới chịu ít chi phí hơn thực tế. Ngược lại, những hạng mục thủ công hoàn thiện lại phải gánh quá nhiều chi phí máy và chi phí quản lý chung. Sự mất cân đối này làm biến dạng giá thành sản phẩm.

III. Giải pháp hoàn thiện tính giá thành tại Xây lắp Trường Thịnh

Để nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, Công ty Xây lắp Trường Thịnh cần triển khai đồng bộ các giải pháp cải tiến kế toán. Doanh nghiệp cần hoàn thiện quy trình kiểm soát chứng từ ngay tại công trường. Mọi nghiệp vụ xuất nhập vật tư phải được cập nhật hàng ngày thông qua phần mềm kế toán liên thông. Việc phân loại chi phí cần gắn chặt với dự toán ban đầu của từng gói thầu. Đối với chi phí máy thi công, kế toán nên theo dõi trực tiếp theo từng ca máy hoạt động. Trường hợp không thể hạch toán trực tiếp, đơn vị phải chọn tiêu thức phân bổ phù hợp như số ca máy làm việc thực tế. Đối với chi phí sản xuất chung, doanh nghiệp nên phân bổ căn cứ vào tổng chi phí trực tiếp phát sinh thay vì chỉ dựa vào tiền lương. Ngoài ra, ban lãnh đạo cần đẩy mạnh số hóa quy trình kế toán chi phí. Việc áp dụng phần mềm ERP chuyên ngành xây dựng sẽ giúp kết nối chặt chẽ giữa phòng kỹ thuật, đội thi công và phòng kế toán. Nhờ đó, số liệu giá thành luôn được cung cấp kịp thời và chuẩn xác.

3.1. Cải tiến tiêu thức phân bổ chi phí gián tiếp

Doanh nghiệp cần thay đổi tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung và chi phí máy thi công. Thay vì duy trì một tiêu thức tiền lương duy nhất, kế toán nên kết hợp đa dạng các tiêu thức phù hợp với tính chất từng công việc. Đối với đội thi công cơ giới, chi phí máy được tập hợp trực tiếp căn cứ vào nhật trình xe máy hoặc số giờ chạy máy. Chi phí sản xuất chung phát sinh tại công trường nên được phân bổ dựa trên tổng chi phí trực tiếp gồm nguyên vật liệu và nhân công. Sự điều chỉnh này giúp phản ánh chính xác mức tiêu hao nguồn lực của từng hạng mục. Nhờ đó, số liệu giá thành từng công trình không bị bóp méo, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm toán và thanh quyết toán dự án.

3.2. Ứng dụng công nghệ quản trị và hoàn thiện chứng từ

Công ty Xây lắp Trường Thịnh cần chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ giữa công trường và phòng kế toán. Cán bộ vật tư tại hiện trường phải lập phiếu xuất kho điện tử ngay khi phát sinh giao dịch. Việc kết nối phần mềm đám mây giúp ban giám đốc nắm bắt tồn kho theo thời gian thực. Phòng kế toán cũng cần thiết lập định mức nguyên vật liệu chi tiết cho từng hạng mục thi công. Khi lượng xuất dùng vượt dự toán, hệ thống sẽ phát cảnh báo để kỹ sư kiểm tra nguyên nhân. Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên đào tạo bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ kế toán xây lắp. Nhân sự kế toán cần nâng cao kỹ năng đọc bản vẽ và bóc tách khối lượng dự toán công trình.

IV. Ứng dụng kế toán chi phí sản xuất vào quản trị Trường Thịnh

Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành đóng vai trò quyết định đến năng lực cạnh tranh của Công ty Xây lắp Trường Thịnh. Dữ liệu giá thành chính xác là căn cứ vững chắc để ban lãnh đạo xây dựng giá dự thầu tối ưu. Trong ngành xây dựng khốc liệt, giá thầu hợp lý vừa giúp trúng thầu vừa đảm bảo biên lợi nhuận kỳ vọng. Hơn nữa, thông tin chi phí chi tiết giúp doanh nghiệp nhận diện kịp thời các khâu gây lãng phí vật tư và thất thoát máy móc. Ban điều hành có thể đưa ra quyết định cắt giảm chi phí bất hợp lý ngay trong quá trình thi công. Việc chuẩn hóa công tác tính giá thành cũng thúc đẩy tiến độ quyết toán hợp đồng với chủ đầu tư diễn ra thuận lợi. Hồ sơ thanh toán minh bạch hạn chế tối đa rủi ro tranh chấp công nợ hoặc kiểm toán loại trừ chi phí. Trong dài hạn, hệ thống kế toán chi phí hoàn chỉnh tạo nền tảng vững chắc để Trường Thịnh mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh và khẳng định thương hiệu trên thị trường xây dựng miền Trung.

4.1. Ứng dụng số liệu giá thành trong xây dựng giá dự thầu

Số liệu giá thành thực tế từ các công trình đã hoàn thành là nguồn cơ sở dữ liệu quý giá đối với công tác lập giá dự thầu tại Trường Thịnh. Khi tham gia đấu thầu dự án mới, bộ phận dự toán dựa vào định mức chi phí thực tế để xây dựng phương án giá khả thi. Điều này giúp loại bỏ tình trạng bỏ thầu giá quá thấp dẫn đến thua lỗ hoặc định giá quá cao làm mất cơ hội trúng thầu. Doanh nghiệp dễ dàng dự trù chính xác chi phí nhân công, vật tư và máy móc theo biến động thị trường. Phân tích lịch sử giá thành còn hỗ trợ công ty tối ưu hóa tỷ suất lợi nhuận trên từng gói thầu thi công.

4.2. Ý nghĩa đối với quản trị tài chính và kiểm soát rủi ro

Kế toán chi phí sản xuất chuẩn mực cung cấp bức tranh tài chính trung thực cho ban giám đốc Trường Thịnh. Dữ liệu kế toán hỗ trợ ban lãnh đạo kiểm soát dòng tiền phục vụ thi công, tránh tình trạng đọng vốn kéo dài. Doanh nghiệp kịp thời phát hiện những sai lệch giữa chi phí thực tế và dự toán ban đầu để điều chỉnh phương án thi công. Ngoài ra, việc xác định đúng giá thành là căn cứ pháp lý bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp trong thanh quyết toán thuế và giải trình với kiểm toán nhà nước. Doanh nghiệp hạn chế tối đa nguy cơ bị phạt do chậm chứng từ hoặc kê khai sai chi phí. Năng lực quản trị chi phí vững vàng tạo sức bật mạnh mẽ cho doanh nghiệp phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Mai Thị Tiến đi sâu vào công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong lĩnh vực xây lắp – một ngành sản xuất vật chất có chu kỳ thi công kéo dài, địa bàn thi công phân tán ngoài trời, chịu tác động trực tiếp của điều kiện tự nhiên và thời tiết. Trong bối cảnh nền kinh tế cạnh tranh gay gắt, mục tiêu của các doanh nghiệp xây dựng là tối ưu hóa chi phí để gia tăng lợi nhuận mà vẫn bảo đảm yêu cầu chất lượng công trình theo thiết kế và hợp đồng nhận thầu. Việc theo dõi, tập hợp chi phí và tính toán giá thành công trình đòi hỏi tính chính xác, chi tiết cao; nếu công tác hạch toán không hợp lý sẽ dẫn đến thất thoát vốn, sai lệch kết quả kinh doanh và làm giảm năng lực cạnh tranh trong hoạt động đấu thầu.

Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Xây lắp Trường Thịnh là đơn vị có hơn 15 năm hoạt động, thực hiện nhiều gói thầu xây dựng hạ tầng giao thông quy mô lớn. Tuy nhiên, do đặc thù thi công nhiều hạng mục công trình phức tạp, việc tập hợp và quản lý chi phí phát sinh thực tế tại doanh nghiệp vẫn còn những khó khăn nhất định. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng hạch toán tại doanh nghiệp là yêu cầu cấp thiết được tác giả xác định nhằm tìm kiếm giải pháp hoàn thiện quy trình kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm.

Văn bản xác định các câu hỏi và mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh diễn ra như thế nào?
2. Đánh giá về tình hình kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh có những ưu điểm và nhược điểm gì?

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh; từ đó đánh giá công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp.
  2. Nghiên cứu và tìm hiểu thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh.
  3. Đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện công tác kế toán nói chung và công tác kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm nói riêng tại Công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh.
• Phạm vi không gian: Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh (Tầng 3, số 50 đường Nguyễn Hữu Cảnh, Tòa nhà Tập Đoàn Trường Thịnh, phường Hải Thành, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu số liệu báo cáo tài chính và tình hình hoạt động của công ty trong 3 năm (2020 – 2022); dữ liệu chi tiết về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm được thu thập trọng tâm vào năm 2022.
• Phạm vi nội dung: Khảo sát hệ thống chứng từ, sổ sách hạch toán thực tế phát sinh tại công trình Quốc lộ 45 – Mai Sơn (QL45 – Mai Sơn) trong năm 2022 để phân tích chuyên sâu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các chuẩn mực, giáo trình kế toán chi phí và quy định pháp lý hiện hành tại Việt Nam:

• Khái niệm nền tảng: Dẫn chiếu định nghĩa chi phí của Ủy ban Tiêu chuẩn Kế toán Quốc tế (IASC), giáo trình Kế toán chi phí của Huỳnh Lợi (Nhà xuất bản Giao thông vận tải, 2010), cùng Từ điển thuật ngữ tài chính - tín dụng của Bộ Tài chính về chi phí và giá thành sản phẩm.
• Hệ thống văn bản pháp lý: Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính và Thông tư số 53/2016/TT-BTC ngày 21/02/2016 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 200/2014/TT-BTC.
• Phân loại chi phí: Phân loại theo nội dung, tính chất kinh tế gồm 5 yếu tố (chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác); phân loại theo khoản mục chi phí gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công (chia thành chi phí thường xuyên và chi phí tạm thời), và chi phí sản xuất chung.
• Phân loại giá thành: Phân loại theo thời điểm và cơ sở số liệu gồm giá thành dự toán, giá thành kế hoạch, giá thành thực tế (tuân thủ nguyên tắc: Giá thành dự toán ≥ Giá thành kế hoạch ≥ Giá thành thực tế); phân loại theo phạm vi gồm giá thành sản xuất khối lượng xây lắp hoàn chỉnh và giá thành sản xuất khối lượng xây lắp hoàn thành quy ước.
• Phương pháp xác định sản phẩm dở dang: Đánh giá theo chi phí thực tế đối với công trình bàn giao một lần; đánh giá theo sản lượng hoàn thành tương đương hoặc theo chi phí định mức đối với công trình bàn giao nhiều lần.
• Phương pháp tính giá thành: Phương pháp giản đơn (trực tiếp), phương pháp tỷ lệ, phương pháp hệ số và phương pháp tổng cộng chi phí.

Tác giả sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu thực tiễn sau:

Phương pháp nghiên cứu	Thao tác thực tế	Mục đích áp dụng
Phỏng vấn trực tiếp	Phỏng vấn Kế toán trưởng và nhân viên phòng Kế toán của công ty.	Nắm bắt quy trình hạch toán, cách thức phân bổ chi phí, luân chuyển chứng từ và lịch sử đơn vị.
Nghiên cứu tài liệu	Tham khảo giáo trình, văn bản luật, Thông tư 200, Thông tư 53, các báo cáo tài chính của công ty.	Thiết lập khung lý luận và thu thập dữ liệu nguồn phục vụ đối chiếu thực trạng.
Quan sát thực tế	Trực tiếp quan sát quy trình làm việc của phòng kế toán và thao tác trên phần mềm EFFECT EFFE.	Tìm hiểu trình tự lập chứng từ, phê duyệt, nhập liệu phần mềm và khóa sổ kế toán.
So sánh	So sánh số tuyệt đối và tương đối giữa các năm (2020 – 2022); đối chiếu chứng từ với sổ sách, sổ chi tiết với sổ cái.	Phân tích biến động các khoản mục chi phí, doanh thu và đối chiếu giữa thực tế với lý thuyết.
Phân tích số liệu	Xử lý số liệu thô thu thập từ sổ cái các tài khoản 621, 622, 623, 627, 154 năm 2022.	Rút ra nhận định về hiệu quả quản lý chi phí và tính giá thành tại công trình khảo sát.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm báo cáo tài chính giai đoạn 2020 – 2022, bảng chấm công, bảng thanh toán lương, bảng tính khấu hao tài sản cố định, phiếu nhập - xuất kho, trích lục sổ chi tiết và sổ cái các tài khoản chi phí của Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các nguyên tắc lý luận về kế toán chi phí xây lắp theo Chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành:

• Bản chất và mối quan hệ: Chi phí sản xuất phản ánh mặt hao phí tài nguyên, còn giá thành phản ánh mặt kết quả sản xuất hoàn thành; hai chỉ tiêu thống nhất về chất nhưng khác nhau về lượng khi có chênh lệch chi phí sản phẩm dở dang đầu kỳ và cuối kỳ.
• Tài khoản và phương pháp hạch toán:
  • Tài khoản 621 (Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp): Tập hợp chi phí vật liệu sử dụng trực tiếp cho từng hạng mục công trình; kết chuyển cuối kỳ sang Tài khoản 154, phần vượt định mức hạch toán vào Tài khoản 632.
  • Tài khoản 622 (Chi phí nhân công trực tiếp): Tập hợp tiền lương, tiền công của công nhân trực tiếp xây lắp; các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ) không ghi vào Tài khoản 622 mà tính vào chi phí sản xuất chung.
  • Tài khoản 623 (Chi phí sử dụng máy thi công): Theo dõi chi phí xe máy thi công trực tiếp gồm 6 tài khoản cấp 2: TK 6231 (nhân công), TK 6232 (vật liệu), TK 6233 (dụng cụ sản xuất), TK 6234 (khấu hao máy thi công), TK 6237 (dịch vụ mua ngoài), TK 6238 (chi phí bằng tiền khác).
  • Tài khoản 627 (Chi phí sản xuất chung): Phản ánh chi phí tổ chức, quản lý tại các tổ đội, công trường; cuối kỳ kết chuyển sang Tài khoản 154 hoặc phân bổ theo tỷ lệ chi phí nhân công trực tiếp.
  • Tài khoản 154 (Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang): Nơi tổng hợp toàn bộ chi phí sản xuất (bên Nợ) để tính giá thành thực tế khối lượng xây lắp hoàn thành bàn giao (kết chuyển sang bên Nợ Tài khoản 632).
• Đánh giá sản phẩm dở dang và tính giá thành: Trình bày công thức đánh giá dở dang cuối kỳ theo chi phí thực tế, sản lượng tương đương và định mức; nêu rõ công thức tính giá thành thực tế bằng phương pháp giản đơn và phương pháp tỷ lệ dựa trên giá thành dự toán.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Một thành viên Xây lắp Trường Thịnh

Chương 2 mô tả chi tiết cơ cấu hoạt động và thực tiễn tổ chức công tác kế toán tại đơn vị khảo sát:

• Đặc điểm doanh nghiệp: Tiền thân là Công ty Cổ phần Trường Thịnh 1 (thành lập ngày 15/01/2009), chuyển đổi mô hình thành Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh vào ngày 26/01/2015 theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 3100462268 do Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Bình cấp, trực thuộc Công ty Cổ phần Tập đoàn Trường Thịnh.
• Ngành nghề và các hợp đồng tiêu biểu: Xây dựng, sửa chữa công trình giao thông đường bộ, khai thác vật liệu xây dựng. Một số công trình tiêu biểu: Thi công thảm gói 1+2+3 BOT Quảng Bình (giá trị 68), thi công thảm gói 4+5+6 BOT Quảng Bình (giá trị 98), Gói thầu 7A Đường 565 Lệ Thủy (giá trị 15), Thảm đường tránh Đồng Hới (giá trị 6), Gói thầu số 21 tuyến kết nối 4 trừ cầu Đức Nghĩa từ cầu Nhật Lệ 2 đến đường Hồ Chí Minh nhánh Đông (giá trị 11.195.484.353 đồng), Sửa chữa trùng tu Đường tránh TP. Đồng Hới (giá trị 10.688.048.764 đồng).
• Cơ cấu lao động năm 2023: Tổng số nhân sự là 156 người.

Tiêu chí phân loại	Nhóm chỉ tiêu	Số lượng (người)	Cơ cấu (%)
Giới tính	Nam	137	87,18% (87,82%)
	Nữ	19	12,18%
Trình độ chuyên môn	Đại học trở lên	51	32,69%
	Cao đẳng	10	6,41%
	Trung cấp	15	9,28%
	Lao động phổ thông	N/A	Trên 50%
Tính chất lao động	Lao động gián tiếp	42	26,92%
	Lao động trực tiếp	114	73,08%

• Tổ chức bộ máy kế toán: Gồm 3 nhân sự chủ chốt: Kế toán trưởng (ông Nguyễn Văn Hòa phụ trách quản lý chung, phân tích tài chính, quyết toán thuế); Kế toán vật tư (bà Trương Thị Lý quản lý xuất nhập tồn kho, kiểm kê hàng hóa); Kế toán thanh toán, tiền lương, công nợ (bà Phạm Thị Tiền phụ trách thu chi tiền mặt, ngân hàng, công nợ và chấm công tính lương).
• Chính sách kế toán áp dụng:
  • Áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 53/2016/TT-BTC.
  • Niên độ kế toán: 01/01 đến 31/12; đơn vị tiền tệ: Đồng Việt Nam (VND); nguyên tắc giá gốc.
  • Hàng tồn kho: Phương pháp thực tế đích danh; phương pháp khấu trừ thuế GTGT; khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng.
  • Ứng dụng phần mềm kế toán EFFECT EFFE theo hình thức sổ Nhật ký chung.
• Hạch toán chi phí tại công trình QL45 – Mai Sơn năm 2022:
  • Khảo sát việc lập chứng từ (phiếu nhập, phiếu xuất, bảng chấm công, bảng thanh toán lương, bảng tính khấu hao tài sản cố định tháng 5/2022).
  • Trích sổ cái và sổ chi tiết các tài khoản: TK 621, TK 622, TK 623, TK 627, và kết chuyển tổng hợp qua TK 154, lập thẻ tính giá thành công trình.

Chương 3: Giải pháp nhằm nâng cao công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh

Dựa trên thực tiễn khảo sát, Chương 3 tập trung vào hai nội dung cốt lõi:

• Đánh giá toàn diện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh, làm rõ những mặt làm được (ưu điểm) trong việc chấp hành chế độ kế toán, ứng dụng phần mềm máy tính, theo dõi chứng từ và phân bổ chi phí.
• Chỉ ra các điểm tồn tại, vướng mắc trong khâu luân chuyển chứng từ tại công trường, việc theo dõi chi phí sử dụng máy thi công hoặc chi phí dở dang khi công trình kéo dài qua nhiều kỳ kế toán.
• Đưa ra một số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty, hướng tới việc chuẩn hóa định mức tiêu hao, tối ưu hóa các phân hệ hạch toán trên phần mềm EFFECT EFFE và kiểm soát chi phí thực tế so với dự toán.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đạt được các kết quả cụ thể phản ánh đúng thực tế hạch toán tại doanh nghiệp:

• Hệ thống hóa các quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC áp dụng cho kế toán tập hợp chi phí (TK 621, 622, 623, 627) và tính giá thành (TK 154, 632) trong môi trường doanh nghiệp xây lắp.
• Thu thập và phân tích đầy đủ số liệu nhân sự năm 2023 của Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh với 156 lao động (trong đó nam chiếm 87,18%, lao động trực tiếp chiếm 73,08%).
• Ghi nhận hệ thống số liệu hợp đồng xây lắp cụ thể của công ty, bao gồm: Gói thầu số 21 tuyến kết nối 4 trừ cầu Đức Nghĩa từ cầu Nhật Lệ 2 đến đường Hồ Chí Minh nhánh Đông đạt 11.195.484.353 đồng; Hợp đồng sửa chữa, trùng tu Đường tránh TP. Đồng Hới đạt 10.688.048.764 đồng; cùng các gói thầu BOT Quảng Bình, gói 7A Đường 565 Lệ Thủy.
• Mô tả chi tiết quy trình ghi nhận chi phí thực tế phát sinh tại công trình QL45 – Mai Sơn năm 2022 thông qua chứng từ gốc và giao diện hạch toán trên phần mềm EFFECT EFFE.
• Đóng góp của tác giả: Đề tài đã gắn kết cơ sở lý thuyết kế toán xây dựng cơ bản vào một tình huống doanh nghiệp cụ thể, phản ánh đúng trình tự luân chuyển chứng từ từ công trường đến phòng kế toán, phân tích ưu điểm và tồn tại trong việc tập hợp chi phí xây lắp tại Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có các giới hạn nghiên cứu được ghi nhận trong văn bản:

• Hạn chế về dữ liệu và phạm vi: Do đặc thù chi phí sản xuất và tính giá thành của công ty gồm nhiều dự án, công trình diễn ra phức tạp, khóa luận chỉ giới hạn số liệu chi tiết chi phí và giá thành tại một công trình duy nhất là công trình QL45 – Mai Sơn trong năm 2022.
• Hạn chế về thời gian và kiến thức: Tác giả tự nhận định do thời gian thực tập có hạn và kiến thức thực tiễn bước đầu nên việc bao quát toàn bộ hoạt động tài chính - kế toán đa dạng của công ty còn có những thiếu sót nhất định.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi đánh giá công tác hạch toán chi phí sang nhiều loại hình công trình xây dựng dân dụng, trạm trộn bê tông nhựa, hoặc phân tích chuỗi số liệu tài chính qua nhiều năm liên tục sau năm 2022 để hoàn thiện hệ thống kiểm soát chi phí nội bộ cho toàn bộ tập đoàn.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo thực tiễn hữu ích:

• Đối với sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Cung cấp minh chứng thực tế về quy trình hạch toán chi phí xây lắp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, đặc biệt là cách thức tổ chức và phân chia các tài khoản chi tiết của Tài khoản 623 (Chi phí sử dụng máy thi công) mà các doanh nghiệp sản xuất thông thường không có.
• Đối với kế toán viên tại các doanh nghiệp xây lắp: Cung cấp quy trình tham khảo về việc luân chuyển chứng từ từ công trường (giấy đề nghị cấp vật tư, phiếu nhập, phiếu xuất, bảng chấm công) đến các sổ chi tiết, sổ cái và thao tác nhập liệu thực tế trên phần mềm kế toán EFFECT EFFE.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào? Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 và Thông tư sửa đổi số 53/2016/TT-BTC ngày 21/02/2016 của Bộ Tài chính. Hình thức kế toán được thực hiện trên máy tính bằng phần mềm EFFECT EFFE dựa trên hệ thống sổ Nhật ký chung.

2. Tài khoản Chi phí sử dụng máy thi công (TK 623) tại doanh nghiệp xây lắp gồm những tài khoản cấp 2 nào? Theo cơ sở lý luận được trình bày trong khóa luận, TK 623 có 6 tài khoản cấp 2 bao gồm: TK 6231 (Chi phí nhân công), TK 6232 (Chi phí nguyên, vật liệu), TK 6233 (Chi phí dụng cụ sản xuất), TK 6234 (Chi phí khấu hao máy thi công), TK 6237 (Chi phí dịch vụ mua ngoài), và TK 6238 (Chi phí bằng tiền khác).

3. Số liệu chi tiết về chi phí sản xuất và tính giá thành trong khóa luận được khảo sát tại công trình nào và vào năm nào? Tác giả thu thập và khảo sát số liệu chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công trình Quốc lộ 45 – Mai Sơn (QL45 – Mai Sơn) trong năm tài chính 2022.

4. Cơ cấu nhân sự của Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh trong năm 2023 có đặc điểm gì nổi bật? Tổng nhân sự năm 2023 là 156 người, mang đặc thù rõ nét của ngành xây lắp: lao động nam chiếm đa số với 137 người (87,18%), lao động trực tiếp chiếm 73,08% (114 người); về trình độ chuyên môn, lao động có trình độ đại học trở lên chiếm 32,69% (51 người) và lao động phổ thông chiếm trên 50%.

5. Phòng Kế toán của Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh được phân công nhân sự như thế nào? Bộ máy kế toán của công ty gồm 3 nhân sự: Kế toán trưởng là ông Nguyễn Văn Hòa, Kế toán vật tư là bà Trương Thị Lý, và Kế toán tiền mặt, tiền lương, công nợ là bà Phạm Thị Tiền.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Mai Thị Tiến đã phản ánh trung thực và toàn diện bức tranh hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty TNHH MTV Xây Lắp Trường Thịnh. Đề tài kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống lý luận kế toán xây lắp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC với việc phân tích dữ liệu thực tế tại công trình QL45 – Mai Sơn năm 2022 thông qua phần mềm EFFECT EFFE. Các đánh giá và đề xuất trong công trình là cơ sở thiết thực giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt chi phí thi công, chuẩn hóa số liệu kế toán và gia tăng hiệu quả quản trị tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ KẾ TOÁ TẬP HỢP CHI PHÍ SẢ XUẤT VÀ TÍ H GIÁ THÀ H SẢ PHẨM TRO G DOA H GHIỆP XÂY LẮP 1.1 hững vấn đề chung về chi phí sản xuất và giá thành sản ph|m trong doanh nghiệp.1 Chi phí sản xuất. Khái niệm Trong mọi hoạt động của doanh nghiệp đều phát sinh các hao phí, như nguyên vật liệu, tài sản cố định, sức lao động… Biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao phí phát sinh nói trên gọi là chi phí, một số khái niệm về chi phí như sau: Theo Ủy ban tiêu chuN n Kế toán quốc tế (IASC): “Chi phí là sự giảm đi của các lợi ích kinh tế trong một kỳ kế toán dưới hình thức mấy đi hoặc giảm giá trị của tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ, chi phí sẽ làm giảm vốn của chủ sở hữu ngoại trừ các khoản giảm do phân phối cho chủ sở hữu”. [1] “Chi phí là biểu hiện bằng tiền những hao phí về lao động sống và lao động vật hóa phát sinh gắn liền với quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh.2 Phân loại Chi phí sản xuất có nhiều loại, nhiều khoản khác nhau cả về nội dung, tính chất trong quá trình kinh doanh. Để thuận tiện cho công tác quản lý và hạch toán chi phí ta tiến hành phân loại chi phí sản xuất.

Phân loại theo nội dung, tính chất kinh tế: Theo cách phân loại này chi phí sản xuất được chia thành các yếu tố như sau: - Chi phí nguyên vật liệu: gồm vật liệu chính, vật liệu phụ, phụ tùng, phế liệu, công cụ dụng cụ dùng cho hoạt động xây lắp và thiết bị xây dựng cơ bản. 6 - Chi phí nhân công: Bao gồm tiền lương chính, lương phụ và các khoản phụ cấp phải trả cho người lao động, các khoản trích theo lương của người lao động thực hiện hoạt động xây lắp. - Chi phí khấu hao tài sản cố định: Phản ánh tổng số khấu hao phải trích trong kỳ của tất cả tài sản cố định sử dụng cho hoạt động xây lắp trong kỳ kế toán.Giá trị khấu hao được tính theo một phương pháp tính khấu hao nhất định nhằm phản ánh hao mòn của tài sản trong quá trình sử dụng. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm các chi phí dịch vụ mua từ bên ngoài cung cấp cho hoạt động xây lắp trong kỳ kế toán như giá dịch vụ điện nước, bảo hiểm tài sản, phương tiện,.như với bộ phận xe - máy thi công thì có: thuê ngoài sửa chữa xe, máy thi công; tiền mua bảo hiểm xe, máy thi công…; với bộ phận quản lý hoạt động xây lắp thì có: chi phí điện, nước… - Các chi phí bằng tiền khác: Chi phí khác bằng tiền bao gồm tất cả các chi phí liên quan tới hoạt động xây lắp khác bằng tiền chưa phản ánh ở các yếu tố trên mà doanh nghiệp thường phải thanh toán trực tiếp trong kỳ kế toán.

Yếu tố này phần lớn là các dòng tiền mặt chi tiêu nhỏ. Phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố giúp cho việc xây dựng và lập dự toán chi phí sản xuất cũng như lập kế hoạch cung ứng vật tư, kế hoạch quỹ tiền lương, tính toán nhu cầu vốn lưu động định mức. Đồng thời, giúp doanh nghiệp đánh giá được tình hình thực hiện kế hoạch sản xuất, kỹ thuật và tài chính. N goài ra, phân loại chi phí theo yếu tố còn cho phép cơ quan quản lý cấp trên kiểm tra chi phí sản xuất của doanh nghiệp, hao phí vật chất và thu nhập quốc dân.

Phân loại theo các khoản mục chi phí.