CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY SẢN XUẤT. Sự cần thiết phải tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong công ty sản xuất. Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, dưới sự điều tiết của nhà nước, các doanh nghiệp với vai trò là chủ thể kinh tế, tự chủ trong hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. Và bất kỳ một doanh nghiệp nào hoạt động sản xuất kinh doanh trong cơ chế thị trường hiện nay cũng đều nhận thức được tầm quan trọng của nguyên tắc hết sức cơ bản là phải làm sao đảm bảo lấy thu nhập bù đắp chi phí đã bỏ ra bảo toàn được vốn và có lãi để tích luỹ, tái sản xuất mở rộng từ đó mới đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Chìa khoá để giải quyết vấn đề này chính là việc hạch toán ra sao để cho chi phí sản xuất và giá thành ở mức thấp nhất trong điều kiện có thể được của doanh nghiệp. Ngoài ra làm tốt công tác tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm sẽ giúp cho doanh nghiệp nhìn nhận đúng đắn thực trạng của quá trình sản xuất, quản lý cung cấp thông tin một cách chính xác kịp thời cho bộ máy lãnh đạo để đề ra các quyết sách, biện pháp tối ưu nhằm tiết kiệm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp và cũng đồng thời giúp doanh nghiệp có sự chủ động sáng tạo trong sản xuất kinh doanh. Đối với Nhà nước khi mỗi doanh nghiệp có sự thực hiện tốt về tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm sẽ giúp Nhà nước có sự nhìn nhận và xây dựng được những chính sách đường lối phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế cũng như tạo ra những sự tin cậy của các đối tác trong hợp tác sản xuất kinh doanh với doanh nghiệp. Sv: Lê Thị Tuyết Hoa 4 Lớp: CQ50/21.13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp Như vậy, công các kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một tất yếu của chế độ hạch toán kinh tế, là khâu trọng tâm của toàn bộ công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất.
Khái niệm, bản chất chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm Khái niệm bản chất chi phí sản xuất CPSX của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải chi ra trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh và tính cho một thời kỳ nhất định. Chi phí luôn có tính cá biệt, bao gồm tất cả các chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ ra để tồn tại và tiến hành hoạt động của mình, bất kể đó là chi phí cần thiết hay không cần thiết. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động của mình các nhà quản lý còn phải quan tâm đến tính xã hội của chi phí, tức là chi phí cá biệt của các doanh nghiệp phải đảm bảo ở mức độ trung bình của xã hội và được xã hội chấp nhận, có như vậy các nhà quản lý doanh nghiệp mới có thể đưa ra được những quyết định hợp lý trong từng thời kỳ cụ thể để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Mặt khác chi phí của doanh nghiệp luôn mang tính hai mặt, một mặt chi phí có tính khách quan, nó thể hiện sự dich chuyển các hao phí mà doanh nghiệp đã bỏ ra vào giá trị sử dụng được tạo ra, đây là sự chuyển dịch có tính khách quan không lệ thuộc vào ý muốn chủ quan chủa con người.
Mặt khác, hao phí về các yếu tố trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có thể lại mang tính chủ quan nó phụ thuộc vào phương pháp tính, trình độ quản lý và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp. Khái niệm giá thành sản phẩm GTSP là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hoá có liên quan đến khối lượng sản phẩm, lao vụ dịch vụ đã hoàn thành nhất định. Sv: Lê Thị Tuyết Hoa 5 Lớp: CQ50/21.13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp GTSP là một chỉ tiêu mang tính giới hạn, xác định, vừa mang tính khách quan, vừa mang tính chủ quan. Trong hệ thống các chỉ tiêu quản lí của doanh nghiệp, giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh kết quả sử dụng các loại tài sản trong quá trình sản xuất kinh doanh, cũng như tính đúng đắn của những giải pháp quản lí mà doanh nghiệp đã thực hiện nhằm mục đích hạ thấp chi phí, tăng lợi nhuận.
Quan trọng hơn là thông qua GTSP, doanh nghiệp có thể định giá bán sản phẩm, xác định kết quả kinh doanh, đồng thời đánh giá khái quát tình hình thực hiện kế hoạch giá thành, phân tích, đánh giá các khoản mục giá thành, từ đó là cơ sở để đánh giá mức tiết kiệm hay lãng phí CPSX tại từng bộ phận, phân xưởng sản xuất. Đồng thời giá thành sản phảm còn là thước đo tính hiệu quả của các biện pháp sản xuất kinh doanh cũng như hiệu quả quản lí doanh nghiệp của các nhà quản trị. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm Chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là hai mặt biểu hiện của quá trình sản xuất có mối quan hệ với nhau và giống nhau về chất. Chúng đều là các hao phí về lao động và các khoản chi tiêu khác của doanh nghiệp.
Tuy vậy chúng vẫn có sự khác nhau trên các phương diện sau: - Chi phí sản xuất luôn gắn liền với một thời kỳ phát sinh chi phí còn giá thành sản phẩm gắn liền với khối lượng công việc, sản phẩm sản xuất đã hoàn thành. - Về mặt lượng: Nói đến chi phí sản xuất là xét đến các hao phí trong một thời kỳ còn giá thành sản phẩm liên quan đến chi phí của cả kỳ trước chuyển sang và số chi phí kỳ này chuyển sang kỳ sau. Sự khác nhau về mặt lượng và mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm thể hiện ở công thức tính giá thành sản phẩm tổng quát sau: Tổng giá Trị giá sản phẩm Tổng chi phí Trị giá sản thành sản làm dở đầu kỳ phát sinh trong phẩm làm dở = + - phẩm kỳ cuối kỳ Như vậy, chi phí sản xuất là cơ sở để xây dựng giá thành sản phẩm còn giá thành là cơ sở để xây dựng giá bán. Trong điều kiện nếu giá bán không thay đổi thì Sv: Lê Thị Tuyết Hoa 6 Lớp: CQ50/21.13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp sự tiết kiệm hoặc lãng phí của doanh nghiệp về chi phí sản xuất có ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành thấp hoặc cao từ đó sẽ tác động tới lợi nhuận của doanh nghiệp.
Do đó tiết kiệm chi phí, hạ thấp giá thành là nhiệm vụ quan trọng và thường xuyên của công tác quản lý kinh tế. Nó giúp cho doanh nghiệp cạnh tranh có hiệu quả trên thị trường.3 Yêu cầu quản lý chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm Trong bối cảnh hiện nay trên thị trường không chỉ các doanh nghiệp trong nước cạnh tranh gay gắt với nhau mà doanh nghiệp trong nước còn phải cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài. Để cạnh tranh được để tồn tại được để chiếm lĩnh được thị trường thì ngoài việc nâng cao chất lượng sản phẩm chất lượng dịch vụ thì công tác quản lý chi phí giá thành sản phẩm là rất cần thiết và là chiến lược của các doanh nghiệp. Về vấn đề chi phí sản xuất thì nguyên tắc đầu tiên là phải đảm bảo được việc bù đắp được các phí tổn đã bỏ ra trong quá trình sản xuất.
Mặt khác, để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, ngoài các chi phí sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp phải bỏ ra các chi phí cho các hoạt động khác, tất cả các chi phí này đã tạo nên chi phí của doanh nghiệp. Như vậy trong quá trình hoạt động của mình, các doanh nghiệp đồng thời phải quan tâm đúng mức đến loại chi phí. Khi sản xuất ra một loại sản phẩm, các nhà quản trị sẽ ước lượng được các định mức chi phí cho các sản phẩm đó, nếu vượt qua giới hạn này thì doanh nghiệp sẽ bị thua lỗ. Thông qua chi phí là một trong những cơ sở để doanh nghiệp xác định giá bán sản phẩm, do đó doanh nghiệp phải quan tâm đến chi phí sản xuất.
Mặt khác, sau một thời kỳ hoạt động các nhà quản lí của doanh nghiệp còn phải biết được tổng chi phí của doanh nghiệp trong kì là bao nhiêu và nó sẽ được bù đắp bằng tổng thu nhập của doanh nghiệp trong kì, từ đó xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Về giá thành thì yêu cầu tính toán hợp lý giá thành các sản phẩm hoàn thành của doanh nghiệp. Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch giá thành của doanh nghiệp từng loại sản phẩm vạch ra khả năng và các biện pháp hạ giá thành một cách hiệu Sv: Lê Thị Tuyết Hoa 7 Lớp: CQ50/21.13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp quả. Xác định đúng đắn và bàn giao thanh toán kịp thời khối lượng sản phẩm đã hoàn thành.
Định kì kiểm tra và đánh giá khối lượng sản phẩm dở dang theo nguyên tắc nhất định. Kịp thời lập báo cáo về tính giá thành sản phẩm, cung cấp các thông tin hữu dụng về giá thành sản phẩm phục vụ nhu cầu thông tin cho các nhà quản trị.4 Vai trò, nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm Kế toán tập hợp chi phí sản xuất là tập hợp tất cả các chi phí phát sinh để sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp. Tính giá thành sản phẩm là căn cứ vào các chi phí phát sinh về lao động sống và lao động vật hoá trong quá trình sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp để tập hợp chúng theo từng đối tượng, nhằm xác định giá thành các loại sản phẩm. Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm một cách chính xác, kịp thời là điều kiện trọng yếu để xác định kết quả kinh doanh.
Kiểm tra quá trình chi phí nhằm tiết kiệm chi phí và hạ giá thành là mục tiêu hàng đầu của các doanh nghiệp trong cơ chế thị trường.