CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT. Cơ sở lý luận của kế toán chi phí sản xuất trong Doanh nghiệp. Các khái niệm cơ bản về chi phí, chi phí sản xuất 1. Khái niệm về chi phí Quá trình sản xuất là quá trình kết hợp ba yếu tố: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động để tạo ra các chi phí tương ứng đó là các chi phí về tư liệu lao động.
chi phí về đối tượng lao động, chi phí về lao động sống. Trên phương diện này, “Chi phí được xác định là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán, dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu”.(Bộ tài chính, chuẩn mực kế toán Việt Nam (đợt 2) ban hành theo Quyết định 165/2002/QĐ - BTC ngày 31/12/2002. Khái niệm về chi phí sản xuất Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà Doanh nghiệp đã chi ra để tiến hành các hoạt động sản xuất trong một thời kỳ nhất định. Những khoản chi phí phát sinh ngoài quá trình sản xuất như chi phí tiêu thụ sản phẩm …nó không được tính vào chi phí sản xuất.
Chi phí sản xuất của các Doanh nghiệp phát sinh thường xuyên trong suốt quá trình tồn tại và hoạt động của Doanh nghiệp. Nhưng để phục vụ cho yêu cầu quản lý chi phí sản xuất phải được tập hợp theo tùng thời kỳ: tháng, quý, năm. Ý nghĩa của công tác quản lý chi phí sản xuất trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh. Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh ngoài các chi phí sản xuất kinh doanh, Doanh nghiệp phải bỏ ra các khoản chi phí cho các hoạt động khác tất cá các chi phí này đã tạo nên chi phí của Doanh nghiệp.
Vì vậy mà khi sản xuất ra một sản phẩm nào đó Doanh nghiệp phải biết được chi phí dùng để sản xuất và tiêu thụ sản phẩm là bao nhiêu và nó phải nằm trong giới hạn của sự bù đắp. Đây là cơ sở để Doanh nghiệp xác định giá bán sản phẩm do đó Doanh nghiệp phải quan tâm đến chi phí sản xuất. Việc hạch toán chính xác chi phí sản xuất, tính đúng, tính đủ giá Đào Thị Hạnh – K6HK1B 10 Khóa luận tốt nghiệp Luan van Đại học Thương Mại Khoa Kế toán – Kiểm toán thành là vô cùng quan trọng vì nó phản ánh vốn kinh doanh của Doanh nghiệp đúng với thực tế. Phân loại chi phí sản xuất 1.
Phân loại CPSX theo chức năng nội dung, tính chất kinh tế của chi phí. Theo cách phân loại này, những chi phí có tính chất, nội dung kinh tế giống nhau xếp vào một yếu tố, không phân biệt chi phí đó phát sinh trong lĩnh vực hoạt động sản xuất nào, ở đâu. Toàn bộ các CPSX của Doanh nghiệp được chia thành các yếu tố sau: - Chi phí nguyên liệu, vật liệu. - Chi phí nhân công.
- Chi phí khấu hao tài sản cố định. - Chi phí dịch vụ mua ngoài. - Chi phí khác bằng tiền. Phân loại chi phí theo tiêu thức này cho biết kết cấu, tỷ trọng của từng loại chi phí sản xuất mà Doanh nghiệp đã chi ra để lập bản thuyết minh BCTC< phân tích tình hình thực hiện dự toán chi phí và lập dự toán chi phí cho kỳ sau.
Phân loại CPSX theo mục đích công dụng của chi phí. - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. - Chi phí nhân công trực tiếp. - Chi phí sản xuất chung.
Phân loại CPSX theo cách này giúp nhà quản lý định mức chi phí, cung cấp số liệu công tác tính giá thành sản phẩm của Doanh nghiệp. Phân loại CPSX theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm sản xuất ra. Theo tiêu thức này chi phí sản xuất chia thành 3 loại: - Chi phí khả biến( biến phí). - Chi phí bất biến( định phí).
- Chi phí hỗn hợp. Đào Thị Hạnh – K6HK1B 11 Khóa luận tốt nghiệp Luan van Đại học Thương Mại Khoa Kế toán – Kiểm toán Phân loại chi phí theo cách này giúp phân tích tình hình tiết kiệm chi phí sản xuất và xác định các biện pháp thích hợp để hạ thấp chi phí sản xuất cho một đơn vị sản phẩm. Phân loại theo phương pháp tập hợp chi phí và đối tượng chịu chi phí. Toàn bộ chi phí chia thành: - Chi phí trực tiếp.
- Chi phí gián tiếp. Phân loại chi phí sản xuất theo cách này giúp xác định phương pháp kế toán tập hợp và phân bổ chi phí cho các đối tượng được đúng đắn và hợp lý. Phân loại CPSX theo nội dung cấu thành của chi phí. Theo cách phân loại này CPSX chia thành: - Chi phí đơn nhất.
- Chi phí tổng hợp. Cách phân loại chi phí này giúp nhận thức vị trí từng loại chi phí trong hình thành giá thành sản phẩm để tổ chức công tác kế toán thích hợp với từng loại. Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán. Tổ chức kế toán chi phí sản xuất một cách khoa học, hợp lý và đúng đắn có ý nghĩa rất lớn trong công tác quản lý chi phí.
Việc tổ chức, kiểm tra tính hợp pháp, hợp lý của chi phí phát sinh ở Doanh nghiệp, ở tùng bộ phận, từng đối tượng góp phần tăng cường quản lý tài sản, vật tư lao động, tiền vốn một cách tiết kiệm, có hiệu quả. Mặt khác tạo điều kiện phấn đáu tiết kiệm chi phí hạ thấp giá thành sản phẩm. Đó là một trong những diều kiện quan trọng tạo cho Doanh nghiệp một ưu thế trong cạnh tranh. Để tổ chức tốt công tác kế toán chi phí sản xuất đáp ứng đầy đủ trung thực và kịp thời yêu cầu quản lý chi phí sản xuất của Doanh nghiệp, kế toán cần phải xác định rõ vai trò và nhiệm vụ chủ yếu sau: - Căn cứ vào đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, quy trình công nghệ sản xuất, loại hình sản xuất đặc điểm của sản phẩm, khả năng hạch toán, yêu cầu quản lý cụ thể của Doanh nghiệp để lựa chọn, xác định đúng đắn đối tượng kế Đào Thị Hạnh – K6HK1B 12 Khóa luận tốt nghiệp Luan van Đại học Thương Mại Khoa Kế toán – Kiểm toán toán chi phí sản xuất, lựa chọn phương pháp tập hợp chi phí sản xuất theo các phương án phù hợp với điều kiện của Doanh nghiệp.
- Tổ chức tập hợp và phân bổ từng loại chi phí sản xuất theo đúng đối tượng chi phí đã xác định và bằng phương pháp thích hợp đã chọn, cung cấp kịp thời số liệu thông tin về các khoản mục chi phí, xác định đúng đắn chi phí. - Tổ chức bộ máy một cách khoa học, hợp lý trên cơ sở phân công rõ ràng trách nhiệm từng nhân viên từng bộ phận kế toán có liên quan đặc biệt đến bộ phận kế toán các yếu tố chi phí. - Thực hiện tổ chức chứng từ, hạch toán ban đầu, hệ thống tài khoản, sổ kế toán phù hợp đảm bảo đáp ứng được yêu cầu thu nhận - xử lý, hệ thống hóa thông tin về chi phí. - Tổ chức lập và phân tích các báo cáo kế toán về chi phí, giá thành sản phẩm, cung cấp những thông tin cần thiết về chi phí giúp các nhà quản trị doanh nghiệp ra được các quyết định một cách nhanh chóng, phù hợp với quá trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.
Nội dung kế toán chi phí sản xuất trong Doanh nghiệp.Đối tượng và phương pháp tập hợp chi phí sản xuất.Đối tượng kế toán chi phí sản xuất. Chi phí sản xuất trong các Doanh nghiệp sản xuất gồm nhiều loại với nội dung kinh tế, công dụng, địa điểm phát sinh khác nhau. Do đó để hạc toán đúng đắn CPSX cần xác định những phạm vi, giới hạn mà CPSX cần tập hợp - đối tượng tập hợp chi phí. Xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là khâu đầu tiên, cần thiết cho công tác kế toán chi phí sản xuất.
Doanh nghiệp chỉ có thể tổ chức tốt công tác kế toán CPSX nếu xác định đối tượng tập hợp CPSX phù hợp với đặc điểm sản xuất, yêu cầu quản lý của Doanh nghiệp. Khi xác định đối tượng kế toán chi phí sản xuất trước hết các nhà quản trị phải căn cứ vào mục đích sử dụng của chi phí sau đó căn cứ vào đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, quy trình công nghệ sản xuất, loại hình sản xuất sản phẩm, khả năng, trình độ và yêu cầu quản lý của Doanh nghiệp. Đào Thị Hạnh – K6HK1B 13 Khóa luận tốt nghiệp Luan van Đại học Thương Mại Khoa Kế toán – Kiểm toán Trong các Doanh nghiệp sản xuất, đối tượng tập hợp chi phí sản xuất có thể là: - Từng phân xưởng. bộ phận, tổ đội sản xuất hoặc toàn doanh nghiệp.
- Từng giai đoạn công nghệ hoặc toàn bộ quy trình công nghệ. - Từng sản phẩm, từng nhóm hàng sản phẩm hoặc bộ phận, chi tiết sản phẩm, đơn đặt hàng. Tập hợp chi phí sản xuất theo đúng đối tượng quy định có tác dụng phục vụ tốt cho việc quản lý sản xuất, hạch toán kinh tế nội bộ và tính giá thành sản phẩm kịp thời, chính xác.Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất. Quá trình sản xuất sản phẩm ở các Doanh nghiệp thường phát sinh nhiều loại chi phí sản xuất khác nhau.
Những chi phí này có thể liên quan đến một hay nhiều đối tượng tập hợp chi phí. Để tập hợp chi phí sản xuất chính xác có thể sử dụng một trong hai phương pháp sau: - Phương pháp trực tiếp: là phương pháp áp dụng khi CPSX có quan hệ trực tiếp với từng đối tượng tập hợp chi phí riên biệt. Phương pháp này đòi hỏi phải tổ chức việc ghi chép ban đầu theo đúng đối tượng, trên cơ sở đó kế toán tập hợp số liệu theo từng đối tượng liên quan và ghi trực tiếp vào sổ kế toán theo đúng đối tượng. Phương pháp này chi phí sản xuất phát sinh được tính trực tiếp cho từng đối tượng chịu chi phí nên đảm bảo mức độ chính xác cao.
- Phương pháp phân bổ gián tiếp: áp dugnj khi CPSX có liên quan với nhiều đối tượng tập hợp CPSX mà không thể tổ chức việc ghi chép ban đẩu riêng rẽ theo từng đối tượng được. Doanh nghiệp phải tổ chức ghi chép ban đầu cho các CPSX theo địa điểm phát sinh chi phí để kế toán tập hợp chi phí.