Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP. Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng trong các doanh nghiệp. Một số khái niệm cơ bản. - Bán hàng: là khâu cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh của một DNTM, nó chính là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa từ tay người bán sang tay người mua để nhận quyền sở hữu về tiền tệ hoặc quyền được đòi tiền ở người mua (giáo trình kế toán tài chính doanh nghiệp thương mại – trường Đại Học Thương Mại).
- Doanh thu: Là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu (theo CMKT số 14 đoạn 03, điều 1). - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ số tiền thu được, hoặc sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có) (theo CMKT trang 300). Doanh thu = Giá trị hợp lý từ các khoản thu được hoặc sẽ thu được– CK thương mại – giảm giá hàng bán – DT hàng bán trả lại - Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng với các khoản giảm giá hàng bán; chiết khấu thương mại; doanh thu của số hàng bán bị trả lại; thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp(giáo trình kế toán tài chính- học viện tài chính 2008). Doanh thu thuần = Tổng doanh thu - Các khoản giảm trừ bán hàng và CCDV bán hàng và CCDV doanh thu - Giá vốn hàng bán: Giá vốn hàng bán là giá trị vốn của hàng hóa đã tiêu thụ.
- Các khoản giảm trừ doanh thu: chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại. +, Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua với khối lượng lớn (Theo VAS 14, đoạn 03, điều 2) +, Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu (VAS 14, đoạn 03, điều 3). SV: Ngô Thị Thảo 5 K7HK1C2 Lớp: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Thị Thúy +, Giá trị hàng bán bị trả lại: Là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ nhưng bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán”. - Chiết khấu thanh toán: Là khoản tiền người bán giảm trừ cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn theo hợp đồng.
Tuỳ từng doanh nghiệp sẽ có thời hạn bán chịu và % cho khách hàng hưởng như thế nào. Đặc điểm, yêu cầu quản lý, nhiệm vụ kế toán bán hàng. Đặc điểm của nghiệp vụ bán hàng. - Các phương thức bán hàng: +, Phương thức bán buôn hàng hoá.
+, Phương thức bán lẻ hàng hoá. +, Phương thức bán hàng đại lý. +, Phương thức đổi hàng. Phương thức bán buôn hàng hoá Bán buôn hàng hoá là phương thức bán hàng cho các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất.Đặc điểm của hàng hoá bán buôn là hàng vẫn còn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng.
Hàng thường được bán theo lô hoặc bán với số lượng lớn. Trong bán buôn hàng hoá, thường bao gồm hai phương thức: - Phương thức bán buôn hàng hoá qua kho: Hàng hoá doanh nghiệp mua về nhập kho sau đó được xuất bán. Phương thức này có hai hình thức: + Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp tại kho: Bên mua cử người đại diện đến kho của bên bán trực tiếp nhận hàng và vận chuyển về. Sau khi hàng được giao nhận, đại diện bên mua ký nhận đủ hàng vào chứng từ của bên bán đồng thời thanh toán ngay hoặc ký nhận nợ.
+ Bán buôn qua kho theo hình thức gửi hàng: Căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng của bên mua, bên bán xuất kho gửi hàng tới địa điểm đã quy định. Chi phí vận chuyển có thể do bên bán hoặc bên mua chịu tuỳ theo hợp đồng đã ký kết. Hàng gửi đi vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp đến khi nào bên mua nhận hàng, chứng từ và đã chấp nhận thanh toán thì quyền sở hữu hàng mới được chuyển giao từ người bán sang người mua. - Phương thức bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng: Hàng bên bán mua về không đem nhập kho mà giao bán ngay hoặc chuyển bán ngay cho bên mua.
Phương SV: Ngô Thị Thảo 6 K7HK1C2 Lớp: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Thị Thúy thức này có các hình thức: + Bán buôn vận chuyển theo hình thức giao hàng trực tiếp (Hình thức giao tay ba): Doanh nghiệp bên bán sau khi nhận hàng từ nhà cung cấp của mình thì giao bán trực tiếp cho bên mua tại địa điểm hai bên đã thoả thuận. Hàng hoá được đại diện bên mua nhận và ký nhận vào chứng từ bán hàng, quyền sở hữu đã được chuyển giao cho bên mua thì hàng hoá được xác định tiêu thụ. + Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức gửi hàng: Doanh nghiệp bên bán sau khi nhận hàng đã mua, dùng phương tiện cuả mình hoặc thuê ngoài để vận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa điểm thoả thuận. Hàng hoá chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của DNTM.
Khi nhận được tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng được xác định tiêu thụ. Phương thức bán lẻ hàng hoá: Là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng. Có hình thức sau: - Hình thức bán lẻ thu tiền tập trung: Nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách hàng, tích kê giao cho khách hàng để họ đến nhận hàng ở quầy hàng do mậu dịch viên bán hàng giao. Hết ca hoặc cuối ngày bán, mậu dịch viên lập báo cáo bán hàng căn cứ vào tích kê đã giao hàng cho khách và kết quả kiểm kê hàng tồn cuối ca hoặc ngày bán.
Nhân viên thu tiền làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ. Giấy nộp tiền và báo cáo bán hàng được đối chiếu chính xác làm căn cứ kế toán ghi sổ. - Hình thức bán lẻ thu tiền trực tiếp: Nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách hàng. Hết ca hoặc ngày bán hàng thì mậu dịch viên phải kiểm kê hàng tồn quầy, xác định số lượng hàng đã bán trong ca hoặc ngày để lập báo cáo bán hàng đồng thời lập giấy nộp tiền và tiền cho thủ quỹ.
- Hình thức bán hàng tự phục vụ: Khách hàng tự lựa chọn hàng hoá sau đó đem đến bộ phận thu tiền để thanh toán tiền, nhân viên thu tiền sẽ thu tiền và lập hoá đơn. - Hình thức bán hàng trả góp: Theo hình thức này người mua được trả tiền hàng thành nhiều lần trong một thời gian nhất định và người mua sẽ phải trả cho bên bán khoản tiền lớn hơn giá bán trả tiền ngay một lần. Phương thức bán hàng đại lý DNTM giao hàng cho cơ sở nhận bên đại lý để cơ sở này trực tiếp bán hàng. SV: Ngô Thị Thảo 7 K7HK1C2 Lớp: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Thị Thúy Sau khi bán được hàng, cơ sở đại lý thanh toán tiền hàng cho DNTM và được nhận một khoản hoa hồng.
Số hàng chuyển giao cho cơ sở đại lý vẫn thuộc quyền sở hữu của DNTM, đến khi nào bên đại lý thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận thanh toán thì nghiệp vụ bán hàng hoàn thành. Bán hàng theo phương thức đổi hàng: Phương thức hàng đổi hàng là phương thức bán hàng doanh nghiệp đem sản phẩm, vật tưu hàng hoá để đổi lấy hàng hoá khác không tương tự. Giá trao đổi là giá hiện hành của hàng hoá, vật tư tương ứng trên thị trường. - Các Phương thức thanh toán Phương thức thanh toán trực tiếp: quyền sở hữu tiền tệ sẽ được chuyển từ người mua sang người bán sau khi quyền sở hữu hàng hoá bị chuyển giao.
Có thể bằng tiền mặt, ngân phiếu, séc hoặc có thể bằng hàng hoá (nếu bán theo phương thức đổi hàng). Phương thức thanh toán chậm trả: quyền sở hữu tiền tệ sẽ được chuyển sau một khoảng thời gian so với thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hoá, do đó hình thành khoản công nợ phải thu khách hàng. Yêu cầu quản lý, nhiệm vụ của kế toán bán hàng. Yêu cầu quản lý: Quản lý về số lượng, chất lượng, giá trị hàng bán ra: Nhà quản lý cần phải nắm bắt được doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng nào có hiệu quả.
Phải xác định được xu hướng của các mặt hàng để có thể kịp thời mở rộng phạm vi kinh doanh hay chuyển hướng kinh doanh mặt hàng khác. Giúp cho các nhà quản lý có thể thiết lập các kế hoạch cụ thể xác thực và đưa ra các quyết định đúng đắn kịp thời trong kinh doanh. Quản lý về giá: Bao gồm lập và theo dõi việc thực nhận những chính sách giá. Đây là một công việc quan trọng trong quá trình bán hàng, đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải xây dựng một chính sách giá phù hợp với từng mặt hàng, nhóm hàng, từng phương thức bán hàng và từng địa điểm kinh doanh.
Quản lý về giá cả giúp các nhà quản lý theo dõi, nắm bắt được sự biến động của giá cả từ đó có chính sách giá linh hoạt phù hợp với từng thời kỳ, từng giai đoạn. Quản lý việc thu tiền: Bao gồm thời hạn nợ, khả năng trả nợ, thời điểm thu tiền, phương thức bán hàng. SV: Ngô Thị Thảo 8 K7HK1C2 Lớp: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Nguyễn Thị Thúy Nhiệm vụ của kế toán bán hàng: Để đáp ứng kịp thời những yêu cầu trên kế toán bán hàng phải thực hiện tốt những nhiệm vụ sau: Ghi chép đầy đủ, kịp thời sự biến động (nhập- xuất) của từng loại hàng hóa trên cả hai mặt số lượng và giá trị hàng bán trên tổng số và trên từng mặt hàng, từng địa điểm bán hàng, từng phương thức bán hàng. Theo dõi, phản ánh giám sát chặt chẽ quá trình bán hàng, ghi chép kịp thời, đầy đủ khoản chi phí.
Thu nhập về bán hàng thông qua doanh thu bán hàng một cách chính xác.