ch¬ng 1 lý luËn chung vÒ kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng trong c¸c doanh nghiÖp 1. sù cÇn thiÕt ph¶i tæ chøc kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng trong c¸c doanh nghiÖp 1. B¸n hµng vµ vai trß cña qu¸ tr×nh b¸n hµng ®èi víi DN B¸n hµng lµ giai ®o¹n cuèi cïng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh trong c¸c doanh nghiÖp. B¸n hµng cã vai trß v« cïng quan träng kh«ng chØ ®èi víi mçi doanh nghiÖp mµ cßn ®èi víi toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n.
Trong c¸c doanh nghiÖp qu¸ tr×nh tiªu thô thµnh phÈm, hµng ho¸ hay ®¬n thuÇn gäi lµ qu¸ tr×nh b¸n hµng ®îc hiÓu lµ qu¸ tr×nh trao ®æi ®Ó thùc hiÖn gÝa trÞ cña hµng ho¸, ®©y lµ qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ vèn cña doanh nghiÖp tõ h×nh th¸i hiÖn vËt sang h×nh th¸i tiÒn tÖ (Hµng- TiÒn) vµ h×nh thµnh kÕt qu¶ b¸n hµng. Trong qu¸ tr×nh ®ã, mét mÆt doanh nghiÖp giao hµng cho kh¸ch vµ mÆt kh¸c kh¸ch hµng sÏ tr¶ tiÒn hoÆc chÊp nhËn tr¶ tiÒn cho doanh nghiÖp theo gi¸ c¶ ®· tho¶ thuËn. Nh vËy thùc chÊt b¸n hµng lµ viÖc chuyÓn quyÒn së h÷u vÒ hµng ho¸, thµnh phÈm, dÞch vô cho kh¸ch hµng vµ ®æi l¹i doanh nghiÖp thu ®îc tiÒn hoËc nhËn ®îc quyÒn thu tiÒn tõ kh¸ch hµng. 1 §èi víi b¶n th©n c¸c doanh nghiÖp cã b¸n ®îc hµng ho¸ th× míi cã thu nhËp ®Ó bï ®¾p nh÷ng chi phÝ ®· bá ra vµ h×nh thµnh kÕt qu¶ b¸n hµng.
NÕu ho¹t ®éng b¸n hµng cña doanh nghiÖp kh«ng th«ng suèt sÏ lµm ngõng trÖ c¸c ho¹t ®éng kh¸c nh s¶n xuÊt, mua vµo, dù tr÷. Cßn nÕu ho¹t ®éng b¸n hµng cña doanh nghiÖp tr«i ch¶y sÏ thóc ®Èy c¸c ho¹t ®éng kh¸c. V× vËy cã thÓ vÝ ho¹t ®éng b¸n hµng lµ tÊm g- ¬ng ph¶n ¸nh t×nh h×nh ho¹t ®éng chung cña doanh nghiÖp. NÕu më réng ®îc b¸n hµng, t¨ng doanh thu sÏ t¹o ®iÒu kiÖn më réng thÞ trêng tiªu thô cña doanh nghiÖp, më réng kinh doanh, cñng cè vµ kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ cña doanh nghiÖp trªn thÞ trêng, gióp doanh nghiÖp ®øng v÷ng trong kinh doanh.
§èi víi ngêi tiªu dïng (kh¸ch hµng), b¸n hµng ®¸p øng nhu cÇu tiªu dïng cña kh¸ch hµng. ChØ qua qu¸ tr×nh b¸n hµng, c«ng dông cña hµng ho¸ míi ®îc ph¸t huy hoµn toµn. Bªn c¹nh ®ã, b¸n hµng cßn gãp phÇn híng dÉn nhu cÇu tiªu dïng cña kh¸ch hµng. ViÖc thóc ®Èy b¸n hµng ë doanh nghiÖp lµ c¬ së ®Ó thóc ®Èy s¶n xuÊt vµ tiªu thô ë c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ kh¸c cã quan hÖ kinh tÕ víi doanh nghiÖp.
XÐt trªn ph¹m vÞ toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n, b¸n hµng lµ mét trong nh÷ng ho¹t ®éng chÝnh cña qu¸ tr×nh lu th«ng ph©n phèi hµng ho¸, b¸n hµng lµ ho¹t ®éng ®Ó thùc hiÖn môc ®Ých cña s¶n xuÊt lµ tiªu dïng vµ lµ ®iÒu kiÖn ®Ó qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt x· héi ®îc thùc hiÖn. Ngoµi ra b¸n hµng cßn gãp phÇn ®iÒu hoµ gi÷a s¶n xuÊt vµ tiªu dïng, gi÷a tiÒn vµ hµng, gi÷a kh¶ n¨ng vµ nhu cÇu. lµ ®iÒu kiÖn ®Ó ®¶m b¶o sù ph¸t triÓn c©n ®èi trong tõng ngµnh,tõng vïng còng nh trong toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n. ý nghÜa cña kÕt qu¶ b¸n hµng ®èi víi DN KÕt qu¶ b¸n hµng trong c¸c DN ®îc hiÓu lµ kho¶n chªnh lÖch gi÷a tæng doanh thu b¸n hµng trong kú cña DN víi c¸c kho¶n chi phÝ mµ DN ®· bá ra ®Ó cã ®îc sè doanh thu ®ã.
NÕu doanh thu b¸n hµng lín h¬n tæng sè chi phÝ ®· bá ra phôc vô cho viÖc b¸n hµng trong mét chu kú nhÊt ®Þnh th× doanh nghiÖp cã l·i vµ ngîc l¹i, thu nhËp nhá h¬n chi phÝ th× doanh nghiÖp kinh doanh thua lç. KÕt qu¶ b¸n hµng lµ môc ®Ých cuèi cïng cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh t¹i c¸c DN. Nã lµ mét chØ tiªu chÊt lîng tæng hîp cã ý nghÜa quan träng trong qu¶n lý s¶n xu¸t kinh doanh, lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh ®Õn sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp. Cã lîi nhuËn, doanh nghiÖp míi cã ®iÒu kiÖn ®Ó më réng kinh doanh, n©ng cao ®êi sèng cña c¸n bé trong doanh nghiÖp, t¹o nguån tÝch luü quan träng cho nÒn kinh tÕ quèc d©n.
B¸n hµng, víi vÞ trÝ lµ kh©u cuèi cïng trong qu¸ tr×nh kinh doanh cña doanh nghiÖp, cã mèi quan hÖ mËt thiÕt víi kÕt qu¶ kinh doanh: b¸n hµng lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng, ngîc l¹i x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng lµ c¨n cø quan träng ®Ó doanh nghiÖp ra c¸c quyÕt ®Þnh s¶n xuÊt kinh doanh. Cã thÓ nãi gi÷a b¸n hµng vµ kÕt qu¶ b¸n hµng cã mèi quan hÖ mËt thiÕt; kÕt qu¶ b¸n hµng lµ môc ®Ých cuèi cïng cña doanh nghiÖp, cßn b¸n hµng lµ “ph¬ng tiÖn” trùc tiÕp ®Ó ®¹t ®îc môc ®Ých ®ã. Yªu cÇu qu¶n lý qu¸ tr×nh b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng 3 Qu¶n lý c«ng t¸c b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng thùc chÊt lµ qu¶n lý viÖc lËp kÕ ho¹ch vµ thùc hiÖn kÕ ho¹ch b¸n hµng trong tõng thêi kú, ®èi víi tõng kh¸ch hµng, tõng hîp ®ång kinh tÕ. §ã cßn lµ qu¶n lý vÒ sè lîng, chÊt lîng hµng ho¸, thêi gian tiªu thô, c¬ cÊu mÆt hµng tiªu thô, trÞ gi¸ vèn hµng xuÊt b¸n, chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý DN ph©n bæ cho hµng b¸n ra, t×nh h×nh thanh to¸n cña kh¸ch hµng vµ thanh to¸n c¸c kho¶n ph¶i trÝch nép cho ng©n s¸ch NN.
C¸c yªu cÇu qu¶n lý qu¸ tr×nh b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng: N¾m b¾t theo dâi chÆt chÏ tõng ph¬ng thøc b¸n hµng, tõng thÓ thøc thanh to¸n, tõng lo¹i thµnh phÈm tiªu thô vµ tõng kh¸ch hµng ®¶m b¶o thu håi nhanh vµ ®Çy ®ñ tiÒn b¸n hµng. §èi víi c¸c kho¶n gi¶m trõ ph¶i cã qui chÕ qu¶n lý c«ng khai, ®èi víi c¸c kho¶n chiÕt khÊu, gi¶m gi¸ cho sè hµng th«ng thêng tiªu thô trong kú ph¶i ®¶m b¶o cho DN cã l·i. Lùa chän ph¬ng ph¸p tÝnh trÞ gi¸ vèn hµng xuÊt b¸n phï hîp víi ®iÒu kiÖn thùc tÕ cña DN, gi¸m s¸t kiÓm tra chÆt chÏ tÝnh hîp lý, hîp ph¸p cña c¸c kho¶n CPBH vµ CPQLDN ph¸t sinh, ®ång thêi ph©n bæ chi phÝ cho hµng b¸n ra hîp lý, khoa häc, ®¶m b¶o nguyªn t¾c nhÊt qu¸n. Ph¶i tËp hîp chÝnh x¸c, ®óng ®¾n kÕt qu¶ b¸n hµng nãi chung còng nh kÕt qu¶ tiªu thô tõng lo¹i hµng nãi riªng.
NhiÖm vô kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng 4 KÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng cã vai trß rÊt quan träng trong viÖc thu nhËn, xö lý vµ cung cÊp th«ng tin vÒ ho¹t ®éng b¸n hµng, kÕt qu¶ b¸n hµng cña DN nh»m kiÓm tra, gi¸m s¸t toµn bé ho¹t ®éng ®ã. §Ó thùc hiÖn ®îc vai trß ®ã, kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng ph¶i thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô sau: Theo dâi, ph¶n ¸nh vµ gi¸m ®èc chÆt chÏ qu¸ tr×nh b¸n hµng, ghi chÐp ®Çy ®ñ c¸c kho¶n doanh thu b¸n hµng, chi phÝ b¸n hµng, c¸c kho¶n gi¶m trõ doanh thu b¸n hµng. Theo dâi qu¶n lý chÆt chÏ t×nh h×nh thanh to¸n c«ng nî cña kh¸ch hµng, ®«n ®èc ®¶m b¶o thu ®ñ tiÒn b¸n hµng. X¸c ®Þnh chÝnh x¸c kÕt qu¶ b¸n hµng, ph¶n ¸nh vµ ®«n ®èc viÖc thùc hiÖn nghÜa vô víi Nhµ níc.
Cung cÊp c¸c th«ng tin kinh tÕ cÇn thiÕt cho c¸c bé phËn cã liªn quan, ®Þnh kú tiÕn hµnh ph©n tÝch kinh tÕ ®èi víi ho¹t ®éng b¸n hµng vµ kÕt qu¶ b¸n hµng. §Ó thùc hiÖn tèt c¸c nhiÖm vô trªn, kÕ to¸n b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng cÇn thùc hiÖn tèt c¸c néi qui sau: Tæ chøc tèt viÖc lu©n chuyÓn chøng tõ, h¹ch to¸n ban ®Çu, ghi sæ kÕ to¸n vÒ doanh thu, gi¸ vèn hµng b¸n, CPBH & CPQLDN. Tæ chøc thiÕt kÕ, sö dông hÖ thèng tµi kho¶n, hÖ thèng sæ kÕ to¸n tæng hîp vµ chi tiÕt theo yªu cÇu qu¶n lý cña DN vÒ nghiÖp vô b¸n hµng vµ x¸c ®Þnh kÕt qu¶ b¸n hµng. Tæ chøc lËp b¸o c¸o doanh thu, b¸o c¸o b¸n hµng, b¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh theo yªu cÇu cña DN vµ c¸c c¬ quan qu¶n lý cÊp trªn.
lý luËn chung vÒ doanh thu b¸n hµng vµ kÕt qu¶ b¸n hµng 1. Ph¬ng thøc b¸n hµng Qu¸ tr×nh b¸n hµng cña doanh nghiÖp cã thÓ ®îc thùc hiÖn th«ng qua nhiÒu ph¬ng thøc b¸n hµng kh¸c nhau, ph¬ng thøc b¸n hµng cã thÓ ®îc hiÓu lµ c¸c c¸ch thøc mµ doanh nghiÖp sö dông ®Ó tiªu thô hµng ho¸, thµnh phÈm. Trong DN thêng sö dông c¸c ph¬ng thøc b¸n hµng sau: 1. B¸n hµng theo ph¬ng thøc göi hµng ®i b¸n Theo ph¬ng thøc nµy, ®Þnh kú doanh nghiÖp göi hµng cho kh¸ch hµng trªn c¬ së cña hîp ®ång mua b¸n hµng gi÷a hai bªn vµ giao hµng t¹i ®Þa ®iÓm ®· squi íc trong hîp ®ång.
Hµng ®îc göi ®i cã thÓ ®îc xuÊt t¹i kho hoÆc xëng s¶n xuÊt cña DN vµ còng cã thÓ ®îc xuÊt t¹i kho cña bªn thø ba (trêng hîp DN th¬ng m¹i mua b¸n th¼ng). Khi ®îc göi ®i, hµng vÉn thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp, chØ khi nµo kh¸ch hµng ®· tr¶ tiÒn hoÆc chÊp nhËn thanh to¸n th× khi Êy hµng míi chuyÓn quyÒn së h÷u vµ doanh nghiÖp ®îc ghi nhËn doanh thu b¸n hµng. Thñ tôc chøng tõ b¸n hµng: Doanh nghiÖp lËp ho¸ ®¬n b¸n hµng hoÆc phiÕu xuÊt kho kiªm ho¸ ®¬n b¸n hµng (cã 3 liªn hoÆc 4, 5 liªn tuú theo yªu cÇu cña doanh nghiÖp vµ ph¶i ®Æt giÊy than viÕt mét lÇn). Chøng tõ nµy ®îc chuyÓn cho thñ kho ®Ó lµm thñ tôc xuÊt kho vµ ghi thÎ kho, mét liªn giao cho ngêi vËn chuyÓn hµng, nh÷ng liªn cßn l¹i chuyÓn vÒ phßng kÕ to¸n ®Ó ghi sæ vµ lµm thñ tôc thanh to¸n.
Ph¬ng thøc b¸n hµng bªn mua ®Õn nhËn hµng trùc tiÕp 6 Theo ph¬ng thøc nµy, kh¸ch hµng uû quyÒn cho c¸n bé nghiÖp vô ®Õn nhËn hµng t¹i kho cña doanh nghiÖp b¸n hoÆc giao nhËn hµng tay ba (c¸c doanh nghiÖp th¬ng m¹i mua b¸n th¼ng). Ngêi nhËn hµng sau khi ký vµo chøng tõ b¸n hµng cña doanh nghiÖp th× hµng ho¸ ®îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n (hµng ®· chuyÓn quyÒn së h÷u) Chøng tõ b¸n hµng trong ph¬ng thøc nµy còng lµ ho¸ ®¬n b¸n hµng, hoÆc ho¸ ®¬n kiªm phiÕu xuÊt kho, trªn chøng tõ b¸n hµng ®ã cã ch÷ ký cña ngêi nhËn hµng. Ph¬ng thøc b¸n lÎ hµng vµ b¸n c¸c dÞch vô lao vô Ph¬ng thøc nµy ¸p dông ®èi víi c¸c cöa hµng, quÇy hµng b¸n lÎ s¶n phÈm, hµng ho¸ vµ c¸c DN ho¹t ®éng kinh doanh dÞch vô mµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ b¸n hµng diÔn ra ®ång thêi. B¸n lÎ s¶n phÈm, hµng ho¸ lµ viÖc b¸n hµng trùc tiÕp cho ngêi tiªu dïng giao hµng cho kh¸ch hµng vµ thu tiÒn cña kh¸ch hµng.