Chương 1: Cơ sở lí luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại doanh nghiệp thương mại Chương 2: Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại công ty TNHH Thái Anh Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại công ty TNHH Thái Anh Hoàn thành bài khóa luận này, trƣớc hết em xin bầy tỏ lòng biết ơn chân thành tới các anh chị trong phòng kế toán tại Công ty TNHH Thái Anh đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập tại Công ty. Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn tới cô giáo hƣớng dẫn TS. Ngô Thị Thu Hƣơng, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập và nghiên cứu đề tài này. Tuy nhiên, do phạm vi đề tài rộng, trình độ hiểu biết còn hạn chế và thời gian thực tế chƣa nhiều nên bài khóa luận không tránh khỏi nhiều thiếu sót.
Em rất mong đƣợc các thầy cô giáo và các anh chị phòng kế toán công ty TNHH Thái Anh nhận xét, góp ý để bài khóa luận của em đƣợc đầy đủ và hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Hoàng Kim Oanh Lớp: KTDNG – K15 Khóa luận tốt nghiệp 4 Học viện Ngân hàng CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TẠI DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI 1. Những vấn đề chung về bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1. Khái niệm bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1.
Khái niệm bán hàng Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, là quá trình thực hiện giá trị của sản phẩm, hàng hóa. Đây là quá trình doanh nghiệp chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho ngƣời mua và thu tiền hoặc đƣợc quyền thu tiền. Đặc biệt trong nền kinh tế thị trƣờng bán hàng đƣợc hiểu theo nghĩa rộng hơn: bán hàng là quá trình kinh tế bao gồm nhiều khâu từ việc nghiên cứu thị trƣờng, xác định nhu cầu khách hàng, tổ chức mua hàng hóa và xuất bán theo yêu cầu của khách hàng nhằm đạt hiệu quả kinh doanh cao nhất. Xét về góc độ kinh tế thì bán hàng là quá trình sản phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp chuyển từ hình thái vật chất sang hình thái tiền tệ, là giai đoạn của quá trình tuần hoàn vốn.
Khái niệm xác định kết quả bán hàng Xác định kết quả bán hàng là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh kết quả cuối cùng của hoạt động bán hàng trong doanh nghiệp, và cũng là bộ phận chủ yếu cấu thành nên kết quả kinh doanh của doanh nghiệp, biểu hiện bằng số tiền lãi hay lỗ. Số tiền này là khoản chênh lệch giữa doanh thu thuần với giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Đây còn là nguồn tích lũy để doanh nghiệp thực hiện tái sản xuất và mở rộng quy mô kinh doanh. Cách xác định kết quả bán hàng: Kết quả Chi phí quản Giá vốn bán hàng Doanh thu thuần Chi phí lý doanh = - hàng - - (lợi nhuận từ bán hàng hóa bán hàng nghiệp bán bán hàng) Hoàng Kim Oanh Lớp: KTDNG – K15 Khóa luận tốt nghiệp 5 Học viện Ngân hàng Việc xác định kết quả bán hàng đƣợc tiến hành vào cuối kỳ, thƣờng là cuối tháng, cuối quý hoặc cuối năm tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp.
Mối quan hệ giữa bán hàng và xác định kết quả bán hàng Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, là cơ sở để xác định kết quả tiêu thụ; còn kết quả bán hàng là căn cứ quan trọng để doanh nghiệp quyết định có tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa nữa hay không, không tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa nào hay giá bán của từng loại ra sao. Do đó có thể nói giữa bán hàng và xác định kết quả bán hàng có mối quan hệ mật thiết với nhau. Xác định kết quả bán hàng để từ đó xác định kết quả kinh doanh là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp còn bán hàng là phƣơng tiện trực tiếp để đạt đƣợc mục đích đó. Đặc điểm, vai trò của bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1.
Đặc điểm của công tác bán hàng Quá trình bán hàng có những đặc điểm chính sau đây: - Có sự thỏa thuận, trao đổi giữa bên mua và bên bán: Bên bán đồng ý bán, bên mua đồng ý mua và thanh toán tiền hoặc chấp nhận thanh toán tiền. - Có sự thay đổi quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa: Bên bán mất quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa đã bán; bên mua có quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa đã mua. - Trong quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa: Các doanh nghiệp cung cấp cho khách hàng của mình một khối lƣợng hàng và nhận lại của khách hàng một khoản tiền gọi là doanh thu bán hàng. Số doanh thu này là cơ sở để xác định kết quả bán hàng và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Vai trò của hoạt động bán hàng và xác định kết quả bán hàng Bán hàng có vai trò vô cùng quan trọng không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Đối với mỗi doanh nghiệp trong cơ chế thị trƣờng, hoạt động bán hàng quyết định sự sống còn của doanh nghiệp. Bán hàng là khâu quan trọng của hoạt động thƣơng mại doanh nghiệp, nó thực hiện mục đích của sản xuất và tiêu dùng đó là đƣa sản phẩm từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng. Bán hàng là khâu trung gian, là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng.
Có bán đƣợc sản phẩm, hàng hóa doanh nghiệp mới trang trải đƣợc chi phí bỏ ra, thu đƣợc lợi nhuận, tăng tích lũy để đứng vững và phát triển, khẳng định đƣợc năng Hoàng Kim Oanh Lớp: KTDNG – K15 Khóa luận tốt nghiệp 6 Học viện Ngân hàng lực kinh doanh của mình. Lợi nhuận là mục tiêu, là động lực hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời cũng phản ánh thực chất hiệu quả hoạt động của đơn vị, tính thực thi của các kế hoạch đã đặt ra, giúp cho doanh nghiệp tự đánh giá khả năng và đƣa ra các phƣơng hƣớng cho giai đoạn sau. Các doanh nghiệp thực hiện tốt nghiệp vụ bán hàng thì sẽ đáp ứng tốt, đầy đủ và kịp thời nhu cầu của khách hàng, góp phần khuyến khích tiêu dùng, thúc đẩy sản xuất, tăng doanh thu bán ra, mở rộng thị phần, khẳng định đƣợc uy tín doanh nghiệp trong các mối quan hệ với các chủ thể khác…Đồng thời doanh nghiệp sẽ tạo nhiều việc làm, cải thiện đời sống cho ngƣời lao động, đồng thời đóng góp cho ngân sách góp phần tăng cƣờng tài chính quốc gia, tạo ra năng lực sản xuất lớn hơn cho xã hội. Cùng với việc bán sản phẩm, hàng hóa thì xác định đúng kết quả bán hàng là cơ sở để đánh giá hiệu quả cuối cùng của hoạt động kinh doanh trong một thời kỳ nhất định tại doanh nghiệp.
Xác định đúng kết quả bán hàng còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động tốt trong kỳ kinh doanh tiếp theo, đồng thời cung cấp thông tin cho các đối tƣợng quan tâm nhƣ nhà đầu tƣ, ngân hàng… 1. Các phƣơng thức bán hàng và thanh toán trong doanh nghiệp thƣơng mại 1. Các phương thức bán hàng trong doanh nghiệp thương mại Khái niệm: Phƣơng thức bán hàng là cách thức doanh nghiệp chuyển quyền sở hữu cho khách hàng và thu đƣợc tiền hoặc đƣợc quyền thu tiền về số sản phẩm, hàng hóa đã tiêu thụ. Các phƣơng thức bán hàng chủ yếu hiện nay: Trong nền kinh tế thị trƣờng việc tiêu thụ hàng hóa đƣợc thực hiện theo nhiều phƣơng thức khác nhau, theo đó hàng hóa vận động đến tay ngƣời tiêu dùng.
Việc lựa chọn và áp dụng linh hoạt các phƣơng thức tiêu thụ đã góp phần không nhỏ vào thực hiện kế hoạch tiêu thụ của doanh nghiệp. Hiện nay, các doanh nghiệp thƣơng mại thƣờng áp dụng một số phƣơng thức bán hàng sau: a. Phương thức bán hàng trực tiếp Tiêu thụ trực tiếp là phƣơng thức giao hàng cho ngƣời mua trực tiếp tại kho (Hoặc trực tiếp tại phân xƣởng không qua kho) của doanh nghiệp. Hàng hoá khi bàn giao cho khách hàng đƣợc khách hàng trả tiền hay chấp nhận thanh toán, số hàng hoá Hoàng Kim Oanh Lớp: KTDNG – K15 Khóa luận tốt nghiệp 7 Học viện Ngân hàng này chính thức coi là tiêu thụ thì khi đó doanh nghiệp bán hàng mất quyền sở hữu về số hàng hoá đó.
Phƣơng thức này bao gồm bán buôn, bán lẻ: * Bán buôn Bán buôn là quá trình bán hàng cho các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp thƣơng mại để tiếp tục đƣa vào quá trình sản xuất hoặc tiếp tục đƣợc chuyển bán. Đặc trƣng của phƣơng thức này là kết thúc nghiệp vụ bán hàng, hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lƣu thông, chƣa đi vào lĩnh vực tiêu dùng và số lƣợng hàng bán mỗi lần thƣờng lớn. Bán buôn có hai phƣơng thức bán hàng cơ bản là: Bán buôn qua kho và bán buôn không qua kho. - Bán buôn qua kho: Hàng hóa mua về nhập kho sau đó mới xuất bán và giao hàng cho bên mua theo một trong hai cách là: +Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp tại kho: Bên bán xuất hàng từ kho và giao trực tiếp cho bên mua.
Khi ngƣời nhận hàng đã nhận đủ hàng và ký xác nhận trên hoá đơn kiêm phiếu xuất kho hoặc chứng từ bán hàng thì số hàng đó không thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, hàng hoá đƣợc coi là tiêu thụ, doanh nghiệp đƣợc phép ghi nhận doanh thu. + Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng theo hợp đồng: Theo hình thức này bên bán chuyển hàng từ kho của mình giao cho bên mua tại địa điểm do bên mua quy định đã thỏa thuận ghi trong hợp đồng, bằng phƣơng tiện tự có hoặc thuê ngoài. Hàng đang đi trên đƣờng thì trách nhiệm đối với hàng hóa và chi phí thuộc về bên bán. Kế toán ghi nhận doanh thu bán hàng tại thời điểm bên bán giao hàng cho bên mua theo số thực tế giao, bên mua ký nhận đủ hàng và chấp nhận thanh toán.
- Bán buôn không qua kho (Giao hàng vận chuyển thẳng) Đây là trƣờng hợp bán hàng mà hàng hoá bán cho khách hàng không qua kho của doanh nghiệp. Phƣơng thức này có ƣu điểm là tiết kiệm đƣợc chi phí lƣu thông, lƣu kho và tăng nhanh sự vận động của hàng hoá.