CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG 1. Khái quát về bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Khái niệm, đặc điểm hoạt động bán hàng và xác định kết quả bán hàng. a) Hoạt động bán hàng: - Khái niệm: Bán hàng là hoạt động chuyển quyền sở hữu sản phẩm hay dịch vụ của người bán gắn với lợi ích hoặc rủi ro cho người mua, đồng thời được khách hàng thanh toán và chấp nhận thanh toán.
Bán hàng là khâu cuối cùng của hoạt động kinh doanh trong các doanh nghiệp. Xét theo góc độ kinh tế, quá trình bán hàng của các doanh nghiệp thương mại là quá trình vận động của vốn kinh doanh từ hình thái vật chất (hàng) sang hình thái tiền tệ (tiền) và kết thúc kết thúc vòng chu chuyển vốn của doanh nghiệp. - Đặc điểm: Quá trình bán hàng tại các doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp thương mại nói riêng có những đặc điểm cơ bản sau đây: Doanh nghiệp đem bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ khi đã có sự trao đổi, thỏa thuận với người mua; đồng thời đã thu được tiền hoặc có quyền thu tiền của người mua. Trong quá trình tiêu thụ hàng hóa, có sự thay đổi về quyền sở hữu hàng hóa - người bán mất quyền sở hữu hàng hóa, người mua có quyền sở hữu hàng hóa đã mua bán.
Doanh nghiệp cung cấp khối lượng sản phẩm, hàng hóa hay dịch vụ đã được thỏa thuận và nhận lại của khách hàng một khoản nhất định, khoản này được gọi là doanh thu bán hàng. Doanh thu bán hàng chính là cơ sở để doanh nghiệp xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp mình. b) Kết quả bán hàng - Khái niệm: Theo Điều 96 thông tư 200/2014/TT-BTC, kết quả bán hàng là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu từ tài chính và hoạt động khác trong một thời kỳ nhất định. 8 Biểu hiện của kết quả bán hàng là phần thu nhập còn lại từ việc bán hàng sau khi đã trừ đi tất cả các chi phí.
Kết quả đó chính là số lãi (hay lỗ) từ hoạt động bán hàng được tính bằng số chênh lệch giữa doanh thu thuần về bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ, doanh thu thuần về bất động sản đầu tư với trị giá vốn của hàng hoá, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí kinh doanh bất động sản đầu tư mà doanh nghiệp tiến hành trong kỳ. Nếu doanh thu lớn hơn chi phí thì kết quả kinh doanh là lãi và ngược lại doanh thu nhỏ hơn chi phí thì kết quả kinh doanh là lỗ. Kết quả kinh doanh trong kỳ được xác định theo công thức sau: DT bán Các khoản DT thuần = - hàng giảm trừ DT Giá vốn hàng LN gộp = DT thuần - bán Bán hàng là khâu cuối cùng của trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp còn xác định kết quả kinh doanh là căn cứ quan trọng để đơn vị quyết định tiêu thụ hàng hoá nữa hay không. Do đó có thể nói giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có mối quan hệ mật thiết.
Kết quả bán hàng là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp còn bán hàng la phương tiện trực tiếp để đạt được mục đích đó. c) Vai trò của bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Bán hàng là một mắt xích quan trọng trong quá trình vận động của hàng hóa thông quá bán hàng mới thúc đẩy được sản xuất phát triển góp phần nâng cao năng suất lao động, cung cấp ngày càng nhiều sản phẩm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội, góp phần cân đối sản xuất và tiêu dùng. Ngoài ra, nó quyết định đến việc thành công hay thất bại của DN bởi DN có bán được hàng thì mới có thu nhập để bù đắp các chi phí bỏ ra.
Việc xác định chính xác kết quả bán hàng là cơ sở xác định chính xác hiệu quả hoạt động cuả các doanh nghiệp đối với nhà nước thông qua việc nộp thuế, phí, lệ phí vào ngân sách nhà nước, xác định cơ cấu chi phí hợp lý và sử dụng có hiệu quả cao số lợi nhuận thu được giải quyết hài hoà giữa các lợi ích kinh tế, Nhà nước, tập thể và các cá nhân người lao động. Các phương thức bán hàng và các phương thức thanh toán. Các phương thức bán hàng. Phương thức bán hàng là cách thức doanh nghiệp chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho khách hàng và thu được tiền hoặc có quyền thu tiền về số lượng hàng hóa bán ra.
Trong thực tế có rất nhiều phương thức bán hàng mà các doanh nghiệp sử dụng trong quá trình tiêu thụ hàng hóa. Mỗi phương thức đều có ưu nhược điểm riêng, tùy thuộc vào từng đặc điểm, loại hình của doanh nghiệp đồng thời căn cứ vào chính sách, chiến lược và khả năng nguồn lực cũng như đặc tính của khách hàng mà lựa chọn cho phù hợp. Việc lựa chọn đúng đắn phương thức bán hàng có ý nghĩa to lớn đến việc thúc đẩy tiêu thụ. Hiện nay các doanh nghiệp thương mại thường áp dụng một số phương thức bán hàng sau: Bán buôn: Bán buôn hàng hóa là hình thức bán hàng với số lượng lớn hoặc theo lô cho các bên trung gian thường là những tổ chức, khách hàng mua có tính chất chuyên nghiệp như các tổng đại lý, đại lý và các nhà phân phối.
Trong bán buôn thường bao gồm 2 phương thức: Bán buôn qua kho và bán buôn vận chuyển thẳng. a) Bán buôn thông qua kho Là phương thức bán buôn hàng hoá mà trong đó hàng được mua về nhập kho sau đó phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp để bán dưới hai hình thức: - Hình thức giao hàng trực tiếp: Theo phương thức này bên khách hàng uỷ quyền cho cán bộ nghiệp vụ mua hàng đến kho của doanh nghiệp thương mại nhận hàng. Người nhận hàng sau khi ký vào chứng từ bán hàng của doanh nghiệp, chấp nhận thanh toán thì hàng hoá được xác định là tiêu thụ hay nói cách khác hàng đã chuyển quyền sở hữu. - Hình thức chuyển hàng: Doanh nghiệp thương mại sẽ gửi hàng cho khách hàng dựa trên cơ sở đã thoả thuận, ký kết trong hợp đồng mua bán hàng hóa.
Khi xuất kho gửi đi, hàng vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, chỉ khi nào khách hàng nhận được hàng đồng thời đã trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán thì quyền sở 10 hữu mới được chuyển giao từ người bán sang người mua và cho phép doanh nghiệp bán được ghi nhận là doanh thu bán hàng. b) Bán buôn vận chuyển thẳng Là phương thức mà doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng sẽ không nhập kho hàng hóa mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Cụ thể có thể thực hiện dưới hai hình thức: - Hình thức giao hàng trực tiếp (còn gọi là hình thức giao tay ba): Khi doanh nghiệp nhận hàng từ nhà cung cấp của mình thì sẽ giao bán trực tiếp cho khách hàng tại kho người bán. Tương tự, khi khách hàng ký vào chứng từ bán hàng của doanh nghiệp, chấp nhận thanh toán thì hàng hoá được xác định là đã tiêu thụ.
- Hình thức chuyển hàng: Khi doanh nghiệp nhận được hàng mua thì sẽ gửi, vận chuyển hàng đến cho khách hàng của mình theo như đã thỏa thuận trong hợp đồng. Khi nào khách hàng nhận được hàng đồng thời đã trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán thì hàng hóa được xác định là đã tiêu thụ. Bán lẻ Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, không thông qua các trung gian. Các phương thức bán bán lẻ phổ biến là: Bán hàng thu tiền tập trung, bán hàng thu tiền trực tiếp.
a) Bán hàng thu tiền tập trung Theo hình thức này, nghiệp vụ giao hàng cho người mua và thu tiền của người mua sẽ tách biệt nhau. Cuối ngày hoặc cuối ca, các nhân viên bán hàng sẽ tổng hợp tiền, xác định doanh thu bán hàng, kiểm kê đối chiếu với số hàng đã bán và hàng tồn tại quầy. b) Bán hàng thu tiền trực tiếp Việc thu hồi tiền hàng và giao hàng cho người mua ở hình thức này sẽ không tách rời nhau. Nhân viên bán hàng sẽ trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách hàng.
c) Các phương thức khác Phương thức hàng đổi hàng: Theo phương thức này, các doanh nghiệp sẽ trao đổi hàng hóa tương đương nhau về cả mặt giá trị, số lượng và chất lượng của 11 từng loại hàng được chọn để mang trao đổi. Khi đó, doanh nghiệp vừa phát sinh nghiệp vụ bán hàng vừa phát sinh nghiệp vụ mua hàng. Phương thức bán hàng trả góp: Là hình thức bán hàng thu tiền nhiều lần. Người mua sẽ trả một phần tiền hàng ngay ở lần đầu tại thời điểm mua.
Số tiền còn lại người mua chấp nhận trả dần ở các kỳ tiếp theo và phải trả thêm một khoản gọi là lãi trả góp. Phương thức bán hàng đại lý: Là phương thức bán hàng mà DN giao cho các đơn vị hoặc cá nhân bán hộ, số hàng giao vẫn thuộc sở hữu của DN. DN sẽ phải trả hoa hồng cho bên nhận đại lý, được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá bán chưa có thuế GTGT (đối với hàng hóa chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ) hoặc thanh toán bao gồm cả GTGT (đối với hàng hóa chịu thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp hoặc không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT). Phương thức tiêu thụ nội bộ: Là phương thức bán hàng giữa các đơn vị thành viên trong cùng doanh nghiệp với nhau, giữa đơn vị chính với các đơn vị trực thuộc hoặc việc sử dụng sản phẩm, hàng hóa cho mục đích biếu tặng hay để trả lương cho người lao động cũng được coi là tiêu thụ nội bộ.
Các phương thức thanh toán Để hỗ trợ cho công tác bán hàng đạt hiệu quả cao thì ngoài các phương pháp tiêu thụ doanh nghiệp còn sử dụng một số hình thức thanh toán khác nhau nhằm góp phần đẩy mạnh thu hồi vốn kinh doanh. Thanh toán tiền hàng có thể được coi là khâu cuối cùng của nghiệp vụ bán hàng. Hiện nay, các DN thường áp dụng hai phương pháp thanh toán sau: Thanh toán bằng tiền mặt: Là phương thức thanh toán phổ biết nhất, khách hàng sẽ thanh toán ngay bằng tiền mặt khi nhận được hàng. Hình thức này thông thường được sử dụng trong trường hợp người mua hàng với số lượng nhỏ lẻ.
Thanh toán không dùng tiền mặt: Là phương thức được thực hiện thông qua trung gian là các ngân hàng, ngân hàng có nhiệm vụ chuyển tiền từ tài khoản của người mua sang tài khoản của người bán.