CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số vấn đề cơ bản về kế toán bán hàng xác định kết quả bán hàng 1. Khái niệm bán hàng và xác định kết quả bán hàng Khái niệm về bán hàng: Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Đây là quá trình người bán tìm hiểu, khám phá, gợi tạo, đáp ứng những nhu cầu hay ước muốn của người mua để đáp ứng quyền lợi thỏa đáng, lâu dài của cả 2 bên.
Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất - kinh doanh. Đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán giúp cho doanh nghiệp thu hồi vốn để tiếp tục quá trình sản xuất kinh doanh tiếp theo. Kết quả bán hàng là phần thu nhập còn lại từ việc bán hàng sau khi trừ đi tất cả các chi phí. Xác định kết quả bán hàng là phương pháp tính số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng thuần với các khoản chi phí bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí quản lý doanh nghiệp phát sinh trong một kỳ nhất định.
Nếu doanh thu bán hàng lớn hơn các chi phí đã bỏ ra thì kết quả bán hàng là lãi. Ngược lại nếu doanh thu thuần nhỏ hơn các chi phí đã bỏ ra thì kết quả bán hàng là lỗ. Vai trò của quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng có mục đích thu thập, xử lý, cung cấp thông tin cần thiết liên quan đến hoạt động bán hàng như doanh thu chi phí và kết quả bán hàng cho các đối tượng sửa dụng thông tin để ra quyết định phù hợp. Đối với các doanh nghiệp, thông qua các thông tin về quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng do kế toán cung cấp, các nhà quản lý doanh nghiệp có Trần Hồng Nhung-Kế toán 1-K15 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội 16 Khoa Kế Toán Kiểm Toán thể đánh giá được tình hình thực hiện kế hoạch được hiệu quả của doanh nghiệp.
Đồng thời các thông tin này sẽ giúp cho các nhà quản lý có thể nhận ra những điểm yếu những sai sót trong hoạt động của doanh nghiệp từ đó có thể đề ra những biện phí phù hợp để khắc phục nhằm đề ra kế hoạch, phương hướng và chiến lược kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả cho doanh nghiệp. Đối với nhà nước, từ các số liệu do kế toán bán hàng cung caaos có thể nắm bắt được tình hình kinh doanh và tỉnh hình tài chính của doanh nghiệp. Tứ đod thực hiện chức năng quản lý kiểm soát vĩ mô nền kinh tế thực hiện việc kiểm tra việc chấp hành về kinh tế tài chính và thực hiện nghĩa vụ với nhà nước. Đối với các nhà đầu tư, bạn hàng số liệu kế toán cung cấp sẽ giúp họ ra quyết định đầu tư, xác định việc nên duy trì đầu tư hay không, quy mô vốn đầu tư, cho vay vốn hay mở rộng hợp tác.
Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Để kế toán thực sự là một công cụ sắc bén, đáp ứng tốt các yêu cầu quản lý tình hình tiêu thụ hàng hóa của doanh nghiệp thì kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và các chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu khách hàng. - Phản ánh, tính toán chính xác kết quả của hoạt động bán hàng. Kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện kết quả bán hàng và tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước. Cung cấp thông tin chính xác, trung thực và đầy đủ về tình hình bán hàng và kết quả bán hàng phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng phục vụ cho công tác quản lý doanh nghiệp.
Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng là công cụ đóng vai trò quan trọng, cần thiết trong doanh nghiệp nhằm xác định số lượng và giá trị của hàng Trần Hồng Nhung-Kế toán 1-K15 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội 17 Khoa Kế Toán Kiểm Toán hóa bán ra cũng như doanh thu, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Để phát huy hết vai trò của nó đòi hỏi phải tổ chức kế toán thật khoa học và hợp lý, các cán bộ kế toán phải nắm vững nhiệm vụ vũng như nội dung chuyên môn của kế toán bán hàng xác định kết quả bán hàng. Các phương pháp bán hàng và phương thức thanh toán 1. Các phương thức bán hàng ❖ Phương thức bán buôn: Bán buôn hàng hóa là phương thức bán hàng chủ yếu của các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất.
để thực hiện bán ra hoặc để gia công chế biến. Đặc điểm của hàng bán buôn là hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa được vào lĩnh vực tiêu dùng, do vậy giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa chưa được thực hiện. Hàng hóa thường được bán buôn theo lô hoặc được bán với số lượng lớn, giá biến động tùy thuộc vào khối lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Trong bán buôn thường bao gồm 2 phương thức: -Bán buôn hàng hóa qua kho: Bán buôn hàng hóa qua kho là phương thức bán buôn hàng hóa mà trong đó hàng phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp.
Với việc bán buôn qua kho, doanh nghiệp có thể giao hàng trực tiếp cho khách hàng tại kho hoặc chuyển hàng tới kho của bên mua hoặc địa điểm theo như hợp đồng. Bán buôn hàng hóa qua kho có thể thực hiện dưới 2 hình thức: + Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này, bên mua cử đại diện đến kho của bên bán để nhận hàng. Doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hóa, giao hàng trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chứng nhận nợ, hàng hóa được xác định là tiêu thụ.
+ Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hóa, dùng phương tiện của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng đến kho Trần Hồng Nhung-Kế toán 1-K15 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội 18 Khoa Kế Toán Kiểm Toán của bên mua hoặc một địa điểm mà bên mua quy định trong hợp đồng. Hàng hóa chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của bên doanh nghiệp thoơng mại, chỉ khi nào đojợc bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới được coi là tiêu thụ; người bán mất quyền sở hữu số hàng đã giao. Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp thương mại chịu hay bên mua chịu là do sự thỏa thuận từ trước giữa hai bên. Nếu doanh nghiệp thương mại chịu chi phí vận chuyển, sẽ được tính vào chi phí bán hàng.
Nếu bên mua chịu chi phí vận chuyển, sẽ phải thu tiền của bên mua. -Bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng: Doanh nghiệp thoơng mại sau khi mua hàng, nhận hàng mua không đoa về kho nhập mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Phương thức này có thể thực hiện theo hai hình thức: + Bán buôn hàng hóa vận chuyển thăng theo hình thức giao hàng trực tiếp: Doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho người bán. Sau khi giao, nhận, đại diện bên mua ký nhận đủ hàng bên mua đã thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác nhận là tiêu thụ.
+ Bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng nhận hàng mua, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài vận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa điểm đã được thỏa thuận. Hàng hóa chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại. Khi nhận tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận đợc hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hóa chuyển đi mới được xác định là tiêu thụ. ❖ Bán lẻ Bán lẻ hàng hóa là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, các đơn vị kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ.
Bán hàng theo phương thức này có đặc điểm là hàng hóa đã ra khỏi lĩnh vực lợu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng Trần Hồng Nhung-Kế toán 1-K15 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội 19 Khoa Kế Toán Kiểm Toán hóa đã được thực hiện. Bán lẻ thường bán đơn chiếc hoặc số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định. Bán lẻ có thể thực hiện dưới các hình thức sau: - Bán lẻ thu tiền tập trung: Đây là hình thức bán hàng mà trong đó, tách rời nghiệp vụ thu tiền của nggời mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách; viết các hóa đơn hoặc tích kê cho khách để khách đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao.
Hết ca bán hàng, nhân viên bán hàng căn cứ vào hóa đơn và tích kê giao hàng cho khách hoặc kiểm kê hàng hóa tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ngày và lập báo cáo bán hàng. Nhân viên thu tiền làm giấy nộp tiền và nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ. - Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao hàng cho khách. Hết ca, hết ngày bán hàng, nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ.
Đồng thời kiểm kê hàng hóa tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ca, trong ngày và lập báo cáo bán hàng. + Bán lẻ tự phục vụ (tự chọn): Khách hàng tự chọn lấy hàng hóa, mang đến bàn tính tiền và thanh toán tiền hàng. Nhân viên thu tiền kiểm hàng, tính tiền lập hóa đơn bán hàng và thu tiền của khách hàng.