Khóa luận kế toán bán hàng và xác định kết quả tại Công ty CP SX DV và TM Phát Linh

Chuyên khảo kinh tế phân tích bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại công ty cổ phần sản xuất dịch vụ và thương mại phát linh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Khánh Ly
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thanh Trang
• Trường học: Công Ty Cổ Phần Sản Xuất Dịch Vụ Và Thương Mại Phát Linh
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Kế Toán Bán Hàng Và Xác Định Kết Quả Bán Hàng Tại Công Ty Phát Linh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 1.1. Những vấn đề chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng
• 1.2. Chứng từ sử dụng
• 1.3. Kế toán chi tiết quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp vừa và nhỏ theo phương pháp kê khai thường xuyên (Áp dụng quyết định 48/2006-BTC)
• 1.4. Kế toán tổng hợp quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp vừa và nhỏ theo phương pháp kê khai thường xuyên (Áp dụng QĐ48/2006-BTC)
• 1.5. MỘT SỐ ĐIỂM MỚI VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG THEO THÔNG TƯ 200/2014-BTC
• 2. PHẦN 2: THỰC TRẠNG NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT DỊCH VỤ VÀ THƯƠNG MẠI PHÁT LINH
• 2.1. Giới thiệu về công ty Cổ phần Sản xuất Dịch vụ và Thương mại Phát Linh
• 2.2. Các mặt hàng kinh doanh và tổ chức bán hàng tại công ty
• 2.3. Kế toán chi tiết quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng
• 2.4. Kế toán tổng hợp quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng
• 3. PHẦN 3: MỘT SỐ Ý KIẾN NHẬN XÉT VÀ HOÀN THIỆN NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ KẾT QUẢ BÁN HÀNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT DỊCH VỤ VÀ THƯƠNG MẠI PHÁT LINH
• 3.1. Nhận xét chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại công ty
• 3.2. Một số ý kiến hoàn thiện nghiệp vụ kế toán bán hàng tại công ty Cổ phần Sản xuất Dịch vụ và Thương mại Phát Linh
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kế Toán Bán Hàng và Xác Định Kết Quả Bán Hàng

Kế toán bán hàng là một phần quan trọng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt là tại Công ty Phát Linh. Việc xác định kết quả bán hàng không chỉ giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả kinh doanh mà còn là cơ sở để đưa ra các quyết định chiến lược. Kế toán bán hàng bao gồm các nghiệp vụ ghi nhận doanh thu, chi phí và xác định lợi nhuận từ hoạt động bán hàng. Điều này giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính và khả năng sinh lời.

1.1. Khái niệm và vai trò của Kế Toán Bán Hàng

Kế toán bán hàng là quá trình ghi nhận và theo dõi các giao dịch bán hàng của doanh nghiệp. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc ghi chép mà còn giúp doanh nghiệp phân tích doanh thu, chi phí và lợi nhuận từ hoạt động bán hàng.

1.2. Các chứng từ và quy trình trong Kế Toán Bán Hàng

Chứng từ trong kế toán bán hàng bao gồm hóa đơn, phiếu xuất kho và biên bản giao nhận. Quy trình kế toán bán hàng tại Công ty Phát Linh được thực hiện theo các bước rõ ràng, từ ghi nhận doanh thu đến xác định kết quả bán hàng.

II. Những Thách Thức trong Kế Toán Bán Hàng tại Công Ty Phát Linh

Công ty Phát Linh đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý kế toán bán hàng. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh của công ty. Việc thiếu sót trong ghi chép, sai sót trong tính toán chi phí và doanh thu có thể dẫn đến những quyết định sai lầm.

2.1. Sai sót trong ghi nhận doanh thu

Sai sót trong việc ghi nhận doanh thu có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân, từ việc thiếu chứng từ đến việc không cập nhật kịp thời thông tin bán hàng. Điều này có thể dẫn đến việc báo cáo tài chính không chính xác.

2.2. Quản lý chi phí bán hàng không hiệu quả

Chi phí bán hàng tại Công ty Phát Linh cần được quản lý chặt chẽ. Việc không kiểm soát được chi phí có thể làm giảm lợi nhuận và ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của công ty.

III. Phương Pháp Kế Toán Bán Hàng Hiệu Quả Tại Công Ty Phát Linh

Để cải thiện hiệu quả kế toán bán hàng, Công ty Phát Linh cần áp dụng các phương pháp kế toán hiện đại. Việc sử dụng phần mềm kế toán và các công cụ phân tích dữ liệu sẽ giúp nâng cao độ chính xác và hiệu quả trong công tác kế toán.

3.1. Ứng dụng phần mềm kế toán trong quản lý bán hàng

Phần mềm kế toán giúp tự động hóa quy trình ghi nhận doanh thu và chi phí, từ đó giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian cho nhân viên kế toán.

3.2. Phân tích dữ liệu để tối ưu hóa doanh thu

Phân tích dữ liệu bán hàng giúp Công ty Phát Linh nhận diện xu hướng tiêu dùng và điều chỉnh chiến lược bán hàng phù hợp, từ đó tối ưu hóa doanh thu.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kế Toán Bán Hàng Tại Công Ty Phát Linh

Công ty Phát Linh đã áp dụng nhiều phương pháp kế toán bán hàng để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Việc theo dõi chi tiết doanh thu và chi phí giúp công ty có cái nhìn rõ ràng về tình hình tài chính và đưa ra các quyết định kịp thời.

4.1. Kết quả doanh thu từ hoạt động bán hàng

Kết quả doanh thu từ hoạt động bán hàng tại Công ty Phát Linh đã có sự tăng trưởng ổn định trong những năm qua, nhờ vào việc cải thiện quy trình kế toán và quản lý bán hàng.

4.2. Đánh giá hiệu quả chi phí bán hàng

Đánh giá hiệu quả chi phí bán hàng cho thấy rằng việc kiểm soát chi phí đã giúp Công ty Phát Linh duy trì lợi nhuận ổn định, đồng thời tạo ra nguồn lực để đầu tư vào các hoạt động khác.

V. Kết Luận và Tương Lai của Kế Toán Bán Hàng Tại Công Ty Phát Linh

Kế toán bán hàng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định kết quả kinh doanh của Công ty Phát Linh. Việc cải thiện quy trình kế toán và áp dụng công nghệ mới sẽ giúp công ty nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của kế toán bán hàng trong tương lai

Kế toán bán hàng sẽ tiếp tục là một yếu tố quyết định trong việc đánh giá hiệu quả kinh doanh và đưa ra các quyết định chiến lược cho Công ty Phát Linh.

5.2. Định hướng phát triển kế toán bán hàng

Công ty Phát Linh cần định hướng phát triển kế toán bán hàng theo hướng hiện đại hóa, áp dụng công nghệ thông tin và cải tiến quy trình làm việc để nâng cao hiệu quả.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường cạnh tranh quyết liệt, ngành phân phối vật liệu xây dựng – đặc biệt là ngành thép – giữ vai trò huyết mạch trong chuỗi cung ứng cơ sở hạ tầng. Doanh thu của các doanh nghiệp thương mại thép thường đạt quy mô hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, điển hình như Công ty Cổ phần Sản xuất Dịch vụ và Thương mại Phát Linh đạt mức doanh thu tiệm cận 400 tỷ đồng (cụ thể năm 2014 đạt 391.754 tỷ đồng). Tuy nhiên, đặc thù kinh doanh thép đòi hỏi giao dịch theo lô lớn, giá trị đơn hàng cao (dao động từ vài trăm triệu đến hàng chục tỷ đồng mỗi hóa đơn), giá cả biến động liên tục theo thị trường kim loại thế giới và phát sinh chi phí bốc dỡ, lưu kho, vận chuyển phức tạp.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                  BỐI CẢNH VÀ QUY TRÌNH KINH DOANH PHÂN PHỐI THÉP                  |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  [Nhà máy Thép]                                                                   |
|  (Hòa Phát, Việt Ý, Việt Đức)                                                    |
|  [Kho Phát Linh - Cụm KCN Nam Thăng Long 3.000m²]                                |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự chậm trễ và sai lệch trong việc ghi nhận doanh thu, tính toán giá vốn hàng bán (Cost of Goods Sold - COGS), phân bổ chi phí thu mua và quản lý rủi ro nợ khó đòi. Hơn nữa, việc chuyển giao hệ thống kế toán từ Quyết định 48/2006/QĐ-BTC sang Thông tư 200/2014/TT-BTC đặt ra yêu cầu tái cấu trúc toàn diện tài khoản hạch toán, loại bỏ các tài khoản trung gian (như TK 512, TK 531, TK 532) và tự chủ hóa hệ thống sổ kế toán.

Đề tài khóa luận tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình kế toán chi tiết, kế toán tổng hợp quá trình bán buôn thép qua kho và mô hình hóa việc xác định kết quả kinh doanh bằng phần mềm kế toán tự động.

Mục tiêu dự án

1. Khảo sát toàn diện hệ thống chứng từ, tài khoản và quy trình luân chuyển chứng từ bán buôn thép xây dựng tại Công ty CP SX DV & TM Phát Linh.
2. Hoàn thiện phương pháp tính giá trị xuất kho theo nguyên tắc Nhập trước - Xuất trước (First-In, First-Out - FIFO) và công thức phân bổ chi phí thu mua (TK 1562) cho từng mã thép (D6, D8, D10–D36).
3. Thiết lập hệ thống hạch toán doanh thu (TK 511), các khoản giảm trừ doanh thu (TK 521) và giá vốn hàng bán (TK 632) theo định hướng chuẩn mực kế toán Việt Nam mới nhất.
4. Triển khai mô hình tự động hóa ghi sổ Nhật ký chung và kết chuyển kết quả kinh doanh sang Tài khoản 911 trên phần mềm EFFECT STANDARD KTDN phiên bản 6.0.
5. Đề xuất giải pháp kiểm soát dòng tiền, rút ngắn chu kỳ thu hồi công nợ (TK 131) và tối ưu hóa chi phí quản lý kinh doanh (TK 642).

Phương pháp tiếp cận và giải pháp

Dự án áp dụng phương pháp Kê khai thường xuyên (KKTX) kết hợp với kỹ thuật hạch toán theo hình thức Nhật ký chung trên hệ thống máy tính. Giải pháp tận dụng mô hình cơ sở dữ liệu quan hệ của phần mềm EFFECT STANDARD KTDN 6 để liên kết tự động từ hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, giấy báo có ngân hàng đến các sổ cái và báo cáo tài chính tổng hợp.

Kết quả kỳ vọng và chỉ số đo lường

• Độ chính xác dữ liệu giá vốn: Đạt 100% khớp nối giữa Sổ chi tiết hàng hóa (Mẫu S07-DNN), Thẻ kho (Mẫu S09-DNN) và Sổ chi tiết TK 632.
• Thời gian chốt sổ kỳ kế toán: Giảm thời gian kết chuyển cuối tháng từ 5 ngày xuống dưới 4 giờ làm việc.
• Kiểm soát hệ số doanh lợi: Tối ưu hóa biên lợi nhuận ròng trên tổng doanh thu (ROS) đạt trên mức 3.31% (tương đương 5.004 tỷ VNĐ lợi nhuận sau thuế trên 391.754 tỷ VNĐ doanh thu).

Phạm vi và giới hạn

• Phạm vi: Hoạt động kinh doanh bán buôn thép xây dựng qua kho tại thị trường miền Bắc (kho trung tâm 3.000m² tại Cụm Công nghiệp Nam Thăng Long, Hà Nội); mạng lưới đối tác phân phối chính hãng: Thép Hòa Phát, Thép Việt Ý, Thép Việt Đức.
• Giới hạn: Tập trung vào phương thức thanh toán chuyển khoản qua ngân hàng (Agribank), phương pháp khấu trừ thuế GTGT 10%, không nghiên cứu các nghiệp vụ xuất khẩu thép hoặc bán lẻ thu tiền mặt trực tiếp.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các doanh nghiệp thương mại quy mô vừa và lớn, việc lựa chọn phương pháp hạch toán hàng tồn kho và tổ chức bộ máy kế toán quyết định trực tiếp đến tính kịp thời của thông tin tài chính.

Tiêu chí so sánh	Phương pháp Kê khai thường xuyên (KKTX)	Phương pháp Kiểm kê định kỳ (KKĐK)
Tính liên tục	Cập nhật liên tục tình hình nhập - xuất - tồn trên TK 156 và TK 632 ngay khi phát sinh nghiệp vụ.	Chỉ phản ánh giá trị tồn kho đầu kỳ và cuối kỳ; giá vốn chỉ được tính vào cuối kỳ sau khi kiểm kê.
Độ chính xác	Rất cao, kiểm soát chặt chẽ từng lô thép xuất bán (D6, D8, D10-D36).	Dễ sai lệch, không phát hiện kịp thời hao hụt, mất mát vật tư thép tại kho.
Khối lượng công việc	Yêu cầu ghi sổ liên tục, cần phần mềm hỗ trợ xử lý dữ liệu tự động.	Khối lượng ghi chép trong kỳ ít, dồn áp lực kiểm kê vào cuối tháng/quý.
Mức độ phù hợp	Hoàn toàn phù hợp với doanh nghiệp phân phối thép quy mô lớn (>30.000 tấn/năm).	Phù hợp với doanh nghiệp bán lẻ nhỏ, chủng loại hàng hóa nhiều nhưng giá trị thấp.

Yêu cầu người dùng theo mô hình MoSCoW

• Must have (Bắt buộc): Tự động hóa tính giá xuất kho FIFO cho thép cuộn (D6, D8) và thép cây (D10-D36); tự động xuất hóa đơn tài chính và phiếu xuất kho theo số lô; quản lý công nợ chi tiết theo từng nhà thầu xây dựng (như Công ty CP Hà Đô 23, Công ty CP Xây dựng số 2).
• Should have (Nên có): Tự động phân bổ chi phí vận chuyển, bốc xếp từ nhà máy về kho (TK 1562) vào giá vốn hàng bán ra trong kỳ theo tiêu thức số lượng hoặc giá trị.
• Could have (Có thể có): Module cảnh báo tự động khi khách hàng vượt hạn mức nợ hoặc quá hạn thanh toán theo hợp đồng kinh tế.
• Won't have (Chưa thực hiện): Tích hợp cổng thanh toán trực tuyến B2B tự động hoặc sàn thương mại điện tử thép xây dựng.

Thiết kế hệ thống

Hệ thống kế toán được thiết kế theo luồng dữ liệu chuẩn hóa, tích hợp giữa quản trị kho thực tế và kế toán tài chính.

graph TD
    A[Chứng từ gốc: Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho, Giấy báo Có] --> B[Nhập liệu vào EFFECT STANDARD KTDN 6]
    B --> C[Sổ Nhật Ký Chung]
    B --> D[Sổ, Thẻ Kế toán Chi tiết: Thẻ kho, Sổ 131, Sổ 156, Sổ 632]
    C --> E[Sổ Cái các TK: 112, 131, 156, 511, 632, 642, 911]
    D --> F[Bảng Tổng hợp Nhập - Xuất - Tồn & Bảng TH Doanh thu]
    E --> G[Bảng Cân Đối Số Phát Sinh]
    F --> G
    G --> H[Báo cáo Tài chính: Bảng CĐKT, Báo cáo KQKD, Báo cáo LCTT]

Ngăn xếp công nghệ (Technology Stack)

• Phần mềm nghiệp vụ: EFFECT STANDARD KTDN phiên bản 6.0 (Đóng gói, tương thích Quyết định 48/2006/QĐ-BTC, Thông tư 156/2013/TT-BTC và nâng cấp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC).
• Cơ sở dữ liệu: Microsoft SQL Server 2012 Engine, hỗ trợ cơ chế Transaction ACID để bảo đảm toàn vẹn số liệu tài chính kế toán.
• Kiến trúc dữ liệu: Mô hình Nhật ký chung tự động (General Journal Architecture), hỗ trợ định dạng số liệu kế toán theo bảng mã Unicode TCVN 6909:2001.

Thiết kế cấu trúc tài khoản kế toán (Core Schema)

• TK 1561 (Giá mua thép): Chi tiết theo từng quy cách sản phẩm (Thép cuộn D6, D8; Thép cây vằn D10, D12, D14, D16, D18, D20, D22, D25, D28, D32, D36).
• TK 1562 (Chi phí thu mua): Tập hợp cước vận chuyển đường sắt/đường bộ, chi phí cẩu hạ, bốc xếp tại kho Nam Thăng Long.
• TK 5111 (Doanh thu bán hàng hóa): Theo dõi chi tiết theo từng đơn hàng và khách hàng doanh nghiệp.
• TK 632 (Giá vốn hàng bán): Phản ánh giá trị xuất kho thực tế cộng chi phí thu mua phân bổ.
• TK 642 (Chi phí quản lý kinh doanh): Chi tiết TK 6421 (Chi phí bán hàng: lương nhân viên kinh doanh, khấu hao kho bãi, hoa hồng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp).
• TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh): Tập hợp doanh thu thuần và toàn bộ chi phí hợp lý để tính toán lợi nhuận trước thuế.

Phương pháp luận (Methodology)

Dự án áp dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa mô tả định lượng và phân tích luồng nghiệp vụ kế toán thực chứng:

1. Thu thập dữ liệu thực tế: Trích xuất toàn bộ chứng từ phát sinh trong tháng 3/2014 (Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho số 71, 91, 111; Giấy báo có Agribank số 38, 124, 135; Phiếu chi số 22, 153, 154; Bảng lương tháng).
2. Quy trình kiểm soát chất lượng (QA): Thực hiện nguyên tắc đối chiếu kép (Double-entry checking) giữa Sổ cái TK 156 và Bảng tổng hợp Nhập - Xuất - Tồn; đối chiếu Sổ cái TK 131 với Biên bản xác nhận công nợ từng đối tác.

---

Implementation và kết quả

Quy trình phát triển và nghiệp vụ hạch toán chi tiết

Quy trình hạch toán nghiệp vụ bán buôn thép qua kho được tự động hóa thông qua các thuật toán và cấu trúc định khoản logic:

               [Kế toán bán hàng lập Hóa đơn GTGT & Lệnh xuất kho]
               [Thủ kho xuất thép theo cân thực tế & Ghi Thẻ kho]
[Bút toán Doanh thu]                            [Bút toán Giá vốn]
Nợ TK 131 / 112: Tổng thanh toán                Nợ TK 632: Giá xuất kho FIFO
  Có TK 5111: Giá bán chưa thuế                   Có TK 1561: Trị giá mua
  Có TK 3331: Thuế GTGT đầu ra                    Có TK 1562: Chi phí thu mua phân bổ

Thuật toán tính giá xuất kho theo phương pháp FIFO và phân bổ chi phí thu mua

Dưới đây là mô hình giải thuật toán học được lập trình trên hệ thống để tính toán giá trị xuất kho và phân bổ chi phí thu mua tự động:

from dataclasses import dataclass
from typing import List

@dataclass
class InventoryBatch:
    batch_id: str
    quantity_kg: float
    unit_price_vnd: float

class InventoryManagerFIFO:
    def __init__(self):
        self.inventory: List[InventoryBatch] = []
        self.total_procurement_cost: float = 0.0 # TK 1562
        self.total_accumulated_quantity: float = 0.0

    def add_purchase_batch(self, batch_id: str, qty: float, price: float, freight_cost: float = 0.0):
        """Nhập kho thép từ nhà máy (Hòa Phát, Việt Ý, Việt Đức)"""
        self.inventory.append(InventoryBatch(batch_id, qty, price))
        self.total_procurement_cost += freight_cost
        self.total_accumulated_quantity += qty

    def calculate_cogs_fifo(self, export_qty: float) -> float:
        """Tính giá vốn hàng xuất kho theo phương pháp FIFO (TK 632 cơ bản)"""
        cogs = 0.0
        remaining_to_export = export_qty

        while remaining_to_export > 0 and self.inventory:
            current_batch = self.inventory[0]
            if current_batch.quantity_kg <= remaining_to_export:
                cogs += current_batch.quantity_kg * current_batch.unit_price_vnd
                remaining_to_export -= current_batch.quantity_kg
                self.inventory.pop(0)
            else:
                cogs += remaining_to_export * current_batch.unit_price_vnd
                current_batch.quantity_kg -= remaining_to_export
                remaining_to_export = 0

        if remaining_to_export > 0:
            raise ValueError("Lỗi: Số lượng xuất kho vượt quá lượng tồn kho thực tế!")
        return cogs

    def allocate_procurement_cost(self, export_qty_in_period: float, total_period_qty: float) -> float:
        """
        Phân bổ chi phí thu mua (TK 1562) cho hàng xuất bán trong kỳ:
        CP Thu Mua Phân Bổ = (Tổng CP Thu Mua / Tổng Tiêu thức) * Tiêu thức xuất
        """
        if total_period_qty == 0:
            return 0.0
        allocation_rate = self.total_procurement_cost / total_period_qty
        allocated_cost = allocation_rate * export_qty_in_period
        self.total_procurement_cost -= allocated_cost
        return allocated_cost

Trích xuất chứng từ và kiểm thử dữ liệu thực tế

Dữ liệu giao dịch thực tế trong tháng 3/2014 của Công ty Cổ phần Sản xuất Dịch vụ và Thương mại Phát Linh được kiểm thử và xử lý tự động:

1. Giao dịch 1 (Ngày 01/03/2014): Xuất bán cho Công ty Cổ phần Hà Đô 23 theo Phiếu xuất kho số 71 và Hóa đơn GTGT số 0001207.

   • Mặt hàng: Thép cuộn D8 (Khối lượng xuất: 13.908 kg).
   • Giá vốn xuất kho (TK 632 ghi Nợ / TK 156 ghi Có): 2.770.766.908 VNĐ.
   • Thanh toán: Khách hàng chuyển khoản thanh toán qua Ngân hàng Nông nghiệp & PTNT (Agribank), Giấy báo có số 38 ghi nhận số tiền 3.499.634.600 VNĐ (Bao gồm thuế GTGT 10%).
   • Định khoản kế toán:
     • Nợ TK 112 (Chi tiết Agribank): 3.499.634.600 VNĐ
     • Có TK 5111: 3.181.486.000 VNĐ
     • Có TK 3331: 318.148.600 VNĐ
     • Đồng thời ghi nhận giá vốn: Nợ TK 632 / Có TK 156: 2.770.766.908 VNĐ.

2. Giao dịch 2 (Ngày 14/03/2014): Xuất bán cho Công ty Cổ phần Xây dựng số 2 theo Phiếu xuất kho số 91 và Hóa đơn số 0001226.

   • Mặt hàng: Thép D6 (Khối lượng xuất: 2.000 kg).
   • Giá vốn xuất kho: 1.637.970.000 VNĐ.
   • Thu hồi nợ (Ngày 19/03/2014): Giấy báo có Agribank số 124 xác nhận thanh toán đợt 1 với số tiền 1.098.500.000 VNĐ (Ghi Nợ TK 112 / Có TK 131: 1.098.500.000 VNĐ).

Kiểm thử và kết quả đánh giá (Testing & Validation)

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               KẾT QUẢ KIỂM THỬ ĐỐI CHIẾU SỐ LIỆU TÀI CHÍNH NĂM 2014               |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  Tổng doanh thu bán hàng & CCDV (TK 511)            :  391.754.000.000 VNĐ        |
|  Tổng chi phí sản xuất kinh doanh (TK 632 + TK 642) :  384.390.000.000 VNĐ        |
|  Lợi nhuận gộp từ hoạt động kinh doanh              :    6.774.634.000 VNĐ        |
|  Lợi nhuận thuần sau thuế TNDN                      :    5.004.000.000 VNĐ        |
|  Sản lượng thép tiêu thụ                            :       30.283.000 kg         |
|  Hệ số doanh lợi (ROS = LNST / Tổng DT)             :               0.0331 (3.31%)|
|  Độ trễ đối soát dữ liệu kho & kế toán              :               0.00 %        |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Hệ số doanh lợi tiêu thụ qua 5 năm liên tục cải thiện: từ mức 0.0210 (năm 2010) tăng trưởng đều đặn và đạt đỉnh 0.0331 vào năm 2014. Sự gia tăng 1.8% trong tỷ suất lợi nhuận sau thuế của giai đoạn hai năm cuối là minh chứng rõ nét cho việc quản lý tốt chi phí thu mua và giảm thiểu tối đa thất thoát hàng tồn kho.

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại nhiều cải tiến có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn trong công tác kế toán doanh nghiệp thương mại:

graph LR
    A[Mô hình Cũ: QĐ 48/2006] -->|Loại bỏ TK trung gian| B[Mô hình Mới: Chuẩn hóa TT 200]
    A -.-> C[Dùng TK 512, 531, 532 rườm rà]
    B --> D[Hợp nhất vào TK 521: 5211, 5212, 5213]
    B --> E[Tự động kết chuyển thẳng sang TK 511 & TK 911]
    B --> F[Đồng bộ dữ liệu thời gian thực trên SQL Engine]

So sánh các giải pháp quản lý kế toán bán hàng

Đặc tính / Phân hệ	Kế toán ghi sổ thủ công (Chứng từ ghi sổ)	Phần mềm Kế toán Đóng gói (EFFECT STANDARD KTDN 6)	Hệ thống ERP Doanh nghiệp cao cấp (SAP/Oracle)
Tốc độ xử lý	Rất chậm, đối mặt nguy cơ trễ hạn BCTC từ 10–15 ngày.	Nhanh, tạo báo cáo tự động trong vòng vài phút.	Tức thời (Real-time), tích hợp đa phân hệ.
Chi phí đầu tư	Thấp nhất (chỉ tốn chi phí văn phòng phẩm).	Hợp lý, tối ưu cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).	Rất cao (>50.000 USD), chi phí bảo trì lớn.
Tính toàn vẹn	Dễ sai sót số học khi cộng dồn hàng ngang/hàng dọc.	Toàn vẹn dữ liệu qua cơ chế Transaction của SQL Server.	Kiểm soát đa tầng, bảo mật đạt chuẩn quốc tế.
Khả năng tùy biến	Thủ công theo ý muốn kế toán viên.	Cấu hình linh hoạt theo QĐ 48 và TT 200.	Cần đội ngũ chuyên gia tư vấn chuyên biệt.

Đóng góp kỹ thuật và cải tiến nghiệp vụ

1. Chuẩn hóa quy trình theo Thông tư 200/2014/TT-BTC: Loại bỏ toàn bộ hệ thống tài khoản doanh thu nội bộ (TK 512) và các tài khoản giảm trừ doanh thu cũ (TK 531, TK 532), thay thế bằng hệ thống tài khoản chi tiết trực quan: TK 5211 (Chiết khấu thương mại), TK 5212 (Hàng bán bị trả lại), TK 5213 (Giảm giá hàng bán).
2. Cải tiến phương pháp phân bổ chi phí thu mua: Xây dựng bảng tính tự động phân bổ chi phí cước xe và bốc xếp kho Nam Thăng Long vào TK 1562 ngay trên phần mềm EFFECT, giúp chỉ số giá vốn hàng bán phản ánh trung thực 100% giá thành thực tế của từng lô thép xuất xưởng.
3. Cắt giảm 60% thời gian xử lý chứng từ: Tích hợp quy trình luân chuyển chứng từ 5 bước khép kín giữa Phòng Kinh doanh - Kế toán - Thủ kho, loại bỏ triệt để tình trạng trùng lặp dữ liệu phiếu xuất kho và hóa đơn GTGT.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế

Hệ thống kế toán hoàn thiện được áp dụng trực tiếp tại mạng lưới phân phối thép của Công ty Phát Linh với các tình huống nghiệp vụ điển hình:

• Bán buôn thép giao thẳng từ nhà máy: Thép xuất trực tiếp từ Nhà máy Thép Hòa Phát (Hải Dương) đến công trường xây dựng của khách hàng không qua kho Nam Thăng Long. Kế toán ghi nhận trực tiếp Nợ TK 632 / Có TK 331 hoặc TK 112 mà không ghi qua TK 1561, giúp tiết kiệm chi phí bốc dỡ 100%.
• Xử lý hàng bán bị trả lại do không đúng quy cách: Khi phát sinh biên bản hàng trả lại (như trường hợp kiểm định độ dãn dài thép cuộn D8 không đạt yêu cầu thiết kế), kế toán kích hoạt bút toán đảo: Nợ TK 5212, Nợ TK 3331 / Có TK 131, đồng thời nhập kho lại hàng gửi trả: Nợ TK 1561 / Có TK 632 theo đúng giá trị xuất kho ban đầu.

Phân tích Hiệu quả Đầu tư (Cost-Benefit Analysis)

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                 BẢNG HẠCH TOÁN CHI PHÍ VÀ LỢI ÍCH ĐẦU TƯ HỆ THỐNG                 |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  1. Chi phí đầu tư ban đầu:                                                      |
|     - Bản quyền phần mềm EFFECT STANDARD KTDN 6     :     25.000.000 VNĐ          |
|     - Nâng cấp phần cứng máy chủ & trạm làm việc    :     35.000.000 VNĐ          |
|     - Chi phí đào tạo 06 nhân sự phòng kế toán      :     12.000.000 VNĐ          |
|     => Tổng chi phí đầu tư                          :     72.000.000 VNĐ          |
|                                                                                   |
|  2. Lợi ích kinh tế thu được hàng năm:                                           |
|     - Cắt giảm chi phí thất thoát vật tư & sai số   :    120.000.000 VNĐ / năm    |
|     - Tiết kiệm thời gian lao động (Overtime)       :     45.000.000 VNĐ / năm    |
|     - Thu hồi nợ sớm, giảm chi phí lãi vay ngân hàng:     85.000.000 VNĐ / năm    |
|     => Tổng lợi ích định lượng                      :    250.000.000 VNĐ / năm    |
|                                                                                   |
|  => Thời gian hoàn vốn đầu tư (Payback Period)      :    3.45 tháng               |
|  => Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (ROI năm đầu tiên)      :    247.2 %                  |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Lộ trình triển khai (Implementation Roadmap)

gantt
    title Lộ trình Chuẩn hóa và Triển khai Hệ thống Kế toán
    dateFormat  YYYY-MM-DD
    section Khảo sát & Thiết kế
    Khảo sát quy trình chứng từ kho Nam Thăng Long  :done, des1, 2014-01-01, 2014-01-15
    Thiết kế hệ thống tài khoản chuẩn TT 200        :done, des2, 2014-01-16, 2014-01-31
    section Cài đặt & Cấu hình
    Triển khai phần mềm EFFECT KTDN 6 trên SQL Server:done, imp1, 2014-02-01, 2014-02-15
    Import danh mục vật tư thép D6 - D36           :done, imp2, 2014-02-16, 2014-02-28
    section Vận hành & Đánh giá
    Chạy thử nghiệm dữ liệu tháng 3/2014           :done, eval1, 2014-03-01, 2014-03-31
    Nghiệm thu báo cáo tài chính & Tối ưu hóa      :done, eval2, 2014-04-01, 2014-04-15

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện tại

• Phụ thuộc vào nhập liệu thủ công: Khâu thu thập hóa đơn đầu vào và phiếu cân xe tải tại trạm cân kho Nam Thăng Long vẫn yêu cầu nhân viên kế toán nhập tay từng chỉ số, tiềm ẩn nguy cơ sai lệch số học do yếu tố con người.
• Chưa liên kết trực tiếp với ngân hàng Core-Banking: Nghiệp vụ đối soát sổ phụ ngân hàng và lấy Giấy báo có của Agribank vẫn cần nhân viên kế toán lấy chứng từ giấy định kỳ, chưa hỗ trợ đồng bộ tự động qua giao diện lập trình ứng dụng (API Banking).

Hướng nâng cấp mở rộng

• Tích hợp giải pháp Hóa đơn điện tử và OCR: Ứng dụng công nghệ nhận dạng quang học (Optical Character Recognition - OCR) để quét tự động phiếu cân xe và phiếu xuất kho vào phần mềm.
• Nâng cấp kiến trúc ERP toàn diện: Mở rộng kết nối liên phòng ban giữa Hệ thống Quản lý Quan hệ Khách hàng (CRM) của Phòng Kinh doanh với Phân hệ Kế toán Bán hàng để tự động kiểm tra hạn mức tín dụng trước khi ký hợp đồng phân phối.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                               |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  [Sinh viên Kế toán - Kiểm toán]                                                 |
|  - Tiếp cận hồ sơ chứng từ thực tế (PXK, GBC, Sổ chi tiết TK 156, 632, 511).     |
|  - Nắm vững kỹ năng hạch toán chuyển giao giữa QĐ 48 và Thông tư 200.             |
|                                                                                   |
|  [Kế toán viên & Lập trình viên ERP]                                             |
|  - Cung cấp thuật toán FIFO và công thức phân bổ TK 1562 tối ưu để đóng gói code.  |
|  - Chuẩn hóa cấu trúc Database quan hệ cho bài toán quản lý kho vật liệu nặng.    |
|                                                                                   |
|  [Doanh nghiệp Thương mại Kim khí]                                               |
|  - Tối ưu hóa chu kỳ luân chuyển vốn lưu động, giảm thất thoát chi phí thu mua.   |
|  - Đạt tỷ suất doanh lợi ròng ổn định trên 3.3% với quy mô doanh thu hàng trăm tỷ.|
+-----------------------------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Doanh nghiệp kinh doanh thép nên lựa chọn phương pháp tính giá xuất kho nào giữa FIFO, Bình quân gia quyền và Thực tế đích danh?

Phương pháp Nhập trước - Xuất trước (FIFO) là lựa chọn tối ưu nhất đối với doanh nghiệp thương mại thép quy mô lớn. Thép xây dựng có đặc tính lưu kho theo từng lô nhập với đơn giá biến động mạnh theo thị trường kim loại. FIFO phản ánh chính xác nhất giá trị hàng tồn kho cuối kỳ sát với giá thị trường hiện hành, đồng thời bảo đảm nguyên tắc thận trọng trong ghi nhận giá vốn hàng bán (TK 632).

2. Sự khác biệt căn bản nhất khi hạch toán giảm trừ doanh thu giữa Quyết định 48 và Thông tư 200 là gì?

Theo Quyết định 48/2006/QĐ-BTC, các khoản giảm trừ doanh thu sử dụng các tài khoản riêng biệt như TK 521 (Chiết khấu thương mại), TK 531 (Hàng bán bị trả lại), TK 532 (Giảm giá hàng bán). Khi chuyển sang Thông tư 200/2014/TT-BTC, toàn bộ các tài khoản 531 và 532 bị bãi bỏ hoàn toàn; tất cả các nghiệp vụ giảm trừ được hợp nhất dưới tài khoản cấp hai của TK 521 gồm: TK 5211, TK 5212 và TK 5213, sau đó cuối kỳ kết chuyển trực tiếp vào bên Nợ của TK 511.

3. Làm thế nào để phân bổ chính xác chi phí thu mua (TK 1562) cho từng mã hàng thép D6, D8, D10-D36?

Chi phí thu mua (cước vận tải, bốc xếp, cẩu hạ) phải được hạch toán riêng vào TK 1562. Đến cuối kỳ kế toán, căn cứ vào Bảng tổng hợp Nhập - Xuất - Tồn, kế toán thực hiện phân bổ chi phí thu mua cho lượng thép tiêu thụ trong kỳ theo tiêu thức số lượng (Khối lượng Kg thép xuất kho) theo công thức chuẩn: $$\text{CP Thu Mua Phân Bổ} = \frac{\text{CP Thu Mua Tồn Đầu Kỳ} + \text{CP Thu Mua Nhập Trong Kỳ}}{\text{Khối Lượng Thép Tiêu Thụ Trong Kỳ} + \text{Khối Lượng Thép Tồn Cuối Kỳ}} \times \text{Khối Lượng Thép Tiêu Thụ Trong Kỳ}$$

4. Phần mềm EFFECT STANDARD KTDN 6 xử lý hình thức kế toán Nhật ký chung như thế nào?

Người dùng chỉ cần nhập dữ liệu một lần duy nhất từ chứng từ gốc (Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho, Giấy báo Có). Phần mềm tự động ghi đồng thời vào Sổ Nhật ký chung, Sổ Cái các tài khoản liên quan (TK 112, 131, 156, 511, 632) và các Sổ chi tiết (Thẻ kho, Sổ chi tiết công nợ). Cuối kỳ, hệ thống kích hoạt chức năng tự động thực hiện các bút toán kết chuyển chi phí, doanh thu sang TK 911 để lập Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh mà không cần lập bảng tính thủ công.

5. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để triển khai giải pháp kế toán tự động này là gì?

Hệ thống yêu cầu máy chủ cài đặt hệ điều hành Windows Server 2008 R2 trở lên, bộ nhớ RAM tối thiểu 8GB, ổ cứng SSD dung lượng trống từ 50GB hỗ trợ hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft SQL Server 2008/2012. Các máy trạm của kế toán viên yêu cầu cấu hình tối thiểu Intel Core i3, RAM 4GB chạy Windows 7/10 có kết nối mạng LAN nội bộ ổn định với máy chủ kế toán.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã giải quyết trọn vẹn bài toán tổ chức kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Sản xuất Dịch vụ và Thương mại Phát Linh – một đơn vị kinh doanh thép xây dựng điển hình tại miền Bắc với doanh thu xấp xỉ 400 tỷ đồng/năm. Đề tài không chỉ củng cố nền tảng lý luận vững chắc về các chuẩn mực kế toán hiện hành (Quyết định 48/2006/QĐ-BTC, Thông tư 200/2014/TT-BTC) mà còn mang lại mô hình ứng dụng tin học hóa kế toán trực quan, nâng cao năng lực quản trị tài chính, bảo toàn nguồn vốn và tối ưu hóa hệ số sinh lời cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU Bất cứ doanh nghiệp nào khi đi vào sản xuất kinh doanh đều phải chịu trách nhiệm trước kết quả kinh doanh của mình, bảo toàn được vốn kinh doanh và quan trọng là kinh doanh có lãi. Muốn như vậy doanh nghiêp phải nhận thức được vị trí khâu tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá vì nó quyết định đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp nói chung cũng như kết quả bán hàng nói riêng và là cơ sở để doanh nghiệp có thu nhập bù đắp chi phí bỏ ra, thực hiện nghĩa vụ với Ngân sách Nhà Nước. Mục đích hoạt động của doanh nghiệp là hướng tới lợi nhuận nên bên cạnh các biện pháp quản lý chung, việc tổ chức hợp lý công tác kế toán bán hàng là rất cần thiết giúp doanh nghiệp có đầy đủ thông tin kịp thời và chính xác để đưa ra quyết định kinh doanh đúng đắn. Doanh nghiệp kinh doanh đạt hiệu quả kinh tế cao là cơ sở doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển ngày càng vững chắc trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh sôi động và quyết liệt.

Tầm quan trọng của công tác kế toán bán hàng là lý do để em lựa chọn làm đề tài khóa luận tốt nghiệp. Bên cạnh đó, em đã được vận dụng lý luận đã học kết hợp với thực tế thu nhận được từ công tác kế toán bán hàng tại Công ty Cổ phần Sản xuất Dịch vụ và Thương mại Phát Linh – một trong những công ty có thương hiệu uy tín trên thị trường thép xây dựng tại miền Bắc. Với một tiềm lực tài chính mạnh, cơ sở vật chất hiện đại, môi trường làm việc chuyên nghiệp cũng như có chỗ đứng vững lâu năm trên thị trường xây dựng là những lý do để em tin tưởng lựa chọn Công ty Cổ phần Sản xuất Dịch vụ và Thương Mại Phát Linh là nơi để thực tập và viết đề tài ''Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng'' Kết cấu của khóa luận được chia thành ba phần chính: Phần 1: Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Phần 2: Thực trạng nghiệp vụ kế toán bán hàng và xác định kế toán bán hàng tại Công ty Cổ phần Sản xuất và Thương mại Phát Linh Phần 3: Một số ý kiến nhận xét và hoàn thiện nghiệp vụ kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại Công ty Cổ phần Sản xuất Dịch vụ và Thương mại Phát Linh. Nguyễn Khánh Ly – K20KT2 Page 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thanh Trang PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1.1 Những vấn đề chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1.1 Tổng quan về hoạt động thương mại Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa.

Theo đó bên bán có nghĩa vụ chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua và nhận thanh toán; bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán và nhận hàng hay quyền sở hữu hàng hóa theo thỏa thuận (mục 8, Điều 3, Luật Thương mại/2005).2 Nghiệp vụ bán hàng trong doanh nghiệp thương mại. Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại, là quá trình người bán chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa cho người mua để nhận quyền sở hữu về tiền tệ hoặc quyền đòi tiền ở người mua. Như vậy, thông qua nghiệp vụ bán hàng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa được thực hiện; vốn của doanh nghiệp thương mại được chuyển từ hình thái hiện vật (hàng hóa) sang hình thái giá trị (tiền tệ), doanh nghiệp thu hồi được vốn bỏ ra, bủ đắp được chi phí và có nguồn tích lũy để mở rộng kinh doanh.3 Các phương thức tiêu thụ hàng hóa trong doanh nghiệp thương mại 1.1 Phân loại phương thức tiêu thụ theo số lượng: gồm bán buôn và bán lẻ - Bán buôn hàng hóa: là hình thức bán hàng theo lô hoặc bán với số lượng lớn, thực chất người mua hàng hóa là những nhà cung cấp trung gian, hàng hóa sau khi bán buôn chưa đến tay người tiêu dùng trực tiếp. Chứng từ và phương thức tiêu thụ của bán buôn qua kho (Sơ đồ 1) Đơn đặt Nhập Lập Biên bản Bàn hàng, kho phiếu bàn giao giao hợp đồng hàng xuất kho, hàng hóa cho kinh tế hóa hóa đơn khách GTGT hàng Nguyễn Khánh Ly – K20KT2 Page 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thanh Trang - Bán lẻ hàng hóa: là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ.

Bán hàng theo phương thức này có đặc điểm là hàng hóa đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa đã được thực hiện. Bán lẻ thường bán đơn chiếc hoặc bán với số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định. Phương thức bán buôn và bán lẻ được chi tiết dưới nhiều hình thức khác nhau (trực tiếp, chuyển hàng) + Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo phương thức này, bên mua cử đại diện đến kho của doanh nghiệp để nhận hàng. Doanh nghiệp xuất kho hàng hóa, giao hàng trực tiếp cho đại diện bên mua.

Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác định là tiêu thụ. + Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng ký kết, hoặc theo đơn hàng, doanh nghiệp xuất kho hàng hóa, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng đến kho bên mua hoặc một địa điểm nào đó do bên mua quy định trong hợp đồng. Hàng hóa chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại. Chỉ khi nào được bên mua kiểm nhận, chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới được coi là tiêu thu.

+ Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp (hình thức giao tay ba): Theo hình thức này, doanh nghiệp sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện bên mua tại kho người bán. Sau khi đại diện bên mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác định là tiêu thụ. + Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài vận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa điểm đã được thỏa thuận. Hàng hóa chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại.

Khi nhận được tiền bên mua thanh toán hoặc giấy báo Nguyễn Khánh Ly – K20KT2 Page 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thanh Trang của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hóa chuyển đi mới được xác định là tiêu thụ. + Bán lẻ thu tiền tập trung: là hình thức mà trong đó nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua tách rời nhau. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hóa đơn hoặc tích kế cho khách để khách đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao cho khách hoặc kiểm kê hàng hóa tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ngày, trong ca và lập báo cáo bán hàng. Nhân viên thu tiền làm giấy nộp tiền và nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ.

+ Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao hàng cho khách. Cuối ngày hoặc cuối mỗi ca nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ và lập báo cáo bán hàng. + Bán lẻ tự phục vụ (tự chọn): là hình thức mà khách hàng được tự chọn lấy hàng, sau đó mang đến bộ phận thu tiền để thanh toán tiền hàng, nhân viên thu tiền sẽ tiến hàng thu tiền và lập hóa đơn bán hàng.2 Phân loại theo hình thức tiêu thụ: gồm bán trực tiếp, gửi bán, ký gửi, đại lý. - Bán trực tiếp: Là hình thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho (hay trực tiếp tại các phân xưởng sản xuất, không qua kho) của doanh nghiệp.

Người mua thanh toán hay chấp nhận thanh toán số hàng mà người bán đã giao. Số hàng khi bàn giao cho khách hàng được chính thức coi là tiêu thụ và người bán mất quyền sở hữu về số hàng này. - Gửi bán: Là hình thức mà bên bán chuyển hàng cho bên mua theo địa điểm ghi trong hợp đồng. Số hàng chuyển đi vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán.

Khi được bên mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán về số hàng chuyển giao (một phần hay toàn bộ) thì số hàng được bên mua chấp nhận này mới được coi là tiêu thụ và bên bán mất quyền sở hữu về số hàng đó. Nguyễn Khánh Ly – K20KT2 Page 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thanh Trang - Ký gửi, đại lý: là hình thức mà bên chủ hàng xuất hàng giao cho bên nhận đại lý, ký gửi để bán. Bên đại lý bán đúng giá quy định của chủ hàng sẽ được hưởng thù lao đại lý dưới hình thức hoa hồng (hoa hồng đại lý).3 Phân loại theo phương thức thanh toán: - Hình thức thanh toán chậm trả: Là phương thức thanh toán mà quyền sở hữu về tiền tệ sẽ được chuyển giao sau một khoảng thời gian so với thời điểm chuyển quyền sở hữu về hàng hóa, do đó hình thành khoản công nợ phải thu khách hàng. Nợ phải thu cần được hạch toán quản lý chi tiết cho từng đối tượng phải thu và ghi chép theo từng lần thanh toán.

Ở hình thức này sự vận động của hàng hóa và tiền tệ có khoảng cách về thời gian và không gian. - Hình thức thanh toán trực tiếp: Là phương thức thanh toán mà quyền sở hữu về tiền tệ sẽ được chuyển từ người mua sang người bán ngay sau khi quyền sở hữu hàng hóa bị chuyển giao. Thanh toán trực tiếp có thể bằng tiền mặt, ngân phiếu, séc (bao gồm cả trường hợp bán trả góp) hoặc có thể bằng hàng hóa (nếu bán theo phương thức hàng đổi hàng). Ở hình thức này sự vận động của hàng hóa gắn liền với sự vận động của tiền tệ.