CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1. Khái niệm bán hàng Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Quá trình bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, có ý nghĩa quan trọng đối với các doanh nghiệp.
Đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị “tiền tệ” giúp cho các doanh nghiệp thu hồi vốn để tiếp tục quá trình sản xuất kinh doanh tiếp theo. Khái niệm về doanh thu Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Vai trò của công tác bán hàng và xác định kết quả bán hàng Đối với doanh nghiệp: thực hiện tốt công tác bán hàng giúp doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh, làm tăng tốc độ chu chuyển của vốn lưu động, từ đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp tổ chức vốn, giảm bớt số vốn phải huy động từ bên ngoài. Do đó, giảm bớt chi phí, SV: Trần Kim Ngân 5 MSV: 10D14469 Luận văn tốt nghiệp Trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội tăng nguồn vốn sử dụng để tái mở rộng sản xuất và sẽ tăng được doanh thu cho doanh nghiệp.
Đối với người tiêu dùng: thực hiện tốt công tác bán hàng cũng có ý nghĩa là doanh nghiệp đã góp phần thỏa mãn nhu cầu của người tiêu dùng. Thông qua hoạt động mua bán hàng hóa, các doanh nghiệp thương mại chính là cầu nối giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng, giúp người sản xuất tiếp cận thị trường, nắm bắt nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng để đáp ứng những nhu cầu đó. Đối với nền kinh tế quốc dân: sự lớn mạnh của mỗi doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp thương mại nói riêng đều góp phần củng cố sự phát triển của nền kinh tế quốc dân. Do đó, doanh nghiệp thương mại phải thực hiện tốt khâu bán hàng sẽ góp phần điều hòa giữa sản xuất và tiêu dùng, đảm bảo cho sự phát triển cân đối và bền vững của nền kinh tế quốc dân.
Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Để kế toán thực sự trở thành công cụ đắc lực cho quản lý nhằm đẩy mạnh công tác sản xuất và tiêu thụ trong các doanh nghiệp, kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cần thực hiện tốt nhiệm vụ sau: - Tổ chức ghi chép, phản ánh kịp thời, trung thực các loại doanh thu, chi phí của từng lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp - Kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện kế hoạch bán hàng, doanh thu bán hàng, tình hình thanh toán tiền hàng của khách hàng, nghĩa vụ nộp thuế với Nhà nước - Phản ánh chính xác, đầy đủ, kịp thời, giám sát chặt chẽ tình hình hiện có và sự vận động của nhập – xuất – tồn của từng loại hàng hóa hiện có trên cả 2 mặt giá trị và hiện vật. - Phản ánh và giám sát tình hình thực hiện kế hoạch tiêu thụ, doanh thu tiêu thụ, tình hình thanh toán tiền hàng của khách hàng. SV: Trần Kim Ngân 6 MSV: 10D14469 Luận văn tốt nghiệp Trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội - Lập và báo cáo kết quả kinh doanh đúng chế độ, kịp thời cung cấp các thông tin kinh tế cần thiết cho các bộ phận liên quan, đồng thời định kỳ tiến hành phân tích kinh tế hoạt động tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh. Các phương thức bán hàng trong doanh nghiệp Bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại gồm hai phương thức: bán buôn và bán lẻ 1.
Phương thức bán buôn Bán buôn là phương thức bán hàng với số lượng lớn cho đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất để thực hiện việc bán ra hoặc gia công, chế biến sau đó bán cho người tiêu dùng. Đối với khâu bán buôn doanh nghiệp thường sử dụng các phương thức bán buôn: 1. Phương thức bán buôn qua kho Bán buôn qua kho là phương thức trong đó, hàng bán phải được xuất từ kho của doanh nghiệp. Được thực hiện dưới hai hình thức: Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp và theo hình thức chuyển hàng.
Hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này, doanh nghiệp xuất kho hàng hóa và giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Hàng hóa được xác định là tiêu thụ khi bên mua đã nhận hàng và ký vào hóa đơn mua hàng. Hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng hoặc theo hóa đơn đặt hàng, doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng đến kho bên mua hoặc một địa điểm nào đó bên mua quy định trong hợp đồng. Khi chuyển hàng đi, hàng hóa vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, chỉ khi khách hàng thông báo nhận được hàng và chấp nhận thanh toán hoặc thanh toán tiền hàng ngay thì khi đó hàng hóa mới chuyển quyền sở hữu được xác định là bán hàng.
Bán buôn vận chuyển thẳng SV: Trần Kim Ngân 7 MSV: 10D14469 Luận văn tốt nghiệp Trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội Theo phương thức này, doanh nghiệp sau khi mua hàng không đưa về nhập kho mà bán thẳng cho bên mua. Phương thức này có thể thực hiện theo 2 hình thức: Hình thức giao hàng trực tiếp và hình thức chuyển hàng. Hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này, sau khi mua hàng doanh nghiệp giao trực tiếp cho đại diện bên mua tại kho người bán Hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, được chia ra thành có tham gia thanh toán và không tham gia thanh toán. Trường hợp có tham gia thanh toán: doanh nghiệp sau khi mua hàng, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài vận chuyển hàng đến cho bên mua ở thời điểm đã được thỏa thuận.
Trường hợp không tham gia thanh toán, doanh nghiệp chỉ là người trung gian và được hưởng hoa hồng. Phương thức bán lẻ Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, các tổ chức kinh tế mang tính chất tiêu dùng. Đối với khâu bán lẻ thường sử dụng hai phương thức sau: Phương thức bán lẻ thu tiền trực tiếp: Nhân viên bán hàng trực tiếp chịu hoàn toàn trách nhiệm vật chất về số hàng đã nhận để bán ở quầy hàng, đồng thời chịu trách nhiệm quản lý số tiền bán hàng trong ngày Phương thức bán lẻ thu tiền tập trung: Theo phương thức này, nghiệp vụ thu tiền và nghiệp vụ giao hàng cho khách tách rời nhau. Mỗi quầy hàng hoặc liên quầy hàng bố trí một số nhân viên thu ngân làm nhiệm vụ thu tiền của khách hàng, viết hóa đơn để khách hàng nhận hàng ở quầy do nhân viên bán hàng giao hàng.
Cuối ca, cuối ngày nhân viên thu ngân làm giấy nộp tiền bán hàng còn nhân viên bán hàng căn cứ vào hóa đơn giao hàng cho khách hàng để kiểm kê lượng hàng còn lại, xác định lượng hàng đã bán rồi lập báo cáo bán hàng. Phương thức bán hàng đại lý ký gửi: Bên bán sẽ xuất hàng cho các đơn vị, cá nhân làm đại lý. Số hàng gửi giao đại lý vẫn thuộc vận thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp và được coi là hàng gửi bán. Chỉ khi nào nhận được thông báo của các đại lý nhận tiền do đại lý thanh toán hoặc thanh toán định kỳ giữa hai bên thì sản phẩm xuất kho mới SV: Trần Kim Ngân 8 MSV: 10D14469 Luận văn tốt nghiệp Trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội được coi là tiêu thụ, không thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp.
Với phương thức này doanh nghiệp phải thanh toán cho đại lý khoản hoa hồng bán hàng và được tính vào chi phí bán hàng. Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp: Bán hàng theo trả chậm, trả góp là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần, người mua thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua. Số tiền còn lại người mua chấp nhận trả dần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu một tỷ lệ lãi suất nhất định. Xét về bản chất, bán hàng trả chậm trả góp vẫn thuộc quyền sở hữu của đơn vị bán nhưng quyền kiểm soát tài sản và lợi ích kinh tế sẽ thu được của tài sản đã được chuyển giao cho người mua.
Phương thức bán hàng đổi hàng: Hàng đổi hàng là phương thức tiêu thụ trong đó người bán đem sản phẩm của mình để đổi lấy sản phẩm, hàng hóa của người mua. Giá trao đổi là giá bán của hàng hóa, sản phẩm đó trên thị trường. Các phương thức thanh toán 1. Phương thức thanh toán trực tiếp Thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt: Khi người mua nhận được hàng từ doanh nghiệp thì sẽ thanh toán ngay bằng tiền mặt hoặc nếu được sự đồng ý của doanh nghiệp thì bên mua sẽ ghi nhận nợ để thanh toán sau.
Thông thường, phương thức này được sử dụng trong trường hợp người mua với khối lượng không nhiều và chưa mở tài khoản tại ngân hàng. Thanh toán qua ngân hàng: Trong phương thức này ngân hàng đóng vai trò trung gian giữa doanh nghiệp và khách hàng, làm nhiệm vụ chuyển tiền từ tài khoản của người mua sang tài khoản của doanh nghiệp và ngược lại. Phương thức này có nhiều hình thức thanh toán như thanh toán bằng séc, thư tín dụng, thanh toán bù trừ, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu. Phương thức này thường được sử dụng trong trường hợp người mua hàng với số lượng lớn có giá trị lớn và đã mở tài khoản tại ngân hàng.
Phương thức thanh toán chậm SV: Trần Kim Ngân 9 MSV: 10D14469 Luận văn tốt nghiệp Trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội Là phương thức thanh toán mà quyền sở hữu tiền tệ đã được chuyển giao sau một khoảng thời gian so với thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa, do đó hình thành khoản công nợ phải thu của khách hàng. Nội dung của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong DN 1. Kế toán doanh thu bán hàng 1. Khái niệm về doanh thu bán hàng Doanh thu bán hàng là tổng giá trị được thực hiện do việc bán hàng cho khách hàng trong một kỳ nhất định của hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tổng doanh thu của một lần bán hàng là số tiền ghi trên hóa đơn bán hàng và bao gồm các khoản phụ thu và chi phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có).