CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP 1.1 KHÁI NIỆM BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1.1 Khái niệm bán hàng: - Bán hàng là quá trình người bán chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa cho người mua để thu lại tiền, vật phẩm có giá trị tương đương hoặc khoản phải thu từ khách hàng. Đây là bước cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh, quyết định đến sự tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp. Trong quá trình này, các tài sản của doanh nghiệp không chỉ được chuyển đổi sang hình thái tiền từ các hiện vật mà giá trị tài sản còn tăng thêm, lượng tăng thêm là phần lợi nhuận thu được.2 Khái niệm xác định kết quả kinh doanh: - Kết quả kinh doanh là khoản chênh lệch giữa tổng các khoản doanh thu và tổng các khoản chi phí phát sinh trong kỳ kế toán của doanh nghiệp. Trong đó, các khoản doanh thu bao gồn doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu tài chính, doanh thu khác.
Các khoản chi phí bao gồm giá vốn hàng bán là giá gốc của hàng hóa bán ra, chi phí tài chính, chi phí khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp và các khoản chi phí phục vụ cho kinh doanh.2 VAI TRÒ BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1.1 Vai trò của quá trình bán hàng: - Đối với xã hội: Bán hàng là một nhân tố hết sức quan trọng thúc đẩy quá trình tái sản xuất cho xã hội. Nếu bán được nhiều hàng hoá tức là hàng hoá được chấp nhận, bán được nhiều do đó nhu cầu mới phát sinh cần có hàng hoá mới cho nên điều tất yếu là cần tái sản xuất cũng như mở rộng sản xuất - Đối với thị trường hàng hoá: Bán hàng thực hiện quá trình trao đổi giá trị. Người có giá trị sử dụng (người sản xuất) lấy được giá trị sử dụng hàng hoá và phải trả bằng giá trị. - Đối với doanh nghiệp thương mại: Với chức năng là trung gian nối liền giữa sản xuất và tiêu dùng nên doanh nghiệp thương mại có nhiệm vụ cung cấp dịch vụ hàng hoá cho người tiêu dùng.
Trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong SVTH: Lê Thị Cẩm Tú Trang 3 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: ThS Nguyễn Thị Tấm thương mại, quá trình lưu chuyển hàng hoá được diễn ra như sau: Mua vào - dự trữ - bán ra, trong đó bán hàng hoá là khâu cuối cùng nhưng lại có tính chất quyết định đếnkhaau trươc đó. Bán hàng quyết định xem doanh nghiệp có nên tiếp tục mua vào hay dự trữ nữa hay không? Số lượng bao nhiêu… Vậy bán hàng là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp cần hướng tới và rất qaun trọng. Nó quyết định việc thành công hay thất bại của doanh nghiệp. Do đó thực hiện tốt khâu bán hàng sẽ giúp doanh nghiệp: Thu hồi vốn nhanh, quay vòng tốt để tiếp tục hoạt động kinh doanh Đẩy mạnh tốc độ chu chuyển vốn lưu động quản lý vốn tốt giảm việc huy động vốn từ bên ngoài (lãi suất cao).
Thực hiện tốt quá trình chu chuyển hàng hoá trong doanh nghiệp thương mại, điều hoà lượng hàng hoá mua vào, dự trữ bán ra hợp lý. Xác định được kết quả kinh doanh để hoạch định kế hoạch kinh doanh cho năm tiếp tho được tốt hơn Hoàn thành việc thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước cũng như thực hiện nghĩa vụ kinh thanh toán với các bên liên quan như: ngân hàng, chủ nợ… Có thể thấy rằng nghiệp vụ bán hàng đóng vai trò quan trọng trong doanh nghiệp nhất là trong cơ chế thị trường hiện nay cạnh tranh rất khốc liệt do đó đòi hỏi mỗi doanh nghiệp cần phải tìm ra một chỗ đứng cho riêng mình trên thương trường cũng như mỗi doanh nghiệp thương mại cần phải tìm ra được biện pháp để thúc đẩy quá trình bán hàng để đứng vững và ngày càng phát triển hơn trong thị trường hiện nay Nếu trong kinh doanh, quá trình bán hàng được thực hiện trôi chảy thì các quá trình khác cũng được thực hiện tốt do chúng có mối quan hệ ảnh hưởng trực tiếp đến nhau.2 Vai trò của việc xác định kết quả kinh doanh: Việc xác định kết quả kinh doanh là xác định phần chênh lệch giữa một bên là doanh thu thuần với một bên là toàn bộ chi phí đã bỏ ra. Số chênh lệch đó biểu hiện là lãi hoặc lỗ. Xác định đúng kết quả kinh doanh là cơ sở để đánh giá hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kì nhất định của doanh nghiệp, các nghĩa vụ mà doanh nghiệp phảo thực hiện đối với nhà nước, lập các quỹ tạo điều kiện để mở rộng sản xuất.
Ngoài ra việc xác định đúng kết quả kinh doanh là cơ sở để lập kế hoạch cho kì kinh doanh tiếp theo, đồng thời nó cũng là số liệu cung cấp thông tin cho các SVTH: Lê Thị Cẩm Tú Trang 4 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: ThS Nguyễn Thị Tấm đối tượng quan tâm như các nhà đầu tư, các ngân hàng… Trong điều kiện hiện nay, khi các doanh nghiệp đang phải tiến hành kinh doanh trong điều kiện ngày càng gay gắt của nền kinh tế thị trường, việc xác định kết quả kinh doanh có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xử lý, cung cấp các thông tin không những cho các nhà quản lý của doanh nghiệp để lựa chọn phương án kinh doanh có hiệu quả mà nó còn là căn cứ để các cơ quan quản lý tài chính, cơ quan thuế… thực hiện giám sát việc chấp hành chính sách, chế độ tài chính… 1.3 Ý NGHĨA BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ: Hàng hoá được bán nhanh chóng sẽ làm tăng vòng quay vốn, đảm bảo thu hồi vốn nhanh, trang trải được chi phí, đảm bảo được lợi nhuận. Bên cạnh đó, kết quả bán hàng còn là chỉ tiêu tài chính qaun trọng thể hiện rõ nét hoạt động kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp. Hơn nữa, qua quá trình bán hàng đảm bảo cho các đơn vị khác có mối quan hệ mua bán với doanh nghiệp, thực hiện kế hoạch mở rộng kinh doanh góp phần đáp ứng nhu cầu của xã hội, giữ vững quan hệ cân đối làm cho nền kinh tế phát triển 1.4 PHƯƠNG THỨC BÁN HÀNG VÀ THANH TOÁN 1.1 Các phương thức bán hàng Bán hàng là quá trình vận động của vốn kinh doanh từ hình thái hàng hoá sang hình thái tiền tệ. Đây chính là giai đoạn cuối cùng và cũng lag khâu quan trọng nhất trong toàn bộ quá trình kinh doanh của doanh nghiệp thương mại.
Các doanh nghiệp có thể bán hàng theo các phương thức và hình thức khác nhau sau: - Phương thức bán buôn: Bán buôn là phương thức bán hàng cho các đơn vị tổ chức kinh tế khác nhằm mục đích tiếp tục chuyển bán hoặc tiêu dùng cho sản xuất. Hàng hoá bán buôn vẫn là hàng hoá nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng vì vậy giá trị sử dụng của hàng hoá chưa được thực hiện. Hàng được bán với số lượng lớn. Ưu điểm của phương thức này là thời gian thu hồi vốn nhanh, có điều kiện để đẩy nhanh vòng quay của vốn và nâng cao hiệu quả kinh doanh.
SVTH: Lê Thị Cẩm Tú Trang 5 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: ThS Nguyễn Thị Tấm Tuy nhiên phương thức này có nhược điểm là chi phí lớn, tăng nguy cơ ứ đọng, dư thừa hàng hoá. Có hai hình thức bán buôn chủ yếu: Bán buôn qua kho: Là phương thức buôn bán hàng hoá mà trong đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp, trong phương thức này có hai hình thức: Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Căn cứ vào hợp đồng đã ký kết, bên mua cử nhân viên đến nhận hàng tại kho của doanh nghiệp. Khi nhận hàng xong, người nhận hàng ký nhận vào hoá đơn bán hàng và hàng đó được xác định là tiêu thụ. Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này doanh nghiệp xuất kho hàng hoá, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài, chuyển đến kho của bên mua hoặc địa điểm quy định trong hợp đồng.
Hàng hoá chuyển bán nhưng vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp nên hàng chưa được xác định tiêu thụ và chưa ký nhận doanh thu. Hàng hoá được xác định tiêu thụ khi nhận đươc giấy báo của bên mua nhận được hàng và chấp nhận thanh toán hoặc giấy báo có của ngân hàng bên mua đã thanh toán tiền hàng. Chi phí bán hàng do hai bên thoả thuận, nếu doanh nghiệp thương mại chịu ghi vào chi phí bán hàng, nếu bên mua chịu thì phải thu tiền của bên mua. Bán buôn vận chuyển thẳng: theo phương thức này, doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua.
Được thực hiện theo hai hình thức sau: Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp (giao tay ba): Doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho người bán. Sau khi giao nhận, đại diện bên mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ, hàng được xác nhận là tiêu thụ. Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: hàng hoá doanh nghiệp mua của nhà cung cấp không chuyển về nhập kho mà gửi đi bán hẳng. hàng được gửi đi vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp cho đến khi nhận được thông báo thanh toán của khách hàng thì quyền sở hữu về hàng hoá mới được chuyển giao cho khách hàng, hàng hoá chuyển đi mới được xác định là tiêu thụ.
SVTH: Lê Thị Cẩm Tú Trang 6 Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: ThS Nguyễn Thị Tấm - Phương thức bán lẻ: Bán lẻ là hình thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng và các tổ chức kinh tế. Hàng hoá bán lẻ đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng đã được thực hiện. Khối lượng khách hàng lớn, khối lượng hàng bán nhỏ, hàng hoá phong phú về mẫu mã, chủng loại và thường xuyên biến động theo nhu cầu của thị trường. Bán lẻ thu tiền tập trung: Đây là hình thức bán hàng mà trong đó tách rời nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua.
Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết các hoá đơn hoặc tích kê cho khách để khách đến nhận ở quầy do nhân viên bán hàng giao.