Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong lĩnh vực dịch vụ và tổ chức sự kiện, các hội thảo chuyên đề đóng vai trò thiết yếu trong việc cập nhật kiến thức, chuyển giao kỹ thuật và kết nối mạng lưới giữa nhà trường, doanh nghiệp và sinh viên. Tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, các hoạt động học thuật và giao lưu chuyên môn đã từng bước được triển khai ở quy mô cấp khoa và cấp trường, tiêu biểu như Hội thảo công nghệ máy nén Bitzer (Khoa Cơ khí Động lực phối hợp cùng Bitzer Việt Nam, tháng 4/2023), hay Hội thảo "Việt quất Hoa Kỳ - Sáng tạo cùng ẩm thực Việt" (Bộ môn Quản trị Nhà hàng, tháng 7/2022). Tuy nhiên, phần lớn các sự kiện trước đây chủ yếu dừng lại ở phạm vi hẹp nội bộ của một ngành học, thiếu một quy chuẩn tài chính đồng bộ và chưa xây dựng được khung kinh phí bài bản để làm việc với các đơn vị tài trợ quốc tế.

Từ thực tiễn đó, nhóm sinh viên chuyên ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ Ăn uống đã đảm nhận vai trò bộ phận tài chính cho Hội thảo "Khám phá ẩm thực cùng thịt Gà Mỹ" cấp trường năm 2023, đồng thời thực hiện đồ án tốt nghiệp nhằm chuẩn hóa quy trình quản trị ngân sách cho các sự kiện tương tự.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đồ án được xác định rõ ràng theo văn bản giao nhiệm vụ và thuyết minh đề tài:

  1. Nghiên cứu cơ cấu kinh phí tổ chức của từng bộ phận chức năng tham gia vào hội thảo, bao gồm bộ phận Kế hoạch, Marketing, Layout, Hậu cần và Tài chính.
  2. Xây dựng kế hoạch tài chính hoàn chỉnh và chi tiết cho Hội thảo "Khám phá ẩm thực cùng thịt Gà Mỹ" tổ chức tại cấp trường vào năm 2023.
  3. Thiết lập một quy trình lập kế hoạch và quản trị tài chính hoàn chỉnh cho sự kiện, đồng thời xây dựng bảng định mức các hạng mục chi phí từ cấp độ cơ bản đến cao cấp nhằm phục vụ công tác lập dự toán và vận động tài trợ.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn như sau:

  • Đối tượng nghiên cứu: Kinh phí tổ chức và quy trình quản lý tài chính của các bộ phận phụ trách trong sự kiện hội thảo.
  • Phạm vi không gian: Hội trường lớn khu A, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.
  • Phạm vi thời gian: Đề tài được giao ngày 14/02/2023, hoàn thành ngày 26/06/2023; thời gian chuẩn bị và triển khai sự kiện diễn ra từ tháng 03/2023 đến tháng 06/2023, trong đó thời điểm tổ chức hội thảo thực tế diễn ra vào khung giờ từ 8:00 đến 11:00, ngày 05/05/2023.
  • Thành phần tham gia: 8 giảng viên thuộc Khoa Thời trang và Du lịch cùng Bộ môn Quản trị Nhà hàng, 4 đại diện khách mời từ các hiệp hội nông sản Hoa Kỳ, 3 đầu bếp chuyên nghiệp, 1 diễn giả chính, 1 thông dịch viên và 120 sinh viên thuộc các khoa, ngành trong toàn trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Đề tài tiếp cận quản trị tài chính sự kiện thông qua các khái niệm học thuật và nghiên cứu quốc tế:

  • Khái niệm tài chính: Dẫn xuất từ tác phẩm của Ardant (1976) Histoire financière de l'Antiquité à nos jours về nguồn gốc thuật ngữ tài chính bắt nguồn từ động từ "finer" (hoàn tất một giao dịch và thanh toán), kết hợp với định nghĩa của từ điển Merriam-Webster (2018) xác định tài chính là việc cung cấp số tiền cần thiết để thực hiện một hoạt động kinh tế.
  • Khái niệm ngân sách: Dẫn theo Inc (2018), ngân sách là sự phân bổ tiền tệ cho một mục đích cụ thể, quyết định trực tiếp đến quy mô, phương thức và hiệu quả tổ chức của sự kiện.
  • Cơ cấu chi phí sự kiện: Dựa trên khảo sát và báo cáo chuyên ngành của Hiệp hội Quản lý Hội nghị Chuyên nghiệp (PCMA - Professional Convention Management Association) và EventMobi Team (2022). Theo PCMA, dịch vụ ăn uống (F&B) chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 36% tổng ngân sách, và khuyến nghị dành tới 55% ngân sách cho nhóm trải nghiệm trực tiếp bao gồm F&B, thiết bị nghe nhìn và diễn giả/giải trí.
  • Quy trình quản lý chứng từ và kiểm soát nội bộ: Áp dụng nguyên tắc kế toán tài chính doanh nghiệp với quy trình cấp phát 6 bước (Đề xuất thanh toán, Kế toán kiểm tra, Giám đốc phê duyệt, Lập phiếu thu/chi, Trình ký chứng từ, Thủ quỹ thu chi và lưu trữ chứng từ) kết hợp quy trình kiểm kê vật tư thông qua hóa đơn bán lẻ, hóa đơn điện tử và bảng kê mua hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Đồ án kết hợp hai phương pháp nghiên cứu chính để giải quyết mục tiêu đề ra:

  • Phương pháp nghiên cứu định tính: Thu thập, tổng hợp và phân tích tài liệu thứ cấp từ sách, báo chuyên ngành, mạng internet và các nghiên cứu khoa học liên quan đến tổ chức hội thảo ẩm thực, chi phí truyền thông và định mức vận hành. Đi đôi với nghiên cứu tài liệu, tác giả thực hiện quan sát trực tiếp toàn bộ tiến trình điều phối thực tế của các bộ phận tại hội thảo để phát hiện các phát sinh tài chính ngoài dự kiến.
  • Phương pháp nghiên cứu định lượng: Sử dụng phần mềm bảng tính Microsoft Excel để thu thập, phân loại, tính toán số liệu chi tiêu dự kiến, phân bổ tỷ trọng ngân sách, ghi nhận chi phí thực tế và cân đối quyết toán giữa các bộ phận chức năng.

Nguồn dữ liệu

Dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu bao gồm:

  • Dữ liệu thứ cấp: Các chuẩn phân bổ chi phí sự kiện của PCMA, tài liệu hội thảo ẩm thực tương tự của Hiệp hội Xuất khẩu Trứng và Gia cầm Hoa Kỳ (USAPEEC) tại Cần Thơ, Trường Đào tạo Nghề KOTO, Trường Cao đẳng Du lịch Đà Nẵng, cũng như các hội thảo quốc tế tại Panama và Philippines.
  • Dữ liệu sơ cấp: Nhu cầu trang thiết bị, vật tư từ các bản dự trù kinh phí của bộ phận Marketing, Layout, Hậu cần; các hóa đơn bán lẻ, hóa đơn điện tử, phiếu chi, phiếu thu và danh sách ký nhận hỗ trợ ban tổ chức và cộng tác viên của Hội thảo "Khám phá ẩm thực cùng thịt Gà Mỹ".

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan đề tài

Chương 1 xác định rõ lý do hình thành đề tài, định vị vai trò của quản trị tài chính như nền tảng then chốt chi phối mọi hoạt động vận hành sự kiện. Đề tài khảo cứu các sự kiện giao lưu văn hóa ẩm thực diễn ra sau đại dịch COVID-19, đặc biệt là các chương trình hợp tác giữa các hiệp hội ngành nghề quốc tế (như USAPEEC, Potatoes USA, USA Blueberries) với các cơ sở đào tạo nghề và đại học tại Việt Nam. Tác giả chỉ ra rằng các tài liệu và bài báo trước đây mới chỉ dừng lại ở việc phản ánh nội dung, hình ảnh hoạt động mà thiếu vắng phân tích chuyên sâu về kế hoạch hóa tài chính và mô hình kiểm soát ngân sách. Từ đó, đồ án xác lập mục tiêu xây dựng quy trình lập kế hoạch tài chính sự kiện và thiết lập khung tài trợ chuẩn hóa để kêu gọi nguồn lực đầu tư.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương này hệ thống hóa các khái niệm nền tảng về tài chính, ngân sách và phân loại các hạng mục chi phí cơ bản trong tổ chức sự kiện, bao gồm:

  1. Chi phí địa điểm (tiền cọc, bảo hiểm an toàn, bãi đỗ xe).
  2. Chi phí thiết bị và vật dụng (hệ thống âm thanh, ánh sáng chiếm 30-60%; bàn ghế, khăn trải, trang trí chiếm 10-15%).
  3. Chi phí tổ chức và quản trị (quản lý điều phối chiếm 3-10%, thù lao nhân sự, kế toán).
  4. Chi phí marketing và truyền thông (thiết kế, in ấn banner, backdrop, poster, thư mời).
  5. Chi phí phục vụ đồ ăn thức uống (chiếm 30-50% tổng chi phí sự kiện có tiệc).
  6. Chi phí giải trí, quà tặng và chi phí dự phòng phát sinh (khuyến nghị từ 5-10% tổng ngân sách).

Bên cạnh đó, chương 2 đưa ra bảng chuẩn tỷ trọng ngân sách dựa trên nghiên cứu của PCMA và EventMobi:

Hạng mục chi phí Tỷ lệ phần trăm tham khảo
Dịch vụ ăn uống (F&B) 36%
Hệ thống âm thanh, ánh sáng 16%
Trang trí và nhân sự 10%
Chi phí đi lại 9%
Marketing và khuyến mãi 8%
MC, Diễn giả và giải trí 8%
Thuê địa điểm 7%
Chi phí ăn ở 6%

Chương này cũng giới thiệu hồ sơ đối tác tài trợ là Hiệp hội Xuất khẩu Trứng và Gia cầm Hoa Kỳ (USAPEEC) – tổ chức phi lợi nhuận thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, đại diện cho ngành công nghiệp gia cầm Mỹ, đồng thời mô tả tổng thể kịch bản hội thảo diễn ra ngày 05/05/2023 với sự tham gia của Chef Norbert Ehrbar, Chef Lê Xuân Tâm, Chef Trần Thanh Huy, Chef Doãn Văn Tuấn và đại diện văn phòng USAPEEC tại Việt Nam.

Chương 3: Xây dựng kế hoạch tài chính cho hội thảo "Khám phá ẩm thực cùng thịt Gà Mỹ"

Chương 3 cụ thể hóa quy trình quản trị tài chính thành mô hình tiến trình gồm các bước logic:

  • Xác định nhu cầu sự kiện: Xác định quy mô 120 sinh viên, 8 giảng viên, đại diện hiệp hội và các đầu bếp; nguồn thu tài trợ chính đến từ USAPEEC.
  • Xác lập danh mục kinh phí: Phân tách các hạng mục bắt buộc gồm Marketing, trang trí, âm thanh ánh sáng hình ảnh, thù lao diễn giả/MC/giải trí, dịch vụ ẩm thực, hỗ trợ nhân sự và lễ tân.
  • Lập dự trù kinh phí: Tiếp nhận bảng đề xuất dự trù kinh phí chi tiết từ các trưởng bộ phận Marketing, Layout và Hậu cần; tổng hợp và cân đối ngân sách trước khi trình duyệt.
  • Kế hoạch cấp phát kinh phí và kiểm kê vật tư: Thiết lập biểu mẫu chứng từ thống nhất gồm phiếu đề nghị thanh toán, phiếu thu, phiếu chi, bảng kê khai mua hàng hóa, quy định rõ quy trình xét duyệt tạm ứng và thu nộp chứng từ gốc để đảm bảo tính minh bạch.

Chương 4: Thực nghiệm kế hoạch xây dựng tài chính cho hội thảo "Khám phá ẩm thực cùng thịt Gà Mỹ"

Chương 4 phản ánh toàn bộ diễn biến triển khai và thực nghiệm mô hình kế hoạch tài chính vào thực tế tổ chức hội thảo ngày 05/05/2023:

  • Theo dõi việc tạm ứng và cấp phát kinh phí theo từng đợt cho các bộ phận chuyên trách: Marketing (chi phí in ấn tài liệu, standee, banner, quà tặng check-in), Layout (vật liệu trang trí không gian, sân khấu, sắp xếp bàn ghế), Hậu cần (nguyên phụ liệu phục vụ biểu diễn món ăn, dụng cụ làm bếp, tiệc tasting và hỗ trợ nhân sự).
  • Ghi nhận chi tiết các khoản chi phát sinh thực tế thông qua việc lập các phiếu chi bổ sung cho bộ phận Marketing và bộ phận Hậu cần; thu hồi kinh phí không sử dụng hết thông qua phiếu thu của bộ phận Layout.
  • Thu thập, đối chiếu toàn bộ chứng từ hợp lệ bao gồm hóa đơn bán lẻ, hóa đơn điện tử, bảng kê mua hàng hóa và danh sách ký nhận tiền hỗ trợ ban tổ chức và cộng tác viên để hoàn thiện báo cáo quyết toán tài chính cuối cùng của hội thảo.

Chương 5: Tổng kết về kế hoạch tài chính hội thảo "Khám phá ẩm thực cùng thịt Gà Mỹ"

Chương 5 tiến hành đánh giá toàn diện mức độ hoàn thành của công tác tài chính sự kiện:

  • Phân tích độ lệch giữa số liệu dự trù và chi phí thực tế phát sinh tại từng bộ phận; rút ra nguyên nhân của các khoản chênh lệch ngân sách trong quá trình điều phối thực tế.
  • Đánh giá hiệu quả của mô hình kiểm soát tài chính 7 bước khi áp dụng vào một sự kiện ẩm thực cấp trường có đối tác quốc tế.
  • Tổng kết các mặt hạn chế còn tồn đọng trong quá trình triển khai thực tế và đề xuất hoàn thiện mô hình.
  • Điểm mới nổi bật của chương là xây dựng bảng chuẩn hóa 3 gói tài trợ (Vàng, Bạc, Đồng) với các quyền lợi truyền thông và mức kinh phí cụ thể nhằm tạo công cụ đàm phán chuyên nghiệp cho ban tổ chức các hội thảo trong tương lai.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

  • Xây dựng thành công mô hình quy trình lập kế hoạch tài chính sự kiện: Mô hình bao gồm chuỗi mắt xích liên hoàn từ xác định nhu cầu sự kiện, liệt kê hạng mục kinh phí, lập dự trù kinh phí, cấp phát kinh phí, kiểm kê vật tư, quyết toán ngân sách đến đánh giá ngân sách sau sự kiện (gồm tính tổng chi tiêu và phân tích ngân sách).
  • Thực nghiệm hoàn chỉnh công tác thu chi: Vận dụng đầy đủ hệ thống biểu mẫu kiểm soát nội bộ (phiếu đề nghị thanh toán, phiếu chi, phiếu thu, bảng kê mua hàng, danh sách ký nhận) giúp kiểm soát chi tiêu thực tế của các bộ phận chức năng, đảm bảo hội thảo diễn ra thành công với sự tham gia của 120 sinh viên và đoàn chuyên gia.
  • Xây dựng khung định mức các gói tài trợ: Thiết lập thành công bảng đề xuất các gói tài trợ gồm 3 cấp độ: Gói Vàng, Gói Bạc và Gói Đồng. Khung phân loại này gắn liền với các quyền lợi tương ứng về truyền thông, logo, standee và không gian trưng bày, giúp nhà tài trợ dễ dàng cân nhắc mức đầu tư phù hợp.

Giải pháp và kiến nghị

  • Áp dụng thống nhất mô hình lập kế hoạch tài chính 7 bước cho các hội thảo cấp trường và sự kiện tương tự do Bộ môn Quản trị Nhà hàng tổ chức.
  • Chuẩn hóa việc phân loại kinh phí theo các nhóm tỷ trọng khuyến nghị của PCMA (ưu tiên nhóm F&B, thiết bị âm thanh ánh sáng và giải trí/diễn giả) kết hợp với quỹ dự phòng rủi ro tối thiểu từ 5-10%.
  • Tận dụng tối đa nhân lực nội bộ sinh viên cho các vị trí điều phối, lễ tân, MC, PG, PB để tối ưu hóa chi phí quản trị sự kiện.

Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn

So với các bài viết và tài liệu đi trước vốn chỉ dừng lại ở việc tường thuật diễn biến sự kiện ẩm thực mà không phân tích khía cạnh vận hành kinh tế, đồ án đã giải quyết trực tiếp khoảng trống về quản trị chi phí sự kiện học thuật. Đề tài cung cấp một khung tham chiếu thực chứng về dự toán, quy trình luân chuyển chứng từ và phương thức chuẩn hóa gói tài trợ, phục vụ trực tiếp cho hoạt động liên kết đào tạo giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

  • Nguồn tài liệu chuyên khảo trong và ngoài nước viết riêng về lập kế hoạch tài chính cho hội thảo ẩm thực cấp trường còn rất hạn chế, dẫn đến việc nghiên cứu phải tham chiếu nhiều từ lý thuyết tài chính doanh nghiệp nói chung.
  • Dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm mới chỉ được kiểm chứng trên một trường hợp duy nhất là Hội thảo "Khám phá ẩm thực cùng thịt Gà Mỹ", với quy mô thời gian giới hạn trong nửa ngày (từ 8:00 đến 11:00 ngày 05/05/2023) và số lượng người tham dự cố định (120 sinh viên và khách mời).
  • Nguồn kinh phí phụ thuộc chủ yếu vào một nhà tài trợ duy nhất (USAPEEC), chưa có điều kiện khảo sát sự phối hợp giữa nhiều nhà đồng tài trợ khác nhau.

Hướng nghiên cứu tiếp

  • Mở rộng phạm vi thử nghiệm mô hình tài chính sang các loại hình sự kiện khác của ngành F&B như cuộc thi nấu ăn chuyên nghiệp, lễ hội ẩm thực nhiều ngày hoặc hội nghị khoa học quốc tế.
  • Bổ sung các chỉ số đo lường hiệu quả tài chính sau sự kiện, phân tích chi tiết hơn các phát sinh thực tế ở từng hạng mục vật tư ẩm thực khi quy mô người tham dự tăng cao.

Giá trị tham khảo

Đồ án tốt nghiệp có giá trị ứng dụng rõ rệt cho các nhóm đối tượng sau:

  • Sinh viên chuyên ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ Ăn uống, Quản trị Kinh doanh, Quản trị Sự kiện: Tài liệu cung cấp góc nhìn thực tiễn về cách thức tổ chức một bộ phận tài chính trong ban tổ chức sự kiện, cách lập dự toán và giải quyết bài toán cân đối ngân sách.
  • Ban tổ chức các phong trào, hội thảo học thuật cấp trường/khoa: Đề tài cung cấp sẵn hệ thống quy trình cấp phát kinh phí 6 bước, mẫu danh sách ký nhận thù lao, mẫu phiếu đề nghị thanh toán và bảng kê khai mua hàng hóa có thể áp dụng ngay để chuẩn hóa công tác kiểm toán nội bộ.
  • Các nhóm sinh viên xây dựng hồ sơ xin tài trợ: Phần xây dựng cấu trúc các gói tài trợ Vàng, Bạc, Đồng và phân bổ tỷ trọng kinh phí theo chuẩn PCMA là tài liệu tham khảo trực tiếp giúp xây dựng đề án tài trợ chuyên nghiệp gửi tới các doanh nghiệp và tổ chức phi chính phủ.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài đồ án này thuộc chuyên ngành nào và do ai hướng dẫn?
Đề tài thuộc chuyên ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ Ăn uống, Khoa Thời trang và Du lịch, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, do TS./ThS. Lê Mai Kim Chi – Trưởng bộ môn trực tiếp hướng dẫn.

2. Sự kiện thực nghiệm của đồ án có quy mô như thế nào và do đơn vị nào tài trợ?
Sự kiện thực nghiệm là Hội thảo "Khám phá ẩm thực cùng thịt Gà Mỹ", tổ chức tại Hội trường lớn khu A của trường vào ngày 05/05/2023. Quy mô tham dự gồm 120 sinh viên, 8 giảng viên khoa và bộ môn, cùng các đầu bếp chuyên nghiệp và đại diện hiệp hội. Đơn vị tài trợ chính cho chương trình là Hiệp hội Xuất khẩu Trứng và Gia cầm Hoa Kỳ (USAPEEC).

3. Khảo sát của PCMA được nhóm tác giả trích dẫn đưa ra tỷ lệ chi tiêu cho dịch vụ ăn uống và giải trí là bao nhiêu?
Theo khảo sát của PCMA (Hiệp hội Quản lý Hội nghị Chuyên nghiệp), chi phí dành cho thực phẩm và đồ uống (F&B) chiếm 36% tổng chi phí sự kiện trực tiếp. PCMA khuyến nghị nên dành tổng cộng 55% ngân sách cho 3 nhóm hạng mục cốt lõi gồm: thực phẩm và đồ uống, hệ thống nghe nhìn (âm thanh ánh sáng), và diễn giả/giải trí.

4. Quy trình cấp phát kinh phí được nhóm tác giả xây dựng gồm mấy bước?
Quy trình cấp phát kinh phí gồm 6 bước: (1) Đề xuất thanh toán từ bộ phận phát sinh nhu cầu; (2) Kế toán kiểm tra tính hợp lệ của giấy tờ; (3) Giám đốc hoặc người được ủy quyền phê duyệt; (4) Kế toán thanh toán lập phiếu thu/chi; (5) Trình ký chứng từ; (6) Thủ quỹ thu chi và kế toán lưu trữ hồ sơ.

5. Điểm mới được nhóm tác giả đề xuất trong đồ án để hỗ trợ công tác vận động tài trợ là gì?
Điểm mới của đề tài là việc thiết lập khung chuẩn các hạng mục chi phí và xây dựng bảng đề xuất 3 gói tài trợ gồm Gói Vàng, Gói Bạc và Gói Đồng, phân định rõ định mức kinh phí và quyền lợi truyền thông giúp các nhà tài trợ dễ dàng tiếp cận và ra quyết định đầu tư.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Xây dựng kế hoạch tài chính cho hội thảo cấp trường 2023" của nhóm sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM đã giải quyết bài toán quản trị ngân sách trong tổ chức sự kiện ẩm thực thông qua việc chuẩn hóa mô hình quy trình 7 bước và hệ thống biểu mẫu kiểm soát nội bộ. Bằng việc thực nghiệm trực tiếp tại Hội thảo "Khám phá ẩm thực cùng thịt Gà Mỹ" với sự đồng hành của USAPEEC, đề tài chứng minh tính khả thi của việc phối hợp ngân sách giữa các bộ phận chức năng và kiểm soát chi phí thực tế. Kết quả nghiên cứu và đề xuất 3 gói tài trợ Vàng - Bạc - Đồng đóng vai trò là khung tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác tổ chức các sự kiện học thuật và giao lưu ngành nghề tương tự trong môi trường đại học.