Indigenous knowledge of dao ethnic people on using medicinal plants in ba vi commune ba vi district ha noi

Kiến thức bản địa của người Dao về cây thuốc ở Ba Vì, khám phá những cây thuốc quý và vai trò của chúng trong đời sống sức khỏe cộng đồng.

• Tác giả: Vu Thi Hong Trang
• Người hướng dẫn: Assoc. Do Anh Tuan
• Trường học: Vietnam National University of Forestry
• Chuyên ngành: Natural Resources Management
• Đề tài: Indigenous knowledge of Dao ethnic people on using medicinal plants in Ba Vi commune, Ba Vi district, Ha Noi
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Ha Noi

Tóm tắt

I. Khám phá tri thức bản địa của người Dao Ba Vì về cây thuốc

Việt Nam, với vị trí địa lý tại vùng nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, là một trong 25 quốc gia có đa dạng sinh học cao nhất thế giới. Hệ thực vật phong phú này bao gồm khoảng 3.800 loài cây thuốc, chiếm một phần đáng kể trong kho tàng dược liệu quốc gia. Trong cộng đồng 54 dân tộc anh em, mỗi dân tộc đều sở hữu một vốn tri thức bản địa độc đáo về việc sử dụng cây cỏ để chữa bệnh, được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Xã Ba Vì, huyện Ba Vì, Hà Nội, là nơi sinh sống của cộng đồng dân tộc Dao, nổi tiếng với những kinh nghiệm chữa bệnh bằng y học cổ truyền vô cùng đặc sắc. Vốn tri thức này gắn liền với hệ sinh thái rừng của Vườn quốc gia Ba Vì, nơi cung cấp nguồn tài nguyên medicinal plants dồi dào. Nghiên cứu về “Indigenous knowledge of dao ethnic people on using medicinal plants in ba vi commune ba vi district ha noi” tập trung vào việc ghi nhận, đánh giá và phân tích kho tàng kiến thức quý giá này. Mục tiêu không chỉ là xác định các loài cây thuốc nam được sử dụng mà còn tìm hiểu sâu hơn về cách thức chế biến và ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Việc tìm hiểu này góp phần khẳng định giá trị của kiến thức y học dân gian và mở ra hướng đi cho việc bảo tồn và phát triển bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên quý báu. Thông qua các phương pháp khảo sát thực địa và phỏng vấn sâu, nghiên cứu đã hệ thống hóa được một danh mục các loài cây thuốc quan trọng, cùng với những bài thuốc gia truyền độc đáo, phản ánh mối quan hệ mật thiết giữa văn hóa người Dao và môi trường tự nhiên. Đây là nền tảng khoa học quan trọng để xây dựng các chiến lược bảo tồn tri thức và phát triển kinh tế địa phương dựa trên tài nguyên bản địa.

1.1. Bối cảnh y học cổ truyền của người Dao Đỏ Ba Vì

Cộng đồng dân tộc Dao tại Ba Vì, đặc biệt là nhóm Dao Đỏ Ba Vì, có một lịch sử lâu đời gắn bó với núi rừng. Tri thức bản địa về y học cổ truyền của họ được hình thành từ quá trình sinh tồn, thích ứng với điều kiện tự nhiên và được đúc kết qua nhiều thế hệ. Các lương y người Dao không chỉ biết cách nhận dạng cây thuốc mà còn am hiểu sâu sắc về đặc tính, công dụng và phương pháp bào chế thuốc phức tạp. Kiến thức này thường được truyền miệng từ cha sang con, từ thầy sang trò, tạo nên những dòng họ có truyền thống làm nghề thuốc. Theo tài liệu nghiên cứu, cộng đồng người Dao tại khu vực Vườn quốc gia Ba Vì đã tích lũy được kiến thức về 579 loài cây thuốc và 125 bài thuốc gia truyền. Điều này cho thấy sự phong phú và đa dạng trong hệ thống kiến thức y học dân gian của họ. Những bài thuốc này không chỉ chữa các bệnh thông thường mà còn có hiệu quả với nhiều bệnh mãn tính, góp phần quan trọng vào việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

1.2. Vai trò của cây thuốc nam trong đời sống người dân

Cây thuốc nam đóng vai trò không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của người Dao ở Ba Vì. Trước khi y học hiện đại phát triển, đây là phương tiện chữa bệnh chính và duy nhất. Ngay cả hiện nay, nhiều người dân vẫn tin tưởng và ưu tiên sử dụng các bài thuốc từ dược liệu tự nhiên vì tính an toàn, hiệu quả và chi phí thấp. Các khu vườn nhà, sườn đồi và cánh rừng quanh làng là nguồn cung cấp dược liệu chính. Người dân biết cách thu hái, bảo quản và sử dụng chúng một cách hợp lý. Khảo sát tại 30 hộ gia đình cho thấy 87.12% người dân có kiến thức về việc sử dụng cây thuốc. Điều này khẳng định rằng kinh nghiệm chữa bệnh bằng thảo dược đã ăn sâu vào tiềm thức và văn hóa người Dao. Việc sử dụng cây thuốc không chỉ là hoạt động y tế mà còn thể hiện sự tôn trọng và hòa hợp với thiên nhiên, là một phần của bản sắc văn hóa độc đáo cần được trân trọng và bảo tồn.

II. Thách thức trong bảo tồn tri thức dược liệu của người Dao

Kho tàng tri thức bản địa về cây thuốc nam của dân tộc Dao ở Ba Vì đang phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế thị trường và sự thay đổi trong lối sống đang dần làm mai một những giá trị văn hóa truyền thống. Một trong những nguy cơ lớn nhất là sự đứt gãy trong việc truyền thụ kiến thức. Theo ghi nhận từ nghiên cứu, thế hệ trẻ ngày nay ít quan tâm đến việc học hỏi y học cổ truyền. Họ có xu hướng tìm kiếm việc làm ở các khu đô thị và công nghiệp, thay vì nối nghiệp cha ông. Khi những người già, những lương y nắm giữ bí quyết qua đời, nhiều bài thuốc gia truyền quý giá có nguy cơ thất truyền vĩnh viễn. Bên cạnh đó, nguồn tài nguyên dược liệu cũng đang bị suy giảm nghiêm trọng. Việc phá rừng làm nương rẫy, khai thác gỗ và thu hái medicinal plants một cách quá mức đã làm cạn kiệt nhiều loài cây thuốc quý hiếm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến đa dạng sinh học của Vườn quốc gia Ba Vì mà còn trực tiếp đe dọa đến sinh kế và khả năng thực hành y học cổ truyền của người Dao. Thách thức này đòi hỏi phải có những giải pháp cấp bách và đồng bộ, từ việc nâng cao nhận thức cộng đồng đến xây dựng các chính sách bảo tồn tri thức và sử dụng bền vững tài nguyên. Nếu không có hành động kịp thời, kho tàng ethnobotany độc đáo này sẽ chỉ còn là quá khứ, để lại một khoảng trống lớn trong di sản văn hóa và y học của dân tộc.

2.1. Nguy cơ mai một các bài thuốc gia truyền quý giá

Sự mai một của các bài thuốc gia truyền là một thực trạng đáng báo động. Kiến thức y học của người Dao chủ yếu được lưu truyền bằng phương pháp truyền miệng, không có tài liệu ghi chép một cách hệ thống. Điều này khiến cho việc bảo tồn tri thức trở nên vô cùng mong manh. Khi một người già am hiểu về cây thuốc qua đời, một phần của di sản văn hóa cũng mất đi. Nghiên cứu chỉ ra rằng, trong khi có tới 87.12% người dân biết sử dụng cây thuốc, số người thực sự nắm giữ các bài thuốc phức tạp và có khả năng bào chế, gia giảm liều lượng lại không nhiều. Sự hấp dẫn của y học hiện đại với hiệu quả nhanh chóng cũng là một yếu tố khiến các phương pháp chữa bệnh truyền thống dần mất đi vị thế. Việc bảo tồn tri thức không chỉ là ghi chép lại công thức mà còn là duy trì cả một hệ thống thực hành văn hóa xung quanh nó.

2.2. Suy giảm tài nguyên cây thuốc do khai thác thiếu bền vững

Áp lực từ kinh tế thị trường đã thúc đẩy việc khai thác thương mại các loài cây thuốc quý hiếm, dẫn đến tình trạng cạn kiệt. Nhiều loài dược liệu có giá trị cao bị thu hái một cách tận diệt, không có kế hoạch tái sinh. Việc đào rễ, củ của các cây lâu năm là hình thức khai thác gây hại nghiêm trọng nhất đến sự phát triển của quần thể thực vật. Tình trạng này làm suy giảm đa dạng sinh học và phá vỡ cân bằng sinh thái tại khu vực Ba Vì. Để đảm bảo nguồn cung dược liệu cho tương lai, cần phải thúc đẩy các mô hình sử dụng bền vững tài nguyên. Điều này bao gồm việc hướng dẫn người dân kỹ thuật thu hái hợp lý, phát triển các vườn thuốc gia đình và nhân giống các loài cây thuốc có nguy cơ tuyệt chủng. Việc kết hợp kiến thức bản địa và khoa học hiện đại trong trồng trọt và bảo tồn là hướng đi cần thiết để giải quyết vấn đề này.

III. Phương pháp nhận diện 106 cây thuốc của người Dao Đỏ Ba Vì

Nghiên cứu khoa học về tri thức bản địa của dân tộc Dao tại xã Ba Vì đã xác định và hệ thống hóa được một danh mục gồm 106 loài cây thuốc. Các loài này thuộc 94 chi, 59 họ và 2 ngành thực vật khác nhau, cho thấy sự phong phú vượt trội về đa dạng sinh học trong khu vực. Dựa trên hệ thống phân loại Takhtajan (1973), ngành Ngọc lan (Magnoliophyta) chiếm ưu thế tuyệt đối với 105 loài (99.06%), trong khi ngành Dương xỉ (Polypodiopyta) chỉ có 1 loài. Trong ngành Ngọc lan, lớp Hai lá mầm (Magnoliopsida) có số lượng loài đa dạng hơn hẳn với 88 loài, thuộc 76 chi và 44 họ. Những con số này chứng tỏ rằng phần lớn medicinal plants mà người Dao sử dụng là các loài thực vật bậc cao, phổ biến trong các hệ sinh thái rừng, đồi núi xung quanh nơi sinh sống. Việc nhận diện chính xác các loài cây thuốc nam này là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quá trình bảo tồn tri thức và phát triển các sản phẩm dược liệu có giá trị. Kết quả nghiên cứu là một cơ sở dữ liệu khoa học quý giá, làm nền tảng cho các nghiên cứu sâu hơn về dược tính, độc tính và các ứng dụng trong traditional medicine. Việc phân loại chi tiết này không chỉ có ý nghĩa về mặt ethnobotany mà còn giúp các nhà khoa học và nhà quản lý xây dựng chiến lược bảo tồn loài một cách hiệu quả, ưu tiên các loài quý hiếm và có giá trị kinh tế cao.

3.1. Phân loại đa dạng thực vật học của các loài dược liệu

Kết quả khảo sát thực địa và phỏng vấn cho thấy sự đa dạng đáng kể trong thành phần loài cây thuốc. Việc phân loại chi tiết đến cấp họ, chi, loài giúp xây dựng một danh mục khoa học chuẩn xác. Trong tổng số 59 họ thực vật được ghi nhận, 10 họ có số lượng loài phong phú nhất, chiếm tới 42.46% tổng số loài. Đứng đầu là họ Đậu (Fabaceae) với 8 loài, tiếp theo là các họ Cúc (Asteraceae), Cam (Rutaceae), và Bạc hà (Lamiaceae). Theo tiêu chí đánh giá của Tolmachop (1974), tỷ lệ này cho thấy hệ thực vật cây thuốc nam tại Ba Vì rất đa dạng cả về loài và chi. Sự đa dạng này cung cấp cho người Dao nhiều lựa chọn dược liệu để điều trị các loại bệnh khác nhau, đồng thời là một tiềm năng lớn cho ngành dược phẩm.

3.2. Đặc điểm các dạng sống của cây thuốc được sử dụng

Các loài cây thuốc được người Dao sử dụng thuộc 6 dạng sống khác nhau, phản ánh sự thích nghi linh hoạt trong việc khai thác tài nguyên. Dạng thân thảo chiếm tỷ lệ cao nhất với 37 loài (34.91%), đây là những loài dễ tìm, dễ thu hái và có chu kỳ sinh trưởng ngắn. Tiếp theo là dạng cây gỗ với 30 loài (28.30%). Các dạng sống khác bao gồm cây bụi (13 loài), dây leo thân thảo (14 loài), thân rễ (7 loài) và dây leo thân gỗ (5 loài). Sự đa dạng về dạng sống cho phép người dân khai thác dược liệu quanh năm và từ nhiều tầng của hệ sinh thái rừng. Hiểu rõ về dạng sống của từng loài giúp đưa ra các phương pháp thu hái và sử dụng bền vững tài nguyên phù hợp, ví dụ như hạn chế đào rễ cây gỗ lâu năm và ưu tiên thu hái lá, cành của cây thân thảo.

IV. Bí quyết sử dụng và bào chế cây thuốc nam của người Dao

Kinh nghiệm chữa bệnh của dân tộc Dao không chỉ nằm ở việc nhận biết cây thuốc mà còn thể hiện qua kỹ năng sử dụng và bào chế tinh xảo. Mỗi bộ phận của cây, từ lá, thân, rễ đến hoa, quả, vỏ cây, đều có những công dụng riêng và được khai thác theo những nguyên tắc nghiêm ngặt. Nghiên cứu tại Ba Vì cho thấy lá là bộ phận được sử dụng nhiều nhất, với 88 lượt loài (chiếm 47.6%), do dễ thu hái và ít ảnh hưởng đến sức sống của cây. Đứng thứ hai là thân cây với 81 lượt loài (43.8%). Các bộ phận như rễ, hoa, vỏ cây và hạt được sử dụng ít hơn. Đặc biệt, người Dao có ý thức cao về sử dụng bền vững tài nguyên khi hạn chế khai thác rễ của các loài cây lâu năm để tránh làm cạn kiệt nguồn dược liệu. Một điểm độc đáo trong tri thức bản địa của họ là việc kết hợp nhiều bộ phận từ nhiều loại cây khác nhau trong một bài thuốc gia truyền. Có tới 93 loài (97.73%) được sử dụng từ hai bộ phận trở lên, cho thấy sự hiểu biết sâu sắc về sự tương tác giữa các hoạt chất. Phương pháp bào chế thuốc cũng rất đa dạng, bao gồm phơi khô, sao vàng, hạ thổ, ngâm rượu hoặc sắc lấy nước uống. Mỗi phương pháp đều có mục đích riêng, nhằm tối ưu hóa dược tính và giảm thiểu độc tính, thể hiện trình độ cao trong y học cổ truyền.

4.1. Các bộ phận thực vật được ưu tiên trong bào chế thuốc

Việc lựa chọn bộ phận cây để làm thuốc dựa trên kinh nghiệm tích lũy hàng ngàn năm. Lá và thân là hai bộ phận được ưu tiên hàng đầu. Lá cây thường chứa nhiều tinh dầu, flavonoid và các hợp chất có hoạt tính sinh học cao, dễ dàng chiết xuất bằng cách sắc, giã nát hoặc đắp ngoài. Thân cây, đặc biệt là các loại dây leo thân gỗ như Huyết đằng, được dùng để chữa các bệnh về xương khớp và bổ máu. Việc ưu tiên sử dụng lá và thân thay vì rễ và toàn cây là một kinh nghiệm chữa bệnh mang tính bền vững, giúp bảo vệ nguồn tài nguyên cây thuốc quý hiếm. Hiểu rõ công dụng của từng bộ phận giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị và đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

4.2. Kỹ thuật sơ chế và kết hợp các loại dược liệu

Phương pháp bào chế thuốc của người Dao là một quy trình phức tạp, đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiến thức sâu rộng. Các kỹ thuật phổ biến bao gồm: sấy khô để bảo quản lâu dài, sao vàng để tăng tính ấm của vị thuốc, tẩm rượu hoặc gừng để dẫn thuốc vào các kinh mạch cụ thể. Sự kết hợp các vị thuốc trong một bài thuốc gia truyền tuân theo nguyên tắc "quân, thần, tá, sứ" của y học cổ truyền, mỗi vị có một vai trò riêng để tạo ra tác dụng tổng hợp và giảm thiểu tác dụng phụ. Ví dụ, trong bài thuốc điều hòa kinh nguyệt, Ích mẫu (Leonurus heterophyllus) được kết hợp với Huyết đằng (Spatholobus suberectus) để vừa hành huyết, vừa bổ huyết, tạo nên hiệu quả toàn diện.

V. Top 8 nhóm bệnh được chữa trị bằng bài thuốc của người Dao

Ứng dụng thực tiễn của tri thức bản địa người Dao thể hiện rõ nét qua khả năng chữa trị hiệu quả nhiều nhóm bệnh phổ biến. Nghiên cứu đã phân loại các bài thuốc gia truyền thành 8 nhóm bệnh chính, cho thấy phạm vi ứng dụng rộng rãi và sự phong phú trong kinh nghiệm chữa bệnh của họ. Nhóm bệnh được điều trị nhiều nhất là các bệnh phụ nữ, với 34 loài cây thuốc được sử dụng để điều hòa kinh nguyệt, an thai, chữa sa tử cung. Tiếp theo là nhóm bệnh ngoài da như mụn nhọt, mẩn ngứa với 21 loài cây thuốc nam. Các nhóm bệnh khác bao gồm xương khớp (12 loài), sốt và cảm cúm (13 loài), bệnh gan, thận (10 loài), các bệnh ở trẻ em (8 loài), huyết áp (7 loài), và nhóm thuốc an thần, bổ dưỡng, trị mất ngủ (7 loài). Sự đa dạng này cho thấy hệ thống y học cổ truyền của người Dao Đỏ Ba Vì có khả năng đáp ứng phần lớn nhu cầu chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Một loài cây thuốc có thể được dùng để chữa nhiều bệnh khác nhau, và một bệnh có thể được chữa bằng nhiều bài thuốc khác nhau, tùy thuộc vào cơ địa và tình trạng của người bệnh. Ví dụ, cây Giảo cổ lam (Gynostemma pentaphyllum) vừa được dùng để hạ huyết áp, vừa có tác dụng an thần và chữa các bệnh về gan, thể hiện giá trị dược liệu đa năng của các loài medicinal plants.

5.1. Các bài thuốc gia truyền hiệu quả cho bệnh phụ nữ và ngoài da

Các bệnh phụ nữ là lĩnh vực mà y học cổ truyền người Dao thể hiện thế mạnh rõ rệt. Bài thuốc điều hòa kinh nguyệt sử dụng Ích mẫu và Huyết đằng. Bài thuốc chữa sa tử cung kết hợp các vị như Đỗ trọng nam (Parameria laevigata) và Mộc hương nam (Ilex godajam). Đối với các bệnh ngoài da, người Dao thường dùng các cây có tính kháng khuẩn, tiêu viêm như Kim ngân hoa (Lonicera japonica), Bồ công anh (Lactuca indica) và Ké đầu ngựa (Xanthium strumarium). Các vị thuốc này thường được sắc nước uống để giải độc từ bên trong, kết hợp với việc đắp lá tươi bên ngoài để giảm sưng viêm.

5.2. Kinh nghiệm chữa bệnh xương khớp và các bệnh thông thường

Với điều kiện sống và lao động ở vùng núi, các bệnh về xương khớp rất phổ biến. Người Dao có nhiều bài thuốc gia truyền hiệu quả sử dụng các vị như Dây đau xương (Tinospora sinensis), Cốt khí (Fallopia japonica) và Củ dòm (Stephania dielsiana). Các vị thuốc này có tác dụng giảm đau, kháng viêm và mạnh gân cốt. Với các bệnh thông thường như cảm cúm, sốt, phương pháp xông hơi bằng các loại lá có tinh dầu như Bưởi, Sả, Hương nhu, Ngải cứu rất phổ biến và hiệu quả. Các kinh nghiệm chữa bệnh này được áp dụng rộng rãi trong cộng đồng, thể hiện vai trò quan trọng của kiến thức y học dân gian.

VI. Hướng đi bền vững cho y học cổ truyền của dân tộc Dao

Kết quả nghiên cứu về tri thức bản địa của dân tộc Dao tại Ba Vì đã khẳng định một kho tàng y học cổ truyền vô cùng phong phú và có giá trị. Tuy nhiên, di sản này đang đứng trước nguy cơ mai một và cạn kiệt tài nguyên. Để bảo tồn tri thức và phát triển bền vững, cần có những định hướng và hành động cụ thể. Trước hết, cần tiếp tục mở rộng các nghiên cứu chuyên sâu, không chỉ thống kê các loài cây thuốc nam mà còn đánh giá hoạt tính sinh học, hiệu quả điều trị của các bài thuốc gia truyền để cung cấp cơ sở khoa học vững chắc. Việc xây dựng các vườn thuốc gia đình và vườn thuốc cộng đồng là giải pháp thiết thực để bảo tồn nguồn gen cây thuốc quý hiếm và đảm bảo nguồn cung dược liệu tại chỗ. Đồng thời, cần tổ chức các lớp tập huấn cho người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, về kỹ thuật nhân giống, trồng trọt và phương pháp bào chế thuốc theo hướng sử dụng bền vững tài nguyên. Chính quyền địa phương và Ban quản lý Vườn quốc gia Ba Vì cần có chính sách khuyến khích, hỗ trợ cộng đồng người Dao trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa người Dao. Việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển, ví dụ như phát triển du lịch sinh thái gắn với trải nghiệm văn hóa và y học cổ truyền, có thể tạo ra sinh kế bền vững cho người dân, từ đó nâng cao ý thức bảo vệ di sản của chính họ. Tương lai của traditional medicine người Dao phụ thuộc vào sự chung tay của cả cộng đồng và các cấp quản lý.

6.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn tri thức bản địa

Bảo tồn tri thức bản địa không chỉ là lưu giữ những giá trị văn hóa độc đáo mà còn là bảo vệ một nguồn tài nguyên tri thức quan trọng cho sự phát triển của y dược học hiện đại. Nhiều loại thuốc tân dược ngày nay có nguồn gốc từ các hợp chất được tìm thấy trong thực vật. Tri thức bản địa của người Dao chính là những chỉ dẫn quý báu để các nhà khoa học sàng lọc, tìm kiếm các hoạt chất mới. Do đó, việc tư liệu hóa, ghi chép một cách hệ thống các bài thuốc gia truyền và kinh nghiệm chữa bệnh là nhiệm vụ cấp bách. Điều này cần được thực hiện với sự tôn trọng và đảm bảo quyền lợi chia sẻ lợi ích cho cộng đồng, những người nắm giữ tri thức.

6.2. Khuyến nghị phát triển và nhân giống cây thuốc quý hiếm

Để giải quyết vấn đề cạn kiệt tài nguyên, cần đẩy mạnh việc nghiên cứu và áp dụng các kỹ thuật nhân giống, trồng trọt các loài cây thuốc quý hiếm và có giá trị kinh tế cao. Việc xây dựng các mô hình trồng dược liệu theo tiêu chuẩn GACP (Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc) có thể giúp tạo ra sản phẩm chất lượng, an toàn và có đầu ra ổn định. Cần lựa chọn các loài cây phù hợp với điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng của Ba Vì và áp dụng các kỹ thuật canh tác hiệu quả. Hoạt động này không chỉ góp phần bảo tồn tri thức và đa dạng sinh học mà còn mở ra một hướng phát triển kinh tế mới, nâng cao thu nhập cho cộng đồng dân tộc Dao một cách bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

RểMINISTRY OF AGRICULTURE AND RURAL DEVELOPMENT Vietnam National University of Forestry STUDENT THESIS Title INDIGENOUS KNOWLEDGE OF DAO ETHNIC PEOPLE ON USING MEDICINAL PLANTS IN BA VI COMMUNE, BA VI DISTRICT, HA NOI. Major: Natural Resources Management Code: D850101 Faculty: Forest Resources and Environmental Management Student: Vu Thi Hong Trang. Class: K57 Natural Resources Management Course: 2012 – 2016 Advanced Education Program Developed in collaboration with Colorado State University, USA Supervisor: Assoc. Do Anh Tuan.

Ha Noi, 10/2016 ACKNOWLEDGEMENT To achieve this research, during the implementation process, in addition to my own efforts, I have received the enthusiastic support of Assoc.Do Anh Tuan, other organizations and departments. On this occasion, I would like to express a gratitude to Assoc. Do Anh Tuan who has directly guided me to complete this Thesis. I also would like to thank the teachers in Vietnam national university of forestry in the advanced program.

Thanks to Ba Vi commune People's Committee - Ba Vi district - Hanoi city, garden of medicinal plant, the heads of the three villages Hop Son, Hop Nhat and Yen Son of Ba Vi commune helping me to complete this thesis. During preparing this thesis, even though I had a lot of effort, because of time and professional qualifications is limited, and the initial unfamiliarity acquainted with the scientific work, so my research have some shortcomings. I look forward to receiving some comments from teachers and readers for my better thesis. I sincerely thank you! Ha Noi, October 2, 2016 Student Vu Thi Hong Trang TABLE OF CONTENTS ACKNOWLEDGEMENT TABLE OF CONTENTS LIST OF TABLES INTRODUCTION.

Studies on using medicinal plants in the world. Studies on using medicinal plants in Vietnam. OBJECTIVES, CONTENTS AND METHODOLOGY. DISCRIPTION OF THE STUDY SITE…………………………….

History of Ba Vi commune. RESULTS AND DISCUSSIONS. Medicinal plants in study area. Diversity of medicinal plant phylum in Ba Vi commune.

Diversity of medicinal plant species and genus in Ba Vi commune. Diversity of life form of medicinal plants in Ba Vi commune. Use value of medicinal plants in study area. The use of medicinal plants in Ba Vi Commune.

Diversity of plant part use. Medicinal plants used for treating different disease groups. Some traditional medicines of Dao people in Ba Vi commune. CONCLUSION, LIMITATION AND RECOMMENDATION.

Limitations of this study. 27 References Appendix LIST OF TABLES Table 2.1: Survey of medicinal plant species in Health stations of commune garden.2: Results of transect survey.3: The use of traditional medicine in community .4: List of medicinal plants in Ba Vi commune. The diversity of medicinal plants in Ba Vi commune.2: Top 10 families which are rich species.3: Plant parts use of medicinal species in Ba Vi commune .4: The use of medicinal plants of local community in Ba Vi Commune. The diversity of medicinal plant parts use.

The proportion of plant parts use. The use of medicinal plant for each disease. 19 INTRODUCTION Located in Southeast Asia, the territory of Vietnam stretches from Muc Nam Quan to Ca Mau with S-shaped area of 33 thousand km2. Viet Nam has 54 different ethnic groups, and each ethnics has knowledge about their own traditional medicines.

Located in the tropical monsoon belt with hot and humid tropical climate, Vietnam has high biodiversity and is ranked as one of the top 25 highest biodiversity countries in the world. According to Pham Hoang Ho, Vietnam has 12,000 vascular plant species. In which, there are about 3,800 medicinal plant species, accounting for 36% of total 10,500 known species. In the world, there are about 35,000 medicinal plant species (A.

Van Seters, 1997), Vietnam accounted for 11%. Despite of large amount, it could not confirm the exact number of medicinal plant species of all ethnic groups in Vietnam, because each ethnic groups has different ways of using remedies plants. The knowledge and popular experiences of each ethnic community was transmitted orally to the next generations. Gradually, traditional drugs is uniqueness and become common in health care in both internal and external ethnic groups.

Therefore, there has been a lot of research and conservation project on medicinal plants, traditional medicine knowledge also was conducted and bring important results. However, the conservation of remedy plants has faced many difficulties such as war, urbanization, market economy, and so on. So the declining resources of these species is inevitable. Moreover, the traditional treatment is being lost day by day because more and more the old peoples die and the young members demonstrate little interest in learning the traditional medicine plants.

Therefore, it needs to take measures and specific plans to conserve medicinal plant resources and traditional medicine knowledge. Ba Vi commune is a mountainous area of Ba Vi district, Hanoi city. It has large forest coverage, rich flora and fauna, especially the flora. However, the natural forest area have been narrow significantly, the amount of medicinal herbs are being depleted because of burning forest for cultivation.

Additionally, Ba Vi commune is associated with many ethnic groups. Dao ethnic people in Vietnam in general and particularly in Ba Vi commune have a very unique local knowledge of using traditional medicinal plants which have been believed by many people. To contributeto the conservation of traditional knowledge and medicinal plant resources in Ba Vi commune, the author conducted this thesis with the titile of ―Indigenous knowledge of Dao ethnic people on using medicinal plants in Ba Vi commune, Ba Vi district, Hanoi city”. Studies on using medicinal plants in the world In the development of human society, people always have to contend with illness.

The research for medicines have emerged in the beginning of human civilization. In the process of searching for food, primitive people knew to select plants and animals which is effective treatment to curve their illness. Until now lots of ancient medicinal plants are extant.000 years ago, Chiness people know the way for sweating to treat colds, Native Americans used Quinquina bark for malaria treatment. In ancient period, China and India were famous for ancient tradional medicine.

China published 2 famous books ―Than nong ban thao” and ―Hoang De Noi Kinh To Van‖ (about 5000 years ago) which are the oldest of Eastern medicines, many drugs recorded in this book was circulated today as ginseng, Rhubarb. At Han dynasty (year 165 BC) in ―Thu hau cap Phuong‖, introducing 52 medicinal plants. Additionally, there was ―Medicinal dictionary of China‖ att Minh dynasty, "Compendium of Materia Medica" by Li Shizhen (1518-1593) were a encyclopedias collected, added 952 exhibits ancient sources in the field of medicine. India had a sutra ―Vedas‖ which recorded many medicines.

In the first century, a Greek doctor – Dioscorides introduced 600 plant species. He mainly focused on the description of medicinal plants. Several centuries BC the Greeks were known cultivating plant species for medicines. The French botanists are considered to be the first researchers of Southeast Asian plants.

In the early twentieth century, in Indochina research program, Perry announced 1.000 plant species and medicinal plant species in Southeast Asia which are proven and aggregated recently (1985) into book "Medicinal of East and Southeast Asia". Nowadays, the traditional medicine have been increasingly studied in developing countries in order to serve for better medical treatment. Studies on using medicinal plants in Vietnam Over more than 4000 years of building and defending the country, Vietnamese people discovered hundreds of medical remedies and accumulated a large range of 2 experience in health care, disease prevention and treatment and these form a basis of Vietnamese traditional medicine. In fact, many of the courses of treatment and prevention have remained useful until now such as eating ginger as an anti-cold and flu treatment, anti-malaria plants such as Artermisia, tumeric for stomach issues and chewing betel and dying teeth to prevent tooth decay and gum disease and to deaden or anesthetize the gums.

As early as the 2nd century BC, Vietnamese used hundreds of plant species for medicinal purposes. Traditional Vietnamese Medicine (sometimes abbreviated as TVM) has a long history starting in the Hung Vuong dynasty over 2,000 years ago. For thousands of years, Traditional Vietnamese Medicine evolved and was influenced from Traditional Chinese Medicine but also with distinct differences. Traditional Vietnamese Medicine has a long history traced back to the Hung Vuong dynasty over 2,000 years ago, people have known distillers wine, used mercury for embalming.

It has historical records of a physician named Thoi Vy who was known cure tuberculosis, bubonic at An Duong Vuong (257-207). From the Ly Dynasty (11th to 13th century), the Imperial Court had an organized medical division, which was later changed to a medical institute - one of the first in Vietnam. In the year 1136, Ly Than Tong king was crazy and folk doctor Nguyen Chi Thanh used psychotherapy method and boil Sapindus saponaria for bathing to treat for king. Under the Tran Dynasty (13th to 14th century) medicinal herbs were planted in an organized fashion, nurtured, collected, managed and used for disease treatment.

This record is based on archeological and other records such as the Duoc Son historical remains in Pha Lai- Quang Ninh province. This period was one in which many famous medical doctors made significant contributions to the development of Vietnamese traditional medicine, especially the great physician Tue Tinh, known as the founder of Vietnamese traditional medicine. Normally, according to Vietnamese tradition and custom, those who were considered as the most talented and successful men in any specific field were named as the saints or fathers of their specialty. Tue Tinh was called the saint and founder of Vietnamese traditional medicine.

He was also the author of some famous books such as the ―Miracle Vietnamese Pharmacy‖ and ―Great Morality In the 3 Art of Medicine‖. He was the first person to give prominence to an idea of ―The need for Vietnamese to be treated by Vietnamese medicines”. In Ho Dynasty (1400 – 1406), as advocated expanding the cure for people with acupuncture method. Nguyen Dai Nang was a famous physician, he was the author of poetry related to acupuncture method to the people.

In Le Dynasty (1428 – 1876) has advances advocated in the care and protect the health of the people. Jolin Institute responded for the health of king and army, provided annual detection and prevention services and treatment for people. In this period, drugs in rural villages Nghia Trai, Van Lam district develop until now. In particular, Hai Thuong Lang Ong Le Huu Trac are known as the medical founders of Vietnam’s Traditional Medicine.

He was the author of a memorable work about Vietnamese traditional medicine known as the encyclopedia of Vietnamese Traditional Medicine. This encyclopedia has 28 episodes and makes up 66 volumes including ―Medical origins with morality and skills‖. The period from 1802 – 1883, Nguyen Dynasty also organized Jolin Institute focused leprosy treatment which was opened in schools in Hue (1850). Nguyen Quang Luong, Nguyen Kim are the famous physician of this period, contributing to development of traditional medicine as ―Nam duoc tap Nghiem quoc am‖.

In French colonialists invaded period, traditional medicines in Vietnam had a number of activities such as establishment of the Medical Association of North, Central and South; Training for traditional medicines; opening treatment departments. By the early 20th century, a number of traditional medicine books was published in the national languages as ―Vietnam Pharmacological" by Pho Duc Thanh. At this time, there was some French botanist came to Vietnam to study including Crévót, Pétélot. Pétélot published "Catalogue des produits de L'Indochine" (1928 - 1935).

In which, volume V (Produits medicinaux, 1928) described 368 medicinal plants and herbs which are flowering plant species. In 1952, he had to complement and build a set of ―Les plantes de médicinales du Cambodge, du Laos et du Vietnam‖, consisting of 4 sets and listed of 1.482 herbal medicine in 3 Indochinese countries.