Assessing the role of non timber forest products in developing household economy of tan binh commune in ben en national park

Đánh giá vai trò của sản phẩm lâm sản ngoài gỗ (LSNG) đối với kinh tế hộ gia đình xã Tân Bình, Vườn Quốc gia Bến En. Khám phá tiềm năng.

• Tác giả: Đặng Thị Thảo
• Người hướng dẫn: Dr. Trần Việt Hà
• Trường học: Vietnam National Forestry Of University
• Chuyên ngành: Natural Resources Management
• Đề tài: Assessing The Role Of Non-Timber Forest Products In Developing Household Economy Of Tan Binh Commune In Ben En National Park
• Loại tài liệu: Student Thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Khám Phá Vai Trò Lâm Sản Ngoài Gỗ NTFPs Tại Bến En

Lâm sản ngoài gỗ (NTFPs) là một phần không thể thiếu trong hệ sinh thái rừng và đời sống con người. Tại Vườn Quốc gia Bến En, đặc biệt là xã Tân Bình, nguồn tài nguyên này đóng vai trò nền tảng cho sinh kế bền vững của cộng đồng. Chúng không chỉ là nguồn thực phẩm, dược liệu mà còn là nguồn thu nhập quan trọng. Việc hiểu rõ vai trò và giá trị của NTFPs là bước đi đầu tiên để xây dựng các chiến lược quản lý hiệu quả, cân bằng giữa bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế địa phương. Bài viết này sẽ phân tích sâu về thực trạng, đóng góp kinh tế và đề xuất các giải pháp bền vững cho việc khai thác lâm sản ngoài gỗ tại khu vực này, dựa trên những dữ liệu nghiên cứu thực địa chi tiết.

1.1. Tổng quan về lâm sản ngoài gỗ và sinh kế bền vững

Lâm sản ngoài gỗ (NTFPs) bao gồm tất cả các sản phẩm sinh học, trừ gỗ, có nguồn gốc từ hệ sinh thái rừng. Các sản phẩm này bao gồm cây thuốc, măng, song mây, nhựa cây, hoa quả và nhiều loại khác. Trên toàn thế giới, khoảng 60 triệu người sống phụ thuộc vào rừng. Tại Việt Nam, con số này là gần 25 triệu người. NTFPs cung cấp các nhu yếu phẩm hàng ngày, đóng vai trò như một mạng lưới an toàn sinh kế cho các cộng đồng nông thôn. Chúng giúp đa dạng hóa nguồn thu nhập, giảm thiểu rủi ro khi mùa màng thất bát và đặc biệt quan trọng trong việc giảm nghèo. Việc khai thác NTFPs tạo ra một mô hình sinh kế bền vững, nơi cộng đồng có thể hưởng lợi từ tài nguyên rừng mà không phá hủy chúng. Điều này tạo ra sự hài hòa giữa nhu cầu kinh tế của con người và mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học.

1.2. Bối cảnh Vườn Quốc gia Bến En và đời sống xã Tân Bình

Vườn Quốc gia (VQG) Bến En, thuộc tỉnh Thanh Hóa, là một trong những hệ sinh thái đất thấp tiêu biểu của Bắc Trung Bộ Việt Nam. Nơi đây có sự đa dạng sinh học cao với khoảng 737 loài thực vật và nhiều loài động vật quý hiếm. Xã Tân Bình, với 6 thôn nằm trong vùng lõi và vùng đệm của VQG, có mối liên hệ mật thiết với rừng. Đời sống của người dân, chủ yếu thuộc các dân tộc Kinh, Thái, Mường, phụ thuộc rất lớn vào nông nghiệp và tài nguyên rừng. Theo nghiên cứu của Đặng Thị Thảo (2016), người dân tại đây khai thác nhiều loại lâm sản ngoài gỗ có giá trị như cây thuốc, măng tre, song mây để phục vụ đời sống và tạo thu nhập. Tuy nhiên, sự phụ thuộc này cũng tạo ra áp lực lớn lên tài nguyên, đòi hỏi phải có các phương pháp quản lý tài nguyên rừng hiệu quả để đảm bảo phát triển cộng đồng địa phương một cách bền vững.

II. Thách Thức Trong Khai Thác Lâm Sản Ngoài Gỗ Tại Tân Bình

Mặc dù mang lại lợi ích kinh tế đáng kể, việc khai thác lâm sản ngoài gỗ tại xã Tân Bình đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Áp lực từ nhu cầu thị trường và nhu cầu sinh kế trước mắt đã dẫn đến tình trạng khai thác quá mức, đe dọa sự bền vững của nguồn tài nguyên. Nhiều loài cây có giá trị đang dần cạn kiệt do thiếu quy hoạch và các phương pháp khai thác bền vững. Việc phân tích các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức (SWOT) cho thấy một bức tranh toàn cảnh về thực trạng quản lý. Từ đó, các bên liên quan có thể nhận diện các vấn đề cốt lõi trong quản lý tài nguyên rừng và xây dựng chiến lược phù hợp, hướng tới sự cân bằng giữa khai thác và bảo tồn VQG Bến En.

2.1. Áp lực khai thác và nguy cơ cạn kiệt tài nguyên rừng

Nghiên cứu tại 6 thôn xã Tân Bình cho thấy tần suất khai thác lâm sản ngoài gỗ ở mức rất cao. Có tới 53% các loài được khai thác thường xuyên, trong khi mức độ sẵn có của chúng trong tự nhiên chủ yếu ở mức trung bình (50%) và thấp (37%). Điều này cho thấy áp lực khai thác đang vượt quá khả năng tái sinh tự nhiên của rừng. Việc khai thác các bộ phận quan trọng như rễ và củ (chiếm 24% các bộ phận được khai thác) gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tồn tại của loài. Tình trạng này nếu tiếp diễn sẽ dẫn đến cạn kiệt nguồn tài nguyên rừng, tác động trực tiếp đến sinh kế xã Tân Bình và làm suy giảm đa dạng sinh học. Đây là một thách thức lớn đối với công tác bảo tồn VQG Bến En, đòi hỏi phải có các biện pháp can thiệp kịp thời.

2.2. Phân tích SWOT trong quản lý vùng đệm và NTFPs

Phân tích SWOT cho thấy các yếu tố nội tại và bên ngoài ảnh hưởng đến việc quản lý NTFPs. Điểm mạnh là sự đa dạng của nguồn tài nguyên và khả năng cung cấp việc làm quanh năm. Tuy nhiên, điểm yếu lớn nhất là tình trạng khai thác quá mức, thiếu quy hoạch bảo tồn và kiến thức thị trường của người dân còn hạn chế. Cơ hội mở ra từ sự quan tâm của chính phủ và các dự án hỗ trợ phát triển cộng đồng địa phương. Các chính sách này có thể thúc đẩy nghiên cứu và phát triển ngành hàng NTFPs. Thách thức lớn nhất là việc thiếu một cơ chế quản lý hiệu quả, sự cạnh tranh từ các khu vực khác và tình trạng bất ổn của thị trường. Việc quản lý vùng đệm cần tận dụng cơ hội để khắc phục điểm yếu, đồng thời sử dụng điểm mạnh để giảm thiểu các mối đe dọa, hướng tới một hệ thống quản lý tài nguyên rừng bền vững.

III. Phương Pháp Đánh Giá Đóng Góp Kinh Tế Của NTFPs

Để hiểu rõ tầm quan trọng của lâm sản ngoài gỗ, việc lượng hóa đóng góp của chúng vào kinh tế hộ gia đình là cực kỳ cần thiết. Nghiên cứu tại xã Tân Bình đã sử dụng phương pháp phỏng vấn 30 hộ gia đình thuộc các nhóm kinh tế khác nhau: giàu, cận nghèo và nghèo. Kết quả phân tích cơ cấu thu nhập cho thấy một bức tranh rõ ràng về mức độ phụ thuộc của người dân vào tài nguyên rừng. NTFPs không chỉ là nguồn thu nhập phụ mà còn là trụ cột kinh tế đối với nhiều gia đình, đặc biệt là các hộ nghèo. Việc phân tích tác động kinh tế-xã hội này cung cấp bằng chứng vững chắc cho việc hoạch định chính sách, nhấn mạnh sự cần thiết phải lồng ghép quản lý NTFPs vào các chương trình giảm nghèo và phát triển nông thôn.

3.1. Phân tích cơ cấu tạo thu nhập nông thôn từ NTFPs

Kết quả khảo sát cho thấy thu nhập từ khai thác và buôn bán lâm sản ngoài gỗ chiếm một tỷ lệ đáng kể trong tổng thu nhập của các hộ gia đình. Trung bình, nguồn thu này đóng góp 24% tổng thu nhập. Điều này khẳng định NTFPs là một thành phần quan trọng trong nền kinh tế địa phương, là một kênh tạo thu nhập nông thôn hiệu quả. Các sản phẩm mang lại giá trị kinh tế cao bao gồm cây thuốc như Ba kích (Morinda officinalis), Hà thủ ô đỏ (Fallopia multiflora), các loại cây cảnh và thực phẩm như măng, sấu. Nguồn thu nhập này giúp người dân trang trải các chi phí thiết yếu như giáo dục, y tế và cải thiện chất lượng cuộc sống. Do đó, bất kỳ sự suy giảm nào về nguồn tài nguyên NTFPs cũng sẽ gây ra tác động kinh tế-xã hội tiêu cực đến cộng đồng.

3.2. Tác động kinh tế xã hội socio economic impact lên các nhóm hộ

Mức độ phụ thuộc vào lâm sản ngoài gỗ có sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm hộ. Đối với nhóm hộ nghèo, thu nhập từ NTFPs chiếm tới 28% tổng thu nhập. Con số này ở nhóm hộ cận nghèo là 27% và nhóm hộ giàu là 17%. Dữ liệu cho thấy NTFPs đóng vai trò như một "tấm lưới an sinh" quan trọng nhất đối với những người dễ bị tổn thương nhất. Sự phụ thuộc cao này cũng đồng nghĩa với việc họ là những người khai thác tài nguyên nhiều nhất để tồn tại. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của NTFPs trong chiến lược giảm nghèo. Tuy nhiên, nó cũng cho thấy sự cấp thiết phải tạo ra các sinh kế bền vững thay thế hoặc các phương pháp khai thác bền vững để giảm áp lực lên rừng, tránh tình trạng khai thác cạn kiệt tài nguyên.

IV. Chuỗi Giá Trị Lâm Sản Ngoài Gỗ Tiềm Năng Thị Trường

Thị trường tiêu thụ là yếu tố quyết định đến giá trị kinh tế của lâm sản ngoài gỗ. Tại Tân Bình, thị trường NTFPs khá đa dạng nhưng còn đơn giản và manh mún. Việc phân tích chuỗi giá trị NTFP từ khâu thu hái đến tay người tiêu dùng cuối cùng giúp nhận diện các điểm nghẽn và cơ hội. Các kênh tiêu thụ chính cho thấy vai trò của các thương lái trung gian và những thách thức về giá cả mà người dân phải đối mặt. Mặc dù vậy, nhu cầu thị trường đối với các sản phẩm đặc hữu như dược liệu và cây cảnh vẫn rất lớn. Khai thác hiệu quả tiềm năng này có thể thúc đẩy phát triển cộng đồng địa phương và nâng cao thu nhập cho người dân, nếu có chiến lược phát triển thị trường bài bản.

4.1. Sơ đồ thị trường và kênh tiêu thụ lâm sản ngoài gỗ chính

Thị trường lâm sản ngoài gỗ tại Tân Bình chủ yếu vận hành qua ba kênh chính. Kênh 1 là kênh trực tiếp: người dân thu hái và bán thẳng cho người tiêu dùng địa phương hoặc khách du lịch. Kênh này có giá tốt nhất nhưng số lượng tiêu thụ hạn chế. Kênh 2: sản phẩm thô được bán cho thương lái trung gian, người sẽ vận chuyển đến các tỉnh khác. Giá bán ở kênh này thấp hơn do chi phí vận chuyển và lợi nhuận của thương lái. Kênh 3: sản phẩm qua nhiều lớp trung gian và đại lý thu mua lớn trước khi đến nhà máy chế biến hoặc thị trường xuất khẩu. Ở kênh này, giá người dân nhận được là thấp nhất. Chuỗi giá trị NTFP này cho thấy người dân, những người trực tiếp sản xuất, đang nhận được phần giá trị gia tăng thấp nhất. Đây là một điểm yếu cần được cải thiện.

4.2. Nhu cầu và tiềm năng thị trường cho phát triển cộng đồng

Nhu cầu thị trường đối với các sản phẩm NTFPs từ Bến En rất tiềm năng. Các loài cây thuốc như Đinh hương (Syzygium aromaticum), Ba kích (Morinda officinalis) có giá trị kinh tế cao, được săn lùng bởi các thị trường trong và ngoài tỉnh. Các loại cây cảnh như Địa lan (Cymbidium hybrid), Đỗ quyên (Rhododendron) cũng có nhu cầu lớn, đặc biệt từ các đô thị. Ngoài ra, các sản phẩm thực phẩm như Măng tre bát độ, Sấu cũng là mặt hàng tiêu thụ ổn định tại các chợ địa phương. Việc phát triển các sản phẩm này theo hướng hàng hóa, có quy hoạch và thương hiệu sẽ mở ra cơ hội lớn cho phát triển cộng đồng địa phương. Điều này không chỉ giúp tạo thu nhập nông thôn mà còn khuyến khích người dân tham gia bảo vệ và phát triển rừng.

V. Top Giải Pháp Quản Lý Bền Vững Lâm Sản Ngoài Gỗ NTFPs

Để giải quyết các thách thức và khai thác tiềm năng của lâm sản ngoài gỗ, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ và chiến lược. Các giải pháp này phải tập trung vào việc quản lý tài nguyên một cách bền vững, nâng cao năng lực cho cộng đồng và cải thiện hiệu quả của chuỗi giá trị. Việc xây dựng các mô hình canh tác và áp dụng các phương pháp khai thác bền vững là nền tảng. Song song đó, việc tăng cường vai trò của lâm nghiệp cộng đồng sẽ đảm bảo người dân trở thành chủ thể trong công tác bảo vệ rừng. Cuối cùng, cải thiện chuỗi giá trị NTFP sẽ giúp người dân thu được lợi ích kinh tế xứng đáng hơn, tạo động lực cho việc bảo tồn lâu dài.

5.1. Xây dựng mô hình canh tác và khai thác bền vững

Thay vì chỉ phụ thuộc vào khai thác tự nhiên, cần khuyến khích và hỗ trợ người dân phát triển các mô hình canh tác lâm sản ngoài gỗ. Nghiên cứu cho thấy người dân đã trồng 20 loài NTFPs khác nhau nhưng quy mô còn nhỏ lẻ, tự phát. Cần quy hoạch các vùng trồng tập trung cho các loài cây có giá trị kinh tế cao như Chè vằng, Đinh hương, Ba kích. Đồng thời, cần phổ biến các kiến thức dân tộc thực vật học (ethnobotany) và kỹ thuật khai thác bền vững: thu hái đúng mùa vụ, không tận diệt, và tái tạo sau khai thác. Các mô hình nông lâm kết hợp trồng NTFPs dưới tán rừng cũng là một hướng đi hiệu quả, vừa tăng thu nhập vừa góp phần bảo vệ dịch vụ hệ sinh thái.

5.2. Tăng cường vai trò của lâm nghiệp cộng đồng community forestry

Người dân địa phương phải là trung tâm của mọi nỗ lực bảo tồn. Cần tăng cường vai trò của lâm nghiệp cộng đồng thông qua việc thành lập và củng cố các tổ, đội bảo vệ rừng và NTFPs của thôn bản. Chính sách giao khoán rừng cần đi kèm với quyền lợi và trách nhiệm rõ ràng. Khi cộng đồng được tham gia vào quá trình lập kế hoạch, giám sát và hưởng lợi từ việc quản lý tài nguyên rừng, họ sẽ có ý thức trách nhiệm cao hơn. Xây dựng các quy ước, hương ước của làng về bảo vệ NTFPs là một công cụ hiệu quả. Điều này sẽ biến người dân từ đối tượng khai thác thành người quản lý và bảo vệ tài nguyên, một yếu tố then chốt cho sự thành công của bảo tồn VQG Bến En.

5.3. Cải thiện chuỗi giá trị NTFP và tiếp cận thị trường

Để người dân hưởng lợi nhiều hơn, cần phải can thiệp để cải thiện chuỗi giá trị NTFP. Giải pháp là thành lập các hợp tác xã hoặc tổ hợp tác thu mua và sơ chế sản phẩm. Điều này giúp tăng sức mạnh đàm phán của người sản xuất, giảm bớt sự phụ thuộc vào thương lái trung gian. Cần cung cấp thông tin thị trường thường xuyên về giá cả, nhu cầu để người dân có kế hoạch sản xuất phù hợp. Hỗ trợ xây dựng thương hiệu, chứng nhận sản phẩm (ví dụ: sản phẩm hữu cơ, sản phẩm từ rừng bền vững) sẽ giúp nâng cao giá trị và tiếp cận các thị trường cao cấp hơn. Đầu tư vào công nghệ chế biến sau thu hoạch cũng giúp giảm tổn thất và tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lâm sản ngoài gỗ (LSNG - Non-Timber Forest Products) giữ vai trò thiết yếu đối với bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế của cộng đồng dân cư sinh sống phụ cận rừng. Theo số liệu từ Hội nghị quốc tế về vai trò của lâm sản ngoài gỗ trong giảm nghèo và bảo tồn đa dạng sinh học (tổ chức tại Hà Nội năm 2005), trên thế giới có khoảng 60 triệu người sống phụ thuộc trực tiếp vào rừng, phần lớn tập trung tại các quốc gia đang phát triển ở Mỹ Latinh, Tây Phi và Đông Nam Á. Tại Việt Nam, tính đến năm 2010, khu vực rừng là nơi sinh sống của gần 25 triệu người, trong đó có khoảng 13 triệu đồng bào dân tộc thiểu số (chiếm xấp xỉ 14% dân số cả nước).

Các nghiên cứu trong nước về LSNG đã được quan tâm từ năm 1997, tiêu biểu như nghiên cứu phân loại thực vật LSNG theo mục đích sử dụng tại Phia Đén (Cao Bằng) của Phạm Xuân Hoàn (1997); đánh giá tiềm năng tài nguyên của Hoàng Hòe (1998) chỉ ra thực vật làm thuốc chiếm 22% tổng số loài thực vật Việt Nam, hơn 500 loài cây cho dầu (7,14%), hơn 600 loài cho tannin cùng diện tích tre nứa đạt 1,492 triệu ha (khoảng 4,18 tỷ cây); công trình về kỹ thuật thu hái và chế biến dược liệu của Lê Quý Ngưu và Trần Như Đức (1998); nghiên cứu bảo tồn tại chỗ (in-situ) và chuyển chỗ (ex-situ) nhằm giảm áp lực khai thác tự nhiên của Ninh Khắc Bản (2003). Mặc dù có nhiều chương trình phát triển như dự án thị trường lâm sản, dự án vai trò phụ nữ trong chế biến mây tre đan hay dự án trồng cây đặc sản thuộc Chương trình 5 triệu ha rừng, các công trình nghiên cứu sâu về mức độ đóng góp kinh tế của LSNG ở quy mô hộ gia đình tại vùng lõi các khu bảo tồn vẫn còn hạn chế.

Vườn quốc gia (VQG) Bến En được thành lập năm 1992, nằm trên địa bàn hai huyện Như Thanh và Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa, cách thành phố Thanh Hóa 36 km. Vườn có tổng diện tích tự nhiên 14.735 ha, trong đó rừng nguyên sinh chiếm 8.544 ha, sở hữu hồ nước rộng 3.000 ha với 21 hòn đảo và hệ động thực vật phong phú (737 loài thực vật, 64 loài thú, 194 loài chim, 28 loài lưỡng cư, 58 loài cá). Áp lực sinh kế từ cộng đồng dân cư vùng đệm và vùng lõi (gồm các dân tộc Kinh, Thái, Mường, Tày, Thổ) dẫn đến tình trạng khai thác quá mức các nguồn tài nguyên như mật ong, mây, cây dược liệu và cây cảnh, đe dọa sự phát triển bền vững của Vườn. Xã Tân Bình nằm cách trung tâm VQG Bến En 30 km về phía Đông, có diện tích 38,61 km², dân số (năm 1999) gồm 2.368 nhân khẩu thuộc 568 hộ gia đình, đời sống phụ thuộc lớn vào sản xuất nông lâm nghiệp.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đặng Thị Thảo (Chương trình Tiên tiến ngành Quản lý Tài nguyên Thiên nhiên, Đại học Lâm nghiệp Việt Nam hợp tác với Đại học Bang Colorado, Hoa Kỳ) đặt mục tiêu tổng quát là phân tích vai trò của lâm sản ngoài gỗ trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại xã Tân Bình, VQG Bến En.

Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể được xác định gồm 5 mục tiêu:

1. Đánh giá hiện trạng khai thác và sử dụng LSNG tại 6 thôn thuộc xã Tân Bình nằm trong vùng lõi VQG Bến En.
2. Phân tích thị trường và nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm LSNG.
3. Phân tích cơ cấu kinh tế nhằm xác định tỷ trọng thu nhập của hộ gia đình từ LSNG.
4. Xác định các thuận lợi và khó khăn (điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức) trong quản lý bền vững LSNG tại khu vực nghiên cứu.
5. Đề xuất các giải pháp nhằm quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững nguồn tài nguyên LSNG.

Đối tượng nghiên cứu là các loài LSNG được khai thác, sử dụng, gây trồng và hệ thống kinh tế hộ gia đình tại địa phương. Phạm vi không gian giới hạn tại 6 thôn thuộc vùng lõi VQG Bến En trên địa bàn xã Tân Bình; thời gian thực hiện nghiên cứu hoàn thành vào tháng 10 năm 2016.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng khung lý thuyết về quản trị tài nguyên rừng dựa vào cộng đồng, chuỗi giá trị thị trường lâm sản và tiếp cận đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA - Rapid Rural Appraisal).

Tác giả sử dụng các phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu sau:

• Phương pháp phỏng vấn bán cấu trúc (Semi-structured Interview): Thực hiện phỏng vấn trực tiếp 30 hộ gia đình sinh sống tại vùng lõi thông qua bộ câu hỏi thiết kế sẵn, phân bổ đều theo 3 nhóm kinh tế: 10 hộ giàu, 10 hộ trung bình/cận nghèo và 10 hộ nghèo (tiêu chí phân loại căn cứ vào nhà ở, đất đai, phương tiện đi lại, tiện nghi sinh hoạt và mức thu nhập hàng tháng). Ngoài ra, tác giả phỏng vấn sâu 7 cán bộ chuyên trách, bao gồm: Phó Giám đốc VQG Bến En, Trưởng phòng Hợp tác Quốc tế và Khoa học, cán bộ Phòng Pháp chế, Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Xuân Ly, Kiểm lâm viên địa bàn, Chủ tịch UBND xã Tân Bình và Trưởng thôn Roọc Nại.
• Phương pháp thảo luận nhóm tập trung (Focus Group Discussion): Tổ chức 4 nhóm thảo luận với sự tham gia của 5 đến 7 người/nhóm là các đối tượng trực tiếp khai thác LSNG. Nội dung thảo luận xoay quanh mục đích, mức độ, kỹ thuật thu hái, tần suất khai thác và giá trị sử dụng của các loài LSNG.
• Phương pháp bỏ phiếu đa tiêu chí (Multi-criteria vote): Xác định thứ tự ưu tiên và nhu cầu phát triển các loài cây LSNG dựa trên các tiêu chí: dễ khai thác, dễ tiêu thụ, giá trị kinh tế, dễ bảo quản và mức độ sẵn có trong tự nhiên.
• Phương pháp ma trận SWOT: Phân tích 4 khía cạnh: Điểm mạnh (Strengths), Điểm yếu (Weaknesses), Cơ hội (Opportunities) và Thách thức (Threats) trong cả hai mảng phân tích nhu cầu thị trường và quản lý bền vững LSNG tại VQG Bến En (thực hiện qua 7 bước chuẩn hóa).
• Nguồn dữ liệu và phân tích số liệu: Dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo khoa học, văn bản quản lý của VQG Bến En và UBND xã Tân Bình. Dữ liệu sơ cấp sau khi điều tra thực địa được tổng hợp, mã hóa và phân tích định lượng bằng phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu (Introduction)

Chương 1 trình bày tổng quan về vai trò sinh thái và kinh tế của LSNG trên phạm vi toàn cầu và tại Việt Nam. Tác giả điểm luận các công trình nghiên cứu tiêu biểu trong nước từ năm 1997 đến 2008 của Phạm Xuân Hoàn, Hoàng Hòe, Lê Quý Ngưu, Trần Như Đức, Ninh Khắc Bản, Hoàng Văn Sâm, đồng thời chỉ ra khoảng trống nghiên cứu về sự đóng góp cụ thể của LSNG đối với thu nhập hộ gia đình ở các vùng lõi rừng đặc dụng, từ đó luận giải tính cấp thiết của đề tài tại VQG Bến En.

Chương 2: Mục đích và mục tiêu nghiên cứu (Goals and Objectives)

Chương này xác định mục tiêu tổng quát (Goal) là phân tích vai trò của LSNG trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại xã Tân Bình, VQG Bến En; đồng thời cụ thể hóa thành 5 mục tiêu chi tiết (Objectives) làm căn cứ triển khai các nội dung khảo sát thực địa.

Chương 3: Đặc điểm khu vực nghiên cứu (Study Area Characteristic)

Chương 3 mô tả vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, địa hình, địa chất, thủy văn và tính đa dạng sinh học của VQG Bến En (tọa độ từ 19°29' đến 19°41' vĩ độ Bắc, 105°20' đến 105°35' kinh độ Đông; diện tích 14.735 ha). Đồng thời, chương làm rõ đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội của xã Tân Bình: diện tích 38,61 km², khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình 23–24°C, độ ẩm 82–94%, chịu ảnh hưởng của 2–3 cơn bão mỗi năm; dân số 2.368 người/568 hộ chủ yếu sản xuất nông lâm nghiệp truyền thống với công cụ thủ công.

Chương 4: Phương pháp nghiên cứu (Methodology)

Nội dung chương trình bày chi tiết quy trình chọn mẫu điều tra 30 hộ gia đình (10 hộ giàu, 10 hộ cận nghèo, 10 hộ nghèo), cấu trúc bảng hỏi, kỹ thuật phỏng vấn 7 cán bộ quản lý, quy trình điều hành 4 nhóm thảo luận tập trung PRA, phương pháp đánh giá đa tiêu chí, khung ma trận SWOT và công cụ xử lý dữ liệu bằng Microsoft Excel.

Chương 5: Kết quả nghiên cứu và thảo luận (Results and Discussion)

Chương 5 là nội dung trọng tâm của khóa luận, bao gồm các phát hiện chính:

1. Hiện trạng tài nguyên và phân loại LSNG theo giá trị sử dụng

Nghiên cứu đã thống kê được 127 loài LSNG đang được người dân địa phương tại 6 thôn khai thác và sử dụng, phân chia thành 6 nhóm công dụng chính:

STT	Nhóm công dụng	Số lượng loài	Tỷ lệ (%)	Một số loài tiêu biểu / quý hiếm
1	Cây làm thuốc (Medicine)	40	31,5%	Hà thủ ô đỏ (Fallopia multiflora), Gối hạc (Leea rubra), Ké đầu ngựa (Xanthium strumarium)...
2	Cây thực phẩm (Foods)	35	27,6%	Rau sắng (Melientha suavis), Tai chua (Garcinia cowa), Măng tre bát độ...
3	Cây cho sợi, thủ công mỹ nghệ (Fibers)	15	11,8%	Mây nếp (Calamus tetradactylus), Cút quạt (Dicranopteris dichotoma)...
4	Cây cảnh (Ornamentals)	20	15,7%	Đỗ quyên hoa trắng (Rhododendron), Địa lan (Cymbidium hybrid), Lan kim tuyến (Anoectochilus setaceus)...
5	Cây cho tannin, chất nhuộm (Tannin, dye)	5	3,9%	Hoàng đằng (Cupressus tonkinensis), Củ nâu (Dioscoreaceae), Chò xanh (Terminalia myriocarpa)...
6	Cây cho tinh dầu (Oil)	12	9,4%	Vông vang (Abelmoschus moschatus), Sa nhân (Amomum xanthioides), Hoắc hương (Pogostemon cablin)...
Tổng		127	100%

2. Tình trạng sẵn có, tần suất và bộ phận khai thác

Khảo sát chi tiết 30 loài LSNG được khai thác thường xuyên nhất cho thấy:

• Mức độ sẵn có trong tự nhiên: Thấp chiếm 37% (11 loài), Trung bình chiếm 50% (15 loài), Cao chỉ chiếm 13% (4 loài).
• Tần suất khai thác: Tần suất cao chiếm 53% (16 loài), Trung bình chiếm 37% (11 loài), Tần suất thấp chiếm 10% (3 loài).
• Bộ phận sử dụng: Rễ và củ chiếm tỷ lệ lớn nhất với 24% (7 loài), Quả chiếm 18% (5 loài), Lá chiếm 13% (4 loài), Hạt chiếm 13% (4 loài), Thân/cành chiếm 13% (4 loài), Toàn cây chiếm 10% (3 loài), Vỏ cây chiếm 6% (2 loài), Hoa chiếm 3% (1 loài). Tình trạng nhổ toàn bộ cây để lấy một bộ phận gây lãng phí và cạn kiệt nguồn lợi tự nhiên.

3. Thị trường tiêu thụ, kênh phân phối và giá bán

Thị trường tiêu thụ tập trung vào 3 nhóm chính: cây dược liệu, cây cảnh và cây thực phẩm. Đối với cây dược liệu, lưu thông diễn ra qua 3 kênh:

• Kênh 1: Người dân thu hái trực tiếp từ rừng bán cho người tiêu dùng địa phương (hộ làm thuốc nam) hoặc bán cho khách du lịch tại chợ Bến Sung (kênh ngắn, giá ít bị chi phối bởi chi phí trung gian).
• Kênh 2: Sản phẩm tươi/sơ chế bán cho thương lái địa phương để vận chuyển tới các tỉnh lân cận như Hà Nội, Lạng Sơn, Hưng Yên (giá tại cửa rừng thấp do trừ chi phí trung gian và vận chuyển).
• Kênh 3: Người dân bán nguyên liệu thô cho thương lái nhỏ, sau đó chuyển tới các đại lý thu mua lớn trong vùng để cung ứng cho thị trường xa với giá bán lẻ cao.

Khảo sát giá bán và nhu cầu thị trường của 15 loài điển hình:

STT	Tên khoa học	Tên tiếng Việt	Nơi tiêu thụ chính	Mức giá	Nhu cầu thị trường
1	Fallopia multiflora	Hà thủ ô đỏ	Trong và ngoài tỉnh	100.000 đ/kg	Cao
2	Dendrocalamus latiflorus Munro	Măng tre bát độ	Chợ địa phương	10.000 đ/kg	Cao
3	Piper lolot	Lá lốt	Chợ địa phương	3.000 đ/kg	Trung bình
4	Dracontomelon duperreanum	Sấu	Chợ địa phương	20.000 đ/kg	Cao
5	Cymbidium hybrid	Địa lan	Trong và ngoài tỉnh	250.000 đ/cây	Cao
6	Rhododendron	Đỗ quyên hoa trắng	Trong và ngoài tỉnh	300.000 đ/cây	Cao
7	Zingiber officinale	Gừng	Chợ địa phương	30.000 đ/kg	Trung bình
8	Cinnamomum verum	Quế tích lan	Trong và ngoài tỉnh	50.000 đ/kg	Trung bình
9	Jasminum subtriplinerve Blume	Chè vằng	Chợ địa phương	80.000 đ/kg	Cao
10	Schizostachyum aciculare	Nứa	Chợ địa phương	7.000 đ/cây	Trung bình
11	Camellia sinensis	Chè rừng	Chợ địa phương	50.000 đ/kg	Trung bình
12	Morinda officinalis	Ba kích	Trong và ngoài tỉnh	310.000 đ/kg	Cao
13	Xanthium strumarium	Ké đầu ngựa	Trong và ngoài tỉnh	120.000 đ/kg	Cao
14	Homalomena amoraticae	Thiên niên kiện	Trong và ngoài tỉnh	110.000 đ/kg	Cao
15	Syzygium aromaticum	Đinh hương	Trong và ngoài tỉnh	290.000 đ/kg	Cao

4. Đóng góp của LSNG vào cơ cấu thu nhập hộ gia đình

Kết quả điều tra 30 hộ cho thấy 100% hộ nông nghiệp tham gia khai thác LSNG. Thu nhập từ LSNG chiếm bình quân 24% tổng thu nhập hộ. Cơ cấu thu nhập phân theo từng nhóm kinh tế như sau:

Nhóm hộ	Trồng trọt, chăn nuôi (%)	Khai thác gỗ (%)	Thu nhập từ LSNG (%)	Nguồn khác (%)	Tỷ trọng LSNG (Cao nhất - Thấp nhất)
Hộ nghèo	41%	18%	28%	13%	33% - 15%
Hộ cận nghèo	42%	18%	27%	13%	40% - 14%
Hộ giàu	45%	18%	17%	20%	22% - 11%

Hộ nghèo và cận nghèo phụ thuộc nhiều nhất vào LSNG (chiếm 27–28% tổng thu nhập) để có nguồn tiền mặt trang trải các nhu cầu thiết yếu như y tế, giáo dục và mua sắm sinh hoạt.

5. Tình hình gây trồng LSNG

Cộng đồng tại 6 thôn đã chủ động gây trồng 20 loài LSNG với tổng diện tích 39 ha. Các loài có quy mô gây trồng lớn gồm: Hoàng đằng (5 ha), Nứa (4 ha), Sến mật (3 ha), Măng tre bát độ (3 ha), Sấu (3 ha), Đinh hương (2 ha), Gừng (2 ha), Ba kích (2 ha), Bình vôi (2 ha), Ké đầu ngựa (2 ha), Chè rừng (2 ha), Chè vằng (1 ha), Cà độc dược (1 ha), Hà thủ ô đỏ (1 ha), Đỗ quyên hoa trắng (1 ha), Thiên niên kiện (1 ha), Vù hương (0,5 ha), Địa lan (0,5 ha), Hải đường (0,5 ha), Lá khôi (0,5 ha). Hoạt động gây trồng mang tính tự phát ở quy mô hộ gia đình, thiếu liên kết vùng và quy hoạch tập trung.

6. Phân tích SWOT trong quản lý bền vững LSNG

Ma trận SWOT tổng hợp các khía cạnh:

• Nhận thức cộng đồng: Điểm mạnh là người dân ngày càng quan tâm bảo vệ rừng; Điểm yếu là trình độ học vấn thấp, nhận thức của nhóm phụ nữ và hộ thu nhập thấp còn hạn chế; Cơ hội là được sự quan tâm tuyên truyền từ chính quyền; Thách thức là cần phương pháp truyền thông kết hợp giáo dục học đường.
• Năng lực quản lý: Điểm mạnh là lực lượng kiểm lâm giàu kinh nghiệm, tâm huyết; Điểm yếu là thiếu nhân lực tuần tra diện tích rừng rộng lớn, thiếu mô hình hợp đồng chuẩn giữa Vườn và người dân; Cơ hội là khẳng định vai trò quản lý tài nguyên gắn với sinh kế; Thách thức là khó kiểm soát triệt để hoạt động khai thác và buôn bán trái phép.
• Sự tham gia của cộng đồng: Điểm mạnh là có các nhóm bảo vệ môi trường thôn bản, phong trào "15 phút vì tài nguyên"; Điểm yếu là thiếu cơ chế phối hợp chặt chẽ, tiền khoán bảo vệ rừng còn thấp; Cơ hội là chính sách cho phép trích nguồn thu bảo tồn hỗ trợ người dân; Thách thức là cần xây dựng quy ước thôn bản gắn trách nhiệm cụ thể.
• Tác động cộng đồng: Tỷ lệ người dân tham gia khai thác tài nguyên còn cao, thiếu quỹ hỗ trợ di dời hoặc chuyển đổi sinh kế bền vững.

Chương 6: Kết luận, hạn chế và kiến nghị (Conclusion, Constraints and Recommendations)

Chương 6 tổng kết toàn bộ 5 kết quả then chốt về danh mục loài, kênh phân phối, giá trị thu nhập và mô hình gây trồng. Đồng thời, tác giả chỉ ra các hạn chế gặp phải trong quá trình thực địa và đưa ra các kiến nghị nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính từ số liệu thực địa

• Lập danh mục 127 loài LSNG thuộc 6 nhóm công dụng tại vùng lõi VQG Bến En, trong đó nhóm cây làm thuốc (40 loài - 31,5%) và cây thực phẩm (35 loài - 27,6%) chiếm ưu thế tuyệt đối.
• Xác định mức độ sẵn có của tài nguyên đang suy giảm (87% loài ở mức trung bình và thấp) do áp lực khai thác với tần suất cao (53% loài bị khai thác thường xuyên), tập trung vào các bộ phận sinh dưỡng quan trọng (rễ, củ chiếm 24%).
• Định lượng chính xác tỷ trọng đóng góp của LSNG vào kinh tế hộ: bình quân chiếm 24% tổng thu nhập của 30 hộ điều tra; trong đó nhóm hộ nghèo phụ thuộc 28% và nhóm hộ cận nghèo phụ thuộc 27%.
• Ghi nhận 20 loài LSNG được cộng đồng gây trồng trên tổng diện tích 39 ha.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

1. Hỗ trợ chuỗi giá trị và thị trường: Thành lập các hợp tác xã thương mại LSNG; cung cấp hệ thống thông tin thị trường, dự báo biến động giá để giảm rủi ro; khuyến khích liên kết bán sản phẩm trực tiếp cho cơ sở chế biến qua hợp đồng.
2. Nghiên cứu sinh kế lâm nghiệp: Tập trung vào 4 hướng ưu tiên: (1) Duy trì và phát triển các loài LSNG thiết yếu; (2) Giảm tác động tiêu cực của suy thoái rừng tới an ninh lương thực; (3) Cải tiến công nghệ chế biến LSNG; (4) Nâng cao thu nhập hộ từ rừng kết hợp tuyên truyền quản lý rừng bền vững.
3. Hoàn thiện thể chế và quy trình kỹ thuật: Sửa đổi và bổ sung các quy định kỹ thuật hiện hành (QPN-13-91 về xây dựng rừng phòng hộ đầu nguồn và Quyết định số 08/2001/QĐ-TTg ngày 11/01/2001 của Thủ tướng Chính phủ về quy chế quản lý rừng đặc dụng, phòng hộ, sản xuất). Cần ban hành các quy trình xúc tiến tái sinh tự nhiên kết hợp làm giàu rừng bằng cây LSNG và phát triển mô hình nông lâm kết hợp trong phân khu bảo vệ.

Đóng góp học thuật và thực tiễn

Khóa luận cung cấp bộ dữ liệu định lượng chi tiết đầu tiên về cơ cấu kinh tế hộ gia đình liên quan đến LSNG tại 6 thôn vùng lõi xã Tân Bình, VQG Bến En. Nghiên cứu phân tích cụ thể chuỗi tiêu thụ 3 kênh và giá cả thị trường thực tế của 15 loài thương phẩm, tạo cơ sở khoa học cho các can thiệp chính sách sinh kế và bảo tồn đa dạng sinh học tại chỗ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận các hạn chế cụ thể trong quá trình thực hiện:

• Quá trình thu thập số liệu thực địa chịu ảnh hưởng bất lợi từ điều kiện thời tiết (mưa, bão, nền nhiệt biến động) và địa hình vùng núi hiểm trở, độ dốc lớn gây trở ngại cho việc di chuyển.
• Giới hạn về mặt thời gian nghiên cứu (khóa luận tốt nghiệp bậc đại học) khiến một số vấn đề sinh thái và biến động thị trường dài hạn chưa được khảo sát sâu.

Hướng mở nghiên cứu tiếp theo được tác giả đề xuất:

• Mở rộng thời gian theo dõi liên tục qua nhiều mùa vụ thu hái khác nhau.
• Tăng cường cơ chế phối hợp và chia sẻ dữ liệu hai chiều giữa ban quản lý VQG Bến En, chính quyền địa phương và các nhà nghiên cứu nhằm tạo thuận lợi cho việc thu thập thông tin chuyên sâu.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý Tài nguyên Thiên nhiên, Quản lý Rừng, Lâm học, Lâm nghiệp Đô thị và Kinh tế Nông nghiệp trong việc vận dụng công cụ PRA, ma trận SWOT và thiết kế bảng hỏi điều tra kinh tế - xã hội.
• Cán bộ quản lý Vườn quốc gia Bến En, Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa và chính quyền xã Tân Bình trong việc hoạch định chính sách giao khoán bảo vệ rừng, quy hoạch vùng trồng cây dược liệu (39 ha) và hỗ trợ sinh kế giảm nghèo cho cư dân vùng lõi.
• Các phần đáng tham khảo trực tiếp: Danh mục 127 loài LSNG (Bảng 5.1), bảng giá thị trường 15 loài thương phẩm (Bảng 5.3), số liệu cơ cấu thu nhập 30 hộ (Phụ lục 2) và bộ câu hỏi phỏng vấn chuẩn hóa (Phụ lục 5).

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ trọng thu nhập từ LSNG chiếm bao nhiêu phần trăm trong tổng thu nhập của các nhóm hộ tại xã Tân Bình?
Thu nhập từ LSNG chiếm trung bình 24% tổng thu nhập của 30 hộ khảo sát. Trong đó, nhóm hộ nghèo chiếm tỷ trọng cao nhất với bình quân 28% (dao động từ 15% đến 33%), nhóm hộ cận nghèo chiếm 27% (dao động từ 14% đến 40%) và nhóm hộ giàu chiếm 17% (dao động từ 11% đến 22%).

2. Nhóm công dụng nào chiếm số lượng loài LSNG nhiều nhất trong khu vực nghiên cứu?
Nhóm cây làm thuốc (Medicine) chiếm số lượng lớn nhất với 40 loài (tương đương 31,5% tổng số 127 loài thống kê), tiếp theo là nhóm cây thực phẩm với 35 loài (27,6%) và cây cảnh với 20 loài (15,7%).

3. Thị trường tiêu thụ cây dược liệu tại xã Tân Bình vận hành qua mấy kênh phân phối chính?
Thị trường cây dược liệu vận hành qua 3 kênh: Kênh 1 (người dân thu hái bán trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc khách du lịch tại chợ Bến Sung); Kênh 2 (bán nguyên liệu thô/sơ chế cho thương lái vận chuyển đi các tỉnh Hà Nội, Lạng Sơn, Hưng Yên); Kênh 3 (bán qua thương lái trung gian tới các đại lý thu mua lớn trong vùng).

4. Tổng diện tích gây trồng LSNG tại 6 thôn là bao nhiêu và loài cây nào chiếm diện tích lớn nhất?
Tổng diện tích gây trồng 20 loài LSNG tại 6 thôn là 39 ha. Loài có diện tích gây trồng lớn nhất là Hoàng đằng (Cupressus tonkinensis) với 5 ha, tiếp theo là Nứa (Schizostachyum aciculare) với 4 ha; Sến mật, Măng tre bát độ và Sấu cùng đạt diện tích 3 ha.

5. Tác giả chỉ ra hạn chế gì trong các văn bản quy chuẩn kỹ thuật lâm nghiệp hiện hành đối với LSNG?
Tác giả nêu rõ tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng rừng phòng hộ đầu nguồn (QPN-13-91) và Quyết định số 08/2001/QĐ-TTg ngày 11/01/2001 của Thủ tướng Chính phủ mới chỉ dừng lại ở các quy định chung phát triển rừng lấy gỗ, chưa có quy trình kỹ thuật cụ thể cho việc phục hồi, làm giàu LSNG và phát triển mô hình nông lâm kết hợp trong rừng phòng hộ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đặng Thị Thảo đã hệ thống hóa toàn diện hiện trạng tài nguyên và xác định được 127 loài LSNG tại 6 thôn vùng lõi xã Tân Bình, VQG Bến En. Nghiên cứu chứng minh LSNG đóng vai trò kinh tế quan trọng khi đóng góp bình quân 24% thu nhập của cộng đồng, đặc biệt là nguồn sinh kế sống còn của nhóm hộ nghèo (28%) và cận nghèo (27%). Trên cơ sở phân tích chuỗi thị trường và ma trận SWOT, đề tài đã đề xuất các nhóm giải pháp khả thi về thành lập hợp tác xã, hoàn thiện quy chế kỹ thuật lâm sinh và phát triển diện tích gây trồng nhằm dung hòa giữa bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế hộ gia đình bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF AGRICULTURE AND RURAL DEVELOPMENT VIETNAM NATIONAL FORESTRY OF UNIVERSITY STUDENT THESIS Title ASSESSING THE ROLE OF NON- TIMBER FOREST PRODUCTS IN DEVELOPING HOUSEHOLD ECONOMY OF TAN BINH COMMUNE IN BEN EN NATIONAL PARK Major: Natural Resources Management Code: D850101 Faculty: Forest Resources and Environmental Management Student: Dang Thi Thao Student ID:1253090030 Class: K57 Natural Resources Management Course: 2012 - 2016 Advanced Education Program Developed in collaboration with Colorado State University, USA Supervisor: Dr. Tran Viet Ha Hanoi, 10 / 2016 1 ACKNOWLEDGEMENT To complete this study, apart from my own efforts, I also receive a lot of guidance and help from my teachers, organizations and individuals. Firstly, I would like to give thanks to my supervisor: Dr. Tran Viet Ha, who has taught me many precious knowledge and experiences throughout my learning and researching process and implementing this thesis.

I would like to express my gratitude to Prof. Lee MacDonald for finding out the time to check and give advises to my proposal. Secondly, I want to sincerely thank the Board of Directors of Ben En NP, Ben En Forest Protection Department, Xuan Ly Forest Protection Station , Leaders and Citizens of Tan Binh commune - where my study deploy, who created favorable conditions for during my data gathering and investigation process. Finally, I want to say thanks my parents, thanks for supporting me a lot during the learning process and the implementation this thesis in Ben En NP.

I sincerely thank you! 2 ABSTRACT Non-timber forest products (NTFPs) play an important role in rural livelihoods. People living in and around forests are dependent on a variety of NTFPs for their subsistence and income generation. This thesis gives a general overview on the diversity and the role of NTFPs for households living in core zone of Ben En NP. Focus on 6 villages of Tan Binh commune to propose some solution to sustainable management NTFPs.

The main method that we used for collecting data is PRA. The results of this study indicated that NTFPs play an important role to households located in study area. NTFPs bring up a lot of benefits to people such as medicine, food and handcraft. Therefore, this study has proposed some solutions to managing, protecting and developing the sources of NTFPs in Ben En NP more effectively and sustainability.

3 TABLE OF CONTENTS ACKNOWLEDGEMENT ABSTRACT TABLE OF CONTENTS LIST OF TABLES LIST OF FIGURES ABBREVIATION CHAPTER 1. GOALS AND OBJECTIVES. STUDY AREA CHARACTERISTIC. Data analysis method.

RESULTS AND DISCUSSION. The status of NTFPs resources in 6 villages located in core zone in Ben En NP. Classify based on use value of NTFPs. Used and exploitation NTFPs in study area.

NTFPs market in study area. NTFPs market demand. Assessment of NTFPs market potential. The role of NTFPs in households.

NTFPs cultivation in 6 villages of Tan Binh commune in core zone of Ben En NP.T analysis in the sustainable management of NTFPs in Ben En NP and assessment of NTFPs market potential. CONCLUSION, SHORTCOMINGS AND RECOMMENDATIONS. 29 REFERENCES APPENDIX 5 LIST OF TABLES Table 5. List of NTFPs groups exploited and used in 6 villages of study area.

NTFPs exploitation and use status in 6 villages of study area. Market consumption and price of some non-timber species in 6 villages in study site .T analysis of market demand of NTFPs in Tan Binh commune. Statistics on the cultivation of NTFPs species in 6 villages in the study area. The strengths, weakness, opportunities and threats in the sustainable management of NTFPs in Ben En NP.

24 6 LIST OF FIGURES Figure 3. Map of Ben En NP. Map of medicinal plant market. Map of Ornamental plants market.

Map of Plant foods market. The income proportion of poor household group .5: The income proportion of near-poor households group. The income proportion of rich households group. 22 7 ABBREVIATION NP: National Park NTFPs: Non-timber Forest Products.

PRA: Rapid Rural Appraisal.T: Strengths – Weakness - Opportunities – Threats.