CHƯƠNG I: MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE HUY BO HỢP ĐÔNG. 111 Khai niệm và đặc điểm của hủy bỏ hợp đồng.11 Khái niệm Iniy bỏ hợp đông. Trước hết, xét vẻ mặt ngữ nghĩa, hủy bö hop ding được cầu thánh tir “hủy ba” và "hợp đồng". Theo từ điển Tiếng Viét, “hủy ba” có nghĩa lả “tuyên bồ là hết hiệu lực, giá tr, tác dụng đối với cái đã được thiết lập, mới đây con lưu hành”, còn “hop đồng" được định nghĩa là “Ban giao tước ký giữa hai bên quy định những diéu hai bên cùng phải thực hiện vi lợi ich của từng én để đạt tới một mục đi: ° ‘Theo Từ điển giãi thích thuật ngữ Luật hoc, hủy bé hợp đẳng được định nghĩa là “Hop đông đã được giao kết nhưng bi coi lả không còn hiệu lực thực hiện nữa.
Hợp đồng có thể bị hủy bé theo thỏa thuận của các bên hoặc theo quyết định của các cơ quan nha nước co thẩm quyền ”2 Khải niệm hủy bd hợp đồng cũng được định nghĩa chính xác sang Tiếng Việt. Tuy nhiên trong tải liệu của các trường Đại học trên thể giới hai khái mệm gân với hủy bỏ hợp đồng nhất có thể tim được lả “termination for default” («hủy bỏ do su vi pham) vả “cancellation"3 (hủy bd). Trong tai liệu. trên, khái niêm “termination for default” được định nghĩa là sự hủy bö hop đẳng do một bên vi phạm những diéu khoản ma đã được théa thuận là điều kiện để một bên đơn phương hủy bỏ hợp đồng, Còn “cancellation” được định nghĩa là khi có sư vi phạm cia một bên thì bên kia có quyển được yêu câu hủy bé hợp đồng Pháp luật Pháp quy định hủy bö hợp đồng là một trong bay trường hop châm đứt hợp đồng Theo Điểu 1234 và quy định cụ thé tại chương V Thiên -Nguyn ấn tạm 993, đến Töếng Việt tưởng gi vẻ lê tướng, te vẫn ha thông tú, H lội, “Trường Đại học Lut Nội 1899|, Từ ign gi nghĩa thuột ngữ luật học, xB Công an nh dần tri.
*hmme:f inne 1884), “Exporting and the export contact’ Hekinkischoolof Economies, 1488. 6 TI Quyền thứ ba Bộ luật Dân sự Pháp. Theo đó, hợp đồng cham dứt trong các trường hợp sau: 4) Do ngiĩa vu đã được thực hiên, (i) Do nghĩa vụ đã được thay thé bằng hợp đồng khác, (iii) Do bên có quyền miễn thực hiện nghĩa vụ. của bên kia; (iv) Do bù trừ nghĩa vụ, (v) Do người có quyển và có nghĩa vụ hòa nhập lại làm một, (vi) Do vat là đối tượng của nghĩa vụ không còn, (vii) Do bi hủy bổ.
Theo điều 1183, BLDS Pháp quy định: “Điều kiện imjy 06 ià điền kiện mà lồi xdy ra thì ng]a vụ bị ily bố và các bên phải khôi phuc lai tình trạng ban đầm nine chưa từng có cam két. Điều kiện iniy bỏ không có hiệu lực hoãn. lại việc thực hiện nghữa vụ, mà chỉ buộc người có quyé phat hoàn trả những gì đã nhận trong trường hop ste kiện quy Ämh trong điễu xdy ra”. Như vậy, việc hủy bỗ hợp đông theo pháp luật Pháp sẽ lâm cham diit hiệu lực hợp đẳng trở về trước.
Theo đó, hủy bö hợp đồng có hai trường hợp: hủy bd hợp đẳng do vi pham hợp déng và hủy bõ hợp đồng do hợp đỏng vô hiệu. Như vậy, pháp luật Pháp không đưa ra định nghĩa "hủy bỏ hợp đồng" là gì mã cũng chỉ néu ra các trường hợp dan đền “hủy bỏ hợp dong”. + Co thé nói, đù có nhiều cách đính nghĩa khác nhau nhưng hau như các. tải liêu về hệ thông pháp luật của các nước trên thể giới có một điểm khả thông nhất, đó 1a đều coi việc hủy bé hợp đẳng lả một chế tải dành cho bên vị phạm hợp đông.
Cụ thể là phải có hanh vi vi phạm nghĩa vụ đã cam kết trong. hợp đồng xảy ra. "Hủy bỏ hợp đồng là tiệt tiêu quá khứ cũng như tương lai của hợp đồng đã được giao kết hợp pháp và lý do triệt tiêu hop đồng ở đây không tổn tại vào thời điểm giao kết ma vào thời điểm thực hiện hợp đông "Š ‘Theo pháp luật dân sự Việt Nam, hợp đẳng có thé cham dứt theo nhiều căn cử khác nhau như hợp đỏng đã được hoàn thành, cham dứt theo thỏa “Tn Danh (3030, “sy bổ hợp đồng theo quy định co 86 lật On sy năm 2045” t tội, T3, ° 85 Win Gai 3008|, “Lut hợp đồng Vật Nam ~ đã ôn và nh lận bồn án Nx Chínhtr quốc Eồ, r2 i thuận của các bên, hợp đồng bị đơn phương chấm đứt thực hiện,. Trong đó ‘hay bé hợp đồng là một trong các căn cứ làm cham đứt hợp đồng.
Nhu vậy, sét cả trên mặt ngữ nghĩa va quy định của pháp luật, có thể tổng hợp lại về khái niệm của hủy bỏ hợp đồng là: Hiiy bô hợp đồng lay chí đơn phương của một bên trong hợp đồng về việc triệt tiêu hiệu lực của mét hop đồng đang có giá trị thi hành đỗ đưa các bên về trạng thái niue chưa có hop đồng xây ra trong trường hợp có sự vì phạm ngiữa vụ từ hợp đẳng hoặc. sô sự bắt lợi cho một bên vi những nguyên nhân khác nhan 1.12 Đặc diém Iniy bỏ hợp đồng.1 Hữp bỏ hop đồng là trường hợp chẩm đứt hợp đồng theo ÿ chí don phương: Khi hợp đồng được thiết lập một cách hợp pháp thi có hiệu lực với các ‘bén kể tử thời điểm giao kết, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc. luật có quy định khác. Theo đó, các bên phải tuần thi hop đồng mã không được tư ý sửa đối hoặc hủy bé hop đông.
Tuy nhiên, quả trinh thực hiện hop đẳng luôn tiém ẩn những nguyên nhân chủ quan và khách quan khiển cho các nghữa vu hop đỏng không được thực hiện hošc thực hiện không đúng, đẩy di như cam kết. Khi đó, để bao vệ quyển va loi ich hop pháp cho các bên trong quan hệ, pháp luật trao cho ho quyển được tuyên bồ hủy bé hop đồng, "Về mặt bản chất, hủy bé hop đẳng la trường hợp chấm dứt hợp đồng theo ý chi đơn phương Trong quả trình giao kết hợp đẳng cén có sự thông nhất ý chi của các bên tham gia. Nhưng trong quá trình thực hiên, có thé có nhiêu vấn để phát sinh làm ảnh hưởng đến quyén lợi và lợi ich của một bên trong hợp đồng Van dé đó có thể kể đến như hành vi vi phạm của một bên. hay có tai sản bị mắt, bi hư hỏng khiển cho hợp đảng không thé được tiếp tục thực hiên, do một bên chậm thực hiện nghĩa vụ, không có khả năng thực hiện Trong trường hợp này, bên bi vi phạm có thể lựa chọn hủy bô hợp đồng ma không cén đến sự đồng y của bên vi phạm hay bất kỉ cơ quan tổ chức nâo khác.
Điều nay nhân mạnh tính chất đơn phương của hủy bỏ hợp đồng, Tại Khoản 1 Điều 423 đưa ra ba trường hợp về một bên có quyển hủy. bỏ hợp đổng “J. Mới bên có quyền hữy bô hợp đồng và Rhông phải bật Thường thiệt hai trong trường hop sau đây: a) Bén ta vi phaon hợp đồng là atin kiện hy bỗ mà các bên đã thöa thuận, b) Bền kia vi pham nghiém trong nghĩa vụ hop đồng. c) Trường hop khác do luật quy đinh”.
Khi một bên vi pham hợp đồng va là diéu kiện hủy bé ma các bên đã thöa thuận. Sự vi phạm. nói trên có thể là một phân hay toàn bộ nghĩa vu, nghiêm trong hoặc không nghiêm trọng, tuy nhiên khi sự vi pham đó trở thành điều kiện để hủy bỏ hop đồng thì bên bị vi phạm có quyển hủy bé hop đồng. Đối với trường hợp, một bên vi phạm nghiêm trọng nghia vụ hợp đông.
thì bên bị vi phạm đương nhiên có quyển hủy bd hợp đồng Tại Khoản 1 Điểu 424 BLDS 2015 quy định hủy bé hop đồng do châm. thực hiện nghĩa vụ: "Trường hop bên có nghĩa vu không tue hiện ding nghĩa vụ mà bên cô quyền yêu câu thực hiện ngiữa vụ trong một thời han hợp I hug bên có nghĩa vụ không thực hiện thìbên cô quyền cô thé ily bố hop đồng”. Đôi với trường hop ỡ khoăn 1 điều này, bên có nghĩa vụ không thực hiện nghĩa vụ mà bên có quyển yêu cầu thực hiện trong một khoảng thời gan hợp lý được hiểu là do ý chí chủ quan của bên có nghĩa vụ má nguyên nhân. của sự châm trễ này không xuất phát từ những lí do khách quan.
Do vay, ma khi có sự vi phạm về thời hạn thực hiên thi một bên có quyển hủy bỏ hop đông, Ở khoản 2: “Trường hợp do tính chất của hợp đồng hoặc do} chi của các bên, hợp đồng sẽ không đạt được mục đích nễu không được thực hiện trong thời han nhất định mà hét thời han đô bên có ngiữa vụ không thực hiện ding nghĩa vụ thi bên kia có quyền nly bd hop đông mà không phải tudn theo ny định tại Khoản 1 Điễu ney.” Sự châm thực hiện ngiĩa vụ cũng như ở khoản 1 nhưng có phan nghiêm trong hơn Cu thé là khiển cho hop đồng không đạt được mục dich giao kết. Trong trường hợp nảy, bên có quyển phải chứng minh được do tinh chất của hợp đẳng hoặc do ÿ chi của các bên, hợp đẳng sẽ không dat được mục đích nếu không được hoàn thánh trong thời han nhất định Tuy có sử khác biệt nhỏ giữa hai điển khoản trên, nhưng có thé thấy, sự hủy bé hợp đồng theo Điều 424 déu mang tính chất xuất phát từý chi của một bên chủ thé. Tại Điêu 425 BLDS 2015 quy định về hủy ba hợp đẳng do không co khả năng thực hiện. “Trường hợp bên có ngiữa vụ không thé thuec hiện được một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ cũa mình lầm cho mmc dich cũa bên có quyén không thé dat được thì bên có quyền có thé Iniy b6 hợp đẳng và yêu cẩu bôi thường thiệt hai.
Tại Điển 426 BLDS 2015 quy định vẻ hủy bé hợp đồng trong trường, hợp tai sản bị mắt, bị hư hing: “Trường hop môi bên làm mắt, làm ine hỗng tài sẵn là đổi tượng của hợp đông mà không thé hoàn trả, đền bù bằng tài sản khác hoặc không thé sửa chia thay ti bằng tài sẵn cùng loại thi bên kia có quyén iniy b6 hợp đồng.