TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG KẾ HOẠCH BÀI DẠY VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC TRỰC TUYẾN, DẠY HỌC TRÊN TRUYỀN HÌNH THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH GDPT CẤP TIỂU HỌC MÔN: GIÁO DỤC THỂ CHẤT Nhóm tác giả biên soạn: 1. Hà Minh Dịu - Trường ĐHSP Hà Nội 2 2. Nguyễn Xuân Thuỷ - Trường ĐHSP - Đại học Thái Nguyên HÀ NỘI, 2021 1 MỤC LỤC TT NỘI DUNG Trang PHẦN 1 HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI DẠY TRỰC 3 TUYẾN VÀ KẾ HOẠCH BÀI DẠY TRÊN TRUYỀN HÌNH MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT 1. THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI DẠY TRỰC TUYẾN 3 1.1 Xây dựng kế hoạch bài dạy dạy học trực tuyến 5 1.
Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học trực tuyến 11 1. Phương pháp, hình thức kiểm tra, đánh giá 16 1. Vai trò của giáo viên trong dạy học trực tuyến 22 1.2 THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI DẠY TRÊN TRUYỀN HÌNH 23 1. Xây dựng kế hoạch bài dạy dạy học trên truyền hình 23 1.
Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học trên truyền hình 32 1. Phương pháp, hình thức kiểm tra, đánh giá 36 1. Vai trò của giáo viên trong dạy học trên truyền hình 39 PHẦN 2 KẾ HOẠCH BÀI DẠY MINH HỌA 2. Kế hoạch bài dạy truyền thống (theo cv2345/BGDĐT-GDTH) 41 2.
Kế hoạch bài dạy trực tuyến 44 2. Kế hoạch bài dạy truyền hình 50 PHỤ LỤC 60 2 PHẦN MỘT: HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI DẠY TRỰC TUYẾN VÀ KẾ HOẠCH BÀI DẠY TRÊN TRUYỀN HÌNH MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT 1. THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI DẠY TRỰC TUYẾN Học trực tuyến (E-learning) là phương pháp học đã áp dụng phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore. Tại Mỹ, hàng triệu học sinh phổ thông đăng ký học E-learning và tại nhiều bang ở quốc gia này, trước khi được công nhận tốt nghiệp, mỗi học sinh phải đăng ký học một số môn nhất định tại các lớp học trực tuyến.
Không thể phủ nhận ưu điểm vượt trội của phương pháp học trực tuyến, đặc biệt trong thời đại phát triển của công nghệ AI. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng học trực tuyến giúp tiết kiệm 50 - 70% chi phí, 40 - 60% thời gian so với cách học truyền thống. Hình thức học tập này trên thực tế không chỉ tiết kiệm chi phí, thời gian, học tập mọi lúc mọi nơi mà còn dễ dàng tăng hứng thú với người học nhờ những hình ảnh trực quan sinh động, tính tương tác cao. Tại Việt Nam, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của Internet và việc ứng dụng phổ biến của các thiết bị điện tử thông minh giúp con người có thể dễ dàng kết nối và tương tác với nhau từ bất kì nơi nào.
Điều đó đã tạo cơ hội cho sự đổi mới trong giáo dục, đưa đến phát triển và mở rộng của hình thức dạy học trực tuyến (E learning). Dạy học trực tuyến là một khái niệm phổ quát của mô hình dạy học điện tử với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, cho phép tổ chức các không gian học tập mở, khả năng tương tác mạnh mẽ giữa các chủ thể tham gia và thông tin kiến thức. Hình thức học tập này cho phép người học trải nghiệm nhiều cách tiếp cận tri thức khác nhau thông qua: báo, hình họa, biểu đồ, âm thanh, hình ảnh số, nội dung học tập tương tác. Hệ thống dạy học trực tuyến là hệ thống phần mềm dạy học trực tuyến và hạ tầng công nghệ thông tin (gọi chung là hạ tầng kỹ thuật dạy học trực tuyến) cho phép quản lý và tổ chức dạy học thông qua môi trường Internet, bao gồm: phần mềm tổ chức dạy học trực tuyến trực tiếp; hệ thống quản lý học tập trực tuyến; hệ thống quản lý nội dung học tập trực tuyến.
Dạy học trực tuyến hỗ trợ dạy học trực tiếp tại cơ sở giáo dục phổ thông là hình thức dạy học trực tuyến thực hiện một phần nội dung bài học hoặc chủ đề trong chương trình giáo dục phổ thông để hỗ trợ dạy học trực tiếp bài học hoặc chủ đề đó tại cơ sở giáo dục phổ thông. Dạy học trực tuyến cũng chính là hình thức giáo viên (GV) tổ chức và hướng dẫn học sinh (HS) thực hiện các nhiệm vụ học tập và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo các bài giảng với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin. Kế hoạch bài dạy trực tuyến là bài giảng được thiết kế, thực hiện dựa trên kế hoạch bài học và sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, được tổ chức dạy học qua môi trường internet do GV là người chủ động xây dựng và tổ chức. 3 Khi dạy học trực tuyến, GV cần chuẩn bị kế hoạch bài dạy (giáo án) theo hướng dẫn nhưng lưu ý tăng thời lượng làm việc chủ động của HS, giảm thời lượng kết nối trực tuyến thời gian thực.
Do vậy, mỗi GV cần phải có định hướng xây dựng và thực hiện kế hoạch bài dạy trực tuyến. Cụ thể: - Xác định cụ thể những yêu cầu cần đạt đối với mỗi bài học không thể thực hiện được trên môi trường mạng - Điều chỉnh mục tiêu bài học theo hướng tinh gọn tập trung vào các nội dung cốt lõi gắn với yêu cầu cần đạt (YCCĐ) trong Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT). - Đánh giá để phân loại những nội dung mà HS có thể thực hiện được một cách tự chủ (có thể chỉ một phần) để giao nhiệm vụ cho HS. - Lựa chọn những nội dung có thể thay thế việc giảng trực tiếp bằng một học liệu điện tử (hình ảnh/ âm thanh/ video).
- Lựa chọn phương án và phương tiện để kiểm tra, đánh giá thường xuyên; kịp thời điều chỉnh quá trình dạy học, quá trình học tập và biện pháp phối hợp với gia đình. Trên cơ sở định hướng xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học trực tuyến, GV cần đảm bảo những nguyên tắc cơ bản dưới đây để việc xây dựng kế hoạch bài dạy trực tuyến đảm bảo các yêu cầu chung của nhà trường. Nguyên tắc thiết kế bài dạy trực tuyến cũng chính là những nguyên tắc thiết kế bài dạy trực tiếp chỉ khác nhau rất nhỏ về nội hàm trong nguyên tắc về bối cảnh, về học sinh: Đảm bảo tính thực tiễn, linh hoạt của giáo viên; đảm bảo tính khả thi và vừa sức của học sinh. Khác với dạy học trực tiếp - giáo viên và học sinh được tương tác thì dạy học trực tuyến phải thông qua máy tính, điện thoại thông minh và phải có mạng internet, tương tác rất hạn chế.
Đối tượng dạy học của chúng ta là học sinh tiểu học từ 6-11 tuổi không thành thạo về công nghệ thông tin. Phụ huynh của các em một phần cũng ít được tiếp cận với các phần mềm, các thao tác, công việc trên internet. Dạy học online sẽ là xu thế của toàn cầu, của thế giới phẳng tuy nhiên đối với HS cấp tiểu học hiện nay là giải pháp tình thế do đại dịch covid gây ra. Bởi vậy, nguyên tắc xây dựng kế hoạch bài dạy trực tuyến là phải phù hợp với thực tiễn: vùng khó khăn hay ít khó khăn, cần khảo sát học sinh lớp mình dạy sẽ học trực tuyến bằng phương tiện gì: điện thoại thông minh, máy tính bàn, máy tính xách tay, máy tính bảng hay là không có các thiết bị trên phải đi học nhờ.
Gia đình có lắp mạng gói internet không hay dùng 3G, 4G để học,. Tất cả điều 4 đó, GV phải có số liệu thống kê cụ thể. Bên cạnh đó, GV cũng phải tuân thủ nguyên tắc vừa sức, phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi của HS. Những nguyên tắc trên cũng giúp những người dạy học trực tuyến tránh những sai lầm trong dạy học; linh hoạt thay đổi phương pháp, cách thức dạy học, kiểm tra đánh giá phù hợp.
Ngoài ra, tuân thủ nguyên tắc này sẽ làm cho những giờ học online thoải mái, HS vui vẻ, thú vị. Từ đó, HS hứng thú và tiếp thu tốt bài học, giờ học sẽ thành công như mong đợi. Những nguyên tắc trên là những lưu ý chung nhất cho việc thiết kế nội dung và hình thức dạy học trực tuyến sao cho đạt hiệu quả. Việc đưa ra nguyên tắc xét trên nhiều khía cạnh trong đó phải căn cứ vào cơ sở lý luận của dạy học kết hợp đó là tính tự học của học sinh, quan điểm lí thuyết chung và đặc trưng riêng của môn học.
Vì vậy, ngoài những yêu cầu để đảm bảo mục tiêu dạy học như trong dạy học truyền thống còn có những tiêu chí đặt ra về mặt công nghệ làm sao phát huy được tính ưu việt về mặt công nghệ chứ không phải gây ra tác dụng ngược lại. Xây dựng kế hoạch bài dạy dạy học trực tuyến 1. Xây dựng kế hoạch bài dạy dạy học trực tiếp (truyền thống) Trước tiên, để có thể xây dựng kịch bản dạy học trực tuyến thì giáo viên cần phải dựa vào mục tiêu, nội dung chương trình, sách giáo khoa và kế hoạch bài dạy thông thường đã soạn sẵn, trên cơ sở đó có những điều chỉnh kế hoạch dài dạy dạy học trực tuyến cho phù hợp. Nội dung mục này chủ yếu là giới thiệu khái quát một số vấn đề cốt lõi trong qui trình xây dựng, thiết kế kế hoạch bài dạy nhằm phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh theo chương trình 2018.
Do những khác biệt về kinh nghiệm, NL chuyên môn của GV, đặc trưng môn học, đặc điểm của đối tượng HS và điều kiện dạy học cụ thể, quy trình thiết kế kế hoạch bài dạy ngay cả khi được thực hiện theo những quy định hoặc qui ước chung về cấu trúc, hình thức trình bày, … vẫn thể hiện những yếu tố riêng biệt mang tính cá nhân của người thiết kế. Với những chủ đề/bài học được dạy trong nhiều tiết hay một tiết, mỗi giáo viên có cách thể hiện khác nhau, có thể xây dựng kế hoạch bài dạy theo bài học, cũng có thể xây dựng theo tiết học.Vì vậy, có thể có những tiếp cận không giống nhau về quy trình thiết kế KHBD theo chủ đề/bài học, nhưng vẫn phải đảm bảo được các yêu cầu chung nhất về mục tiêu, nội dung phương pháp, hình thức tổ chức và kết quả học tập của học sinh phù hợp với đặc trưng môn học. Quy trình xây dựng kế hoạch bài dạy truyền thống môn Giáo dục thể chất cấp tiểu học Với mỗi chủ đề (bài học)/tiết học để đảm nhiệm được yêu cầu phát triển PC và NL cho HS nên có đủ 4 hoạt động: Mở đầu, hình thành KT mới, luyện tập, vận dụng. Dưới đây là gợi ý về quy trình thông thường để thiết kế một KHBD theo chủ đề/bài học theo hướng phát triển NL.