BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY QUẤT CẢNH MÃ SỐ: MĐ 03 NGHỀ: TRỒNG ĐÀO, QUẤT CẢNH Trình độ: Sơ cấp nghề Hà Nội, Năm 2014 2 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có th ể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các m ục đích v ề đào t ạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với m ục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. MÃ TÀI LIỆU: MĐ03 3 LỜI GIỚI THIỆU Cuốn giáo trình “Trồng và chăm sóc cây quất cảnh” cùng với bộ giáo trình nghề Trồng đào, quất cảnh được biên soạn đã tích hợp những kiến thức, kỹ năng cần có của nghề, đã cập nhật những ti ến bộ c ủa khoa h ọc k ỹ thuật và thực tế sản xuất đào, quất cảnh tại các địa phương trong cả nước, do đó có thể coi là cẩm nang cho người đã, đang và sẽ trồng. Cuốn giáo trình gồm 3 bài: 1) Bài 01: Trồng và chăm sóc cây quất cảnh giai đoạn kiến thiết cơ bản 2) Bài 02: Chăm sóc cây quất cảnh giai đoạn ra hoa, tạo quả 3) Bài 03: Phòng trừ dịch hại Cuốn giáo trình này chúng tôi sử dụng các tài liệu từ Viện rau quả, bộ môn hoa, cây cảnh trường Đại học nông nghiệp Hà Nội.
Đồng th ời chúng tôi cũng nhận được các ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, cán bộ kỹ thuật của các Viện, Trường, cơ sở sản xuất, Ban Giám Hiệu và các th ầy cô giáo Trường Cao đẳng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Bắc B ộ. Chúng tôi xin được gửi lời cảm ơn đến Vụ Tổ chức cán bộ – Bộ Nông nghiệp và PTNT, Ban lãnh đạo các Viện, Trường, các cơ sở sản xuất, các nhà khoa học, các cán bộ kỹ thuật, các thầy cô giáo đã tham gia đóng góp nhi ều ý ki ến quý báu, tạo điều kiện thuận lợi để hoàn thành bộ giáo trình này. Giáo trình “Trồng và chăm sóc cây quất cảnh” giới thiệu khái quát về kỹ thuật trồng chăm sóc, quản lý dịch hại và cách tạo dáng th ế cho cây qu ất cảnh. Trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi những sai sót, chúng tôi mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp c ủa các nhà khoa h ọc, các cán bộ kỹ thuật, các đồng nghiệp để giáo trình hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn! Tham gia biên soạn 1. Lê Trung Hưng 3. Trần Ngọc Trường 4 MỤC LỤC Đề mục Trang Bài 1: Trồng và chăm sóc cây quất (tắc) cảnh giai đoạn. 8 kiến thiết cơ bản.
Đặc điểm thực vật học cây quất. Yêu cầu ngoại cảnh. Yêu cầu về đất đai. Kỹ thuật trồng và chăm sóc.
Khoảng cách trồng. Thời vụ trồng. Các bước trong quy trình kỹ thuật trồng quất (tắc) cảnh. Tưới, tiêu nước cho cây quất (tắc) cảnh.
Bón phân cho cây quất (tắc) cảnh giai đoạn kiến thiết cơ bản. Bón phân cho cây quất (tắc) giai đoạn sau khi trồng. Bón phân cho cây quất (tắc) giai đoạn phát triển thân lá. Kỹ thuật tạo dáng, thế cho cây quất (tắc) cảnh.
Dáng xiên (xiêu)/ nghiêng hay dáng tà. Các bước thực hiện tạo dáng. Câu hỏi và bài tập thực hành. Câu hỏi trắc nghiệm.
Bài thực hành. Ý nghĩa của việc chơi cây quất (tắc) cảnh trong ngày Tết Nguyên Đán Việt Nam. Cách chọn cây quất (tăc) cảnh. Quy trình kỹ thuật chăm sóc.
Điều khiển quá trình ra hoa, tạo quả. Điều khiển quá trình ra hoa tạo quả bằng các bi ện pháp canh tác đ ể t ạo cây qu ất Tứ quý. Kỹ thuật tạo dáng, thế cho cây quất (tắc) cảnh. Tạo dáng, thế cho cây quất (tắc) cảnh trước Tết Nguyên Đán.
Một số cây quất (tắc) cảnh thế. Thu gom cây quất (tắc) sau Tết Nguyên Đán để làm cây dáng thế. Câu hỏi và bài tập thực hành. Câu hỏi trắc nghiệm.
Bài thực hành. 47 Bài 3: Phòng trừ dịch hại. Phương pháp điều tra sâu bệnh hại trên cây quất (tắc). Điều tra thường kỳ.
Điều tra sâu bệnh hại thành phần. Lựa chọn điểm điều tra. Thành phần sâu, bệnh và ngưỡng phòng trừ sâu hại trên cây quất (tắc) cảnh. Sâu vẽ bùa.
Rầy chổng cánh. Bướm phượng vàng. Sâu đục thân. Câu hỏi và bài tập thực hành.
Câu hỏi trắc nghiệm. 66 Câu 4: Quan sát lá thấy có biểu hiện: phiến lá hẹp, khoảng cách gi ữa các lá ngắn l ại, có màu vàng, nhưng gân chính và gân phụ vẫn còn màu xanh. Đâu là triệu chứng của bệnh loét?. Ban đầu là những chấm nhỏ có đường kính trên dưới 1mm, màu trong vàng, th ường thấy ở mặt dưới của lá, sau đó vết bệnh mở rộng và phá vỡ biểu bì m ặt d ưới lá, màu trắng nhạt hoặc nâu nhạt.
Quả nhỏ hơn bình thường, quả bị méo mó, khi bổ dọc thì tâm quả bị lệch hẳn sang một bên, quả có quầng đỏ từ dưới đít lên 2. Các bài thực hành:. Các bài thực hành:. 68 HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN/MÔN HỌC.
Vị trí, tinh ́ chât́ cuả mô đun/môn học:. Nội dung chính của mô đun:. Hướng dẫn thực hiện bài tập thực hành. Tài liệu tham khảo.75 7 MÔ ĐUN: TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY QUẤT CẢNH Mã mô đun: MĐ03 Giới thiệu mô đun: - Mô đun này trang bị cho học viên về đặc điểm thực vật học, các giống quất (tắc) cảnh đang được trồng phổ biến hiện nay và kỹ thu ật tr ồng, chăm sóc, kỹ thuật đảo quất (tắc) và cách tạo dáng th ế, phòng ch ống sâu bệnh hại cho cây quất (tắc) cảnh.
- Mô đun 03: “Trồng và chăm sóc cây quất (tắc) cảnh” có thời gian học tập là 100 giờ, trong đó có 24 giờ lý thuyết, 68 giờ thực hành và 08 giờ kiểm tra. Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc như: kỹ thuật trồng, bón phân, tưới nước, cắt tỉa tạo dáng và phòng trừ sâu bệnh cho cây quất (tắc) cảnh. 8 Bài 1: Trồng và chăm sóc cây quất (tắc) cảnh giai đoạn kiến thiết cơ bản Thời gian: 30 giờ Mục tiêu: - Trình bày được đặc điểm thực vật học của cây quất (tắc) cảnh; - Trình bày được các biện pháp kỹ thuật trồng và chăm sóc cây quất (tắc) cảnh; - Nhận biết đúng tên các loại sâu, bệnh hại trên cây quất (tắc) cảnh và lựa chọn, thực hiện phòng trừ hiệu quả, an toàn; - Lựa chọn đúng dụng cụ, vật tư, trang thiết bị và thực hiện chăm sóc cây đúng kỹ thuật; - Thực hiện được các bước trong quy trình trồng và chăm sóc cây quất (tắc) cảnh; - Có ý thức tiết kiệm vật tư, vệ sinh an toàn lao động và b ảo v ệ môi trường. Đặc điểm thực vật học cây quất 1.
Rễ - Rễ là bộ phận quan trọng nhất của cây quất, rễ có chức năng hút nước, chất dinh dưỡng nuôi cây và giúp cây đứng vững. - Rễ đứng (rễ cái): mọc vuông góc với bề mặt đất, ăn sâu từ 1 – 10 m có tác dụng giữ cho cây đứng vững. Rễ đứng còn có thể huy động các chất dinh dưỡng, nước ở các tầng đất sâu cho cây. - Rễ ngang (có rễ con): phân bố song song với mặt đất ở độ sâu từ 10 Hình 3.1: Rễ cây quất cảnh - 100 cm hay sâu hơn.
Rễ này có chức năng hút nước, hấp thụ các chất dinh dưỡng. Thân, cành - Bộ phận trên mặt đất của cây quất cảnh ngoài thân chính ra, phần còn lại được gọi là tán cây. Tán cây gồm các cành chính, cành phụ và nh ững 9 cành nhỏ ở ngoài tán gọi là nhánh. Trên thân chính mọc các cành chính, h ợp thành khung tán tạo cho cây có một th ế vững ch ắc, ch ống đ ược gió bão và những điều kiện ngoại cảnh không thuận lợi.
Trên cành chính l ại phát tri ển các cành phụ. Trên cành chính và cành phụ tiếp tục mọc các đợt cành mới.2: Thân, cành cây quất cảnh 1. Lá quất - Lá cây quất làm nhiệm vụ quang hợp tạo nên hợp chất hữu cơ để nuôi cây, lá tốt phân bố đều khắp tán và có độ thông thoáng càng thuận lợi cho quang hợp. - Lá gồm các bộ phận: cuống lá, phiến lá, chóp lá, gốc lá, biên lá, eo lá.
Trên lá cây quất có chứa các túi tinh dầu.3: Lá cây quất cảnh 10 1. Hoa quất - Hoa là cơ quan sinh sản hữu tính của cây gồm cuống hoa, đế hoa, đài hoa, cánh hoa, nhị, nhụy. - Hoa quất là hoa lưỡng tính (hoa đủ) là hoa có đủ nhị và nhụy những hoa này có thể tự thụ phấn hoặc thụ phấn nhờ côn trùng.4: Hoa cây quất cảnh 1. Quả quất - Quả quất cảnh có hình cầu, bên ngoài lớp vỏ có chứa các túi tinh dầu.
Bên trong được chia thành các múi, bên trong múi có chứa tép và hạt quất.5: Quả quất cảnh 1. Hạt quất - Sau khi thụ tinh phôi phát triển hình thành hạt. Hạt gồm ba phần: vỏ hạt, phôi nhũ và phôi. Phôi trong hạt do mầm phôi, rễ phôi và lá mầm hợp thành.
- Trong quả quất cảnh số lượng hạt trong một quả khoảng 5 - 10. - Nắm được cấu tạo và đặc điểm quả và hạt quất sẽ giúp ích rất lớn đối với công tác Hình 3.6: Hạt quất cảnh chọn giống, chế biến, cất giữ và vận chuyển quả. Yêu cầu ngoại cảnh 2. Nhiệt độ Cây quất có thể trồng ở nhiệt độ từ 12 - 39 oC, trong đó nhiệt độ thích hợp nhất là từ 23 - 29 oC.
Nhiệt độ thấp hơn 12 oC và cao hơn 40oC cây ngừng sinh trưởng. Ở những vùng vào mùa hè nóng nhiệt độ trên 40 oC, cây dễ bị khô héo và rụng lá. Nhiệt độ không khí cao có liên quan đến nhi ệt đ ộ c ủa đ ất và do đó ảnh hưởng đến hoạt động của bộ rễ. Ngoài ra s ự chênh l ệch v ề nhiệt độ ngày và đêm lớn cây phát triển mạnh và làm cho khả năng tích luỹ vận chuyển đường bột trong quả tăng, kích thích sự hình thành các s ắc t ố trên vỏ quả làm cho quả đẹp, có màu sắc đúng với đặc điểm của từng giống.
Nhìn chung ở những vùng có nhiệt độ bình quân năm trên 20 oC và tổng tích ôn từ 2500 - 3500 oC đều có thể trồng được cây quất cảnh. - Nhiệt độ ảnh hưởng đến phẩm chất và sự phát triển của quả quất. Thường ở nhiệt độ cao, trái chín sớm, nhanh rụng, màu sắc trái chín không đẹp.