phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục thì nội dung đề tài báo cáo đƣợc cấu trúc thành ba chƣơng: CHƢƠNG 1: NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ VIỆT NAM – HÀN QUỐC CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG HỢP TÁC KINH TẾ VIỆT NAM – HÀN QUỐC (1992 – 2020) CHƢƠNG 3: TRIỂN VỌNG HỢP TÁC KINH TẾ VIỆT NAM – HÀN QUỐC 5 B. NỘI DUNG CHƢƠNG 1 NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ VIỆT NAM – HÀN QUỐC Quan hệ Việt Nam – Hàn Quốc đã trãi qua một chặng đƣờng dài kể từ khi quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hàn Quốc đƣợc thiết lập chính thức vào ngày 22- 12-1992, đến nay tình hình và tác động trong bối cảnh quốc tế và khu vực có nhiều biến động rất nhanh chóng và phức tạp. Vì vậy, quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc cũng chịu sự chi phối mạnh mẽ từ các nhân tố khách quan và chủ quan khác nhau chúng vừa mang tính lịch sử vừa có ý nghĩa thời sự đƣơng đại. Trong các nhân tố đó phải kể đến tình hình khu vực và quốc tế thời kỳ sau chiến tranh lạnh, công cuộc cải cách ở Hàn Quốc, đổi mới ở Việt Nam và lịch sử mối quan hệ giữa hai nƣớc với nhau 1.
Bối cảnh quốc tế và khu vực 1. Bối cảnh quốc tế Có thể dễ nhận thấy nhất trong bối cảnh quốc tế ở thời kì chiến tranh lạnh là tính phức tạp của quá trình hình thành trật tự thế giới mới do những biến đổi sâu sắc về tƣơng quan lực lƣợng trên thế giới. Đặc điểm này ngày càng bộc lộ rõ nét, đã và sẽ còn tiếp tục tác động mạnh trên nhiều mặt đến đƣờng lối, chính sách đối nội, đối ngoại của các quốc gia trên thế giới, trong đó có quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc. Sau gần nửa thế kỷ tồn tại, trật tự thế giới hai cực Ianta sụp đổ, cục diện thế giới và cấu trúc quyền lực quốc tế có nhiều thay đổi khiến cho cơ cấu địa chính trị và sự phân bố quyền lực toàn cầu bị đảo lộn.
Tƣơng quan lực lƣợng thế giới nghiêng về phía có lợi cho phe chủ nghĩa tƣ bản và bất lợi cho chủ nghĩa xã hội. Trong quá trình hình thành trật tự thế giới mới, nổi lên hai khuynh hƣớng 6 đối nghịch nhau: Mỹ chủ trƣơng thiết lập thế giới đơn cực do Mỹ đứng đầu. Trong khi đó các nƣớc lớn khác nhƣ Trung Quốc, Nhật Bản, EU, Ấn Độ… lại đấu tranh cho một thế giới đa cực mà ở đó vị trí bá quyền của Mỹ đƣợc kiềm chế. Cuộc đấu tranh giữa hai khuynh hƣớng “đơn cực” và “đa cực” diễn ra ngày càng gây gắt và ƣu thế ngày càng nghiên về khuynh hƣớng “đa cực”.
Chính sự sụp đổ của trật tự thế giới hai cực đã tạo ra ra một trật tự thế giới mới đang định hình. Một số nƣớc trong khu vực nhận ra rằng chế độ chính trị, hệ tƣ tƣởng, chạy đua vũ trang, sức mạnh về quốc phòng, quân sự không còn là phƣơng thức thích hợp để tập hợp lực lƣợng, mở rộng và phô trƣơng sức mạnh của quốc gia. Lúc này sức mạnh quốc gia chính là sức mạnh tổng hợp, bao hàm cả sức mạnh mềm, quan hệ giữa các nƣớc dựa trên lợi ích quốc gia dân tộc. Vì vậy, mở rộng quan hệ hợp tác trên tất cả các lĩnh vực với các nƣớc khác trên thế giới nhằm tăng cƣờng sức mạnh tổng hợp của quốc gia đảm bảo lợi ích của dân tộc trong xu thế toàn cầu hóa, khu vực hóa, hòa bình và hợp tác cùng phát triển nhƣ hiện nay là một điều cần thiết.
Và đây cũng là nhân tố trong việc thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam - Hàn Quốc. Mặc khác, do tính chất và nội dung giao lƣu quốc tế thay đổi một cách căn bản với vị trí ƣu tiên hàng đầu thuộc về kinh tế, nên phƣơng thức tập hợp lực lƣợng trên thế giới cũng bị chi phối trƣớc hết và chủ yếu từ lợi ích kinh tế - chính trị của các quốc gia, đồng thời rất cơ động, linh hoạt, vừa hợp tác vừa đấu tranh trong cùng tồn tại hòa bình. Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ tiếp tục có bƣớc tiến nhảy vọt tác động sâu sắc đến tình hình kinh tế - chính trị, xã hội và quan hệ quốc tế. Cách mạng khoa học - công nghệ hay còn gọi là cách mạng công nghiệp 4.0 và quá trình toàn cầu hóa đã có những bƣớc phát triển mạnh mẽ vẽ tác động đến mọi mặt trong đời sống xã hội của đất nƣớc đặc biệt trong vấn đề bảo vệ và củng cố độc lập dân tộc chủ quyền quốc gia ra.
Đây là nguy cơ và cả là thời cơ, vì vậy đòi hỏi các quốc gia trong đó có cả Việt Nam và Hàn Quốc phải có sự điều chỉnh 7 chính sách đối ngoại phù hợp.0 hiện đại làm bùng nổ những thành tựu hút đẩy lực lƣợng sản xuất trên thế giới phát triển mạnh mẽ có ý nghĩa vô cùng to lớn trong sự hình thành nền kinh tế tri thức. Vì thế, nó đang lôi cuốn và tác động mạnh mẽ đến tất cả các quốc gia tạo nên những thay đổi căn bản trong đời sống kinh tế xã hội và so sánh lực lƣợng cũng nhƣ vị trí các quốc gia trên trƣờng quốc tế.18] Một đặc điểm quan trọng nữa của thế giới là toàn cầu hóa kinh tế đang trở thành một xu hƣớng khách quan lôi cuốn ngày càng nhiều nƣớc tham gia. Tuy nhiên, xu thế này đang bị một số nƣớc phát triển và các tập đoàn tƣ bản xuyên quốc gia chi phối, chứa đựng nhiều mâu thuẫn, vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực, vừa có hợp tác vừa có đấu tranh. Toàn cầu hóa không chỉ tạo ra biến đổi mạnh mẽ về kinh tế, mà còn thúc đẩy mối quan hệ liên quốc gia gia tăng về cả bề rộng lẫn chiều sâu.
Đứng trƣớc xu thế toàn cầu hóa, cả Việt Nam và Hàn Quốc đều phải chủ động, tích cực hội nhập kinh tế quốc tế nhằm tranh thủ cơ hội, tìm kiếm vị trí có lợi nhất cho mình, đồng thời hạn chế thấp nhất những nguy cơ, thách thức. Phát triển quan hệ đối tác toàn diện Việt Nam – Hàn Quốc giúp hai nƣớc bổ sung, hỗ trợ cho nhau trong quá trình toàn cầu hóa, hội nhập cùng phát triển. Độc lập dân tộc và bình đẳng hóa các mối quan hệ quốc tế đang tiếp tục là những vấn đề lớn và bức xúc nhất trong giai đoạn hiện nay và thời đại mới. Các dân tộc nhỏ yếu chậm phát triển phải gánh chịu thua thiệt về nhiều mặt mà còn có nguy cơ bị đẩy ra bên lề cuộc sống hiện tại.
Các thế lực đế quốc tiếp tục sử dụng chính sách xâm lƣợc, chia để trị, can thiệp trắng trợn vào công việc nội bộ của nhiều nƣớc đang phát triển. Những nguy cơ đối với độc lập tự do, chủ quyền quốc gia dân tộc và tiến trình bình đẳng hóa tiềm tàn và thách thức nhiều nƣớc mà cả Việt Nam và Hàn Quốc cũng không là ngoại lệ. Đây là cơ sở khách quan thúc đẩy sự hợp tác, phối hợp hoạt động giữa hai nƣớc trong việc tham gia giải 8 quyết các vấn đề quốc tế có liên quan. Sau chiến tranh lạnh môi trƣờng an ninh quốc tế có những biến tần và diễn biến phức tạp khó lƣờng.
Tiếp tục có những xáo trộn và bất ổn. Có sự đan xen giữa an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống trong vấn đề chủ quyền của quốc gia dân tộc đã tác động trực tiếp và nhạy cảm đến đời sống quan hệ quốc tế hiện đại.Vì vậy, đòi hỏi các nƣớc phải có cách tiếp cận phù hợp để bày tỏ quan điểm chính kiến nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia dân tộc nền độc lập dân tộc toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia duy trì định hƣớng phát triển hội nhập một cách có hiệu quả Sự vận động của thế giới sau chiến tranh lạnh còn cho thấy một đặc điểm nổi bật lên là các nƣớc lớn và quan hệ giữa các nƣớc lớn trở thành nhân tố quan trọng tác động đến sự phát triển của thế giới. Quan hệ của Hàn Quốc cũng nhƣ Việt Nam với các nƣớc lớn, đặc biệt là với Mỹ và Trung Quốc có ảnh hƣởng quan trọng đến sự phát triển của quan hệ Việt Nam – Hàn Quốc. Bên cạnh đó cũng có nhiều vấn đề mà nhân loại cũng đang đứng trƣớc cần giải quyết nhƣ ô nhiễm môi trƣờng sinh thái, dịch bệnh (gần đây nhất là dịch bệnh Ebola và và covid 19), bùng nổ dân số, an ninh lƣơng thực nguồn nƣớc, phân biệt chủng tộc, chênh lệch giàu và nghèo ngày càng lớn, chủ nghĩa khủng bố quốc tế, tội phạm quốc tế.
không một quốc gia riêng lẻ nào có thể tự giải quyết đƣợc nếu không có sự hợp tác đa phƣơng, sự chung tay của cộng đồng quốc tế. Về vấn đề này, Việt Nam và Hàn Quốc đều có những ƣu tiên để cùng cộng đồng giải quyết đồng thời có sự hợp tác tích cực trên cả phƣơng diện quốc tế và song phƣơng. Bối cảnh khu vực Châu Á- Thái Bình Dƣơng Việt Nam và Hàn Quốc là hai nƣớc thuộc khu vực Châu Á - Thái Bình Dƣơng, do đó sự vận động và phát triển của quan hệ hai nƣớc cũng chịu những tác động nhiều chiều từ những diễn biến của tình hình trong khu vực. Mối quan hệ giữa trên ý thức hệ không còn chi phối thay vào đó là bầu không khí hòa diệu giữa các nƣớc trong khu vực.
Cũng nhƣ nhƣ nhƣ khu vực châu Á - Thái Bình 9 Dƣơng, khu vực Đông Nam Á bƣớc vào thời kỳ lịch sử với xu thế đối thoại, hòa bình, hợp tác và phát triển. Khu vực châu Á - Thái Bình Dƣơng trở thành khu vực mà sự hợp tác và cạnh tranh đang diễn ra sôi động, sôi nổi, gay gắt nhất từ cấp liên khu vực đến hợp tác theo khối nƣớc và song phƣơng, hợp tác trên lĩnh vực kinh tế, chính trị đến an ninh, quốc phòng. Bƣớc sang thế kỷ XXI, khu vực châu Á - Thái Bình Dƣơng ngày càng thể hiện rõ tính năng động cao của các quá trình hội nhập khu vực. Trong đó tổ chức lớn nhất là tổ chức diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dƣơng (APEC).
Việt Nam và Hàn Quốc đều là thành viên chính thức của APEC. Đến nay APEC có hai mƣơi mốt nền kinh tế thành viên từ bốn châu lục. Cùng với quá trình hợp tác trong khuôn khổ APEC, sự hợp tác giữa các nhóm nƣớc ở khu vực châu Á - Thái Bình Dƣơng và châu Á ngày càng gia tăng.