phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng Chƣơng 1 : Viễn thông Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế - Cơ hội và thách thức Chƣơng 2 : Thực trạng tiến trình hội nhập và mở cửa thị trƣờng viễn thông Việt Nam Chƣơng 3 : Một số giải pháp thúc đẩy viễn thông Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế 13 CHƢƠNG 1 VIỄN THÔNG VIỆT NAM HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ - CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC 1. Hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam 1. Những thay đổi trong nhận thức về hội nhập Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế là một trong những vấn đề hiện đang thu hút sự chú ý của các giới nghiên cứu, các nhà khoa học, các nhà làm công tác thực tiễn, các doanh nghiệp ở khắp các quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam. Toàn cầu hóa là quá trình tăng lên mạnh mẽ những mối liên hệ, sự tác động và phụ thuộc lẫn nhau của tất cả các nƣớc, các khu vực.
Toàn cầu hóa ngày nay là sản phẩm của nền văn minh nhân loại và do đó nó là cơ hội để mọi quốc gia đón nhận, tự nguyện hội nhập và góp sức mình thúc đẩy sự phát triển toàn cầu. Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình chủ động gắn kết nền kinh tế và thị trƣờng của từng nƣớc với kinh tế khu vực và thế giới thông qua các nỗ lực tự do hóa và mở cửa trên các cấp độ đơn phƣơng, song phƣơng và đa phƣơng. Hội nhập thực chất cũng là sự chủ động tham gia vào quá trình toàn cầu hóa, khu vực hóa. Nói một cách khác, hội nhập kinh tế quốc tế là một tất yếu khách quan đối với tất cả các quốc gia trên thế giới trong bối cảnh xu hƣớng toàn cầu hóa kinh tế đang ngày càng gia tăng.
Điều đó cũng có nghĩa là các nƣớc chủ động tham gia vào phân công lao động quốc tế, gắn nền kinh tế của quốc gia mình với nền kinh tế thế giới và khu vực, với các tổ chức kinh tế quốc tế, trong đó các thành viên tham gia chấp nhận tuân theo những quy định chung đƣợc hình thành trong quá trình hợp tác và đấu tranh giữa các thành viên của tổ chức ấy. Đảng ta qua mỗi giai đoạn phát triển đều có những đƣờng lối kinh tế đối ngoại đúng đắn chủ động tham gia tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. 14 Đại hội VIII của Đảng (1996) đã đánh giá tình hình phát triển hiện nay của quan hệ quốc tế và cho rằng hòa bình ổn định và hợp tác để phát triển ngày càng trở thành đòi hỏi bức xúc của các dân tộc và các quốc gia trên thế giới; các nƣớc dành ƣu tiên cho phát triển kinh tế, coi phát triển kinh tế có ý nghĩa quyết định đối với việc tăng cƣờng sức mạng tổng hợp của quốc gia, tham gia ngày càng nhiều vào quá trình hợp tác và liên kết khu vực, liên kết quốc tế về kinh tế, thƣơng mại và nhiều lĩnh vực hoạt động khác; hợp tác ngày càng tăng nhƣng cạnh tranh cũng rất gay gắt giữa các quốc gia. Từ đó, Đại hội đã quyết định "nhiệm vụ đối ngoại trong thời gian tới là củng cố môi trƣờng hòa bình và tạo điều kiện quốc tế thuận lợi hơn nữa để đẩy mạnh phát triển * kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc" Chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội 1996-2000 do Đại hội VIII của Đảng thông qua đã nêu mục tiêu của Chƣơng trình phát triển kinh tế đối ngoại là: Tăng nhanh tỷ trọng hàng đã qua chế biến trong kim ngạch xuất khẩu, giảm tỷ trọng xuất khẩu nguyên liệu và hàng sơ chế.
Hƣớng nhập khẩu là tập trung vào nguyên liệu, vật liệu, các loại thiết bị công nghệ đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa. Từng bƣớc thay thế nhập khẩu những mặt hàng có thể sản xuất có hiệu quả ở trong nƣớc. Tiếp theo việc gia nhập ASEAN và chuẩn bị cho việc tham gia Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), cần xúc tiến việc tham gia Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á- Thái Bình Dƣơng (APEC), Tổ chức thƣơng mại Thế giới (WTO), từng bƣớc tham gia các hoạt động của Hệ thống ƣu đãi phổ cập với các nƣớc đang phát triển, áp dụng các chuẩn mực thƣơng mại quốc tế và lựa chọn tham gia một số hiệp hội xuất khẩu quốc tế về từng mặt hàng xuất khẩu. Tranh thủ thu hút nguồn vốn tài trợ chính thức, ODA đa phƣơng và song phƣơng, tập trung chủ yếu cho việc xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế và xã hội.
Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài cần hƣớng vào những lĩnh vực, những sản phẩm và dịch vụ có công nghệ tiên tiến, có tỷ trọng xuất khẩu cao. Hình thức đầu tƣ cần tiếp tục đa dạng hóa, chú ý thêm những hình thức * Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà nội, 1996, tr. 15 mới nhƣ đầu tƣ tài chính.
Về đối tác đầu tƣ, cần tăng cƣờng quan hệ hợp tác với các công ty đa quốc gia để tranh thủ đƣợc công nghệ nguồn. Tuy nhiên từ cuối năm 1996 trở đi, khi các yếu tố về đổi mới cơ chế, tổ chức quản lý đã đƣợc khai thác một cách tƣơng đối đầy đủ, sự phát triển về chiều rộng đã bộc lộ những hạn chế, chất lƣợng tăng trƣởng và phát triển theo chiều sâu chƣa đƣợc chú trọng, nền kinh tế có dấu hiệu tăng trƣởng chậm lại thì cuộc khủng khoảng tài chính, tiền tệ khu vực bùng nổ, tác động mạnh đến nƣớc ta cả trên phƣơng diện đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài và thị trƣờng xuất khẩu. Trong bối cảnh đó, thiên tai lại liên tiếp xảy ra, mỗi năm làm nƣớc ta thiệt hại về tài sản khoảng 4.000 tỷ đồng, chƣa kể thiệt hại lớn về ngƣời. Do đó, tốc độ tăng trƣởng GDP đã giảm sút mạnh từ 8,2% năm 1997 xuống còn 5,8% năm 1998 và 4,8% năm 1999.
Nhịp độ tăng trƣởng công nghiệp - xây dựng giảm tƣơng ứng từ 12,6% xuống còn 8,3% và 7,7%, dịch vụ từ 7,1% xuống còn 5,1% và 2,3%. Trƣớc tình hình đó, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ƣơng lần thứ tƣ (khóa VIII) ngày 29-12-1997 đã đề cao chủ trƣơng phát huy nội lực, chủ động phòng tránh và khắc phục khủng hoảng. Nghị quyết của Hội nghị nhấn mạnh tiếp tục mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại để tranh thủ vốn, công nghệ và gia nhập thị trƣờng quốc tế, nhƣng phải trên cơ sở độc lập tự chủ, phát huy đầy đủ các yếu tố nội lực, dựa vào các nguồn lực trong nƣớc là chính, bao gồm nguồn lực con ngƣời, đất đai, tài nguyên, trí tuệ, truyền thống đi đôi với tranh thủ tối đa nguồn lực bên ngoài. Nội dung nhiệm vụ công tác kinh tế đối ngoại và hội nhập cho đến năm 2000 đƣợc xác định là: Tiếp tục điều chỉnh chính sách bảo hộ hợp lý sản xuất trong nƣớc theo tinh thần bảo hộ có chọn lọc, có điều kiện và có thời hạn, phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế.
Lộ trình giảm thuế nhập khẩu và giảm dần các hàng rào phi thuế quan đƣợc công bố rõ để từng doanh nghiệp có kế hoạch phấn đấu cụ thể. Một số ít mặt hàng cấm xuất khẩu hoặc hạn chế xuất khẩu sẽ đƣợc quy định rõ. Những mặt hàng còn lại đƣợc xuất khẩu dễ dàng với thủ tục đơn giản. Những mặt hàng chịu hạn ngạch xuất nhập khẩu sẽ bị thu hẹp, thay bằng chính sách thuế; áp dụng phƣơng thức đấu thầu công khai đối với mặt hàng chƣa bỏ đƣợc hạn ngạch.
Các biện pháp mở cửa thị 16 trƣờng vốn đƣợc áp dụng thận trọng, từng bƣớc và có mức độ. Các hình thức đấu thầu gián tiếp đƣợc quản lý và giám sát chặt chẽ. Việc thu hút FDI đƣợc khuyến khích mạnh mẽ thông qua các quy định pháp lý và áp dụng thống nhất chính sách thuế, các loại giá cả dịch vụ đối với các nhà đầu tƣ trong nƣớc và nƣớc ngoài. Đồng thời, Hội nghị cũng nêu phƣơng châm hội nhập quốc tế của ta là: "Trên cơ sở phát huy nội lực thực hiện nhất quán, lâu dài chính sách thu hút các nguồn lực bên ngoài, tích cực chủ động thâm nhập và mở rộng thị trƣờng quốc tế", và nêu nhiệm vụ: "Chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết về cán bộ, luật pháp và nhất là những sản phẩm mà chúng ta có khả năng cạnh tranh để hội nhập thị trƣờng khu vực và thị trƣờng quốc tế.
Tiến hành khẩn trƣơng vững chắc việc đàm phán BTAvới Mỹ, gia nhập APEC và WTO. Có kế hoạch cụ thể để chủ động thực hiện các cam kết trong khuôn khổ AFTA". Đại hội Đảng IX một lần nữa tiếp tục khẳng định mô hình kinh tế mở, tích cực chủ động hội nhập kinh tế khu vực và thế giới. Đại hội IX nhấn mạnh: thực hiện nhất quán đƣờng lối đối ngoại độc lập tự chủ, rộng mở, đa phƣơng hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế.
Việt Nam sẵn sàng làm bạn, là đối tác tin cậy của các nƣớc trong cộng đồng quốc tế vì mục tiêu dân giầu nƣớc mạnh xã hội công bằng dân chủ văn minh. Đại hội đề ra nhiệm vụ cần: chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực theo tinh thần phát huy tối đa nội lực, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, đảm bảo độc lập tự chủ và định hƣớng xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích dân tộc, an ninh quốc gia, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, bảo vệ môi trƣờng. Đại hội Đảng X nhấn mạnh: tạo bƣớc ngoặt về hội nhập kinh tế quốc tế và hoạt động kinh tế đối ngoại, và đề ra nhiệm vụ cần: chủ động, tích cực hội nhập kinh tế sâu hơn, đầy đủ hơn với khu vực và thế giới, thực hiện có hiệu quả các cam kết với các nƣớc, các tổ chức quốc tế về thƣơng mại, đầu tƣ, dịch vụ và các lĩnh vực khác, thực hiện các cam kết của AFTA và tích cực tham gia quá trình xây dựng Cộng đồng kinh tế ASEAN, chuẩn bị tốt các điều kiện để thực hiện các cam kết sau khi gia nhập WTO. 17 Nhƣ vậy, Việt Nam nhất quán chủ trƣơng xây dựng một nền kinh tế thị trƣờng nhiều thành phần, mở cửa với thế giới nhƣng vẫn giữ vững độc lập tự chủ và định hƣớng XHCN của mình.