Hoạt động Mua Bán và Sáp Nhập tại Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam

Nghiên cứu hoạt động mua bán sáp nhập tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng năm 2021.

• Tác giả: Nguyễn Minh Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Văn Dân
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Hoạt động Mua Bán, Sáp Nhập Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động Mua Bán và Sáp Nhập Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam

Hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam đã trở thành một xu hướng quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách nhằm tái cấu trúc hệ thống ngân hàng, trong đó M&A được coi là một trong những giải pháp chủ chốt. Hoạt động này không chỉ giúp cải thiện năng lực tài chính mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh của các ngân hàng. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, số lượng ngân hàng thương mại đã giảm đáng kể từ năm 2010 đến nay, nhờ vào các thương vụ sáp nhập thành công.

1.1. Đặc điểm của hoạt động Mua Bán và Sáp Nhập Ngân Hàng

Hoạt động mua bán ngân hàng có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm quy trình phức tạp và yêu cầu về pháp lý cao. Các ngân hàng thường phải thực hiện các bước như thẩm định giá trị, đàm phán và ký kết hợp đồng. Đặc biệt, sự tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước là rất cần thiết để đảm bảo tính minh bạch và hợp pháp của các thương vụ.

1.2. Lợi ích của hoạt động Sáp Nhập Ngân Hàng

Hoạt động sáp nhập ngân hàng thương mại mang lại nhiều lợi ích, bao gồm việc tối ưu hóa chi phí, tăng cường khả năng cạnh tranh và mở rộng thị phần. Các ngân hàng sau sáp nhập thường có khả năng cung cấp dịch vụ tốt hơn và cải thiện hiệu quả hoạt động kinh doanh.

II. Thách thức trong hoạt động Mua Bán và Sáp Nhập Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần

Mặc dù hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Các ngân hàng thường gặp khó khăn trong việc tích hợp văn hóa doanh nghiệp, quản lý nợ xấu và duy trì sự ổn định tài chính. Theo nghiên cứu, nhiều thương vụ sáp nhập không đạt được kỳ vọng ban đầu do thiếu sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

2.1. Vấn đề nợ xấu sau sáp nhập

Một trong những thách thức lớn nhất là việc xử lý nợ xấu. Sau khi sáp nhập, các ngân hàng thường phải đối mặt với khối lượng nợ xấu lớn hơn, điều này ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và sự ổn định tài chính của ngân hàng.

2.2. Khó khăn trong việc tích hợp văn hóa doanh nghiệp

Sự khác biệt trong văn hóa doanh nghiệp giữa các ngân hàng có thể dẫn đến xung đột và giảm hiệu quả hoạt động. Việc xây dựng một văn hóa chung là rất cần thiết để đảm bảo sự thành công của các thương vụ sáp nhập.

III. Phương pháp và Giải pháp cho hoạt động Mua Bán và Sáp Nhập Ngân Hàng

Để tối ưu hóa hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Việc xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng thương vụ, từ khâu thẩm định đến thực hiện, là rất quan trọng. Ngoài ra, các ngân hàng cũng cần chú trọng đến việc xử lý nợ xấu và cải thiện năng lực quản lý.

3.1. Kế hoạch thực hiện Mua Bán và Sáp Nhập

Xây dựng một kế hoạch chi tiết cho từng thương vụ là rất quan trọng. Kế hoạch này cần bao gồm các bước cụ thể từ thẩm định giá trị đến ký kết hợp đồng và thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết.

3.2. Giải pháp xử lý nợ xấu hiệu quả

Các ngân hàng cần có các giải pháp cụ thể để xử lý nợ xấu, bao gồm việc tái cấu trúc nợ và tìm kiếm các nhà đầu tư chiến lược. Điều này không chỉ giúp cải thiện tình hình tài chính mà còn nâng cao uy tín của ngân hàng trên thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và Kết quả nghiên cứu về Mua Bán và Sáp Nhập Ngân Hàng

Nghiên cứu về hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng tại Việt Nam đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các thương vụ sáp nhập thành công đã giúp cải thiện đáng kể năng lực tài chính và khả năng cạnh tranh của các ngân hàng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

4.1. Kết quả đạt được từ các thương vụ M A

Nhiều thương vụ sáp nhập đã mang lại kết quả tích cực, như tăng trưởng lợi nhuận và mở rộng thị phần. Các ngân hàng sau sáp nhập thường có khả năng cung cấp dịch vụ tốt hơn và cải thiện hiệu quả hoạt động.

4.2. Những tồn tại và bài học kinh nghiệm

Mặc dù có nhiều thành công, nhưng vẫn còn tồn tại những vấn đề như nợ xấu và khó khăn trong việc tích hợp văn hóa doanh nghiệp. Các ngân hàng cần rút ra bài học từ những thương vụ không thành công để cải thiện trong tương lai.

V. Kết luận và Tương lai của hoạt động Mua Bán và Sáp Nhập Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần

Hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển trong tương lai. Các ngân hàng cần chuẩn bị tốt hơn để đối mặt với những thách thức và tận dụng cơ hội từ các thương vụ sáp nhập. Chính phủ cũng cần có các chính sách hỗ trợ để thúc đẩy hoạt động này.

5.1. Triển vọng phát triển trong tương lai

Dự báo rằng hoạt động M&A sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng. Các ngân hàng cần chuẩn bị tốt để tận dụng cơ hội này.

5.2. Chính sách hỗ trợ từ Chính phủ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ để thúc đẩy hoạt động M&A, bao gồm việc cải thiện khung pháp lý và tạo điều kiện thuận lợi cho các thương vụ sáp nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm Hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp. Hoạt động mua bán và sáp nhập xuất hiện ở Mỹ từ những năm cuối thế kỷ 19.

M&A được viết tắt bởi hai từ tiếng Anh: “Mergers and Acquisitions”, đây là thuật ngữ quốc tế để chỉ hoạt động mua bán và sáp nhập giữa hai hay nhiều công ty với nhau. Thuật ngữ này khi dịch ra tiếng Việt cũng được sử dụng với nhiều nghĩa khác nhau như “Mua lại và sáp nhập”; “Thâu tóm và hợp nhất” hay “Mua bán và sáp nhập”. Trong phạm vi nghiên cứu này, tác giả sử dụng cụm từ “Mua bán và sáp nhập”. Theo quan điểm lý luận về kinh tế chính trị của Marx đề cập tới khái niệm này như một hình thức của tập trung tư bản.

Đây là quá trình tăng thêm quy mô của tư bản cá biệt sẵn có trong xã hội để hình thành một tư bản cá biệt khác lớn hơn, thông qua việc kết hợp các tư bản riêng lẻ lại với nhau. Tại Việt Nam, Luật Doanh nghiệp ban hành ngày 26 tháng 11 năm 2014 quy định: Thông tư số 36/2015/TT-NHNN ngày 31/12/2015 của NHNN Việt Nam quy định việc sáp nhập, hợp nhất và mua lại TCTD, mở rộng phạm vi các đối tượng được/thuộc diện sáp nhập, hợp nhất; kế thừa tinh thần của Luật Doanh nghiệp năm 2005 về hợp nhất, sáp nhập, Luật Cạnh tranh năm 2004 về tập trung kinh tế, đồng thời đảm bảo tuân thủ các cam kết của Việt Nam đối với WTO trong lĩnh vực tài chính, Ngân hàng, cụ thể : Về hình thức mua lại và sáp nhập, Thông tư quy định việc sáp nhập, hợp nhất và mua lại giữa các TCTD chỉ được tiến hành dưới một số hình thức nhất định. Các hình thức sáp nhập bao gồm : Ngân hàng, công ty tài chính, TCTD hợp tác sáp nhập vào một Ngân hàng; công ty tài chính sáp nhập vào một công ty tài chính; công ty cho thuê tài chính sáp nhập vào một công ty cho thuê tài chính. Các hình thức hợp nhất bao gồm: Ngân hàng được hợp nhất với Ngân hàng, công ty tài chính, TCTD hợp tác để thành một Ngân hàng; các công ty tài chính hợp nhất thành một công ty tài chính; 9 các công ty cho thuê tài chính hợp nhất thành một công ty cho thuê tài chính.

Các hình thức mua lại bao gồm: một Ngân hàng được mua lại công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính; một công ty tài chính được mua lại công ty cho thuê tài chính. Sáp nhập Ngân hàng là sự kết hợp của hai hoặc nhiều Ngân hàng để tạo ra một Ngân hàng mới duy nhất có quy mô lớn hơn. Sáp nhập thường do sự tự nguyện của các bên tham gia. Mua lại Ngân hàng là việc một Ngân hàng mua lại một Ngân hàng khác, thông thường là một Ngân hàng lớn hơn sẽ mua lại Ngân hàng nhỏ hơn.

Hợp nhất Ngân hàng là việc hai hoặc một số Ngân Hàng (sau đây gọi là Ngân hàng bị hợp nhất) chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp để hình thành một Ngân Hàng mới (sau đây gọi là Ngân hàng hợp nhất), đồng thời chấm dứt sự tồn tại của các Ngân hàng bị hợp nhất. Việc sáp nhập xảy ra khi hai hay nhiều Ngân hàng, thường có quy mô tương đương nhau, thỏa thuận để cùng trở thành một Ngân hàng mới duy nhất. Cổ phiếu của các Ngân hàng sáp nhập sẽ ngưng giao dịch và thay vào đó là cổ phiếu của Ngân hàng mới. Như vậy, hoạt động mua bán và sáp nhập về cơ bản đều có đặc điểm tương đồng đó là nhằm mục đích gia tăng giá trị mới cho cổ đông, gia tăng năng lực cạnh tranh, đạt hiệu quả tốt hơn về chi phí, khả năng chiếm lĩnh thị phần lớn hơn, hướng tới đạt hiệu quả kinh doanh cao hơn trước khi thực hiện mua bán sáp nhập.

Giá trị cộng hưởng được kỳ vọng có được từ mỗi thương vụ mua bán sáp nhập M&A sẽ giúp cho hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn và giá trị doanh nghiệp sau mua bán sáp nhập được nâng cao. Đặc điểm hoạt động mua bán và sáp nhập Ngân hàng thương mại NHTM là một trong những định chế tài chính mà đặc trưng chủ yếu là cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác nhằm thoả mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội. Chính vì vậy hoạt động mua bán và sáp nhập NHTM cũng mang những đặc điểm riêng so với hoạt động mua bán và sáp nhập ở các lĩnh vực, ngành nghề khác.

Thứ nhất: Nhu cầu thực hiện M&A đối với các NHTM là tất yếu khách quan 10 vì xuất phát từ áp lực cạnh tranh trên thị trường, năng lực tài chính, quản trị, công nghệ và nhân lực cần phải nâng cao nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế trong những giai đoạn mới ở trình độ cao hơn. Thứ hai: Hoạt động mua bán và sáp nhập NHTM luôn chịu sự quản lý chặt chẽ của các cơ quan quản lý nhà nước. Đặc điểm này xuất phát từ đối tượng kinh doanh của NHTM không phải là hàng hóa, dịch vụ thông thường như các doanh nghiệp khác mà là hàng hóa đặc biệt (tiền mặt, vàng, giấy tờ có giá và các dịch vụ thanh toán.), dùng để đo lường và biểu hiện giá trị của tất cả các loại hàng hóa khác, chính vì vậy việc một thương vụ mua bán và sáp nhập NHTM được thực hiện thành công hay không ảnh hưởng tới rất nhiều chủ thể trong nền kinh tế, tâm lý của người dân đối với hoạt động Ngân hàng, chính vì vậy, do những tính chất quan trọng của ngành, việc các thương vụ M&A NHTM chịu quản lý chặt chẽ từ các cơ quan quản lý nhà nước thực sự cần thiết. Thứ ba: Việc thực hiện các thương vụ mua bán và sáp nhập NHTM thường phức tạp hơn so với các doanh nghiệp thông thường.

Hoạt động của NHTM không chỉ có những tài sản hữu hình mà còn có những giá trị vô hình, giá trị vô hình của các NHTM lớn hơn rất nhiều so với các lĩnh vực, các ngành nghề khác trong nền kinh tế. Trong nhiều trường hợp, hiệu quả của việc thực hiện M&A NHTM không đạt được nhiều mục tiêu như mong muốn, NHTM sau khi M&A không có chuyển biến gì tốt hơn trước đó, thậm chí không ít trường hợp bị yếu đi. Sau khi thực hiện M&A, NHTM mới phải xử lý nhiều vấn đề tồn đọng như các khoản lỗ, tình trạng nợ xấu, nhân sự… 1. Phân loại và các phương thức mua bán và sáp nhập Ngân hàng thương mại * Căn cứ vào chức năng của các công ty thành viên: hoạt động M&A có thể được phân loại theo 3 hình thức: (1) M&A chiều ngang, (2) M&A chiều dọc và (3) M&A kết hợp.

(1) Mua bán, sáp nhập theo chiều ngang: là hình thức mua bán, sáp nhập giữa các Ngân hàng cùng ngành, việc sáp nhập giữa các Ngân hàng cạnh tranh trực tiếp, có cùng loại sản phẩm và thị trường. Kết quả từ việc mua bán, sáp nhập theo hình thức này sẽ mang lại cơ hội mở rộng thị trường, tăng hiệu quả trong việc kết hợp thương hiệu, 11 giảm chi phí cố định, tăng cường hiệu quả hệ thống phân phối. (2) Mua bán, sáp nhập theo chiều dọc: là sự sáp nhập hoặc hợp nhất giữa hai hay nhiều Ngân hàng có mối quan hệ người mua - người bán, nằm trên cùng một chuỗi giá trị, dẫn tới sự mở rộng về phía trước hoặc phía sau của Ngân hàng sáp nhập trên chuỗi giá trị đó. Một Ngân hàng có thể sáp nhập với một Ngân hàng là nhà cung cấp sản phẩm dịch vụ của nó - gọi là sáp nhập lùi, hoặc mua lại Ngân hàng có quan hệ thân cận trong hệ thống phân phối sản phẩm dịch vụ gọi là sáp nhập tiến.

Sáp nhập theo chiều dọc đem lại cho Ngân hàng tiến hành sáp nhập lợi thế về đảm bảo và kiểm soát chất lượng hoặc đầu ra sản phẩm dịch vụ, giảm chi phí trung gian, khống chế nguồn cung cấp sản phẩm dịch vụ hoặc đầu ra của đối thủ cạnh tranh. (3) Mua bán, sáp nhập tổ hợp: bao gồm tất cả các loại sáp nhập khác. Nhóm thứ nhất là sáp nhập tổ hợp thuần túy, hai bên sáp nhập không hề có mối quan hệ nào với nhau. Nhóm thứ hai là sáp nhập bành trướng về địa lý, hai Ngân hàng kinh doanh cùng một loại sản phẩm dịch vụ nhưng cung cấp trên hai thị trường hoàn toàn cách biệt về địa lý.

Nhóm thứ ba là sáp nhập đa dạng hóa sản phẩm, hai Ngân hàng kinh doanh hai loại sản phẩm dịch vụ khác nhau nhưng cùng ứng dụng một công nghệ hoặc tiếp thị gần giống nhau. Phương thức thực hiện mua bán sáp nhập được hiểu là tập hợp cách thức, biện pháp được doanh nghiệp áp dụng để tiến hành một thương vụ mua bán sáp nhập. Việc lựa chọn phương thức nào để thực hiện một giao dịch mua bán, sáp nhập NHTM phụ thuộc vào trọng tâm của các giao dịch, mục đích hay ưu thế của các bên tham gia. Để áp dụng một thương vụ M&A thành công, các DN có thể chỉ cần áp dụng một phương thức nhưng cũng có thể phải kết hợp nhiều phương thức khác nhau.

Việc lựa chọn phương thức nào là do doanh nghiệp quyết định. NHTM cũng là một loại hình doanh nghiệp, phương thức mua bán và sáp nhập NHTM gồm: Chào thầu; Lôi kéo cổ đông bất mãn (Ủy quyền hành động); Thương lượng tự nguyện với hội đồng quản trị và ban điều hành, thu gom cổ phiếu trên thị trường chứng khoán, mua lại tài sản. Các loại hình NHTM khác nhau thì việc lựa chọn phương thức thực hiện M&A cũng khác nhau. Chào thầu Chào thầu được hiểu là việc chào mua công khai, mở lời đề nghị hay lời mời của một người thâu tóm tiềm năng cho tất cả các cổ đông của một Ngân hàng giao dịch công khai (Ngân hàng mục tiêu) để đấu thầu cổ phiếu của họ để bán tại một mức giá xác định trong một thời gian quy định, tùy thuộc vào việc đấu thầu của một số lượng tối thiểu và tối đa của cổ phiếu, giá chào bán của thâu tóm thường là ở một cao hơn giá thị trường hiện tại của cổ phiếu của công ty mục tiêu.