đặt vấn đề tín nhiệm này thường đặt ra khi Quốc hội không thông qua các đề án mà Chính phủ đệ trình, nhất là các dự án ngân sách và dự án pháp luật. Trong trường hợp Chính phủ không tự nhận thấy sự mất tín nhiệm của mình để rút lui thì Quốc hội có quyền nêu vấn đề tín nhiệm Chính phủ bằng cách thông qua quyết định khiển trách Chính phủ.Việc chấp nhận kiến nghị khiển trách đó sẽ dẫn đến việc làm cho Chính phủ đương nhiệm phải từ chức. Trong Hiến pháp của nhiều nước theo chính thể này quy định Nghị viện cũng có quyền luận tội các quan chức có hàm bộ trưởng( Hiến pháp Đan Mạch, Hiến pháp Na Uy, Hiến pháp Bỉ.) theo thủ tục luận tội - Thủ tục đàn hạch. Trong đó, Hạ Nghị viện sẽ đảm nhận phần luận tội, và Thượng Nghị viện sẽ luận tội và kết tội.
Khi đó giám sát có hình thức như một phiên toà xét xử. Trong chính thể quân chủ đại nghị, không chỉ có chế độ chịu trách nhiệm của từng bộ trưởng trước Nghị viện mà còn là chế độ chịu trách nhiệm của toàn bộ Chính phủ trước Nghị viện khi buộc các vị bộ trưởng và Thủ tướng phải từ chức khi bị mất tín nhiệm trước lập pháp. Chế định Chính phủ phải chịu trách nhiệm trước Quốc hội là một nội dung rất quan trọng của quyền giám sát của Quốc hội đối với Chính phủ. Nghị viện Anh, một điển hình cổ điển của Nghị viện tư sản, trước tiên có mục đích tự thân là cơ quan lập pháp, và để chức năng này được thực hiện tốt trên thực tế, Nghị viện có chức năng cơ bản tiếp theo là chức năng giám sát việc thực hiện các văn bản luật do Nghị viện ban hành.
Tuy nhiên, cho dù đã có thời kỳ (cách mạng tư sản và thời kỳ đầu của chủ nghĩa tư bản), Nghị viện Anh có quyền lực gần như tuyệt đối, “có thể làm được tất cả, trừ việc biến đàn ông thành đàn bà”, thì nay, Nghị viện Anh nói chung và chế độ đại nghị tư sản nói riêng, đang lâm vào tình trạng khủng hoảng. Cho dù về nguyên tắc Nghị viện Anh có thể thông qua bất cứ một đạo luật nào, nhưng trên thực tế, Nghị viện chỉ được thông qua các đạo luật, nếu như các đạo luật 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đó không can thiệp quá sâu vào hành pháp. Nhiệm vụ chính yếu là thông qua các dự án luật, cũng như các dự án chính sách của đảng đang cầm quyền. Nhưng trên thực tế không phải là như vậy.
Nhiệm vụ chính yếu của Quốc hội (chủ yếu của Hạ Nghị viện là ủng hộ hay chống đối Chính phủ. Theo quy định của Hiến pháp bất thành văn Anh quốc thì hạ viện có một vai trò rất lớn trong việc làm luật, cũng như quyết định các vấn đề quan trọng nhất của họ, nhưng với chế độ sinh hoạt đảng chặt chẽ, thì Hạ viện tựu chung chỉ còn lại 3 điểm do đảng đối lập thực hiện: 1. Tranh luận về những nguyên tắc tổng quát và biểu quyết luật; 2. Phê bình Chính phủ cầm quyền; 3.
Kiểm soát tài chính) [17, tr. Sự tìm ra Chính phủ phải chịu trách nhiệm trước Quốc hội - lập pháp, cơ quan đại diện nhân dân thực hiện chủ quyền quốc gia thuộc về mình bầu ra, tức Chính phủ - hành pháp cơ quan duy nhất trong toàn bộ bộ máy nhà nước có trách nhiệm chính trong việc điều hành và quản lý đất nước phải chịu trách nhiệm một cách gián tiếp trước nhân dân là một thành công lớn trong lịch sử phát triển dân chủ của nhân loại [17,tr. Nghị viện Nhật Bản kể từ Hiến pháp năm 1947 là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất và là cơ quan lập pháp duy nhất, có quyền thông qua ngân sách và thực hiện chức năng giám sát. Quốc hội Nhật Bản có quyền mở cuộc điều tra về hoạt động của Chính phủ.
Theo yêu cầu của Quốc hội, các thành viên của Chính phủ phải cung cấp những thông tin, tư liệu cần thiết, phải có mặt trong các cuộc họp của Quốc hội và trả lời các câu hỏi của đại biểu Quốc 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chính phủ phải chịu trách nhiệm liên đới trước Quốc hội về các hoạt động hành pháp của mình. Khi Quốc hội biểu quyết không tín nhiệm Chính phủ, thì nội các phải từ chức, nếu Nhật hoàng không tuyên bố giải thể Quốc hội trong thời hạn 10 ngày. Đối với chính thể cộng hoà tổng thống, nơi áp dụng triệt để nguyên tắc phân chia quyền lực trong việc tổ chức quyền lực nhà nước.
Tổng thống - người đứng đầu bộ máy hành pháp cũng do cử tri bầu ra nên Nghị viện không thể bỏ phiếu bất tín nhiệm Chính phủ và giải tán Chính phủ. Về nguyên tắc Quốc hội không có quyền giám sát Chính phủ, trừ sự giám sát tự thân được sinh ra từ cơ chế kìm chế và đối trọng. Tuy nhiên, trên thực tế để bảo đảm hoàn thành tốt chức năng lập pháp thì vẫn phải kiểm tra mức độ thực thi luật của Chính phủ, Quốc hội vẫn thực hiện hoạt động giám sát đối với Chính phủ. Tại Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, Nhà nước điển hình của việc phân quyền cứng rắn, Chính phủ chịu trách nhiệm trực tiếp trước nhân dân.
Nếu như theo mô hình nhà nước Anh, Chính phủ chịu trách nhiệm trước Nghị viện, thì ở mô hình nhà nước Mỹ, Chính phủ không chịu trách nhiệm trước Nghị viện mà chịu trách nhiệm trước cử tri. Vai trò của Tổng thống - người đứng đầu Chính phủ hành pháp rất lớn, Tổng thống trong thực tế có quyền bãi nhiệm các quan chức của Chính phủ hành pháp mà Quốc hội không có quyền can thiệp. Tuy nhiên, vai trò của Quốc hội (trong việc thực hiện quyền giám sát) không vì thế mà trở nên hạn hẹp, Tổng thống chỉ được quyền trực tiếp bãi nhiệm các quan chức của cơ quan hành pháp trực thuộc Tổng thống, còn các quan chức của các cơ quan hành pháp khác do Quốc hội thành lập thì phải được sự đồng ý của Quốc hội. Không những thế, theo Hiến pháp Mỹ, Tổng thống còn có khả năng bị truất quyền trong trường hợp bị luận tội.Tổng thống sẽ bị khởi tố khi có các hành vi phản bội tổ quốc, nhận hối lộ, và các trọng tội khác (khoản 4 điều 2 Hiến pháp Hợp chúng quốc Hoa Kỳ).
Việc khởi tố sẽ được tiến hành 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bằng việc xem xét, soạn thảo công ước buộc tội của Uỷ ban pháp luật của Hạ Nghị viện. Nếu Hạ Nghị viện thông qua bằng đa số phiếu thuận, nó sẽ được chuyển sang cho Thượng Nghị viện quyết định. Sau khi quyết định buộc tội được Thượng Nghị viện thông qua bằng cách bỏ phiếu kín và được sự tán thành của 2/3 số thành viên tham gia, Tổng thống sẽ bị truất quyền. Để tăng cường hơn nữa hoạt động giám sát của Quốc hội đối với Chính phủ, đến năm 1943, Quốc hội Mỹ đã thông qua Luật hoạt động giám sát đối với hành pháp.
Trong đó, luật quy định các quan chức cao cấp, các thành viên Chính phủ phải điều trần trước các uỷ ban của Quốc hội Mỹ. Không chỉ có vậy, thông qua chế độ đàn hạch (hình thức xét xử để đi đến bãi chức), Quốc hội Mỹ còn thực hiện hoạt động giám sát của mình khá thoải mái mà không sợ bị bãi nhiệm như trong chế độ Nghị viện, nơi Quốc hội có khả năng bị giải tán khi can thiệp quá sâu đến hoạt động của Chính phủ. Vai trò của Quốc hội ở Mỹ không được rộng lớn như vai trò của Quốc hội ở các nước theo chính thể đại nghị. Nước Mỹ không có chế định giải thể Quốc hội, nhưng Tổng thống có thể phủ quyết các đạo luật của Quốc hội.
Quốc hội không có quyền bãi nhiệm Tổng thống mà chỉ có quyền đưa ra quyết định truất quyền của Tổng thống qua hình thức đàn hạch (Impeachment). Trong chính thể cộng hoà tổng thống:. sự kiểm tra, giám sát không chỉ được thể hiện giữa Quốc hội lập pháp với Chính phủ hành pháp, mà còn bằng sự giám sát ngược lại của hành pháp đối với lập pháp. Sự kiểm tra, giám sát này được Hiến pháp thể hiện bằng hệ thống "kìm chế và đối trọng", không có cành quyền lực nào cao hơn cành quyền lực nào.
Mỗi cành quyền lực đều có phương tiện riêng biệt, một quyền hạn đặc biệt để tự vệ khi có xung đột với cành quyền lực khác… [14, tr. Bên cạnh hai hình thức chính thể trên, hiện nay có một số nước theo 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chính thể hỗn hợp, điển hình là Cộng hoà Pháp và Liên bang Nga. Ở đó, Chính phủ chịu trách nhiệm tập thể trước Quốc hội như trong chế độ đại nghị nhưng Tổng thống cũng có những quyền hạn quan trọng gắn liền với hoạt động của Nghị viện. Dù được tổ chức theo hình thức chính thể nào, thì trong việc tổ chức quyền lực nhà nước của các nước cũng đều đưa ra những cơ chế nhất định nhằm bảo đảm có sự kiểm tra, giám sát lẫn nhau, chế ước nhau, sao cho giữa lập pháp và hành pháp có mối tương quan, có sự gắn bó hữu cơ để hạn chế được sự lạm quyền làm suy yếu quyền lực nhà nước.
“Chính quyền luôn có xu hướng tha hoá nên sự kiểm tra, giám sát phải được quan tâm thường xuyên”[43, tr. Một yếu tố có tính thực tiễn hiện nay đòi hỏi Quốc hội phải thể hiện chức năng giám sát của mình là cho dù Quốc hội luôn được chính thức ghi nhận là cơ quan lập pháp, nhưng trên thực tế, Chính phủ luôn là chủ thể của các dự án luật( sáng kiến pháp luật). Cho dù là ở chính thể đại nghị hay chính thể cộng hoà, thì đó vẫn là một sự thật đang tồn tại. Quốc hội thực tế chủ yếu chỉ thông qua luật, từ đó mới hình thành câu nói chỉ thực trạng hoạt động lập pháp của Quốc hội: “nghị gật”.
Do vậy, để hoạt động của Quốc hội không mang tính hình thức, Quốc hội cần tập trung vào việc kiểm tra, giám sát hoạt động lập pháp đã được uỷ quyền cho các chủ thể khác, tức là thực hiện hành vi giám sát của cơ quan lập pháp. Đó là việc thực hiện một cách hiệu quả việc thông qua luật.