Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu. Chương 2: Những vấn đề lý luận về tổ chức kế toán trong doanh nghiệp. Chương 3: Thực trạng tổ chức kế toán tại Trung tâm Đào tạo Vinataba. Chương 4: Thảo luận kết quả nghiên cứu và giải pháp hoàn thiện.
10 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP 2. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN 2. Khái quát về tổ chức kế toán Để quản trị, điều hành hoạt động của doanh nghiệp đạt mục tiêu mong muốn, các nhà quản trị có nhu cầu sử dụng thông tin đáng tin cậy được cung cấp bởi nhiều nguồn khác nhau cho việc ra quyết định. Trong đó, thông tin được cung cấp bởi bộ máy kế toán của doanh nghiệp luôn đóng vai trò rất quan trọng vì nó phản ánh thường xuyên, liên tục và có hệ thống về tình hình hiện có và sự vận động của các đối tượng kế toán trong mọi quá trình hoạt động của doanh nghiệp.
Do đó, tổ chức kế toán một cách khoa học, hiệu quả chính là cơ sở để cung cấp thông tin nhanh chóng, kịp thời, chính xác, thiết thực phục vụ cho việc quản trị doanh nghiệp. Hiện nay, tồn tại một số quan điểm về tổ chức kế toán trong doanh nghiệp. Cụ thể như sau: Quan điểm thứ nhất cho rằng, tổ chức kế toán trong doanh nghiệp là một hệ thống các thành phần công việc khác nhau nhằm phát huy tối đa vai trò, chức năng của kế toán trong quản trị doanh nghiệp, như: “Tổ chức kế toán trong doanh nghiệp có thể hiểu là việc xây dựng, thiết lập mối quan hệ qua lại giữa các đối tượng kế toán; phương pháp kế toán; bộ máy kế toán với những con người am hiểu nội dung, phương pháp kế toán biểu hiện qua hình thức kế toán thích hợp trong mỗi doanh nghiệp cụ thể để phát huy cao nhất tác dụng của kế toán trong công tác quản lý doanh nghiệp”. Hoặc “Tổ chức kế toán trong doanh nghiệp là tổ chức việc thực hiện các chuẩn mực, chế độ kế toán để phản ánh tình hình tài chính, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, tổ chức thực hiện chế độ kiểm tra kế toán, chế độ bảo quản, lưu trữ tài liệu kế toán, cung cấp thông tin tài liệu kế toán và các nhiệm vụ khác của kế toán cho các đối tượng cần sử dụng”; theo ý kiến của NCS Đào Ngọc Hà đăng trên bài viết “Tổ chức kế toán doanh nghiệp theo quy định của Luật Kế toán 2015”.
11 Theo quan điểm này, tổ chức kế toán không chỉ là tổ chức bộ máy kế toán mà còn bao gồm việc vận dụng hệ thống các công cụ của kế toán bao gồm chứng từ kế toán, tính giá, tài khoản kế toán, tổng hợp và cân đối kế toán trong khuôn khổ hệ thống pháp lý hiện hành về kế toán, tài chính. Quan điểm thứ hai cho rằng, “Tổ chức kế toán là tổ chức thu nhận, hệ thống hóa và cung cấp toàn bộ thông tin về hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng kinh phí ở đơn vị nhằm phục vụ cho công tác quản lý kinh tế, tài chính ở đơn vị.” hay “Tổ chức kế toán là tổ chức việc thu nhận, hệ thống hóa và cung cấp thông tin về hoạt động của doanh nghiệp”, dẫn ý kiến của tác giả Lê Ánh trong bài viết “Tổ chức Kế toán”. Quan điểm này khẳng định, tổ chức kế toán là thực hiện một chuỗi các các công việc nằm trong chu trình xử lý thông tin kế toán gồm thu nhận, hệ thống hóa và cung cấp thông tin. Quan điểm này không đề cập đến từng nội dung cụ thể của tổ chức kế toán mà khái quát cao hơn theo những chức năng của kế toán.
Như vậy, mặc dù còn có những điểm khác biệt trong cách tiếp cận nhưng từ những từ quan điểm trên, chúng ta có thể thấy, tổ chức kế toán chính là tạo ra hệ thống các mối quan hệ qua lại theo một trật tự xác định giữa các yếu tố quyết định bản chất và chức năng của hạch toán kế toán. Trong đó, hạch toán kế toán là hệ thống thông tin và kiểm tra về tình hình tài sản, sự vận động của tài sản và các mối quan hệ kinh tế, pháp lý trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp bằng các phương pháp kế toán. Tổ chức kế toán là một nội dung nằm trong các hoạt động quản trị doanh nghiệp. Do vậy, tổ chức kế toán không chỉ bao gồm các mối quan hệ nội tại giữa các yếu tố cấu thành hệ thống mà còn có những mối liên hệ với các phân hệ khác trong hệ thống thông tin quản trị doanh nghiệp.
Tóm lại, tổ chức kế toán bao gồm các nội dung cơ bản là tổ chức hạch toán kế toán nói chung và theo từng phần hành kế toán cụ thể nói riêng; hướng tới việc sắp xếp, tổ chức các công việc mà kế toán cần phải thực hiện. Cung cấp thông tin kinh tế tài chính một cách kịp thời, đầy đủ phục vụ cho việc quản trị doanh nghiệp và cho các đối tượng khác có nhu cầu sử dụng thông tin từ doanh nghiệp. 12 Theo quan điểm của tác giả, Tổ chức kế toán trong doanh nghiệp là tổ chức con người, cơ sở vật chất để vận dụng các phương pháp kế toán nhằm thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin phục vụ cho việc quản trị doanh nghiệp và cho các đối tượng khác có nhu cầu sử dụng thông tin từ doanh nghiệp. Tổ chức kế toán phù hợp với quy mô, đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản trị cụ thể của doanh nghiệp có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả điều hành, quản trị các hoạt động của doanh nghiệp.
Với chức năng thông tin, kiểm tra tình hình hoạt động của doanh nghiệp một cách thường xuyên, liên tục và có hệ thống, tổ chức kế toán là một trong các mặt quan trọng được các doanh nghiệp quan tâm. Tổ chức kế toán không chỉ là tổ chức một bộ máy quản trị trong doanh nghiệp mà nó còn bao hàm cả tính nghệ thuật trong việc xác lập các yếu tố và các mối liên hệ tác động đến công tác kế toán, đảm bảo phát huy tối đa các chức năng của kế toán. Tổ chức kế toán doanh nghiệp, ngoài việc tuân thủ các nguyên tắc chung của khoa học tổ chức, còn phải gắn với đặc thù của hạch toán kế toán vừa là môn khoa học, vừa là nghệ thuật ứng dụng để việc tổ chức đảm bảo được tính linh hoạt, đồng bộ và hiệu quả nhằm đạt được mục tiêu chung là tối đa hóa lợi nhuận. Trong điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin, yếu tố công nghệ đóng vai trò rất quan trọng.
Tùy vào các mức độ, mô hình ứng dụng, nó làm thay đổi cách thức thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kế toán theo hướng ngày càng chính xác, nhanh chóng, kịp thời, đáp ứng tốt yêu cầu quản trị của doanh nghiệp và chức năng quản lý của Nhà nước. Mặt khác, từng nội dung tổ chức kế toán cũng phải được điều chỉnh để kết hợp hài hòa giữa nhân tố con người và yếu tố công nghệ; trong đó, nhân tố con người đóng vai trò quyết định, yếu tố công nghệ thông tin là công cụ hỗ trợ đắc lực để tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả của công tác kế toán. Vai trò của tổ chức kế toán trong doanh nghiệp Tổ chức kế toán tài chính trong doanh nghiệp giữ một vai trò vô cùng quan trọng. Tổ chức kế toán một cách khoa học, hợp lý sẽ đảm bảo kế toán thực hiện tốt vai trò và nhiệm vụ của mình trong doanh nghiệp, đáp ứng và thỏa mãn tốt được thông tin kinh tế, tài chính của doanh nghiệp cho các đối tượng quan tâm qua đó góp phần nâng cao 13 hiệu quả quản lý, kinh doanh kịp thời, tối ưu và hiệu quả cao.
Việc tổ chức thực hiện công tác kế toán trong doanh nghiệp sẽ mang lại các ý nghĩa cụ thể sau: - Đảm bảo cung cấp chính xác, kịp thời và đầy đủ thông tin kinh tế, tài chính của đơn vị cho các đối tượng quan tâm, giúp họ đưa ra các quyết định đúng đắn, kịp thời. - Đảm bảo ghi chép, theo dõi, phản ánh và giám sát chặt chẽ các loại tài sản, nguồn vốn kinh doanh của doanh nghiệp, ngăn ngừa những hành vi làm tổn hại đến tài sản, tiền vốn của doanh nghiệp, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, nguồn vốn trong doanh nghiệp. - Giúp cho kế toán thực hiện tốt yêu cầu, chức năng và nhiệm vụ của mình trong hệ thống các công cụ quản lý. - Giúp cho doanh nghiệp có được bộ máy kế toán gọn nhẹ, hoạt động hiệu quản, nâng cao hiệu suất và hiệu quả hoạt động của bộ máy kế toán.
Tổ chức kế toán tài chính không chỉ cung cấp thông tin cho ban lãnh đạo doanh nghiệp mà còn cung cấp thông tin cho các đối tượng bên ngoài như: Các nhà đầu tư, các tổ chức tín dụng, ngân hàng, cơ quan thuế, cơ quan tài chính, cơ quan thống kê. Chi tiết như sau: Đối với chủ doanh nghiệp Giúp cho doanh nghiệp theo dõi thường xuyên tình hình hoạt động kinh tế, tài chính của doanh nghiệp. Nhờ đó, người quản lý đưa ra các quyết định điều hòa tình hình tài chính của doanh nghiệp hợp lý như quyết định vay vốn, quyết định đầu tư tài sản, … Từ đó, lãnh đạo doanh nghiệp đưa ra các kế hoạch, chính sách, chiến lược hoạt động trong tương lai Đối với cơ quan nhà nước (cơ quan thuế, cơ quan thống kê) - Cung cấp thông tin về tình hình phát triển của các ngành sản xuất kinh doanh, tổng hợp được sự phát triển của nền kinh tế quốc gia. Để từ đó nhà nước đưa ra các chính sách kinh tế, tài chính, chính sách thuế phù hợp, … nhằm thực hiện các kế hoạch, đường lối phát triển nền kinh tế quốc dân - Cơ sở để giải quyết tranh chấp về quyền lợi giữa các doanh nghiệp.
14 - Cung cấp thông tin để tìm ra cách tính thuế tốt nhất, hạn chế thất thu thuế, hạn chế sai lầm trong chính sách thuế. Đối với các tổ chức tín dụng, ngân hàng Trong trường hợp doanh nghiệp vay vốn từ các tổ chức tín dụng, kế toán tài chính cung cấp thông tin về hiện trạng tình hình tài chính trong doanh nghiệp, là cơ sở để ngân hàng quyết định có nên cho vay vốn hay không.